O ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΑΠΟΚΤΗΣΕ… ΝΕΟ ΧΩΡΙΟ!

 

Η προτομή του Γεώργιου Καφαντάρη στην Ανατολική Φραγκίστα

Ασφαλώς και αποτελεί τιμή για την Ευρυτανία η διοργάνωση από το «Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία» και τον Δήμο Καρπενησίου αύριο στο Μικρό Χωριό συνέδριο με θέμα «Γεώργιος Καφαντάρης: πολιτική πορεία». 

Το παράδοξο όμως και αυτό που δημιουργεί μια αρνητική εντύπωση από πολλούς Ευρυτάνες, είναι ο τόπος που επιλέχθηκε να γίνει το συνέδριο, το Μικρό Χωριό δηλαδή και όχι η γενέτειρά του Ανατολική Φραγκίστα, όπου από το 2010 λειτουργεί το «Πνευματικό Ίδρυμα Γεωργίου Καφαντάρη», προσφορά στην τοπική κοινωνία του ομογενούς ευπατρίδη Κώστα Πανουργιά. Μπορεί, διερωτώνται, να αγνοηθεί αυτή η θεμελιώδης λεπτομέρεια που παίρνει την τιμή από την Ανατολική Φραγκίστα και την δίνει στο Μικρό Χωριό;

Μπορεί, γιατί άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι το Καρπενήσι εκτός απ’ ότι συγκέντρωσε και εγκλώβισε στις γειτονιές του τον περισσότερο πληθυσμό της Ευρυτανίας, τους τελευταίους να λέμε και την αλήθεια, προσπαθεί να απομυζήσει και να περιορίσει και πολιτιστικά τον υπόλοιπο νομό στα όρια της λεγόμενης Ποταμιάς. Το συνέδριο δε για τον Καφαντάρη αποτελεί μια κραυγαλέα περίπτωση καθώς ο σπουδαίος πολιτικός και πρωθυπουργός τιμάτε όχι στον τόπο του αλλά σε έναν άλλο.

Κώστας Κωστόπουλος - Κώστας Πανουργιάς στα εγκαίνια
του Πνευματικού Ιδρύματος Γεώργιου Καφαντάρη στην Ανατολική Φραγκίστα.

Πιθανόν να βόλευε έτσι τους διοργανωτές αλλά θα μπορούσαν να προβλέψουν έστω μια επίσκεψη στην Ανατολική Φραγκίστα να γνωρίσουν όσοι από τους συνέδρους τον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο μεγάλος πολιτικός. Στην Ανατολική Φραγκίστα που κάθε χρόνο φροντίζει να τιμά υποδειγματικά τον Γεώργιο Καφαντάρη με πολύ πιο απλά πράγματα κι έτσι καλλιεργεί και μεταδίδει την μνήμη του στους νεότερους. Το γεγονός αυτό παραβλέφθηκε  όπως εξάλλου συνηθίζεται για όλη την πέραν του Μέγδοβα Ευρυτανία.

 ΑΘΗΝΑ, 04072025

ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ ΜΠΑΝΙΑΣ: ΕΝΑΣ ΠΡΟΚΟΜΕΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

 

Το καλοκαίρι που μας πέρασε σε μια εκδήλωση για την αγροδιατροφή που έγινε στο Καρπενήσι, ο Ταξιάρχης Μπανιάς, μόνιμος κάτοικος του χωριού Στένωμα Ευρυτανίας βραβεύτηκε ως ο άνθρωπος ο οποίος με την δράση του, πράγμα που υποστηρίζεται και αλληλοεπιδρά από την οικογένειά του και την κοινότητα, αποτελεί ένα παράδειγμα προς μίμηση και όσοι τον ακολουθήσουν, θα σώσουν την Ευρυτανία από μαρασμό…

Ναι έτσι έχουν τα πράγματα με τον Ταξιάρχη (1975) o οποίος 13 ετών αποφάσισε να αποκτήσει το πρώτο του κοπάδι με κατσίκες και τις φρόντιζε μόνος μιας και οι γονείς του δεν είχαν και πολλές σχέσεις με την κτηνοτροφία. Ο πατέρας ήταν ηλεκτρολόγος στην περιοχή αλλά ο Ταξιάρχης επέλεξε να ασχοληθεί με την κτηνοτροφία από αγάπη στα ζώα και γιατί από μικρός, του άρεσε αυτή η δουλειά. Αφού έβγαλε το δημοτικό σχολείο στο Στένωμα και πήγε και μια εβδομάδα (!) στο Γυμνάσιο Καρπενησίου το οποίο παράτησε καθώς η καρδιά του και η ψυχή του ήταν στο χωριό και στον κόσμο του.

Με μαγιά κάτι λίγες κατσίκες που είχε η μάνα του η οποία όπως κάθε νοικοκυρά εκείνη την εποχή διατηρούσε λίγες κατσίκες, μια αγελάδα και ένα μουλάρι στο σπίτι, ξεκίνησε και αγοράζοντας κατσίκια από την Μαυρομάτα έφτιαξε ένα κοπάδι από 170 κεφάλια και σύντομα άρχισε να λογαριάζεται ως μεγάλος νοικοκύρης κι αυτός στην περιοχή. Τα έφτασε περισσότερα, κάποια στιγμή τα λιγόστεψε και στράφηκε προς τα πρόβατα και έφτιαξε και με αυτά πάλι ένα μεγάλο κοπάδι περί τα 350 κεφάλια. Με τα πρόβατα ασχολήθηκε αρκετά χρόνια και τελευταία, όπως οι περισσότεροι στην περιοχή στράφηκε στα γελάδια και σήμερα θεωρείται από τους μεγαλύτερους κτηνοτρόφους στο Στένωμα το οποίο παρεπιμπτόντως θεωρείται και η μητρόπολη της αγελαδοτροφίας στην Ευρυτανία.  

Η πορεία του δεν ήταν εύκολη, κυρίως γιατί δεν ήξερε πολλά από ζωντανά και κοπάδια και έτσι αναγκάστηκε να τα μάθει όλα μόνος του παρακολουθώντας τους συγχωριανούς του και εισάγοντας φυσικά και κάποιες καινοτομίες. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι αγαπούσε την δουλειά που αποφάσισε να κάνει και βέβαια την βοήθεια που είχε από τον πατέρα του Χρήστο, ο οποίος πέθανε πριν από 7 μήνες, την μητέρα του Βασιλική προόδευσε πολύ σύντομα. Επί πλέον, αυτό που τον βοήθησε πολύ ήταν η πλήρης και εντελεχής γνωριμία με το ανάγλυφο της περιοχής του. Δεν υπήρχε μονοπάτι ή διαδρομή προς το βουνό και το ποτάμι, βοσκοτόπι και λιβάδι που να μην γνώριζε κι αυτό οφείλονταν στην επί αιώνες εκμετάλλευση του τόπου από τους προγόνους του κτηνοτρόφους. Οι γονείς του εκτός από την φύλαξη, τον βοήθησαν πολύ στο άρμεγμα τόσων ζώων. Το γάλα τον χειμώνα το έδιναν στα τυροκομεία ενώ από τον Ιούνιο και πέρα έπηζαν οι ίδιοι τυρί με τον μοναδικό, παραδοσιακό τρόπο που ξέρουν ακόμη στην Ευρυτανία.  

Ο Ταξιάρχης αποτέλεσε μια εξαίρεση για την γενιά του που οι περισσότεροι σκόρπισαν στους τέσσερις ανέμους και τους βλέπει το Στένωμα μόνο στις γιορτές και το καλοκαίρι αλλά είναι αρκετοί αυτοί που ακόμη συνεχίζουν με την κτηνοτροφία και διατηρούν μεγάλα κοπάδια στο Στένωμα. Μεταξύ αυτών και ο αδερφός τους Λάζαρος, οι Παπαδονικαίοι καθώς και λίγοι άλλοι νέοι που κάνουν την διαφορά στο χωριό που αριθμεί γύρω στους 50 μόνιμους κατοίκους. Παλιότερα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα χωριά του Δυτικού Τυμφρηστού και τα κοπάδια του ξεπερνούσαν τα 5.000 κεφάλια αλλά όπως όλα, έτσι κι αυτό λύγισε. Παρά ταύτα το Στένωμα καθώς και τα γειτονικά του, Άγιος Δημήτριος, Γάβραινα, και άλλα διατηρούν το μεγαλύτερο κεφάλαιο της κτηνοτροφίας στην Ευρυτανία.

Ο Ταξιάρχης όμως δεν περιορίστηκε στην κτηνοτροφία αλλά ανέστησε και διατηρεί κι ένα άλλο χρήσιμο και πολύτιμο επάγγελμα στην περιοχή. Του σύρτη ξυλείας και της μεταφοράς. Ξεκίνησε με δυο – τρία μουλάρια στην αρχή, όταν είδε πως είχε κάμψη στην παραγωγή του κοπαδιού των προβάτων, να σέρνει ξυλεία ελάτης από τα δάση που εκμεταλλεύονταν ο δασικός συνεταιρισμός των χωριανών του και σιγά – σιγά επεκτάθηκε και στη μεταφορά των καυσόξυλων. Καθώς το ανάγλυφο της περιοχής που απλώνονται τα δάση του Τυμφρηστού είναι δύσκολο, η δουλειά του εκτιμήθηκε και έτσι δόθηκε λύση και διέξοδος στο έργο των υλοτόμων. Τη δουλειά αυτή την κάνει το καλοκαίρι και με βοηθό τον Ηλία Ντζιώρα από τη Βράχα ενώ όταν υπάρχει πολύ δουλειά επιστρατεύει κι άλλους συγχωριανούς. Η φήμη του σαν καλό επαγγελματία στις μεταφορές ξυλείας ξεπέρασε τα στενά όρια της Ευρυτανίας και πήγε παραπέρα κι έτσι έχει πηγαίνει για δουλειά σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Το κοπάδι των αλογομούλαρων του αριθμεί περί τα 15 ζωντανά, διαλεγμένα ένα προς ένα και προσεγμένα. Τα φροντίζει ο ίδιος σε κάθε τους ανάγκη, έφτασε μάλιστα να μάθει και να τα πεταλώνει. Ξέρει τις συνήθειες του καθενός, του μιλά προσωπικά και έτσι έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη τους και την αναγνώριση, πράγμα που βοηθάει πολύ στην δύσκολη αυτή δουλειά. Επί πλέον, η εμπειρία του τον καθιέρωσε και ως πρακτικό ιατρό των ζώων του, τόσο που τον ζηλεύουν ακόμη και οι κτηνίατροι.

Η περίοδος που ο Ταξιάρχης ασχολείται με τα ξύλα είναι οι θερινοί μήνες, τον χειμώνα μαζεύει τα ζωντανά και τα αφήνει να ξεκουραστούν. Με την αρχή της περιόδου ρίχνει στη δουλειά τα πιο δυνατά ενώ εκείνα που βγαίνουν στην αποστρατεία φροντίζει να τα αντικαθιστά με άλλα που η καταγωγή τους είναι από τη Γαλλία. Από εκεί φθάνουν στην Ελλάδα μέσω αντιπροσώπων, στα Τρίκαλα εδρεύουν οι περισσότεροι κι από εκεί τα προμηθεύεται. Φροντίζει να είναι γερά και πιο πολύ έξυπνα, πράγμα που βοηθάει να ξεπεράσουν και το ζήτημα της γλώσσας! Όσο για την εκπαίδευσή τους, χρησιμοποιεί τις ίδιες πανάρχαιες μεθόδους που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος όταν ημέρωσε για πρώτη φορά άλογα.  

Ο Ταξιάρχης, όπως και η οικογένειά του δεν στέκεται στιγμή! Όλοι βοηθούν, η γυναίκα του Βασιλική, οι κόρες του Ιωάννα που είναι μαθήτρια στο Γυμνάσιο Καρπενησίου και Γεωργία μαθήτρια δημοτικού όπως και ο γιός όταν δεν έχει μαθήματα στη σχολή του. Ακόμη και η σκύλα του, η Έλσα δεν λείπει ούτε στιγμή από τα κοπάδια και τα μουλάρια. Μόνο το χειμώνα που μαζεύει τα ζωντανά στους στάβλους παίρνει μια ανάσα αλλά κι εκεί χρειάζεται διαρκής προσοχή. Με το τάισμα, τα γεννητούρια αλλά και τους λύκους που πολιορκούν τους στάβλους. Προσέχει, δεν θέλει να πάνε χαμένα τα ζωντανά του, είναι κεφάλαιο γι’ αυτόν αλλά και ψυχές που χρειάζονται προστασία από τον καιρό και τα αρπακτικά. Από μέρους τους αυτά και προς ανταπόδοση, τον κάνουν με τον τρόπο τους τον πρώτο νοικοκύρη στο Στένωμα και από την φήμη αυτή προέκυψε και η βράβευση. Για τον Ταξιάρχη Μπανιά συζητάνε όλοι στην Ευρυτανία, τον επαινούν και τον καμαρώνουν και πολλοί θέλουν να του μοιάσουν. Άλλοι μπορούν, άλλοι θέλουν σπρώξιμο και αναζητείται εκείνος που θα το κάνει…

ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ – ΚΥΝΗΓΙ (14/04/2024)

ΝΑ ΣΩΘΟΥΝ ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ

Αν δεν γίνονταν στο Καρπενήσι, στην πρωτεύουσα του πιο ορεινού, όμορφου και καθαρού τόπου της Ελλάδας, που αλλού θα μπορούσε να συγκεντρωθεί τόσος κόσμος που πονάει τα βουνά, τα αγαπάει σαν το σπίτι τους και θέλει να μείνουν ατάραχα από κάθε είδους δραστηριότητες που τα προσβάλλουν και τα βεβηλώνουν με στόχο μόνο το κέρδος; Στο Καρπενήσι, την πρωτεύουσα της ορεινής Ευρυτανίας έγινε προχθές Κυριακή, μεγάλη κινητοποίηση με πρωτοβουλία της Κίνησης Πολιτών για την προστασία του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος, του Συλλόγου Κρικελιωτών Ευρυτάνων και πολλών άλλων Ευρυτανικών Συλλόγων για να εκφραστεί απ’ όλους και δημόσια, σε ντόπιους και επισκέπτες η αντίρρηση στην επερχόμενη ισοπέδωση των βουνών από τα Βιομηχανικά Αιολικά Πάρκα, την καταστροφή των ποταμών από τα μικρά, λεγόμενα υδροηλεκτρικά εργοστάσια και τον ξεριζωμό των αγροτών και των κτηνοτρόφων από την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι η Ευρυτανία, τα Άγραφα και οι όμορες ορεινές περιοχές της Φθιώτιδας, Καρδίτσας, Φωκίδας και Αιτωλοακαρνανίας αποτελούν ένα ενιαίο συγκρότημα ιδιαίτερου φυσικού περιβάλλοντος, πολύτιμο για το άφθονο νερό, τον αέρα των βουνών, την ποικίλη βλάστηση, τα ενδιαιτόμενα είδη, την αναψυχή και τον τουρισμό, αποτελεί παράδοξο να γίνει αυτή η κινητοποίηση. Αντιθέτως, θα έπρεπε να αποτελεί παράδειγμα διατήρησης ακέραιου του φυσικού περιβάλλοντος και υπόδειγμα προστασίας και ευθύνης των πολιτών, ντόπιων και επισκεπτών απέναντι στην κληρονομιά της φύσης. Μια κληρονομιά που δεν τυχαίνει να έχουν σε πολλά άλλα μέρη (αναφέρομαι επί του παρόντος στην Ευρυτανία και πιστεύω πως αυτό ισχύει και για πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας) και την οποία όμως, απαξιώνουν όσοι σκέφτονται και επεξεργάζονται σχέδια για την εκποίησή τους έναντι ενός πρόσκαιρου κέρδους το οποίο, δεν θα απολαύσει κανένας ντόπιος πλην των εμπλεκόμενων στα χωματουργικά έργα. Μετά την καταστροφή του περιβάλλοντος σίγουρα θα ακολουθήσει και η καταστροφή της τοπικής οικονομίας αλλ’ αυτό έχει ήδη συντελεστεί εδώ και χρόνια αλλά ας είναι καλά τα επιδόματα και οι απασχολήσεις ορισμένου χρόνου που ξεγελάνε τον κόσμο και νομίζει πως εργάζεται. Η ευθύνη για την ενδεχόμενη καταστροφή της ευρυτανικής φύσης και των γειτονικών Αγράφων είναι πρωτίστως των τοπικών αρχόντων καθώς και αρμοδίων υπηρεσιών. Οι πρώτοι από το ρόλο τους είναι υποχρεωμένοι να προστατέψουν τον κόσμο που ζουν, εργάζονται οι ψηφοφόροι τους και χτίζουν το μέλλον τους. Γι’ αυτό τους ψήφισαν εξάλλου, να βελτιωθεί η ζωή τους και με την εμπειρία που αποκτούν και τα εργαλεία που διαθέτουν να την κάνουν καλύτερη για τους τωρινούς και βεβαίως για τους επερχόμενους. Οι υπηρεσίες από την άλλη, η πολεοδομία για παράδειγμα όπως και σε όλη την επικράτεια, δεν έχει και την καλύτερη φήμη ενώ το Δασαρχείο το οποίο συνήθως βλέπει… το δάσος και χάνει το περιβάλλον! Φυσικά, όλοι υπόκεινται και εφαρμόζουν αποφάσεις των σχετικών υπουργείων και οπωσδήποτε καλούνται να υλοποιήσουν τα τρέχοντα κυβερνητικά προγράμματα χωρίς να μπουν στον κόπο όμως να φέρουν αντιρρήσεις ή να προτείνουν κάτι άλλο, φοβούμενοι πάντα το πολιτικό τους μέλλον και ότι απ’ αυτό απορρέει. Οι πολίτες μέσω των Συλλόγων εξέφρασαν για μια ακόμη φορά την ανησυχία τους να γίνουν η Ευρυτανία και τα Άγραφα, καθώς και πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας βιομηχανικό πάρκο «πράσινης» όπως προβάλλουν ενέργειας και μένει πλέον η διακοπή όχι μόνο των εργασιών που ήδη έχουν ξεκινήσει αλλά και οποιασδήποτε σκέψης για συνέχειά τους.

Οι πολίτες έκαναν για μια ακόμη φορά το χρέος τους, η σειρά τώρα είναι των τοπικών αρχόντων και των αρμοδίων υπηρεσιών οι οποίοι όλοι μαζί πρέπει να μεταφέρουν το μήνυμα των αντιδράσεων προς την κεντρική εξουσία. Να ζητήσουν την ματαίωση των έργων αλλά παράλληλα να έχουν και έτοιμο ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το μέλλον του τόπου. Αυτοί θα κριθούν από την ιστορία και φαντάζομαι, πως τους ενδιαφέρει… Φωτογραφίες: Αντώνης Τσακανίκας ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 03082021

ΜΝΗΜΗ ΒΑΓΓΕΛΗ ΛΑΜΠΡΟΥ (1952 – 2021)

Ο Βαγγέλης Λάμπρου (ή Τραγδάρας) (1952- 2021) ήταν από εκείνους τους συμπατριώτες που μεγαλώνοντας δεν διάλεξε όπως οι περισσότεροι από την πρώτη μεταπολεμική γενιά να φύγει από τον τόπο του, την Ανατολική Φραγκίστα Ευρυτανίας αλλά έμεινε να ζήσει και να προκόψει στην γενέτειρα. Στην αρχή ασχολήθηκε με τις συνηθισμένες αγροκτηνοτροφικές εργασίες, κατόπιν έπιασε δουλειά στα ΚΤΕΛ Φθιώτιδας αλλά η πρόσληψή του στην Δασοφυλακή, το έτος 1980-1981, ήταν αυτή που τον έδεσε περισσότερο με την μικρή μας πατρίδα. 

 Ως δασοφύλακας έμαθε και γνώρισε σπιθαμή τη σπιθαμή όλη την Δυτική Ευρυτανία, κυρίως την περιοχή των πρώην Δήμων Αγράφων, των Αγραίων, πράγμα που τον έκανε πασίγνωστο ενώ η στάση του, στο δύσκολο αυτό έργο καθώς είχε να αντιμετωπίσει αντιλήψεις που δεν ήταν πάντα συμβατές με τις αρχές της φύλαξης και της προστασίας του δάσους αλλά και κατ’ επέκταση της υπαίθρου, θα μνημονεύεται για καιρό. Δίκαιος και επιεικής με τους αναγκεμένους, αυστηρός με τους θρασείς και τους τάχα… ανυπότακτους συμπατριώτες μας, ευθύς και ντόμπρος, ο Βαγγέλης κατάφερε να δημιουργήσει ένα κλίμα εμπιστοσύνης με όλους και οι υποθέσεις και οι διαφορές που προέκυπταν να μην έβγαιναν έξω από τα σύνορα των χωριών και δεν έφθαναν κν στις αίθουσες των Δικαστηρίων, καθότι πάντα έδινε λύσεις. Έτσι τον θυμούνται και θα τον μνημονεύουν όσοι έχουν ακόμη μια θέση στην παραγωγική ζωή της Δυτικής Ευρυτανίας.

Η Δασοφυλακή ήταν αυτή που θεμελίωσε την μόνιμη παραμονή του στην Ανατολική Φραγκίστα όπου έκανε οικογένεια με την Βασιλική και απέκτησαν δυο παιδιά, τον Βασίλη και την Κωνσταντίνα. Ενεργός πολίτης, δεν έμεινε να βιώνει παθητικά την ζωή ενός χωριού που προοδευτικά έσβηνε, όπως όλα της περιοχής. Αναμείχθηκε με τα κοινά από το έτος 1990, ως κοινοτικός σύμβουλος του χωριού του, από το έτος 1995 έως και το έτος 1998, διετέλεσε Πρόεδρος της Ανατολικής Φραγκίστας, σε μια κρίσιμη περίοδο για την Κοινότητα και αρκετά σημαντικά έργα οφείλονται στις πρωτοβουλίες του που έλαβε, όπως το πάρκινγκ που άλλαξε τη μορφή του χωριού. Επίσης και για και για την ενίσχυση και συνέχεια του Παζαριού της Σωτήρας. Έκτοτε από σύσταση του πρώην Καποδιστριακού Δήμου Φραγκίστας εκλέγονταν συνέχεια δημοτικός σύμβουλος, πάλευε για το χωριό του και όχι μόνον και από το έτος 2007 έως και το 2010 διετέλεσε Αντιδήμαρχος Φραγκίστας Ευρυτανίας και ήτο περήφανος για το έργα που έγιναν στην Ανατολική Φραγκίστα, αλλά και στα άλλα χωριά του Δήμου. Εργάστηκε επίσης για την επιστροφή της έδρας του Καλλικρατικού Δήμου Αγράφων στην Δυτική Φραγκίστα για να αξιοποιηθεί και το σχολείο – μνημείο. 

 Ως συνταξιούχος, ο Βαγγέλης περνούσε τα τελευταία χρόνια στην Ανατολική Φραγκίστα, ασχολούμενος με αγροτοκτηνοτροφικές εργασίες και ήταν για τους χωριανούς και όλο τον κόσμο, ένας ανθρωπος που ενέπνεε τον σεβασμό. Όμως η μοίρα αλλά του επιφύλασσε. Την περίοδο της πανδημίας δεν στάθηκε τυχερός να ζήσει, να δει το τέλος αυτής της συμφοράς. Άγνωστο πώς, κόλλησε τον ιό, νοσηλεύθηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Καρπενησίου και στη συνέχεια μεταφέρθηκε επειγόντως στη Λαμία όπου διασωληνώθηκε αλλά εξαιτίας μιας ενδονοσοκομειακής λοίμωξης, πέθανε, σε ηλικία 69 ετών, την Κυριακή των Βαϊων και την Μεγάλη Δευτέρα, έγινε η κηδεία του, στην Ανατολική Φραγκίστα που κανένας ακόμη δεν πιστεύει ότι πέθανε ο Βαγγέλης, μέσα σε ένα βουβό κλίμα. Ο θάνατός του, μας λύπησε όλους. Ένα ΓΙΑΤΙ, ακόμη ΜΈΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ δεν έχει απάντηση και ούτε θα δοθεί. 

Χάσαμε έναν καλό φίλο, έναν πολύτιμο συγχωριανό και κυρίως γιατί σε αυτή τη δύσκολη περίοδο που βιώνουμε, έναν άνθρωπο που όλη του τη ζωή τάχθηκε να δεί το χωριό του να προκόβει. Καλό κουράγιο στην οικογενειά του,να βρούν την δύναμη να ξεπεράσουν την απωλειά του, ΝΑ ΣΤΑΘΟΎΝ ΟΡΘΙΟΙ και εμείς που ζήσαμε τον Βαγγέλη,σίγουρα δεν θα τον ξεχάσουμε ……. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01052021

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ» ΣΕ ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ

Με τον συνεκδότη και Άρχοντα των εκδόσεων Βασίλη Χατζηϊκώβου, 

καλωσορίζουμε την επανέκδοση του βιβλίου «Ελεύθεροι στα Δεσμά των Αγράφων» 

στο βιβλιοπωλείο «Ναυτίλος» όπου μπορεί όποιος θέλει να το πρΟμηθευτεί. 

Κλείνουν πέντε χρόνια από τότε που εκδόθηκε το τελευταίο βιβλίο μου «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» και την πρώτη παρουσίαση του στην Καρδίτσα τέτοιες ημέρες το 2014.  Πρόκειται για ένα βιβλίο όπου πενήντα συγχωριανοί, έτσι αποκαλώ πλέον τους κατοίκους της Νεράιδας (Σπινάσα) Δολόπων Καρδίτσας και τέως Ευρυτανίας, αφηγούνται την ζωή τους στον μεσοπόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο και τέλος, το κυριότερο, το πώς ανάστησαν το χωριό τους τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 και πως συνέχισαν μέχρι που η κοινότητά τους άρχισε να διαλύεται και σιγά – σιγά να σβήνει.  

Η συζήτηση μαζί με αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους συνεχίστηκε μέχρι που κάποιοι πέταξαν στον ουρανό και μας βλέπουν από εκεί ψηλά πλέον. Η μνήμη τους όμως μένει άσβεστη και κάθε φορά που η κουβέντα έρχεται στα παλιά, τους ανακαλούμε νοερά στην παρέα να μας συμβουλεύσουν, να μας δείξουν πως κατάφεραν να επιβιώσουν εκείνα τα τραγικά χρόνια και να έχουν την δύναμη να ξαναφτιάξουν σπίτια, χωράφια, κοπάδια και κυρίως, κοινότητα ανθρώπων που παρά τις αναπότρεπτες απώλειες που υπέστη, υπάρχει ακόμη εκεί στις πλαγιές των Αγράφων και αποτελεί παράδειγμα πατριωτισμού.

Με λίγα λόγια, το βιβλίο το γράψαμε όλοι μαζί και αυτό αποτέλεσε την κιβωτό κατά κάποιο τρόπο της μνήμης για τη Νεράιδα, τα Άγραφα, την Ευρυτανία και την Καρδίτσα, για όλη την  ορεινή εν τέλει Ελλάδα στην οποία προστρέχουμε και τιμούμε ο καθένας με τον τρόπο του. Τα στοιχεία που αντλούμε από τις σελίδες τους, όπου περισσεύει ο αφηγηματικός λόγος των ανθρώπων που υπήρξαν πρωταγωνιστές ή απλά θεατές των γεγονότων της τραγικής δεκαετίας 1940 – 1950 είναι πολύτιμα για όλους, ντόπιους ή απόμακρους από τα Άγραφα.

Οι επόμενοι από μένα και τους φίλους και τους συγχωριανούς που με βοήθησαν να συγκεντρωθεί το υλικό του βιβλίου (πάνω από πέντε χρόνια κράτησε η δημιουργία του) θα έχουν στα χέρια τους ένα πολύτιμο αρχείο, στο χαρτί αλλά και σε ηχογραφημένες συνεντεύξεις, για να συνεχίσουν ένα άλλο έργο που θα αφορά τις επόμενες γενιές, πράγμα που έρχεται στην επικαιρότητα γιατί οι ορεινές κοινότητες  των Ελλήνων, όπως στη Νεράιδα κοντεύουν να σβήσουν. Μπροστά σε αυτή την τραγική πραγματικότητα, τις διαστάσεις της οποίας δεν θέλουμε να παραδεχτούμε, είναι τουλάχιστον υποχρέωση να καταγραφούν σε πρώτο λόγο οι αιτίες και όπως φαίνεται να είναι το έργο του χειμώνα.

Με το βιβλίο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» το οποίο επανεκδόθηκε και κυκλοφορεί σε ορισμένα βιβλιοπωλεία στην Αθήνα, επιχειρούμε να δώσουμε μια συνέχεια καταγραφών από τις επόμενες γενιές για την νεότερη ιστορία των Αγράφων. Για όσους ενδιαφέρονται να το αποκτήσουν και να συμμετάσχουν στο νέο έργο, μπορούν να το αναζητήσουν προς το παρόν στην Αθήνα στο βιβλιοπωλείο «Ναυτίλος» Χαρ. Τρικούπη 28, τηλ. 21 0361 6204, στην Καρδίτσα στο κατάστημα «Αμάραντες Γεύσεις» του Αντώνη Παπαδάκου, Τερτίπη 12, τηλ. 6977394752 και στον Κώστα Πλατσιούρη, 6974433949. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να μου γράφετε στο provoilias@gmail.com - provoilias@yahoo.gr ή στο τηλέφωνο 6973187627 και θα βρούμε έναν  τρόπο να φτάσει στα χέρια σας. 

ΑΘΗΝΑ, 05122019.

ΔΥΟ ΠΛΑΤΑΝΟΙ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ ΕΝΑΣ…

Κατά κανόνα, τα μεγάλα δέντρα μεγαλώνουν και πεθαίνουν καθένα μοναχό του και στο σημείο που φύτρωσαν. Λίγες φορές όμως και σε ορισμένα είδη παρατηρείται το φαινόμενο των ξενιστών, ήτοι διάφορα άλλα είδη, αναρριχητικά κυρίως που σκαρφαλώνουν σε μεγαλύτερα και ψηλότερα για να επιβιώσουν γιατί δεν μπορούν να σταθούν όρθια μόνα τους ενώ υπάρχουν και ορισμένα, παράσιτα τα λένε, που τρέφονται κιόλας από τους χυμούς ή το σώμα εκείνων που τα φιλοξενούν.

Είναι σπάνιο, κάποια δέντρα που ενώ φυτρώνουν καθένα ξεχωριστά να ενωθούν σε ένα σώμα και τούτο ασφαλώς αποτελεί θαύμα εκτός από τις περιπτώσεις των εμβολιασμών που αποτελούν μέθοδο βελτίωσης των ειδών. Ένα τέτοιο θαύμα είδα πριν από λίγες μέρες δίπλα από τον ωραίο, παλιό δρόμο που οδηγεί από το χωριό Άγιος Νικόλαος (Λάσπη) προς το Καρπενήσι. Δυο πλάτανοι με ξεχωριστές ρίζες είχαν ενωθεί και αποτέλεσαν ένα δέντρο. Πώς έγινε αυτό; Πιθανόν κάποτε που ακόμη ήταν δυο βλαστάρια κάποιος να πήγε και να τα έκανε κόμπο αλλά επειδή δεν έσπασαν τα αγγεία τους, αυτά καθώς αύξαιναν, εξελίχθηκαν ως ένας κορμός που κατόπιν έγινε ένα μεγάλο και δυνατό δέντρο το οποίο ξεχωρίζει ανάμεσα στα άλλα στο ωραίο δάσος….

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 04072016

 

ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΙΠΟΤΑΜΟΥ TO 2009

Φυσικά και δεν υπάρχει πλέον εύγλωττος λόγος από των αριθμών και όταν μάλιστα αυτός εκφράζει ψυχρά και την πραγματικότητα, τότε είναι περιττό να μιλάμε για συμπτώσεις. Ο λόγος για το χωριό Τριπόταμος – Τατάρνα το έλεγαν παλιότερα- και 1957 που αριθμούσε περισσότερες από 1000 ψυχές, στα δυο σχολεία του πήγαιναν συνολικά 176 μαθητές! Σήμερα όλο το χωριό μετράει περίπου 170 μονίμους κατοίκους και το ωραίο πέτρινο σχολείο του που συμπλήρωσε πέρσι 50 χρόνια ζωής, ζωντανεύουν πλέον μόνο 7 παιδιά!

Όλοι δε οι μαθητές του, Γιώργος και Νίκος Βασιλείου, Σπυριδούλα, Νίκη και Βασίλης Μπουκουβάλας και Κωνσταντίνος και Δημήτρης Κόπανος, προέρχονται μόνο από τρεις οικογένειες και συμπληρώνουν και τις έξι τάξεις! Ο μονοψήφιος αριθμός των μαθητών, ο οποίος του χρόνου σίγουρα θα γίνει μικρότερος, δεν ενθουσιάζει καθόλου το δάσκαλο Βασίλη Κόπανο ο οποίος αφού πέρασε 6 χρόνια στα θρανία του ίδιου σχολείου, διδάσκει τα παιδιά του χωριού του συνεχώς επί 25 ολόκληρα χρόνια, ούτε φυσικά και τη μικρή τοπική κοινωνία του Τριποτάμου η οποία προσπαθεί με κάθε τρόπο να κρατηθεί στη γη των προγόνων της.

Γι’ αυτό το λόγο, ο δάσκαλος με τα παιδιά εδώ και μερικά χρόνια άρχισαν και συγκεντρώνουν αντικείμενα του τοπικού πολιτισμού, τα φροντίζουν με ιδιαίτερη αγάπη και τα εκθέτουν με καμάρι στο μικρό λαογραφικό μουσείο που στεγάζεται σε μια αίθουσα του σχολείου. Στόχος όλων στον Τριπόταμο, είναι το σχολείο με τη μικρή συλλογή του να λειτουργήσει και μετά το κλείσιμό του ως χώρος γνώσης και συνέχειας του πολιτισμού της περιοχής και οι επόμενες γενιές να έχουν ένα σημείο αναφοράς για την τοπική ιστορία. 

Ελευθεροτυπία Ιανουάριος 2009.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σήμερα το απόγευμα το Facebook με τις αναμνήσεις που μας ανεβάζει κάθε μέρα με γύρισε 10 χρόνια πίσω σε μια εποχή που κανείς μας δεν φαντάζονταν αυτά που ζούμε σήμερα. Το αξέχαστο 2009 το μεγάλο ζήτημα στον Τριπόταμο Ευρυτανίας ήταν ότι την επόμενη χρονιά θα έκλεινε λόγω έλλειψης μαθητών, όπερ και έγινε. Είδα στην οθόνη το δημοσίευμα, στην αείμνηστη «Ελευθεροτυπία» στις 12012009 ήταν, πήρα τηλέφωνο τον φίλο δάσκαλο Βασίλη Κόπανο που τώρα είναι σε ένα σχολείο στο Αγρίνιο, ρώτησα για τα παιδιά που είναι στη φωτογραφία, έμαθα πως προοδεύουν και δώσαμε ραντεβού το καλοκαίρι στον Τριπόταμο. Μαζί μας θα είναι και ο Θύμιος Κάκος, μιας και σε εκείνη την εξόρμηση για την εκπομπή «Μένουμε Ελλάδα» στην χειμωνιάτικη Ευρυτανία, κάναμε καλή δουλειά, γνωρίσαμε πολλούς φίλους και μας περιμένουν να ξαναβρεθούμε.

ΑΘΗΝΑ, 13012019

ΤΑ ΓΕΛΑΔΙΑ ΠΟΥ ΕΔΩΣΑΝ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΣΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ

Ο ποταμός Μέγδοβας που περπατήσαμε προχθές με τους φίλους από τον ΕΟΣ Καρδίτσας ακούγεται από τους ντόπιους και ως η Μέγδοβα αλλά σε διάφορα παλαιότερα κείμενα θα τον συναντήσουμε και ως Καμπύλο αλλά κυρίως ως Ταυρωπό – έτσι είπαν στην αρχή και το φράγμα που μάζεψε τα μισά νερά του και αργότερα ονομάστηκε Λίμνη Πλαστήρα ενώ ένα άλλο κομμάτι του, εκεί που έσμιγε με τον Αχελώο βρίσκεται κάτω από τη λίμνη Κρεμαστών.

Το όνομα Ταυρωπός προέρχεται από τη λέξη ταύρος και το αρχαίο ελληνικό ρήμα όψομαι (βλέπω) - συμπαθάτε με για τη φιλολογική μου επάρκεια σε αυτό το θέμα το οποίο θίγω με άλλη αφορμή και ζητώ την επιείκειά σας αλλά και τη συμβολή σας για το σωστό- που σημαίνει αυτός που έχει την όψη του ταύρου ή και μάτια ταύρου (βλ. γλαυκώπις – προσωνύμιον της Αθηνάς). Στην περίπτωση για να δοθεί από τους μακρινούς μας προγόνους αυτό το όνομα στον ποταμό, έγινε για δυο κυρίως λόγους. Πρώτον ότι η δύναμή του ποταμού έμοιαζε με ταύρο, μαινόμενο μάλιστα όταν ήταν στις κατεβασιές του ή τα πρασινογάλαζα νερά του έμοιαζαν με μάτια βοδιού. Και στις δυο περιπτώσεις τα πράγματα ταιριάζουν κι έτσι κρατήθηκε το όνομα αυτό στον ποταμό Μέγδοβα ως τις ημέρες μας.

Με αυτές τις σκέψεις παρατήρησα αρκετή ώρα (και από απόσταση βεβαίως) ένα κοπάδι γελάδια που αναχάραζε κάτω από τα πλατάνια προς την πλευρά του Κλειτσού και τα όποια μόλις μας είδαν μαζεύτηκαν όλα σε μια πυκνή ομάδα, με τα μεγάλα να μας παρατηρούν εξεταστικά ενώ παράλληλα είχαν στο νου τους τα μοσχάρια και σε μια διάταξη άμυνας θα έλεγα, πέρασαν το ποτάμι κάνα δυο φορές μέχρι να βρουν ένα άλλο μέρος να ησυχάσουν.

Το θέαμα ήταν ωραίο και έδειχνε υποτυπωδώς την οργάνωση αυτών των ζώων, τα οποία αποκαλούμε και περιφρονητικά κάπως «γελάδια» και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν τον παρείσακτο στο χώρο τους και την προστασία των αδυνάμων μελών του κοπαδιού. Ήταν ωραίο επίσης θέμα για φωτογραφίες αλλά ήθελε ένα καλό τηλεφακό ώστε να μην ενοχλούνται από την παρουσία του φωτογράφου και φυσικά αυτός να είναι σε απόσταση ασφαλείας γιατί τότε, πριν προλάβει να δει τα υπέροχα μάτια ενός ταύρου που λούζεται στο ποτάμι, θα γνώριζε με επώδυνο τρόπο τη δύναμη των κεράτων του. Στην περίπτωση αυτή, κανένας δεν μπορεί να εκτιμήσει τις αντιδράσεις του παντοδύναμου αυτού ζώου όταν νοιώσει πως απειλείται το κοπάδι με τα θηλυκά και τα μοσχάρια που είναι ο αρχηγός. 

Πέρα όμως απ’ αυτά τα φιλολογικά, το κοπάδι των γελαδιών στον Μέγδοβα, ήταν και το μόνο ζωντανό στοιχείο που συναντήσαμε. Τίποτα άλλο που να δηλώνει πως εκεί κοντά, στις πλαγιές πάνω από την κοίτη του υπάρχει μια άλλη δραστηριότητα. Ούτε ένα κοπάδι προβάτων δεν ακούσαμε, ούτε κοπάδι από γίδια πάλι. Το χειρότερο ήταν ότι δεν βρήκαμε μπροστά μας, σε καμιά από τις έρημες λογγές του ένα καλλιεργημένο χωράφι, ούτε ένα κήπο, ούτε ένα δέντρο καρποφόρο. Το γεγονός απογοητεύει πλήρως όσους έχουν την αυταπάτη ότι η ελληνική ύπαιθρος είναι ακόμη ζωντανή και μάλιστα σε έναν τόπο που από τη φύση είναι ευλογημένος από κατακάθαρα νερά αλλά κι αυτά άδεια από ζωή. Ελάχιστα ήταν τα ψάρια που είδαμε, σχεδόν καθόλου πέστροφες που γι’ αυτές φημίζονταν όπως επίσης και ελάχιστα αμφίβια καθώς και ερπετά. Το γεγονός λένε οφείλεται στις τρομερές κατεβασιές που έκανε πρόπερσι και είναι μια εύλογη αιτία αλλά τα πράγματα πρέπει να οφείλονται σε μια σειρά άλλων παραγόντων που όλα μαζί νέκρωσαν τον Μέγδοβα.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, όλος ο Μέγδοβας, και στις δυο πλευρές του ήταν γεμάτος από  κόσμο με έντονες αγροτοκτηνοτροφικές δραστηριότητες αλλά το έφεραν έτσι τα πράγματα, σήμερα να υπάρχουν μόνο ελάχιστα κοπάδια από γελάδια κι αυτά φοβισμένα από τους λύκους και τις αρκούδες που αφθονούν πλέον στην περιοχή. Η δε βοσκή τους περιορίζεται και αυτή στην κοίτη του ποταμού και ψηλά στους ελατιάδες και τα σπανά γιατί εξαιτίας της πληθυσμιακής αποψίλωσης, της υποχώρησης της υλοτομίας από τους ντόπιους,  της εγκατάλειψης των μονοπατιών και κυρίως της ολοκληρωτικής μείωσης των κοπαδιών κατσικιών, το δάσος από τα πουρνάρια να είναι αδιάβατο για τα γελάδια και κάθε άλλο ζωντανό.  Ένα αδιάβατο δάσος από πουρνάρια έχει κατακλύσει πλέον την περιοχή και μόνο όπου υπάρχει κανένας ανοιχτός δασικός δρόμος μπορεί να το πλησιάσει κάποιος και μόνο μέσω αυτών όσοι έχουν κοπάδια γελάδια μπορούν να τα έχουν στο νου 

τους.

ΑΘΗΝΑ, 21092018. Περιοδικό "Κυνήγι - Δημοκρατία",  19092018, σελ. 70-71.

ΕΝΑ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΟΝ ΚΡΙΚΕΛΟΠΟΤΑΜΟ…

O παπα Θανάσης Ζαφείρης, οι γιοί του Δημήτρης και Σωτήρης και ο Γιάννης Τσατσαράγκος περνάνε το ποτάμι στον κουβά της μπουλντόζας.

Το Ληναράκι είναι ένας πολύ παλιός οικισμός της Καστανιάς Προυσού, ο οποίος κατά τα τελευταία χρόνια έχει εγκαταλειφθεί εντελώς και το χειρότερο είναι ότι η ξυλογέφυρα πάνω από τον νευρικό Κρικελοπόταμο που εξυπηρετούσε όσους είχαν ακόμη κάποια ζωντανά που τα πήγαιναν εκεί πέρα ή να τρυγήσουν κάτι λίγα αμπέλια που είχαν απομείνει, έχει σαπίσει και ήταν πολύ επικίνδυνη για όποιον επιχειρούσε να την περάσει. 

Έτσι, εκτός από τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού που λιγόστευαν τα νερά του ποταμού, κανένας πλην ελαχίστων κυνηγών δεν πάταγε το πόδι του στον παρατημένο οικισμό όπου φέτος όπως είδα σε μια πρόσφατη επίσκεψή μου εκεί, οι ροδιές που έχουν απομείνει, είναι κατάφορτες αλλά είναι ζήτημα αν κάποιος μαζέψει τον καρπό τους.

Η ξυλογέφυρα πάνω από τον Κρικελοπόταμο έχει σαπίσει και είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για όποιον δεν γνωρίζει την κατάστασή της...

Το κυριότερο όμως και αυτό που απασχολεί πολλούς από την Καστανιά και ιδιαίτερα τον παπα Θανάση Ζαφείρη που μεγάλωσε εκεί απέναντι, στον οικισμό Ποτάμι και ο οποίος ήταν και ο άνθρωπος που μου μίλησε για το Ληναράκι που πρόλαβε να έχει 30 οικογένειες, είναι η πρόσβαση προς στην ωραία εκκλησία του Αϊ – Γιάννη Θεολόγου η οποία πανηγυρίζει στις 26 Σεπτεμβρίου αλλά είναι και πολλοί εκείνοι που θέλουν να πάνε να ανάψουν ένα κεράκι αλλά δεν μπορούν αφού δεν πατιέται πλέον η ξυλογέφυρα.

Η επιφάνεια της ξυλογέφυρας με τα σαπισμένα σανίδια που πρόκειται να αλλαχθούν

Το ενδιαφέρον όμως αυτό των Καστανιωτών άκουσαν οι αρχές και γι’ αυτό έστειλαν τις προάλλες ένα μηχάνημα (μπουλντόζα) την οποία χειρίζονταν ο Γιώργος Μήτσου και με την βοήθεια του Γιάννη Τσατσαράγκου που γνωρίζει καλά την περιοχή, ίσιαξε μια δίοδο μέσα στο ποτάμι να περνούν τα ψηλά αυτοκίνητα και τα φορτηγά και άνοιξε ένα δρόμο μέχρι κάτω από τη γέφυρα για να πάνε εκεί τα μηχανήματα που θα χρειαστούν να φτιάξουν το γεφύρι, οι εργασίες για το οποίο όπως έχει ακουστεί θα αρχίσουν πολύ σύντομα.

Τους πρόλαβα να δουλεύουν εκεί στις 22 Αυγούστου και μαζί με τον παπα - Θανάση και τους γιούς του Σωτήρη και Δημήτρη και για να μη βραχούμε, περάσαμε το ποτάμι μέσα στον κουβά της μπουλντόζας. Το γεγονός μας θύμισε το όχι και πολύ μακρινό χθες που η Ευρυτανία και γενικά η ορεινή Ελλάδα δεν είχε δει αμαξιτό δρόμο και πολλές φορές οι άνθρωποι περνούσαν τα φουσκωμένα ποτάμια πάνω σε αυτά τα θηριώδη μηχανήματα.  

Χωρίς να βραχούμε καθόλου, περάσαμε εκείνη τη μέρα τον Κρικελοπόταμο μαζί με τον παπα Θανάση τον Κρικελοπόταμο

Ένα χθες που καμιά φορά εμφανίζεται σαν κακό όνειρο για ορισμένους και άλλοτε, ως αφορμή να ξαναδούμε τα πράγματα από μια άλλη γωνιά, της αυτογνωσίας τουλάχιστον για το τι αληθινά είναι ο τόπος μας και πόσο δυνατά κρατούσε δεμένους τους ανθρώπους κοντά του. Και επίσης, να σχολιάζει την απόσταση που κράτησαν οι άνθρωποι, όταν για διάφορους λόγους ο καθένας απομακρύνθηκε από την γενέθλια γη και τις ρίζες τους.  

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το κείμενο και οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα "Ευρυτανικός Παλμός" την 4 Σεπτεμβρίου 2012.    

ΤΟ ΤΖΑΚΙ ΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΣΠΙΘΑ

Ο κύριος λόγος που διάλεξαν κάποτε οι άνθρωποι να κατοικήσουν στα Ισιώματα, σε μια προσήλια πλαγιά του Αχελώου κοντά στο χωριό Σιβίστα, ήταν ότι ήταν ότι βρίσκονταν κοντά στο νερό αλλά και σε μια απόσταση ασφαλείας από το μεγάλο και απρόοπτο ποτάμι. Εκεί, σε άγνωστη στιγμή της ιστορίας του τόπου, έστησαν το πρώτο καλύβι τους με κλαδιά και πέτρες, έσπειραν τις γενιές που ακολούθησαν και κράτησαν ζωντανό τον τόπο μέχρι τις μέρες μας σχεδόν που έσβησαν χωριά και κοινότητες,  διαλύθηκαν κοπάδια και κολληγιές, γειτονιές και στράτες βουβάθηκαν και έκλεισαν από τα βάτα και τα αγριόδεντρα.

Εκείνοι οι άνθρωποι τον σέβονταν τον τόπο, δεν τον πλήγωναν με νταμάρια κι έτσι οι πέτρες που έπιασαν στα χέρια τους να στήσουν το καλύβι τους, από τη φλούδα της γης της πήραν και πήραν μόνο όσες είχαν ανάγκη και τις έβαλαν τη μια πάνω στην άλλη προσεκτικά και με τέχνη για να υψώσουν τους τοίχους και στη σκεπή, πάλι φλούδες από πέτρες έβαλαν γιατί το χώμα της γης τους ήταν γεμάτο χαλίκια και δεν μπορούσαν να ζυμώσουν κεραμίδια. Κάποιους τοίχους του έφτιαξαν με κλαριά, τα έπλεξαν γύρω από μεγάλα παλούκια και τα άλειψαν με λάσπη για να κρατήσουν έξω το κρύο και τη ζέστη. Στο πάτωμα κράτησαν το χώμα και σε μια άκρη, έστρωσαν σανίδια και έφτιαξαν τα κρεβάτια τους όπου δίπλα ο ένας στον άλλο άφηναν το κορμί τους και το μυαλό τους να το αλαφρώσει ο ύπνος.

Δεν ήταν όμως μόνο το κρεβάτι που μάζευε τη φαμελιά μετά τον κάματο και τις δυσκολίες της μέρας στο σπίτι· οι δουλειές του χωραφιού και του κοπαδιού πολλές φορές τους ανάγκαζαν να κοιμηθούν στο ύπαιθρο, σε κάποια εσοχή των βράχων ή να ξημερώσουν σε μια κουφάλα από δέντρο. Η βαριά αλλά αδιάβροχη κάπα που κουβαλούσαν όλοι στην πλάτη, ήταν η κουβέρτα και το μαξιλάρι τους μαζί όλο το χρόνο και σε κάθε περίπτωση.

Στο καλύβι μαζεύονταν κάθε μέρα όλοι μπροστά από το τζάκι και με το νου τους 

στραμμένο στη γάστρα που έψηνε στη θράκα του τη μπομπότα και ότι πίττες έφτιαχνε με τα μέσα που διέθετε η κάθε νοικοκυρά ή στην κατσαρόλα που έβραζε αυτά που έβγαζε ο κήπος, το χωράφι και το κοπάδι γιατί εκεί μετριόνταν η προκοπή κάθε σπιτιού και στο χαμηλό τραπέζι μοιράζονταν ίσια σε όλους. Στο ίδιο τζάκι πάλι μπροστά μαζεύονταν το χειμώνα να ζεστάνουν το κορμί τους και στο αχνό φως από τα κλαριά συζήταγαν τα καθέκαστα της ημέρας, έλεγαν ιστορίες από τα παλιά και οι γυναίκες πάλευαν με τα εργόχειρά τους.  

Όταν έφυγαν οι άνθρωποι από τα Ισιώματα αλλά και από κάθε σπίτι και καλύβι στην Ευρυτανία πολλοί δεν χρειάστηκε καν να τα κλειδώσουν καθώς ότι τα αναγκαία τα πήραν μαζί τους και τίποτα απ’ ότι άφησαν δεν είχε καμιά αξία. Ούτε και κανένας έμεινε πίσω είχε διάθεση να το ψάξει εκτός αν αυτός είχε κανένα κοπαδάκι γιδοπρόβατα που  ήθελε να το στεγάσει εκεί γιατί τον βόλευε κι έτσι του έδινε μια ολιγόχρονη παράταση ζωής μέχρι που κι αυτός τα παρατούσε κι έφευγε για να μην ξαναγυρίσει πια ποτέ στον τόπο.

Σε αντίθετη περίπτωση, αναλάμβανε ο καιρός και καθώς δεν ήταν κανένας εκεί να το υποστηρίξει, το μαδούσε σιγά – σιγά με τους αέρηδες και η βροχή που εύρισκε παντού τρύπες να μπει μέσα δεν αργούσε να το διαλύσει. Το μόνο στοιχείο του που μπορούσε να αντισταθεί ήταν ο τοίχος με το τζάκι αλλά και αυτό δεν θα άντεχε πολύ. Λίγο η βροχή, λίγο η παγωνιά το υπονόμευαν και σιγά – σιγά το άφησαν να στέκει όρθιο σαν σκηνικό από μια άλλη εποχή που σε λίγο κανένας δεν θα θυμάται ή σαν οικογενειακό εικόνισμα στην άκρη του παρατημένου χωραφιού που μπορεί κανένας περαστικός να ανάψει κι ένα κεράκι στη μνήμη όλων των ψυχών που στην παραστιά του προσκύνησαν.

Το τζάκι είναι το μόνο στοιχείο στο παρατημένο σπίτι στα Ισιώματα που για λίγα χρόνια ακόμη θα θυμίζει πως κάποτε εκεί υπήρχε ένα ζωντανό σπίτι· εκεί στην ερημιά του Αχελώου  ως ένα μνημείο μιας άλλης ζωής που κανένας δεν αποκλείει να επιστρέψει κι αυτό πάλι να παίξει τον μόνο ρόλο που ξέρει: να μαζεύει μπροστά του την οικογένεια που τους δεσμούς της δυνάμωνε ο κοινός αγώνας για μια λειψή σοδειά από το φτενοχώραφο και μια στάλα γάλα από το κοπαδάκι που βοσκούσε στους πουρναρότοπους.  

ΥΓ. Την φωτογραφία τράβηξε η Αγλαϊα Σκεπετάρη που με τον φακό της καταγράφει με αγάπη και προσοχή όλα τα ιδιαίτερα στοιχεία του τόπου της.

ΑΘΗΝΑ, 14082018, Περιοδικό "Δημοκρατία - Κυνήγι", 07082018

ΜΙΑ ΚΕΡΑΙΑ ΠΛΗΓΩΝΕΙ ΤΗ ΧΕΛΙΔΟΝΑ

Ένα μετά το άλλο έρχονται τα παραδείγματα που φανερώνουν πως ο Τόπος μας είναι στο έλεος των εργολάβων που αναλαμβάνουν να κάνουν κάποια «επενδυτικά» έργα που ναι μεν δείχνουν πως θα εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας και ενός νέου πολιτισμού (ενέργεια, επικοινωνίες κλπ) αλλά στη βιάση τους να κερδίσουν όσα περισσότερα, ποδοπατούν κάθε έννοια δικαίου με πρώτο θύμα τη φύση αλλά και την υγεία των κατοίκων χωρίς βέβαια να παραλείπουν να προσβάλουν την αισθητική που διατηρούν κάποια χωριά αλλά και τοπία με ανέγγιχτη φύση σε όλη την Ελλάδα. 

Το παράδειγμα είναι η Χελιδόνα, ένα μοναδικό χωριό στην Ευρυτανία που επιλέχθηκε να «φιλοξενήσει» στα χώματά της την κεραία μιας εταιρείας κινητής τηλεφωνίας. Το γεγονός δεν μοιάζει ιδιαίετρα φοβερό από τη στιγμή που η κινητή τηλεφωνία έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας και τέτοιες εγκαταστάσεις την υποστηρίζουν. Το πρόβλημα ξεκινάει όμως την επιλογή του χώρου της εγκατάστασης που φανερά εξυπηρετεί την άνετη κερδοφορία του επενδυτή και ο οποίος, φυσικά και ζήτησε για να είναι κατοχυρωμένος, την άδεια από τις τοπικές υπηρεσίες (Δήμος Καρπενησίου, Πολεοδομία, Δασαρχείο, άλλες αρχές και υπηρεσίες) εκπρόσωποι των οποίων την υπέγραψαν με ελαφρά την καρδία και χωρίς να πολυεξετάσουν το θέμα ενώ η διαβούλευση ή διάλογος απλά με την τοπική κοινωνία  κρίθηκε περιττή, από τους ίδιους υποθέτω ή την έκαναν με τους μακαρίτες στο νεκροταφείο που δεν έχουν ούτε στόμα να μιλήσουν ή αυτιά να ακούσουν.

Λέμε νεκροταφείο γιατί η θέση που επιλέχθηκε να φυτευτεί η κεραία είναι μέσα στο χωριό, σε χώρο ανάμεσα στο νεκροταφείο και το παλιό σχολείο γιατί απλά είναι δίπλα στο δρόμο και δεν θα απαιτηθεί να ξοδέψει ο εργολάβος σχεδόν τίποτα για την εκτέλεση του έργου και θα μείνουν περισσότερα στην τσέπη του επενδυτή. Τούτο αποτελεί σαφή παράβαση των κανονισμών που διέπουν την εγκατάσταση τέτοιων κεραιών μέσα σε οικισμούς ή τοπία ιδιαίτερου κάλλους αλλά σιγά που θα ίδρωνε το αυτί τους. Η λογική του όλα να γίνουν σκόνη προκειμένου να κερδίσουμε περισσότερα, είναι που κυριάρχησε κι εδώ.

Αυτοί, και έχουν όλοι ονοματεπώνυμο και κυκλοφορούν ανάμεσά μας είναι που υπονομεύουν, συστηματικά τολμώ να πω, τον κάθε Τόπο με τις υπογραφές τους σε πράγματα που δεν γνωρίζουν ή δεν τους συμφέρει να τα γνωρίζουν. Αυτοί οι οποίοι επιλέχθηκαν με την ψήφο κάθε χωριανού για να υπηρετήσουν τάχα το καλό της φαντασιακής πλέον κοινότητας, κάνουν κάθε τι να την διαλύσουν. Αυτοί είναι και από αυτούς πρέπει να ζητηθούν οι ευθύνες για τη σημερινή γενιά και για τις επόμενες. Οι δικαιολογίες, «δεν ήξερα, δεν γνώριζα» δεν έχουν καμιά έννοια σε έναν ολοκληρωτικό αγώνα εναντίον της φύσης της Ευρυτανίας και όλης της Ελλάδας, που έχει ξεσπάσει και όσο περισσότεροι βρεθούμε απέναντί τους, τόσο καλύτερο θα είναι το αποτέλεσμα.

ΑΘΗΝΑ, 08072018