Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

 

Από τους Έλληνες που έζησαν τα δεινά του τελευταίου πολέμου στη χώρα μας, του Β’ Παγκοσμίου και συγκεκριμένα στο διάστημα από την επίθεση των Ιταλών στα ηπειρωτικά βουνά, την απώθηση και τις νίκες του ελληνικού στρατού, την εισβολή των Γερμανών κατόπιν, την Κατοχή και την Αντίσταση, λίγοι έχουν μείνει να μας τα αφηγηθούν πάλι.

Στα χρόνια 80 που πέρασαν από τότε βεβαίως και έχουν συστηματικές καταγραφές από τους ιστορικούς αλλά αυτά που όλοι ακούγαμε από τα στόματα των γονιών και των παππούδων, τα βιώματα δηλαδή κάθε οικογένειας, γειτονιάς ή χωριού στην τραγική δεκαετία 1940 – 1950 συνέθεταν και αλληλοσυμπλήρωναν το σκηνικό και την ιστορία μιας εποχής με πείνα, θανάτους και πολλές άλλες δυστυχίες. Έτσι μαθαίναμε και θυμόμαστε οι μεγαλύτεροι βεβαίως από πρώτο χέρι και σαν παραμύθι τι ήταν ο πόλεμος και ποιες συνέπειες έχει. Αργότερα και καθώς αραίωναν οι αφηγητές, λιγόστευε και το ενδιαφέρον και οι νεότεροι ελάχιστα γνωρίζουν για εκείνη την εποχή και όσα μαθαίνουν είναι από άλλες ιστορικές πηγές που δεν έχουν τη ζεστασιά και την ειλικρίνεια του βιώματος.

Αυτοί οι άνθρωποι, στη σφαίρα των μακάρων που βρίσκονται, παντελώς απογοητευμένοι από την τροπή των πραγμάτων τα τελευταία χρόνια ήταν οι πραγματικοί δάσκαλοι της ιστορίας και όλοι ανεξαιρέτως εύχονταν αυτά που έζησε η γενιά τους να μην τα βρει καμιά επόμενη μπροστά τους και πάνω σε αυτή την πίστη έστησαν όρθια πάλι την Ελλάδα.

Σήμερα, με έναν πόλεμο που όσο κι αν δείχνει το αποτρόπαιο πρόσωπό του στις οθόνες δεν προκαλεί τον φόβο που έζησαν αυτοί οι άνθρωποι, η εμπειρία τους παραμένει ακόμη η πιο καίρια και οι παρατηρήσεις τους πιο σημαντικές από όσα εύκολα λέγονται στις ειδήσεις. Γιατί όταν ακούμε συνεχώς ότι από τις συνέπειες αυτού του πολέμου θα υπάρξουν προβλήματα στον εφοδιασμό της αγοράς με πετρέλαιο και φυσικό αέριο αλλά κυρίως με σιτηρά, ο παππούς και η γιαγιά σταματάνε να ακούνε τον όποιο διάλογο αναπτύσσεται στην τηλεόραση και λένε «έρχεται πείνα!». Με δυο λέξεις περιγράφουν τι έζησαν στην Κατοχή και τα χρόνια που ακολούθησαν για την πείνα και τους θανάτους που προκλήθηκαν απ’ αυτή στις πόλεις και στα χωριά και τους τρόπους που βρήκαν να την αντιμετωπίσουν.

Όσο όμως και να μίλαγαν αυτοί οι άνθρωποι και οι επιγενόμενοι εκτός από τις αφηγήσεις τους έβλεπαν μέχρι αρκετά χρόνια μετά τις καταστροφές που είχε προκαλέσει ο πόλεμος στη χώρα μας, ο λόγος του σήμερα μοιάζει να έπεσε σε στέρφο έδαφος. Το ίδιο πάνω κάτω έγινε και στις υπόλοιπες χώρες που απόλαυσαν κάποιες δεκαετίες ειρήνης, μοναδικές στην ιστορία της ανθρωπότητας και πίστεψαν πως ποτέ πια δεν θα επέστρεφε στη γη να αλωνίσει πάλι ο αιματοβαμμένος Άρης. Μπορεί βέβαια να γίνονταν κάποιοι πόλεμοι, στην Κορέα, στο Βιετνάμ, στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική αλλά ήταν μακριά από την Ευρώπη και είτε διαβάζαμε γι’ αυτούς, είτε βλέπαμε σκηνές τους στην τηλεόραση. Τόσο κοντά είχε ξαναγίνει πριν από δυο δεκαετίες στα Βαλκάνια, όταν διέλυσαν την Γιουγκοσλαβία αλλά έμοιαζε κι αυτός πολύ μικρός μπροστά στο τεράστιο μέτωπο που άνοιξε στην Ουκρανία και ο κίνδυνος να επεκταθεί όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά σε όλο τον κόσμο είναι φανερός.

Τι έγινε μετά από τόσα χρόνια και μπήκε πάλι ξαφνικά στη ζωή μας ο φόβος του πολέμου, αναρωτιόμαστε όλοι και μας τρομάζει η ιδέα πως θα ξεχυθεί από τις οθόνες μας μέσα στο σπίτι και από εκεί στη γειτονιά, θα απλωθεί στην πόλη και κατόπιν σε ολόκληρη τη χώρα. Οι περισσότεροι τον καταλαβαίνουμε κάπως έτσι, σαν θέαμα όπως τον παρουσιάζουν οι ειδήσεις, άλλοτε στημένο κι άλλοτε χωρίς σκηνοθεσία. Αυτοί που τον καταλαβαίνουν περισσότερο είναι οι ηλικιωμένοι, όσοι απόμειναν από την γενιά που τον έζησε πραγματικά και όποιος θέλει να τον καταλάβει, ας τους προσέξει τη στιγμή που βλέπουν στην τηλεόραση ειδήσεις γύρω απ’ αυτόν. Οι περισσότεροι ενδεχομένως να μην ξεχωρίζουν τους καλούς και τους κακούς στην περίπτωση, αλλά όλοι κλείνουν τα μάτια γιατί τους θυμίζουν στιγμές από την δική τους ζωή και προσπαθούν με λίγα λόγια να μας τον περιγράψουν.

Είναι το καλύτερο σχολείο σε όσα σπίτια έχουν την τύχη να ζουν οι γέροντες και οι γερόντισσες εκείνης της γενιάς και πρέπει όχι μόνο να τους ακούμε αλλά και να τους βάζουμε να τα λένε και στους νεότερους να καταλάβουν τι είναι ο πόλεμος…   

 Η φωτογραφία του Mstyslav Chernov (Μαριούπολη) από το διαδίκτυο.

ΑΘΗΝΑ 14032022

ΠΟΙΟΣ ΚΡΑΤΑΕΙ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ;

 

Όταν θέλουμε να χαρακτηρίσουμε κάτι που το ενδιαφέρον του απλώνεται πέρα από τα σύνορα μιας χώρας ή μιας ηπείρου και επηρεάζει το σύνολο της οικουμένης, λέμε πως αυτό είναι πλανητικό φαινόμενο υπονοώντας ότι αυτό αφορά όλον τον πλανήτη γη. Απ’ αυτά τα φαινόμενα το πιο γνωστό είναι ο καιρός που οι συνέπειες του δεν γνωρίζουν σύνορα, οι επιδημίες επίσης και από τον περασμένο αιώνα που μίκραιναν οι αποστάσεις παγκόσμια και κατά συνέπεια πλανητικά φαινόμενα υπήρξαν δυο παγκόσμιοι πόλεμοι και στις ημέρες μας εκείνο που βιώνει όλος ο πλανήτης είναι η παγκοσμιοποιημένη αγορά.

Έτσι τις τελευταίες ημέρες που σήκωσε κεφάλι ο πόλεμος στην Ουκρανία αρχίσαμε να ακούμε πάλι πως αν δεν τα βρουν τα αντιμαχόμενα μέρη, θα οδηγηθούμε σε έναν νέο, τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο ενώ από την πλευρά της οικονομίας, οι συνέπειες αυτής της διένεξης είναι ήδη ορατές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. 

Αυτό που εισπράττει και σκέφτεται ακούγοντας αυτά τα πράγματα κάθε κάτοικος της γης, είναι ότι και στην περίπτωση του πολέμου και της οικονομίας, οι περισσότεροι θα είναι στην ίδια μοίρα και λίγοι εκείνοι που δεν θα κινδυνεύσουν ή θα πεινάσουν. Η αίσθηση αυτή, σε κλίμακες βεβαίως οδηγεί και στην εντύπωση ότι όλοι μαζί ευθύνονται για την κατάσταση και ότι αν ήταν διαφορετική η στάση τους (στην πολιτική ας πούμε) τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά και δεν θα έμπαινε ολόκληρος ο πλανήτης σε περιπέτειες.

Αυτή η ενοχή, γιατί κάτι τέτοιο καλλιεργείται συστηματικά όταν πρόκειται για τέτοιας κλίμακας φαινόμενα, είναι μια τέχνη που από πλευράς των επιτηδείων και σε όλη την πορεία της ιστορίας που πληρώνει ακριβά ο κόσμος. Η αίσθηση ότι κρατάνε την τύχη του πλανήτη στα χέρια τους οι πολίτες όλου του κόσμου είναι η μεγαλύτερη απάτη που επαναλαμβάνεται σε κάθε εποχή και βγάζει από τις ευθύνες τους τους άρχοντες, όποιας κατηγορίας και ποιότητας είναι ο καθένας και ανεξάρτητα σε το θεό είναι βαφτισμένοι.

Αυτή την απάτη μοιάζει λίγο με τον μύθο του Άτλαντα, του αρχηγού Τιτάνα που τον τιμώρησε να κρατάει αιώνια τη γη στην πλάτη του. Έτσι μοιάζει η ανθρωπότητα, να έχει την ευθύνη της γης στην πλάτη της και την μόνη στιγμή που την ξεφορτώνεται είναι όταν ο πανούργος Ηρακλής με τις συμβουλές του Προμηθέα πείθει τον Άτλαντα να κλέψει για λογαριασμό του τα μήλα των Εσπερίδων και την φορτώνεται για λίγο αυτός. Όταν όμως ο Άτλας επέστρεψε με τους πολύτιμους καρπούς, δεν ήθελε να κρατήσει πλέον τον ουράνιο θόλο. Τότε, ο Ηρακλής προσποιούμενος πως χρειάζεται βοήθεια για να κρατήσει σταθερότερα την σφαίρα στην πλάτη του, εξαπάτησε τον Άτλαντα, αφήνοντάς του όλο το βάρος κι έτσι εκείνος εξακολούθησε να υπηρετεί την τιμωρία του.

Σύμφωνα με το λεξικό του η λέξη Άτλας προέρχεται (εκ του προσθετικού α και του τλάν = τα πάντα υπομένοντας) και ελάχιστα απέχει από την αίσθηση του κόσμου που τα πάντα υπομένει και πάντα βγαίνει χαμένος.

 Στις φωτογραφίες: ο «Άτλαντας της Αρεοπαγίτου». Ένας βιοπαλαιστής που σηκώνει τη γη στις πλάτες του ανεβασμένος στην παραστάδα μιας εισόδου στην αρχαία αγορά αποτελεί καθημερινό θέαμα και πιστεύω διδακτικό για όσους τον βλέπουν και τον ανταμείβουν με λίγα κέρματα. Ένας άντρας δυνατός, βαμμένος σε ολόκληρο το σώμα του για να προκαλεί μάλλον περισσότερο ενδιαφέρον που όταν νιώθει πως σφαίρα του ελαφρώνει, κατεβαίνει από την κολώνα και της βάζει λίγο αέριο να φουσκώσει γιατί δεν θέλει να την βλέπουν μαραμένη οι περαστικοί και απογοητεύονται από την κατάστασή της και χάνει πιθανώς κι αυτός κέρδη.   

ΑΘΗΝΑ, 11032022

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ…

 

Ένα παιδί δεν γνωρίζει ότι η διάφανη μεγάλη φούσκα που δημιουργεί ένας επιτήδειος άνθρωπος με σαπουνάδα και αιωρείται πάνω από το πεζοδρόμιο, όταν σπάσει έχει μέσα μόνο αέρα. Πολλές φορές μάλιστα σπάει χωρίς να είναι απαραίτητο να ακουμπήσει κάπου. Αρκεί το βάρος της γλιτσερής μεμβράνης που της δίνει σχήμα στον αέρα να την διαλύσει. Πρέπει να περάσουν χρόνια, και να το δει πολλές φορές ένα παιδί μέχρι να καταλάβει και να του εξηγήσουν και οι μεγαλύτεροι ότι όλα αυτά, τα γυαλιστερά, τα εντυπωσιακά φάσματα που συναντά δεν περιέχουν παρά μόνο αέρα που όταν διαλυθούν δεν πιάνεται και φεύγει κατά που φυσάει.

07032022

Η «ΕΥΓΟΝΙΑ» ΤΟΥ ΘΑΝΟΥ ΜΟΥΡΡΑΗ - ΒΕΛΟΥΔΙΟΥ

 

Μπουρανί στον Τύρναβο

Τυχαίνει αυτές τις μέρες που τρομάζουν και τις νύχτες που κυοφορούν διαρκώς το απρόσδόκητο σε μια εποχή που όσο κι η αν ανθρωπότητα ξόρκιζε τον πόλεμο, αυτός χορεύει στις πεδιάδες της κεντρικής Ευρώπης, ξεσηκώνει τα έθνη της γης και τα καλεί απροκάλυπτα να πάρουν μέρος, να κλείνουμε τις ημέρες του Τριωδίου και να περνάμε στη Σαρακοστή, ήτοι να αφήνουμε πίσω μας τον Χειμώνα και να ανοιγόμαστε στην Άνοιξη!

Έτσι γίνονταν πάντα και οι άνθρωποι, όπου γης και όποιας πίστης γιόρταζαν αυτή την μετάβαση από το σκοτάδι στο φως και από την απραξία στην γέννηση μιας καινούργιας εποχής με πάνδημες τελετές και πράξεις που τους ελευθέρωναν από τα βάσανα της ζωής και της ψυχής. Οι τρόποι που γίνονταν αυτές ποικίλαν από τόπο σε τόπο και φυσικά όλες οι γιορτλες ακολουθούσαν ένα πανάρχαιο τυπικό, το οποίο αν και επηρεάζονταν από διάφορα πράγματα της εξέλιξης, παρέμεινε εντούτοις αναλλοίωτο στον πυρήνα του.

Μπουρανί στον Τύρναβο

 Έτσι οι αρχαίες γιορτές μπορεί να έφτασαν ως τις ημέρες μας ως καρναβάλια και να απηχούν μια αισθητική που πολλούς απωθεί, αλλά πίσω από την μεγάλη εικόνα υπάρχουν στοιχεία που παραπέμπουν στην αρχή της ιστορίας και διαρκούς προσπάθειας του ανθρώπου να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του και να εξημερώσει την ψυχή του.

Δεν ξέρω αν θα γίνουν  φέτος αυτές οι γιορτές που λόγω επιδημίας πέρσι και πρόπερσι ακυρώθηκαν και όπου αν επιχειρηθεί να γίνουν θα έχουν επιτυχία. Οι καταστάσεις που ζούμε πάντως μοιάζουν να φρενάρουν την πορεία του κόσμου και κατά συνέπεια επηρεάζουν και αυτές τις γιορτές και με την ταχύτητα που αλλάζει πια ο κόσμος, είναι αμφίβολο αν συνεχίσουν να γίνονται και να ξεχωρίζουν οι μέρες στο ημερολόγιο.

Λιδινός στην Αίγινα

Με αφορμή αυτές τις σκέψεις, ξεφύλλισα χθες τον εξαιρετικό βιβλίο του Θάνου Μουρραή – Βελούδιου «ΕΥΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΤΙΝΑ» (Εκδόσεις «Άγρα») στο οποίο ο μέγας Ελληνευρέτης περιγράφει με τον τρόπο του ορισμένα δρώμενα της Αποκριάς που κατέγραψε την  δεκαετία του ’50. Μεταξύ των οποίων και τα έθιμα όπως ο «Λυδινός» της Κυψέλης Αίγινας, ο Ιερός Γάμος στη Γοννούσα της Σικυώνας,  το Μπουρανί στον Τύρναβο, ο «Μακαρώνας» του Πιτυού της Χίου κ.ά. Κείμενα που συνοδεύουν  και σπάνιες φωτογραφίες του ιδίου και των Ανδρέα Εμπειρίκου, Φινν Στωλ, Χ. Γουίνσλω και Κατερίνα Κακούρη

Ιερός Γάμος στη Γονούσα

Ήταν μια απόλαυση που την συνιστώ σε όλους για να μαθαίνουμε τη συνέχεια και την αντοχή αυτών των πραγμάτων μετά από την τραγική δεκαετία 1940 – 1950 για την Ελλάδα και να στοχαστούμε πως θα είναι αυτά μετά από την τρέχουσα παγκόσμια κρίση και όταν ησυχάσει πάλι ο κόσμος. Ο Θάνος Μουρραής – Βελούδιος συνεχίζει να μας εμπνέει…

Μακαρώνας στη Χίο

ΑΘΗΝΑ, 04032022

ΕΝΑ… ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

 

Καμιά φορά όταν δεν έχουμε θέμα να φωτογραφίσουμε, φτιάχνουμε σκηνικό κι αν μας πετύχει, πέτυχε. Τυχαίνει όμως εκεί που περπατάμε να έρχεται η καλή μούσα που αγαπά αυτούς που περπατάνε την πόλη χωρίς να την βαραίνουν με προθέσεις και ιδέες και τους το φανερώνει. Όπως χθες το απόγευμα, σε μια στοά που βγάζει από τη Σταδίου στη Σοφοκλέους, το πιάσαμε το «θέμα» αλλά εκεί που ήταν έπρεπε να σκύψουμε λιγάκι και τούτο έμοιαζε περισσότερο με προσκύνημα στο κάδρο με το πορτραίτο του Ανδρέα Παπανδρέου που σε μια άκρη είχε το σημείωμα «ΑΝΡΕΑ ΜΗ ΓΥΡΙΣΕΙΣ. ΕΧΕΙ COVID!». Τώρα τι ήθελε να πει με αυτό ο καλλιτέχνης, μόνο αυτός γνωρίζει. Σε μας έφτανε η υπόκλιση…   (Φωτογραφία: Βασίλης Χατζηϊακώβου). 

ΑΘΗΝΑ, 02032022  

ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

 

Ένας πόλεμος γίνεται πάλι δίπλα μας. Ένας πόλεμος που η διαφορά του από τους χιλιάδες προηγούμενους που έγραψε η ιστορία και βίωσε ανά τους αιώνες η ανθρωπότητα δεν είναι παρά στα τεχνικά μέσα και στις μεθόδους που χρησιμοποιούν επιτιθέμενοι και αμυνόμενοι.

Όσον αφορά τα τεχνικά μέσα, η διαφορά από το τόξο με τον πύραυλο μπορεί να είναι ελάχιστη αλλά δείχνει πόσο έχει «προοδεύσει» η ανθρωπότητα στα μέσα καταστροφής και πόσο πιο αποτελεσματικά γίνονται διαρκώς τα όπλα – στο τέλος μια βόμβα θα είναι ικανή να τινάξει τον πλανήτη στον αέρα και να πάψει μαζί με την ανθρωπότητα να γίνεται πια πόλεμος. Από την άλλη, τρομακτική είναι η εξέλιξη και σε όλα εκείνα τα επικοινωνιακά στοιχεία που παράγουν, προβάλλουν και συνοδεύουν μέχρι το τέλος του τον πόλεμο, είτε πρόκειται για την πλευρά των αμυνόμενων, είτε από εκείνη των επιτιθέμενων.

Η προπαγάνδα δηλαδή που στοχεύει να δικαιολογήσει την επίθεση ή να δικαιώσει την άμυνα και της οποίας αν και ο πυρήνας παραμένει ο ίδιος διαρκώς εμπλουτίζεται με πρωτοφανή μέσα και δυνατότητες, σε σημείο μάλιστα που το ψέμα με την αλήθεια γίνονται ένας πολτός που δεν ξεχωρίζει τίποτα. Το ίδιο συμβαίνει με την δημοκρατία και τον απολυταρχισμό, έννοιες που διαρκώς συγκρούονται όλο και γίνονται πιο ασαφείς και διαρκώς υπονομευόμενες από ομάδες ποικίλων συμφερόντων και ιδεολογιών.

Με την σκέψη του πολέμου που φουντώνει δίπλα μας και με την πρώτη εκτίμηση ότι ο ιστορία τρέχει πιο γρήγορα απ’ ότι νομίζουμε, πολύς κόσμος συγκεντρώθηκε και χθες αυθόρμητα στο Σύνταγμα να διαδηλώσει την αντίθεση του στην ρωσική εισβολή και να τονίσει, συντασσόμενος με τον ουκρανικό λαό την υποστήριξή του στον αγώνα του να διατηρήσει την ελευθερία στην πατρίδα του. Το κάλεσμα προέρχονταν από ομάδες πολιτών και εκπρόσωποί τους μίλησαν σε ένα κοινό που ξεχώριζαν οι Ουκρανοί πολίτες που ζουν στη Ελλάδα και αγωνιούν για την κατάσταση που έχει περιέλθει η χώρα τους και οι οικείοι τους. Σημειώνουμε πως αισθητή ήταν και η παρουσία των Γεωργιανών που ζουν στην Ελλάδα οι οποίοι διαισθάνονται τους φόβους που διακατέχονται οι συμπατριώτες τους.

Στο βήμα ανέβηκαν, μεταξύ άλλων, ο ηθοποιός Αντώνης Καφετζόπουλος, ο ακτιβιστής Γρηγόρης Βαλλιανάτος, πρόεδρος του ΚΕΦίΜ Αλέξανδρος Σκούρας, εκπρόσωποι της ουκρανικής και της γεωργιανής κοινότητας και ο Τζενκίζ Ακτάρ, Τούρκος διανοούμενος, που έχει εκδιωχθεί από το καθεστώς Ερντογαν. Η συγκέντρωση έκλεισε με την ομιλία του Απόστολου Δοξιάδη, ο οποίος τόνισε ότι «είμαστε εδώ για στηρίξουμε την μαρτυρική Ουκρανία και να καταδικάσουμε τον τύραννο Πούτιν». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι πρέπει να προσέξουμε την προπαγάνδα, δίνοντας μάλιστα και συγκεκριμένα παραδείγματα από ΜΜΕ. «Είσαι αντιπολεμικός όταν παίρνεις την πλευρά του θύματος», πρόσθεσε.

Στο Σύνταγμα χθες, μια μεγάλη μερίδα κόσμου έδειξε τη θέση που παίρνει στην πρωτοφανή αυτή επέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία και διαδήλωσε την συμπαράταξή της με τον ουκρανικό λαό, θέση που υπαγορεύει η ελευθερίας και η δημοκρατίας. Ευχή όλων, να σταματήσει να δοκιμάζεται ο ουκρανικός λαός και να πάψουν οι ιαχές του πολέμου που ακούγονται όχι μόνο ως τα σύνορα της Ευρώπης, αλλά όλου του πλανήτη.   

ΑΘΗΝΑ, 02032022

ΤΑ ΤΡΟΠΑΙΑ ΣΤΟ ΠΑΖΑΡΙ

 

Δεν είναι κάτι που συνηθίζεται στην χώρα μας η έκθεση των κρεμασμένων κυνηγετικών τροπαίων στον τοίχο του σαλονιού, ένθεν κακείθεν στο τζάκι με τρόπο τέτοιο ώστε να προβάλλουν τις ικανότητες του νοικοκύρη στο κυνήγι μεγάλων ζώων και να αφήνουν να εννοηθούν πολλά περί της προσωπικότητάς του. Ότι ταριχευμένα τρόπαια έχουμε δει είναι από εικόνες που προέρχονται από τις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες, από την Αμερική και τον Καναδά όπου και υπάρχουν αυτά τα μεγάλα θηράματα και είναι διαδομένη συνήθεια ή από την Αφρική ενώ η πηγή προέλευσης τους δεν είναι πάντα η πρέπουσα.  

Κάτι λίγες περιπτώσεις με κυνηγετικά τρόπαια στην Ελλάδα βλέπουμε σε ταβέρνες (κεφαλές ελαφιών, αγριογούρουνων, δέρματα) καθώς και σπίτια όχι τόσο κυνηγών αλλά εύπορων συμπολιτών μας που είτε είναι αποτέλεσμα της προσωπικής τους κυνηγετικής δραστηριότητας, είτε της αγοράς τους από κάποιους που επαγγέλλονται αυτό το κυνήγι. Όπως και να’ χει το θέμα, το κυνήγι αλλά περισσότερο η αγορά, κατοχή και διατήρηση κυνηγετικών τροπαίων είναι μια ακριβή απασχόληση ιδιότροπων ανθρώπων που μέσα απ’ αυτό προβάλλουν και τις αντιλήψεις τους για τη ζωή και για την κοινωνία. Απασχόληση η οποία, σημειώνουμε, διέπετε πλέον και από κάποιους κανόνες ηθικής περισσότερο που κατάφεραν να ορίσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες, αισθητικής οπωσδήποτε  και ψυχολογίας καθώς ο τρόπος που εκτίθενται αυτά έχει πολλές και βαθιές κοινωνικές παραμέτρους.

Τα λέω αυτά γιατί η εποχή που το θήραμα έπαψε να είναι βιοτική ανάγκη και έγινε τρόπαιο έχει περάσει εδώ και αρκετούς αιώνες και η προβολή τους απηχεί παρωχημένες περιόδους της πορείας των ανθρωπότητας ενώ απηχεί και πολύ δυσάρεστες καταστάσεις για τα ζώα ενώ ο τρόπος που δημιουργείται το τρόπαιο έχει να κάνει με την ανθρώπινη συμπεριφορά. Είναι μια μεγάλη κουβέντα αυτά τα τρόπαια, αλλά επί του παρόντος η αναφορά γίνεται με αφορμή την κατάληξη που είδαμε να έχουν κάποια απ’ αυτά στην πλατείας Μοναστηρακίου που τα είδαμε απλωμένα πάνω στις λινάτσες να περιμένουν αγοραστές. 

Ναι, ήταν από τα πιο απρόοπτα είδη που βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια στο Μοναστηράκι, μια σειρά από κυνηγετικά τρόπαια από τα οποία έλειπε μόνο το κεφάλι κάποιας αρκούδας ενώ δεν έλλειπαν και κάνα δυο μεγάλα πουλερικά. Έτσι, στο σωρό είδαμε εννιά κεφάλια από ζαρκάδια και ελάφια, έναν λύγκα, το κεφάλι από ένα  αγριογούρουνο, μια αλεπού, έναν κούρκο, μια αγριόχηνα, έναν φασιανό, ένα φίδι και δυο δέρματα από αρκούδα και λύκο. Τα κεφάλια των ζώων ριγμένα έτσι που να βλέπουν με τα γυάλινα μάτια τους τον ουρανό – είναι η πρώτη φορά από τότε που κρεμάστηκαν στον τοίχο που παίρνουν αυτή τη στάση ενώ τα μικρότερα ολόσωμα είναι πιο κοντά στο έδαφος. Κι αυτά, από τότε που σκοτώθηκαν πρώτη φορά βρίσκονται έξω στον αέρα, έστω κι αν αυτός είναι στο παζάρι.

Είναι η πρώτη φορά επίσης που τα τρόπαια βγαίνουν σε δημόσια θέα. Μέχρι τώρα ήταν σε έναν τοίχο που λίγοι φαντάζομαι είχαν την τύχη να τον βλέπουν. Σε τίνος το σπίτι; Αθηναίος ήταν ο συλλέκτης κυνηγετικών τροπαίων όπως άφησε να εννοηθεί ο παλαιοπώλης στο ερώτημα για την προέλευσή τους. Όσο κι αν έψαξα στη μνήμη μου να θυμηθώ αν έχω δει κάποια φωτογραφία της συλλογής, δεν βρήκα τίποτα. Ούτε κάποια αναφορά για τον άνθρωπο που την είχε. Ως φαίνεται ποτέ δεν βγήκε στην δημοσιότητα, ούτε στα ειδικά περιοδικά αναφέρθηκε κάτι γιατί ως φαίνεται, ο κάτοχος της συλλογής είχε αντιληφθεί ότι στην Ελλάδα τέτοιες συλλογές ήταν σπάνιες και εκτός  αυτού η έκθεση ταριχευμένων ζώων δεν ήταν ευχάριστη –μη πω καταδικαστέα- από πολλούς καθώς η αντίληψη για τα άγρια θηράματα και τη φύση τελευταία έχει αλλάξει πολύ. Πέρα απ’ αυτό όμως τίθεται και το ζήτημα της αισθητικής καθώς κάτι τέτοιο απέχει πολύ από την τέχνη και τον πολιτισμό.

Υποθέτω πως ο άνθρωπος που είχε αυτή τη συλλογή με τα τρόπαια έφυγε από τη ζωή χωρίς να τα πάρει μαζί του να τα χαίρεται στον άλλο κόσμο ενώ από την άλλη δεν φρόντισε το τι θα απογίνουν. Μπορεί να τον απασχόλησε κι αυτόν όσο ήταν στη ζωή αλλά ήταν τόσο δεμένος με αυτά κι άφησε στους κληρονόμους μια βαριά υποχρέωση από την οποία αν την χειρίζονταν καλά θα έβγαζαν και κάποια χρήματα μιας και κάποιοι θα ήθελαν να τα αποκτήσουν καθώς πρόκειται για σπάνια κομμάτια και είναι στο εξής απίθανο να δημιουργηθούν πάλι τέτοια. Δεν αποκλείεται να κινήθηκαν κι έτσι αλλά η προσπάθεια δεν απέδωσε καρπούς κι έτσι κλήθηκε ο «Γιώργος» που αδειάζει σπίτια με το αζημίωτο και αυτός έκρινε πως τα ταριχευμένα κεφάλια θα εύρισκαν αγοραστή στο παζάρι του Μοναστηρακίου όπου και βρέθηκαν χθες να περιμένουν τον επόμενο που θα θέλει να τα βλέπει κρεμασμένα στον τοίχο του και να καμαρώνει, όχι για τις κυνηγετικές του ικανότητες  στα δάση και τις ζούγκλες αλλά στα παζάρια με τα είδη από δεύτερο χέρι. 

Έτσι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα έπιπλα, τα προσωπικά αντικείμενα, τα βιβλία και ότι άλλο ήταν δεμένος κάποιος μακαρίτης,  απαλλάχτηκαν όποιος ή όποιοι τα είχαν βάρος στη σκέψη τους αφήνοντας τα στη διάθεση του κοινού που όπως και να’ χει αρέσκεται στα παράξενα και ιδιαίτερα αντικείμενα που βγαίνουν στο Μοναστηράκι. Μια συλλογή με κυνηγετικά τρόπαια πολλούς θα ενθουσιάσει ενώ πολύ περισσότερους φαντάζομαι θα βάλει σε σκέψεις για την ματαιότητα αυτών και την υστεροφημία των κατόχων τους.

ΑΘΗΝΑ, 28022022