Google+ Badge

Τρίτη, 21 Νοεμβρίου 2017

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΓΕΜΑΤΟ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΡΠΟΥΣ


Γεμάτη καρπούς του δάσους η σημερινή καλημέρα μας με μια φωτογραφία από τα ριζοβούνια του Ιτάμου, στις δασωμένες πλαγιές πάνω από τον μικρό οικισμό Κούτσουρο. Εκεί όπως βλέπεται φέτος οι κουμαριές το έχουν παρακάνει σε καρποφορία αλλά όπως δείχνουν τα πράγματα, λόγω της καλοκαιρίας τα άγρια πουλιά κρατιούνται ακόμα στα ψηλά κι έτσι η σοδειά θα πάει χαμένη. Χώρια που ξέχασαν και οι άνθρωποι της περιοχής πως από τον πολύτιμο αυτό καρπό φτιάχνεται εξαίσιο τσίπουρο. Ο τρόπος της παρασκευής του δεν διαφέρει καθόλου απ’ αυτό που προέρχεται από τα σταφύλια ή τα μούρα, αλλά ποιος τώρα μπαίνει στον κόπο να τρυγήσει το δάσος; Κι έτσι η σοδειά θα πάει διπλά χαμένη και πιθανόν κάποια στιγμή μετά από αυτό οι κουμαριές να πιστέψουν πως άδικα καρπίζουν αφού κανένας δεν δίνει σημασία στην παραγωγή τους και να σταματήσουν… 

ΚΑΡΔΙΤΣΑ, 21112009

ΠΩΣ ΞΗΜΕΡΩΝΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΧΟΖΟΒΙΩΤΙΣΑ


Νοστάλγησα χθες το βράδυ τα χρόνια που σήμερα ξημέρωνα στον εξώστη της Παναγίας της Χοζοβιώτισας στην Αμοργό μετά τις ολονύχτιες λειτουργίες που γίνονται για το σημερινό πανηγύρι. Ήταν άλλα χρόνια, άλλες οι δυνατότητες που είχαμε και πηγαίναμε πολλοί φίλοι τέτοιες ημέρες στην Αμοργό για τη γιορτή αλλά και για το μάζεμα της ελιάς στην Αιγιάλη και μάλιστα γράφαμε ωραία κείμενα και δημοσιεύαμε και φωτογραφίες σε εφημερίδες και περιοδικά που τώρα έκλεισαν. Δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να ξανακάνουμε τέτοια ταξίδια αλλά το γράψιμο και τις δημοσιεύσεις, με παλιό έστω υλικό, δεν θα τις σταματήσουμε. Γι’ αυτό και σήμερα ανεβάζω λίγες φωτογραφίες από το ξημέρωμα στην Παναγία για να νοσταλγήσουμε γι’ αυτά που ζήσαμε και να πάρουμε και λίγο θάρρος για τη συνέχεια...

Η μέρα έρχεται με βιολετιά χρώματα από την Ανατολή...
Το Φως προχωρεί και το Φεγγάρι παραμένει στον ουρανό να δει το θαύμα πάνω από το Αιγαίο...
O Ήλιος βγαίνει από τη Θάλασσα και διαλύει τα σύννεφα του πρωινού που έκρυβαν την Ανατολή.
Στο πέρασμα του ο Ήλιος περνάει πάνω από την Αστυπάλαια και φωτίζει το Πέλαγος
To Φως πλημμυρίζει με χρυσάφι τον μεγάλο βράχο.

ΑΘΗΝΑ, 21112017

Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΧΟΖΟΒΙΩΤΙΣΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΟΡΓΟ


Έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια να μιλάμε και να αναφερόμαστε στις Κυκλάδες και στο Αιγαίο γενικότερα, μόνο τα καλοκαίρια και λίγο πολύ να ξεχνάμε πως αυτός ο μοναδικός τόπος σε ολόκληρο τον κόσμο, έχει ζωή και τον υπόλοιπο χρόνο και μάλιστα έχει και γιορτές που καθόλου δεν υστερούν σε λαμπρότητα από αυτές του καλοκαιριού.
Η περίπτωση για το μεγάλο πανηγύρι της Αμοργού, στο μοναστήρι της Παναγίας Χοζοβιώτισας που γίνεται μεθαύριο, στις 21 Νοεμβρίου στη εορτή της Γέννησης της Θεοτόκου και αποτελεί το κορυφαίο γεγονός για το νησί που η ζωή του είναι συνδεδεμένη με το προαναφερόμενο ιερό ίδρυμα του οποίου η ιστορία χάνεται στους αιώνες.


Η παράδοση θέλει την αρχή της ίδρυσής του, όταν η θάλασσα ξέβρασε στην απόκρημνη νότια πλευρά του νησιού μια εικόνα που προέρχονταν από τα Χόζοβα της Παλαιστίνης, πριν από 1200 και περισσότερα χρόνια, στην εποχή της εικονομαχίας. Τότε πρέπει να άρχισε να χτίζεται το μοναστήρι σε σημείο που υπέδειξε μάλιστα η εικόνα. Από εκεί και πέρα, οι βυζαντινοί αυτοκράτορες και ιδιαίτερα ο Αλέξιος Κομνηνός  (1081 - 1118) που είδαν το στρατηγικό σημείο που χτίστηκε το μοναστήρι το ενίσχυσαν σημαντικά και έτσι αυτό αποτέλεσε ένα σπουδαίο προπύργιο της άμυνας της αυτοκρατορίας αλλά και της πίστης.


Ο ρόλος του μοναστηριού δεν μειώθηκε καθόλου σε όλους τους επόμενους αιώνες και συνέχισε και αποτελεί μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο όπως προαναφέρθηκε ιερό ίδρυμα σε όλες τις νότιες Κυκλάδες και στην γιορτή της Παναγίας καταφθάνουν σε αυτό δεκάδες πιστοί από όλα τα γύρω νησιά να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα και βεβαίως  χωρίς να έχουν τις σκοτούρες του καλοκαιριού στο μυαλό τους να ανταμώσουν με τους γείτονές τους στο Αιγαίο, σε αυτό τα μοναδικό χώρο που αποτελεί και ένα αξεπέραστο επίτευγμα, «θαύμα» λένε της αρχιτεκτονικής λένε οι ειδικοί που το έχουν επισκεφτεί.


Το οικοδήμημα που βρίσκεται σε ύψος 300 μέτρων από την αλίμενη και αφιλόξενη ακτή εκτείνεται σε μήκος σαράντα μέτρων, το πλάτος του δεν ξεπερά τα πέντε μέτρα ενώ το ύψος του υπολογίζεται όσο μια οκταώροφη πολυκατοικία με ένα ισχυρότατο τοίχο να ανεβαίνει παράλληλα στο βράχο και να προστατεύει ένα δαιδαλώδες σύστημα από σκάλες, κελλιά, αποθήκες, δεξαμενές, μαγειρία, φούρνο, πατητητήρι και φυσικά την εκκλησία όπου φυλάσσεται η θαυματουργός εικόνα στην κορυφή.


 Σε αυτό τον μικρό χώρο, συγκετρώνονται οι προσκυνητές από το απόγευμα της παραμονής και παρακολουθούν με κατάνυξη τον εσπερινό και την ολονυχτία καθώς και την εορταστική  λειτουργία της ημέρας στην οποία χοροστατεί πάντα ο μητροπολίτης Θήρας και νήσων κ.κ. Επιφάνιος και συμμετέχουν όλοι οι ιερείς του νησιού. Παρά το γεγονός ότι ο χώρος είναι στενός, εντούτοις καταφέρνουν όλοι και περνούν από την μικρή εκκλησία όπου τελούνται οι ακολουθίες και προσκυνούν την εικόνα. Για την περιποίηση μάλιστα των προσκυνητών, από τους οποίους πολλοί έρχονται από τα διπλανά νησιά (Νάξο, Δονούσα, Κουφονήσια, Σχοινούσα, Ηρακλειά κ.ά) οι υπεύθυνοι του μοναστηριού έχουν φροντίσει να υπάρχει άφθοο ψωμί και νηστίσμο φαγητό, δηλαδή παστός μπακαλιάρος με πατάτεςτο οποίον μαγειρεύουν με εξαιρετικό τρόπο οι «υπηρέτες», αυτοί δηλαδή που προσφέρονται εθελοντικά να μπουν για δυο μέρες στα μαγειρεία και μάλιστα δε είναι και λίγοι.




Πέρα όμως από την κατάνυξη και την ευλάβεια που γίνεται ο εορτασμός της Παναγίας στο μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας, μια ιδιαίτερη εμπειρία για όλους είναι και η ανατολή του ήλιου από το ορίζοντα του πελάγους όταν φυσικά είναι καθαρή η ημέρα. Τότε βλέπουμε τον ήλιο να ανεβαίνει από τις ακτές της Μικράς Ασίας που μπροστά τους διακρίνονται καθαρά η Κάλυμνος, η Πάτμος και η Λέρος ενώ η Αστυπάλαια δείχνει πως μπορείς α την πιάσεις με το χέρι. Τόσο κοντά φαίνεται…



Το ίδιο εντυπωσιακό από τους εξώστες του μοναστηριού είναι και όταν βρέχει γιατί αρκετές φορές τα σύννεφα κρέμονται σε ύψος χαμηλότερο από το σημείο που είναι χτισμένο και μοιάζουν σαν ένα άλλο πέλαγος πάνω από τη θάλασσα. Δεν θα ήταν υπερβολή πάλι να πούμε πως μια σπάνια εμπειρία είναι όταν βλέπει κάποιος μια μαγάλη καταγίδα και τη νύχτα τους κεραυνούς να λάμπουν πάνω από τη σκοτεινιασμένη θάλασσα. 
Σε γενικές γραμμές, η επίσκεψη στο μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας τέτοιες ημέρες εκτός του ότι καλύπτει πολύ ικανοποιητικά το μέρος της πίστης αποτελεί και την αφορμή για τη γνωριμία με την χειμωνιάτικη Αμοργό και φυσικά με τους ανθρώπους της που αυτό τον καιρό ασχολούνται με το μάζεμα των ελιών σε όλο το νησί και ιδιαίτερα στην Αιγιάλη όπου στην κάμπο της σώζεται σχεδόν ακέραιος ο παλιός μεγάλος ελαιώνας.


Παλαιότερα υπήρχε το πρόβλημα των θαλάσσιων συγκοινωνιών και λίγοι σκέφτονταν να επισκεφτούν την Αμοργό μέσα στο χειμώνα. Από τότε όμως που τα δρομολόγια εκτελούνται από τα Βlue Star, το ταξίδι μπορεί να διαρκεί 7 - 8 ώρες, αλλά είναι άνετο και ευχάριστο.  Ένα άλλο πρόβλημα που υπήρχε ήταν αυτό της διαμονής καθώς τα περισσότερα ξενοδοχεία ήταν κλειστά αλλά και αυτό ξεπερνιέται γιατί αρκετά από αυτά παραμένουν ανοιχτά όλο το χρόνο και επιπλέον προσφέρουν λόγω της εορτής και άλλες υπηρεσίες, όπως μετακινήσεις.
ΑΘΗΝΑ,18112012

Ο ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ ΚΑΙ Η ΔΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ



Στα Άγραφα καμαρώνουμε για τα βουνά και τα ποτάμια μας· μνημονεύουμε τους Αγραφιώτες που κράτησαν τον Τόπο αδούλωτο· τιμούμε τους απλούς ανθρώπους που με τον τρόπο τους ο καθένας πάλεψε για να ζήσει σ’ ένα περιβάλλον που δεν ευνοούσε ιδιαίτερα την αγροτική παραγωγή και η επιβίωσή τους ήταν πάντα ένα στοίχημα.

Στον ίδιο Τόπο όμως υπήρξαν και άνθρωποι που διακρίθηκαν για την σκέψη και τη μόρφωση, όπως οι διδάσκαλοι του Γένους, Ευγένιος Αιτωλός, Αναστάσιος Γόρδιος καθώς και στην τέχνη, την εκκλησιαστική ζωγραφική κυρίως της οποίας έχουμε αρκετά και σπουδαία δείγματα. Κορυφαίος μεταξύ αυτών είναι ο ιερομόναχος Διονύσιος ο εκ Φουρνά (1672 – 1645) ο οποίος εκτός από σπουδαία έργα μας άφησε γραπτά κείμενα αναφερόμενα στην περί ζωγραφικής επιστήμην και με αυτόν τον τρόπο διέσωσε στην ελλαδικό χώρο την, πριν απ’ αυτόν παράδοση.

Η «Ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης» του ιερομονάχου Διονυσίου εκ Φουρνά, γραμμένη τον 18ο αιώνα, υπήρξε ένα από τα λιγοστά ολοκληρωμένα τεχνικά ζωγραφικά εγχειρίδια στον ελλαδικό χώρο, μέσα από το οποίο έγινε μία συστηματική προσπάθεια καταγραφής υλικών και μεθόδων ζωγραφικής, μεταβιβάζοντας πληροφορίες, γνώσεις και πρακτικές τόσο της καθ’ ημάς Ανατολής, όσο και της δυτικής τεχνολογικής παραδόσεως.

Η συγκριτική μελέτη του τεχνολογικού μέρους της «Η Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης του Διονυσίου εκ Φουρνά και η δυτική τεχνολογική παράδοση του μεσαίωνα» από τον εικαστικό, συντηρητή έργων τέχνης και θεολόγο Νικόλαο Ιακ. Μαρκοζάνη  με τρία αντίστοιχα δυτικά εγχειρίδια της μεσαιωνικής και αναγεννησιακής περιόδου (Teophilus, On Divers Art – The Strasburg Manuscript – Cennino Cennini, Il libro dell΄ arte), απετέλεσε όχι μόνο επιστημονική πρόκληση, αλλά και πρόσκληση σε ένα ταξίδι γνώσεων γύρω από τις τεχνολογικές μεθόδους της ζωγραφικής τέχνης των περασμένων αιώνων και αποτελεί ένα ιδιαίτερο βιβλίο για τις εκδόσεις «Αρμός».

Η αποκωδικοποίηση και ο συσχετισμός των πληροφοριών των τεσσάρων εγχειριδίων έθεσε καίρια ερωτήματα, αλλά οδήγησε και σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα, παρ’ ότι η κατανόηση των περιλαμβανομένων συνταγών δεν υπήρξε εύκολη υπόθεση, αφού πολλά υλικά, φυτά, ορυκτά και χημικά στοιχειά, στα οποία οι συγγραφείς αναφέρονται, είτε δεν χρησιμοποιούνται σήμερα, είτε συναντώνται με διαφορετικές ονομασίες.

ΑΘΗΝΑ, 19112017

Ο ΚΑΠΝΟΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΖΩΝΤΑΝΟ ΣΠΙΤΙ



Αν και προχωρούμε βαθιά στο φθινόπωρο, ο χλιαρός Νοέμβριος δεν μας έχει κάνει ακόμη στις πόλεις να αναζητήσουμε ζεστασιά. Στα χωριά, και ιδιαίτερα στα ορεινά τα πράγματα είναι αλλιώς και έχουν ήδη ανάψει σόμπες και τζάκια από καιρό και από τον καπνό που ανεβαίνει στον ουρανό καταλαβαίνουμε και ποιο σπίτι κατοικείται και ποιο είναι κλειστό.

Ο καπνός από τη φωτιά ήταν πάντα το σημείο που φανέρωνε ότι ένα σπίτι ήταν ζωντανό και τούτο ισχύει ακόμη. Μπορεί να έπαψαν πλέον να ανάβουν φούρνους στα χωριά να ψήσουν ψωμί ή να μαγειρέψουν καθότι οι ηλεκτρικές συσκευές και οι πλανόδιοι φουρναραίοι κατάργησαν αυτή τη συνήθεια και η κεντρική θέρμανση με πετρέλαιο έχει μειώσει την ανάγκη των ξύλων αλλά πολλοί είναι οι νοικοκυραίοι που υποστηρίζουν πως αν δεν ρίξουν κανένα κούτσουρο στο τζάκι ή τη σόμπα, δεν καταλαβαίνουν το χειμώνα.

Χάρη σε αυτούς λοιπόν τους νοικοκυραίους και κυρίως στις νοικοκυρές που επιμένουν να φτιάχνουν κανένα φαγητό στη σόμπα τους βλέπουμε να ανεβαίνει καπνός σε λίγα σπίτια στα χωριά αλλά όπως με πικρία βλέπουμε, χρόνο με το χρόνο λιγοστεύουν τα σπίτια από τα οποία βγαίνει καπνός και δεν είναι μακριά που σε ένα όχι και πολύ μακρινό από τους χειμώνες που έρχονται, δεν θα τον ξαναδούμε ούτε καθημερινή, ούτε Σαββατοκύριακο!


ΥΓ. Η φωτογραφία από το χωριό Αμάραντος Καρδίτσας, τον Νοέμβριο του 2009.    

ΑΘΗΝΑ, 19112017

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ



Να είναι καλά ο φίλος Σπύρος Νεραϊδιώτης, ο ακούραστος εργάτης του πολιτισμού στην Άρτα και τα Τζουμέρκα, από τη Νεράιδα Τζουμέρκων (Γρεβενοσέλι) που μόλις μου θύμισε πως σαν τέτοιες ημέρες πριν από 10 χόνια, το 2007, είχα πάει με τον Θύμιο Κάκο με τους συνεργάτες του στην εκπομπή «Μένουμε Ελλάδα» της ΕΡΤ, στα χωριά της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων και κάναμε μια εξαιρετική εκπομπή. Τώρα όλα αυτά έπαψαν και τίποτα δεν δείχνει ότι θα τα αντικαταστήσει, στην τηλεόραση τουλάχιστον γιατί στη ζωή, δεν θα το αφήσουμε... Η φωτογραφία, το απόβροχο μιας ωραίας ημέρας στη Νεράιδα με φόντο το ωραίο χωριό που ποτέ δεν ξεχνούμε…

ΑΘΗΝΑ, 18112017

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΒΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ…



Στον Ναυτίλο (Χαριλάου Τρικούπη 28) τα Σάββατα μπορείς να συναντήσεις τους μισούς φίλους που μας έχουν απομείνει μετά την ΠΦΑ και κυκλοφορούν με το κεφάλι ψηλά στην Αθήνα, να πεις μια κουβέντα μαζί τους και να πάρεις από τους πιο διαβασμένους μια ιδέα για κανένα καλό βιβλίο που βγήκε στην κυκλοφορία. Έτσι έγινε και σήμερα το μεσημέρι, όταν βρήκα εκεί τον Άρχοντα των εκδόσεων Κύριο Βασίλειο Χατζηϊακώβου ο οποίος χωρίς πολλά λόγια με έβαλε να ξαναδιαβάσω το βιβλίο της καλής μας φίλης Νάντιας Κατσαρού «Νιάου βρε γατσούλα» (Εκδόσεις Παρουσία) και αύριο το μεσημέρι στον καφέ που κανονίσαμε να πιούμε σε κανένα υπόστεγο της πόλης από το φόβο της βροχής θα μου κάνει ερωτήσεις αν το κατάλαβα και αν απαντήσω σωστά θα μου πει πως θα βγάλω το χειμώνα! (Τη στιγμή, σημειώνουμε, δεν αποθανάτισε ο Γιώργος Τσάκαλος, αλλά ένας περαστικός, εθισμένος στα αιφον ο οποίος έπιασε με τρεμάμενα χέρια τη μηχανή ρωτώντας πως δουλεύει. Βλέπετε την καλύτερη!).

ΑΘΗΝΑ, 18112017