ΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΑΘΩΑ…

Είχαμε ακούσει πως αν συμβεί πυρηνικό ατύχημα σε περίοδο ειρήνης ή βομβαρδισμός σε καιρό πολέμου, ο θάνατος θα έρχονταν από τον ουρανό και το πιθανότερο θα ήταν να έβγαινε αόρατος μέσα από ένα σύννεφο κάποια στιγμή της μέρας…

Αυτά ήταν στην καθημερινή κουβέντα μας την περίοδο της έκρηξης στο Τσερνομπίλ πριν από 25 χρόνια αλλά σιγά – σιγά ξεχάστηκαν εντελώς μέχρι που τούτες τις ημέρες, μετά την τραγωδία στην Ιαπωνία το θυμηθήκαμε με περισσότερο τρόμο καθώς τα ποσοστά ραδιενέργειας που εκλύονται από το διαλυμένο εργοστάσιο είναι ασύγκριτα μεγαλύτερα και είναι άγνωστο το τι θα επακολουθήσει τις επόμενες ημέρες.

Το σημαντικό επίσης είναι πως από τη δεκαετία του ‘80 και μετά ατόνησαν μέχρι που έπαψαν εντελώς όχι μόνο οι διαμαρτυρίες για την χρήση και την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας αλλά και η κριτική ή οι όποιες αναφορές πάνω σε αυτή καθώς πάλι όλοι νιώθαμε πως ζούμε σε μια κατάσταση που ποτέ δεν επρόκειτο να συμβεί ένα τέτοιο κακό.

Μέχρι που ήρθε πάλι το κακό, από μια χώρα τούτη τη φορά που είναι στην κορυφή της τεχνολογίας και αρχίσαμε να βλέπουμε με φόβο όποιο σύννεφο περνάει πάνω από το κεφάλι μας…

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ

Καλά είναι στην επαρχία, είτε στα Άγραφα είτε στην Κρήτη δεν έχει σημασία, αλλά να που και στην Αθήνα συμβαίνουν κάποια πράγματα που χαίρεσαι να τα ζεις και απ’ αυτά να μαθαίνεις…

Όπως για παράδειγμα η αποψινή παρουσίαση στο Floral του βιβλίου του σπουδαίου σουηδού δημοσιογράφου Μπιορν Κουμ με τίτλο «Η ιστορία της τρομοκρατίας» (Εκδόσεις Εμπειρία) που μετέφρασε ο Ξενοφών Παγκαλιάς και με εισαγωγή του Περικλή Κοροβέση ο οποίος μαζί με τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Βασίλη Μουλόπουλο μίλησαν για το έργο.

Δεν θα μιλήσω εδώ για το βιβλίο γιατί δεν το έχω διαβάσει ακόμα και ούτε τις σημειώσεις μου έχω προλάβει να κοιτάξω. Αλλά γράφω για την εκδήλωση επειδή ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Μπιορν Κουμ κατάφερε σε αυτό το βιβλίο να κάνει μια εντυπωσιακή αναδρομή, περιγράφοντας με τον πιο γλαφυρό τρόπο την αιματηρή ιστορία της τρομοκρατίας, από τους Εβραίους Ζηλωτές μέχρι το δίκτυο του Οσάμα Μπιν Λάντε και τις πρόσφατες τρομοκρατικές ενέργειες χωρίς να στέκεται στην απλή περιγραφή των τρομοκρατικών αυτών ομάδων, αλλά τις εντάσσει στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι που έδρασαν.

Ασφαλώς και το βιβλίο είναι ένα εξαιρετικό σημείο αναφοράς για όλους όσοι θέλουν να ανατρέξουν στα γεγονότα αυτά και να κατανοήσουν τους λόγους που σημάδεψαν και συνεχίζουν να σημαδεύουν βαθιά τις ανθρώπινες κοινωνίες αλλά αυτό αποκτά διαφορετικό νόημα όταν τον έχεις ακούσει να μιλά για το έργο του και να δίνει απαντήσεις για πράγματα που αφορούν είτε την Ελλάδα, είτε τον κόσμο που μας περιβάλλει.

ΤΟ ΣΤΟΛΙΔΙ ΤΟΥ ΑΣΠΡΟΥ ΤΟΙΧΟΥ…

Και να το ήθελε κάποιος άνθρωπος, να σπείρει στην εσοχή του ασβεστωμένου τοίχου στον περίβολο της Παναγίας της Πανοχωριανής, (λίγο πιο πάνω από τη Λαγκάδα της Αιγιάλης στην Αμοργό) τη φετινή γενιά του ποώδους φυτού με το καμαρωτό μωβ σκουφάκι το οποίο παντού στην Ελλάδα καλείται κούκος, ούτε που ποτέ θα το κατάφερνε.

Και να όμως που ο αέρας που δεν ξεχωρίζει ψηλούς ή κοντούς τοίχους, ασβεστωμένες επιφάνειες ή λιθοσωρούς, άδειασε εκεί την ποδιά του και κατόρθωσε και έχωσε σε κάποια κρυφή ρωγμή του ασβέστη λίγους σπόρους. Με τη βοήθεια δε της υγρασίας του χειμώνα αυτοί κυοφόρησαν το καινούργιο φυτό το οποίο μεγάλωσε ταχύτατα, έβγαλε λουλούδια και έδεσε κιόλας το σπόρο για την επόμενη γενιά γιατί φοβάται την αναβροχιά που θα φέρει η άνοιξη και την ξηρασία που θα ακολουθήσει ως το επόμενο φθινόπωρο.

Τον ίδιο κύκλο ζωής του ωραίου κούκου στις ρωγμές ενός τοίχου, ακολουθούν και άλλα, λιγότερο συμπαθή φυτά, όπως τα παράσιτα και τα ζιζάνια - οι τσουκνίδες για παράδειγμα ή ορισμένα άλλα που καμώνονται τα αθώα αλλά στα φύλλα τους μπορεί και να κρύβουν δηλητήριο- χωρίς όμως τα οποία, φυσικά και θα ήταν φτωχότερος ο κόσμος μας.

Προς αποφυγήν δε των δυσάρεστων συνεπειών που θα είχε μια επαφή ή ακόμη το ελάχιστο ενδιαφέρον στα διάφορα είδη της δεύτερης κατηγορίας, συνιστάται απλά η εμπειρία που αποκτάται δια της προσεκτικής γνωριμίας με τα διάφορα είδη της χλωρίδας του κήπου, της εξοχής, ακόμα και με τα λουλούδια των δικτυακών «τοίχων»…

ΑΜΟΡΓΟΣ, 17032011

«Ο ΘΑΛΛΟΣ Ο ΑΔΗΜΟΝΩΝΤΑΣ…»*

Φυσικά και το κρύο που επικράτησε τις μέρες που πέρασαν στην Αμοργό δεν εμπόδισε τους νάρθηκες να υψώσουν ταχύτατα το σώμα τους και να ανθίσουν, πρώτοι σχεδόν απ’ όλα τα φυτά του νησιού και τούτη την άνοιξη. Στην ουσία είναι και οι πρώτοι απ’ όλα τα φυτά που δηλώνουν από αρκετό ύψος πάνω από το χώμα με τις κατακίτρινες ταξιανθίες τους που ξεχωρίζουν στη χειμωνιάτικη ύπαιθρο την αρχή της ανθοφορίας που θα ακολουθήσει σύντομα όλη η γη.

Την ιδέα να τους αναζητήσω στην Κάτω Μεριά, όπου φυτρώνουν σε μεγάλες ομάδες ανάμεσα στα πουρνάρια και στις άκρες των χωραφιών, μου την έδωσε ο Νικήτας Ρούσσος, ο νέος δήμαρχος της Αμοργού με τις ιδιαίτερες γνώσεις που έχει πάνω στη χλωρίδα της πατρίδας του. Έτσι λοιπόν φθάσαμε ένα πρωί που έριχνε παγωμένο νερόχιονο στα χωράφια πάνω από την Καλοταρίτισσα αλλά λόγω των ειδικών καιρικών συνθηκών δεν μπορέσαμε να τους πλησιάσουμε τόσο ώστε να έχουμε μια πιο κοντινή φωτογραφία τους.

Ο νάρθηκας ή ferula communis διατηρεί το πανάρχαιο όνομά του (νάρθηκας ή άρτηκας ) και είναι και συνδεδεμένος με παλιές ελληνικές παραδόσεις. Ο κορμός του ο οποίος πολλές φορές ξεπερνάει τα δυο μέτρα ύψος και στο εσωτερικό του περιέχει την ουσία εντεριώνη που είναι πανάλαφρη όταν ξεραθεί και κρατάει τη φωτιά χωρίς να καίει το περίβλημα. Από τα κλαδιά του νάρθηκα οι άνθρωποι έφτιαχναν μικροέπιπλα και κυρίως καθίσματα ενώ χρησιμοποιούσαν μεγάλα κομμάτια για να ακινητοποιούν σπασμένα μέλη των ανθρώπων αλλά και των ζώων και έτσι επικράτησε όρος «νάρθηκας» και στην ορθοπεδική ιατρική.

Από νάρθηκα ήταν οι θύρσοι που κρατούσαν οι μαινάδες στις γιορτές του Διονύσου ενώ μέσα στον κούφιο κορμό του ο τιτάνας Προμηθέας μετέφερε τη φωτιά που έκλεψε από τους θεούς στους ανθρώπους και γι’ αυτό τιμωρήθηκε από το Δία ο οποίος έδωσε εντολή να τον αλυσοδέσουν στον Καύκασο και να έρχεται κάθε πρωί ένας αετός να του τρώει το συκώτι το οποίο μεγάλωνε νύχτα. Τον Προμηθέα ελευθέρωσε ο Ηρακλής κι έτσι σταμάτησε το μαρτύριο του μεγάλου ευεργέτη της ανθρωπότητας.

Ο νάρθηκας έδωσε το όνομά του και σε ένα τμήμα της εκκλησίας από τη χρήση του φυτού στις ιεροτελεστίες του Διονύσου όπου οι πιστοί κρατούσαν τον θύρσο από εκεί πέρασε σε κάποιες τελετουργίες της χριστιανικής θρησκείας και διατηρήθηκε το όνομα στο χώρο.

*Ο Νικήτας Ρούσσος που έχει εκτός της φαρμακευτικής επιστήμης έχει μελετήσει και την ελληνική ποίηση μου ανέφερε και το στίχο του Ελύτη «Ο θαλλός ο αδημονώντας» που έβαλα τίτλο σε αυτή την αναφορά σε αυτό το σπουδαίο φυτό της ελληνικής υπαίθρου.

ΑΜΟΡΓΟΣ, 16032011

ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟΚΑΙΡΙΑΣ

Βεβαίως και καταλάβαμε πολύ καλά τι σημαίνει πραγματικός χειμώνας στις Κυκλάδες, αυτές τις ημέρες στην Αμοργό όπου τα καιρικά φαινόμενα μας υποχρέωσαν να μείνουμε αποκλεισμένοι λίγο παραπάνω, αλλά η απρόοπτη κατάσταση που βρεθήκαμε είχε και τις καλές της πλευρές...

Πρώτα – πρώτα είχε ωραία ζέστη στα όμορφα καφενεία της Λαγκάδας και των Θολαρίων όπου περάσαμε αρκετές ώρες με καλούς φίλους κουβεντιάζοντας και πίνοντας ρακές (κανονικές και ψημένες) καθώς και άλλα αφεψήματα με αμοργιανά βότανα. Προχθές μάλιστα στο καφενείο του Αντώνη Ρούσσου που ακούει στο ωραίο όνομα «Έρωντας και …μέλι» στη Λαγκάδα μια ομάδα μουσικών μας αποχαιρέτησε με τον πιο ευχάριστο τρόπο.

Το ίδιο ζεστά και όμορφα περάσαμε μαζί με τον νέο δήμαρχο της Αμοργού Νικήτα Ρούσσο και στο όμορφο καφέ – ταβερνείο το «Σαντουράκι», στα Θολάρια, όπου γευτήκαμε αμοργιανή φάβα, υπέροχο χταπόδι και σουπιές που είχε πιάσει ο Αργύρης Κωβαίος στα νερά του Αγίου Παύλου στη Νικουριά λίγες μέρες πριν ξεσπάσει η κακοκαιρία και είχε μαγειρέψει με το δικό της νόστιμο τρόπο η γυναίκα του Λίλη στο κατάστημά τους.

Το πιο σπουδαίο όμως τις ημέρες που πέρασαν στην Αμοργό, ήταν ότι εξαιτίας του δυνατού αέρα και κρύου, όλο το νησί υποχρεώθηκε να κλειστεί στον εαυτό του και όσοι άνθρωποί έβγαιναν από τα σπίτια τους κυκλοφορούσαν μόνο για τις πιο απαραίτητες δουλειές κι έτσι παρουσίαζε μια εικόνα που σπάνια βλέπουμε άλλες εποχές του χρόνου. Μια εικόνα που μας προκαλούσε να χτυπήσουμε όποια πόρτα βλέπαμε ξεμαντάλωτη και να μπούμε μέσα στο σπίτι και να καθίσουμε μαζί με τους ενοίκους του στο τραπέζι, να ανοίξουμε κουβέντα για την αληθινή ζωή του νησιού, τους ανθρώπους του, τις χαρές και τα βάσανά τους που κρατάνε ολόκληρο το χρόνο και όχι τους λίγους μήνες του καλοκαιριού.

ΣΤΟ ΚΑΡΝΑΓΙΟ ΤΟΥ ΑΛΙΜΠΡΑΝΤΗ

Καθώς έψαχνα χθες τη σελίδα του Γιώργου Πίττα, είδα κάτι που ανέβασε για τα πλεούμενα του Αιγαίου που ήρθε πια η ώρα τους μετά από μερικούς μήνες απραξίας και φροντίδας στο γιαλό να πέσουν πάλι στη θάλασσα κι έτσι διάλεξα κι εγώ από το αρχείο κάτι συμβολικό να ξεκινήσω σήμερα τη μέρα μας.

Από μια σειρά φωτογραφίες λοιπόν που έκανα πέρσι τέτοιο καιρό στο καρνάγιο του Αλιμπράντη στην Πάρο διάλεξα τη σημερινή «καλημέρα» μας ενώ παράλληλα έφτιαξα τη νύχτα κι ένα αφιερωματάκι για το περιοδικό που συνεργάζομαι και το οποίο –για να κρατάμε και τους τύπους- θα διαβάσετε όταν κυκλοφορήσει στα τέλη του μήνα.

Το καρνάγιο της Πάρου λειτουργεί από το 1966 που το έφτιαξε ο Γιώργος Αλιμπράντης ο οποίος είχε μάθει την τέχνη του καραβομαραγκού από τον πατέρα του Στάθη που διατηρούσε καρνάγιο στους Αγίους Αναργύρους και σήμερα το λειτουργεί ο γιός του Στάθης, είναι πια το μοναδικό σε όλο το νησί. Εκεί καταφεύγουν για επισκευές όλα τα παραδοσιακά και σύγχρονα πλεούμενα της Πάρου αλλά και των γειτονικών νησιών και τούτες τις ημέρες μέχρι το Πάσχα επικρατεί πάντα ένας οργασμός δουλειάς γιατί καθώς ημερεύουν οι θάλασσες αρχίζει κανονικά το ψάρεμα και τα μικρά ταξίδια.

Τούτες τις μέρες παλαιότερα ήταν που άρχιζε πάλι η επικοινωνία μεταξύ των νησιών με τα μικρά σκάφη αλλά καθώς πλέον δεν υπάρχει νησί στις Κυκλάδες που να μην έχει τακτική συγκοινωνία με τα μεγάλα πλοία τα «περάματα» έχουν σχεδόν χαθεί από τη θάλασσα ή έχουν αντικατασταθεί με φουσκωτά και ταχύπλοα.

Το καρνάγιο του Αλιμπράντη, εκτός από ένα χώρο δουλειάς που μυρίζει διαχρονικό Αιγαίο είναι παράλληλα και ένα ανοιχτό μουσείο της ναυτοσύνης αυτής της μοναδικής θάλασσας στον κόσμο και ο Στάθης ένας άνθρωπος που δεν φροντίζει απλά τα πλεούμενα αλλά ένας λειτουργός του αρχαίου κόσμου που σε πείσμα των καιρών και της βιαστικής «ανάπτυξης» ασκεί ακόμα μια ιερή για τους Έλληνες τέχνη…

ΟΤΑΝ ΩΡΙΜΑΣΟΥΝ ΤΑ ΧΑΡΟΥΠΙΑ…

Είπα να αφήσω λίγο στην άκρη τα λουλουδάκια, τα πουλάκια και άλλα σχετικά με τα οποία σας στέλνω την καλημέρα μου από διάφορα μέρη που βρίσκομαι και να ανεβάσω σήμερα κάτι πιο ωφέλιμο. Όπως αυτά τα άγουρα χαρούπια που είδα χθες στο κλαρί της χαρουπιάς στον κήπο και το μυαλό μου πήγε στο Σεπτέμβρη που θα έχουν ωριμάσει...


Επειδή στις δύσκολες μέρες που ζούμε και για τις δυσκολότερες που φαίνεται πως θα ακολουθήσουν, ποιος ξέρει μπορεί να ανακαλύψουμε πάλι την θρεπτική αξία που έχουν τα χαρούπια και να αντικαταστήσουν για παράδειγμα τις σοκολάτες που καταναλώνουμε.

Γιατί όμως τις σοκολάτες; Ένας φίλος όταν τον ρώτησα σχετικά τον περασμένο Σεπτέμβριο με τα χαρούπια που είδα να κρέμονται αμάζευτα από τα δέντρα μου είπε πως τα παλιότερα χρόνια αυτά δεν ήταν μόνο τροφή για τα ζώα αλλά και για τους ανθρώπους και πολλές φορές ξεγελούσαν τα παιδιά που ζητούσαν σοκολάτα, με χαρούπια που τους μοιάζουν!

Εγώ πάντως τα δοκίμασα και ομολογώ πως μου άρεσαν παρότι δεν έχουν καμιά σχέση με τις σοκολάτες, μάζεψα μάλιστα και αρκετά και τα έβαλα σε ένα μεγάλο δίσκο στο σαλόνι γιατί είναι ένας όμορφος καρπός που δεν χαλάει αλλά και γιατί κρατάνε και σκορπίζουν για πολύ καιρό το άρωμα της κρητικής υπαίθρου σε όλο το χώρο. Από εκεί όταν μου αρέσει, χωρίς να παραμυθιάζομαι πως είναι σοκολάτα τραβάω ένα και το απολαμβάνω…