ΕΝΑΣ ΛΑΦΙΑΤΗΣ ΣΤΟ ΚΑΛΑΘΙ ΜΕ ΤΑ ΑΥΓΑ

 

Δεν είναι είδηση που θα βρείτε πια στα ΜΜΕ, ούτε καν στα ειδικά περιοδικά καθώς κάθε τι περνάει από κάποιο φίλτρο που τους δίνει σε άλλα διαφημιστικό χρώμα, σε άλλα πολιτικό προσανατολισμό ενώ σε πολλά η πολιτική ορθότητα κοντεύει να καταργήσει την πραγματική αξία των γεγονότων και το χειρότερο, οδηγεί την σκέψη σε άλλους δρόμους…

Η «είδηση», η φωτογραφία δηλαδή αλιεύτηκε στα ΜΚΔ όπου τελευταία παρατηρείται ότι είναι πολλοί εκείνοι που ανεβάζουν συνειδητά κάποια πράγματα που φαντάζομαι θα ήθελαν να διαβάζουν και να βλέπουν στα ΜΜΕ αλλά αυτό είναι φρούδα ελπίδα.  Πράγματα δηλαδή που δεν είναι κατευθυνόμενη πολιτική, ακαταλόγιστη βία, προκλητικά κοινωνικά και πολιτιστικά πρότυπα, κενολογία και ένα σωρό άλλα που τα απαξιώνουν και απορούν μετά οι παράγοντές τους γιατί ο κόσμος τους έχει γυρίσει την πλάτη.

Πρόκειται για μια εξαιρετική φωτογραφία που ανέβασε ο φίλος Απόστολος Τριαντόπουλος από την Αχαΐα στη σελίδα «Ερπετά και αμφίβια της Ελλάδας και της Κύπρου» και αμέσως άρχισε από κάτω ένας πολύ ωραίος διάλογος για τον μεγάλο, ενήλικο λαφιάτη που τον έπιασε ο φακός μέσα στο καλάθι με τα αυγά έχοντας ένα μεγάλο μάλιστα στο στόμα του. Τέτοιες φωτογραφίες μπορούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια να δει κάποιος μόνο σε συγκεκριμένα περιοδικά τραβηγμένες από ειδικά εκπαιδευμένους φωτογράφους  αλλά τώρα με την ευκολία που παρέχουν τα κινητά τηλέφωνα και η διάθεση να δημοσιεύει ο καθένας ότι βλέπει και του αρέσει ή τον παραξενεύει, βλέπουμε πάρα πολλές και μάλιστα με εξαιρετικές λήψεις και ποιότητα. Είναι δε πολύ ενδιαφέρον καθώς βλέπουμε συχνά πράγματα που σε άλλες καταστάσεις θα ήταν αδύνατο να δούμε και συμβάλλουν σε μια καλύτερη γνωριμία με τα πράγματα και τα πλάσματα του κόσμου που μας περιβάλλει.

Ο λαφιάτης είναι ένα μεγάλο φίδι, (ο ενήλικος φτάνει μέχρι και 2 μέτρα μήκος) άκακο και χωρίς δηλητήριο που πράγματι ομορφαίνει τον τόπο όταν κινείται ανάμεσα στα χορτάρια και τους θάμνους ενώ επίσης είναι και δεινός αναρριχητής. Ανεβαίνει στα δέντρα, παραμονεύει πουλιά και ρημάζει τις φωλιές τους. Είναι όμως και ιδιαίτερα κοινωνικός καθώς του αρέσει να κινείται κοντά στα σπίτια των ανθρώπων, ιδιαίτερα στις αχυρώνες και τα κοτέτσια γιατί εκεί ξέρει ότι θα βρει ποντίκια που είναι και η κύρια τροφή του. Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν το ρόλο του και δεν τον διώχνουν ούτε τον σκοτώνουν ενώ σε κάποια μέρη, όπως η Σκύρος τον λένε και αυγουλά. Οι αγρότες παλιότερα ήθελαν να κινείται ένας λαφιάτης στους κήπους τους και όταν συνέβαινε αυτό τον είχαν σαν οικόσιτο και τον πρόσεχαν.  Βέβαια υπάρχουν και οι κακορίζικοι που κάνουν κακό όχι μόνο στα συγκεκριμένα φίδια αλλά σε κάθε τι που βρίσκουν μπροστά τους. Αν έβρισκε ένας απ’ αυτούς τον λαφιάτη μέσα στο καλάθι, σίγουρα θα τον σκότωνε και στην περίπτωση αυτό το υπέροχο πλάσμα ευτυχώς έτυχε να το δει ένας άνθρωπος με αγάπη για τον κόσμο.

Γιατί και ο λαφιάτης είναι κομμάτι του κόσμου που ζούμε και πιέζεται κι αυτός όσο οι άνθρωποι από ένα σωρό δυσκολίες αλλά με λίγη καλή διάθεση, μπορούμε να πούμε πως όλοι χωράμε. Τώρα αν ο λαφιάτης στην Αχαΐα έφαγε για αλλαγή στη διατροφή του και κάποια αυγά, δεν πειράζει. Θα γεννήσουν οι κότες κι άλλα και καθώς θεωρεί το κοτέτσι οικείο χώρο μπορεί να ξανάρθει και να φάει κι άλλα. Πόσο θα κρατήσουν αυτές οι επισκέψεις; Άντε δυο – τρείς μήνες ακόμη και μετά θα πέσει σε χειμέρια νάρκη. Η επανεμφάνισή του την Άνοιξη θα είναι ένα καλό δείγμα ότι ο κύκλος της ζωής στην συγκεκριμένη περιοχή ή οπουδήποτε αλλού συνεχίζεται όπως πρέπει. Ο λαφιάτης στην περίπτωση είναι ο ρυθμιστής στον πληθυσμό των ποντικιών και κατά συνέπεια, είναι χρήσιμος στον αγρότη και βεβαίως σχεδόν χωρίς κανένα κόστος. Οι γάτες που έπαιζαν αυτό το ρόλο εκτός του ότι ξέμαθαν, έχουν πια κι αυτές το κόστος τους. Χώρια που ο λαφιάτης δεν κουβαλάει όπως οι γάτες τσιμπούρια και άλλα ζωύφια στο σπίτι.

Χάρη λοιπόν στην ξαδέλφη του Απόστολου που έβγαλε τη φωτογραφία του λαφιάτη στο καλάθι με τα αυγά (σαν να ήταν εκεί για κλώσημα φαίνονται) είδαμε μια φωτογραφία από τον αληθινό κόσμο, χωρίς σκηνοθεσία και με ιδιαίτερη ευαισθησία για ένα όμορφο πλάσμα που δεν βλέπουμε και κάθε μέρα και κοντεύουμε σχεδόν να ξεχάσουμε ότι υπάρχει…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Πληροφορίες για τους λαφιάτες κι ερπετά γενικώς μπορείτε να βρείτε στο www.herpetofauna.gr

ΑΘΗΝΑ, 15072022

Ο ΛΑΦΙΑΤΗΣ ΤΟΥ ΑΙ - ΓΙΩΡΓΗ

 

Είναι από εκείνες τις αναρτήσεις στο Facebook που δεν τις προσπερνάς, όχι γιατί αφορούν κάτι που αθροίζει likes όπως γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις ή προορίζεται να προκαλέσει το ενδιαφέρον για ένα σκοπό ή ένα γεγονός όπως πάλι έχει επικρατήσει να λειτουργούν πολλοί σε αυτούς τους χώρους για να διαφημίσουν τον εαυτό τους ή την πραμάτεια τους...

Η ανακοίνωση στο χρονολόγιο του χρήστη Palaioxorion Dorieon που συνόδευε μια φωτογραφία από το ιερό μιας παλιάς εκκλησίας ήταν: «Στον παλιό Αη Γιώργη υπάρχει ένα φίδι (λαφιάτης) με τα μικρά του. Είναι ακίνδυνα και δεν χρειάζεται να τα σκοτώνουμε. Απλά να κάνετε λίγο θόρυβο, αν πρόκειται να μπείτε για να ανάψετε το καντήλι μέχρι να φύγουν από εκεί» και την υπέγραφε ο Δημήτρης Κέρτης τον οποίο αναζήτησα και μίλησα μαζί του για το θέμα και έμαθα ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

Άνθρωπος που αγαπά τον τόπο του ο Δημήτρης αγωνίζεται να περισώσει και να διατηρήσει ότι μπορεί από τον τοπικό πολιτισμό και συχνά αναφέρεται σε ορισμένους από τους τρόπους και τις συνήθειες της παλιάς ζωής των αγροτών και των κτηνοτρόφων, τρόπους που αφορούν τις σχέσεις τους με την γη και τα πλάσματα που την μοιράζονται, ήμερα και άγρια. Γιατί εκείνοι οι άνθρωποι δεν είχαν απομακρυνθεί από τον πραγματικό κόσμο και στο πέρασμα του χρόνου διαμόρφωσαν τέτοιες συνθήκες ώστε να χωράνε όλοι και ο καθένας να δίνει το μερτικό στη συνέχεια όλων των ειδών της πανίδας και της χλωρίδας.

Ξεχωριστή θέση σε εκείνο τον κόσμο είχαν τα φίδια, όλα τα φίδια αλλά πιο πολύ τα σπιτόφιδα, ο οικουρός όφις όπως αναφέρεται και σε πολλά κείμενα της ελληνικής γραμματείας που δεν ήταν κανένα θηρίο αλλά ένας άκακος λαφιάτης που μπορεί όμως καμιά φορά να τρόμαζε κανέναν ανύποπτο από το μέγεθός του ή να τον μπερδεύει και να τον θεωρεί δεντρογαλιά. Αυτά τα φίδια ξεπερνάνε πολλές φορές το ενάμισι μέτρο και δεν επιτίθενται εκτός αν βρεθούν σε κίνδυνο και φυσικά δεν έχουν δηλητήριο. Κινούνται κυρίως στο έδαφος αλλά καμιά φορά αναρριχούνται και σε δέντρα να κυνηγήσουν. Τρέφονται κυρίως με μικρά θηλαστικά, τρωκτικά, πτηνά, σαύρες, αμφίβια και αυγά.

Ο λαφιάτης ή λαφίτης ανήκει στην οικογένεια των Καινοφιίδων που περιλαμβάνει τα τυπικά φίδια με το μακρύ και λεπτό σώμα. Εξαπλώνεται στην νότια-νοτιοανατολική Ευρώπη και σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα και ορισμένα νησιά και απαντάται στις παρυφές δασών και ανοικτά δάση, παραποτάμια οικοσυστήματα, οικότοπους με βραχώδες υπόστρωμα αλλά και περιοχές με ανθρώπινη δραστηριότητα. Οφείλει δε το όνομά του στους ιδιαίτερους σχηματισμούς που έχει στο κεφάλι του, και μοιάζουν με κέρατα ελαφιού.

Η αδυναμία του στα τρωκτικά είναι που τον κάνει να πλησιάζει στα σπίτια και τις εγκαταστάσεις των ανθρώπων όπου παίζει το ρόλο της γάτας κυριολεκτικά καθώς τα καθαρίζει από ποντίκια αλλά αδειάζει και τις φωλιές στα κοτέτσια από τα αυγά. Κινείται αργά, πάνω στις στέγες (τις παλιές κεραμοσκεπείς στέγες κι όχι αυτές με τους τσίγκους) και μπαινοβγαίνει από τις τρύπες που βρίσκει στους τοίχους του κτιρίου. Πολλές φορές μάλιστα φωλιάζει μέσα στα καλύβια κι εκεί το θηλυκό γεννάει από 3 έως 18 αυγά και τα εκκολαπτόμενα φίδια έχουν μήκος ως 40 εκατοστά.

Οι χωρικοί γνωρίζουν τις συνήθειές του και δεν τον ενοχλούν, πολλοί μάλιστα απομακρύνουν τις γάτες από τα καλύβια για να τους προστατεύσουν και τους θεωρούν ως στοιχεία που φέρνουν τύχη. Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι, ειδικά αυτοί που έχουν ξεκόψει από τη φύση ή τη θεωρούν ως οικόπεδό τους που δεν διστάζουν να σκοτώσουν τους λαφιάτες. Ειδικά οι παραθεριστές που πηγαίνουν να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια όλο και κάποιο λαφιάτη που έχει ξεχειμωνιάσει γύρω απ’ αυτά βρίσκουν και τον κυνηγούν ανελέητα έχοντας την εντύπωση πως πρόκειται για φίδι με δηλητήριο.

Τελικά οι Παλαιοχωρίτες δεν ενόχλησαν καθόλου για μερικές ημέρες τον λαφίτη ο οποίος φαίνεται πως έφυγε και για ένα άλλο λόγο ακόμη από τον παλιό Αιγιώργη. Το κρύο των τελευταίων ημερών τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τα κεραμίδια της εκκλησίας και να βρει κάποια τρύπα να χωθεί αλλά άφησε πίσω του ένα σημάδι της εκεί παραμονής του. Ένα φιδόπκαμσο (πουκάμισο φιδιού) να τον θυμούνται και να τον περιμένουν πάλι την ερχόμενη άνοιξη να τους επισκεφθεί.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο παλιός Άι-Γιώργης που αναφέρει ο Δημήτρης Κέρτης είναι ότι έχει απομείνει από μια παλιά εκκλησία στο νεκροταφείο του χωριού Παλαιοχώρι χτισμένη με αρχαίες πέτρες στα τέλη του 19ου αιώνα και από την οποία διατηρείται σήμερα μόνο το ιερό και ως ένα μνημείο του τόπου τους, τιμάται ιδιαίτερα από τους Παλαιοχωρίτες. Εκεί μέσα φώλιασε ο λαφιάτης και μάλιστα ανέβαινε στο τέμπλο τεντώνονταν και έπινε λάδι από το καντήλι, κάτι που συνηθίζουν να κάνουν σε όλα τα εξωκλήσια καθώς το ίδιο κυνηγάνε και πολλά ποντίκια που συχνάζουν σε αυτά… 

ΑΘΗΝΑ, 12052022 

Ο ΛΑΦΙΑΤΗΣ ΤΟΥ ΑΪ - ΓΙΩΡΓΗ

Είναι από εκείνες τις αναρτήσεις στο Facebook που δεν τις προσπερνάς, όχι γιατί αφορούν κάτι που αθροίζει likes όπως γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις ή προορίζεται να προκαλέσει το ενδιαφέρον για ένα σκοπό ή ένα γεγονός όπως πάλι έχει επικρατήσει να λειτουργούν πολλοί σε αυτούς τους χώρους για να διαφημίσουν τον εαυτό τους ή την πραμάτεια τους…

Η ανακοίνωση στο χρονολόγιο του χρήστη Palaioxorion Dorieon που συνόδευε μια φωτογραφία από το ιερό μιας παλιάς εκκλησίας ήταν: «Στον παλιό Αη Γιώργη υπάρχει ενα φίδι (λαφιάτης) με τα μικρά του. Είναι ακίνδυνα και δεν χρειάζεται να τα σκοτώνουμε. Απλά να κάνετε λίγο θόρυβο, αν πρόκειται να μπείτε για να ανάψετε το καντήλι μέχρι να φύγουν από εκεί» και την υπέγραφε ο Δημήτρης Κέρτης τον οποίο αναζήτησα και μίλησα μαζί του για το θέμα και έμαθα ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

Άνθρωπος που αγαπά τον τόπο του ο Δημήτρης αγωνίζεται να περισώσει και να διατηρήσει ότι μπορεί από τον τοπικό πολιτισμό και συχνά αναφέρεται σε ορισμένους από τους τρόπους και τις συνήθειες της παλιάς ζωής των αγροτών και των κτηνοτρόφων, τρόπους που αφορούν τις σχέσεις τους με την γη και τα πλάσματα που την μοιράζονται, ήμερα και άγρια. Γιατί εκείνοι οι άνθρωποι δεν είχαν απομακρυνθεί από τον πραγματικό κόσμο και στο πέρασμα του χρόνου διαμόρφωσαν τέτοιες συνθήκες ώστε να χωράνε όλοι και ο καθένας να δίνει το μερτικό στη συνέχεια όλων των ειδών της πανίδας και της χλωρίδας.

Ξεχωριστή θέση σε εκείνο τον κόσμο είχαν τα φίδια, όλα τα φίδια αλλά πιο πολύ τα σπιτόφιδα, ο οικουρός όφις όπως αναφέρεται και σε πολλά κείμενα της ελληνικής γραμματείας που δεν ήταν κανένα θηρίο αλλά ένας άκακος λαφιάτης που μπορεί όμως καμιά φορά να τρόμαζε κανέναν ανύποπτο από το μέγεθός του ή να τον μπερδεύει και να τον θεωρεί δεντρογαλιά. Αυτά τα φίδια ξεπερνάνε πολλές φορές το ενάμισι μέτρο και δεν επιτίθενται εκτός αν βρεθούν σε κίνδυνο και φυσικά δεν έχουν δηλητήριο. Κινούνται κυρίως στο έδαφος αλλά καμιά φορά αναρριχούνται και σε δέντρα να κυνηγήσουν. Τρέφονται κυρίως με μικρά θηλαστικά, τρωκτικά, πτηνά, σαύρες, αμφίβια και αυγά.

Ο λαφιάτης ή λαφίτης ανήκει στην οικογένεια των Καινοφιίδων που περιλαμβάνει τα τυπικά φίδια με το μακρύ και λεπτό σώμα. Εξαπλώνεται στην νότια-νοτιοανατολική Ευρώπη και σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα και ορισμένα νησιά και απαντάται στις παρυφές δασών και ανοικτά δάση, παραποτάμια οικοσυστήματα, οικότοπους με βραχώδες υπόστρωμα αλλά και περιοχές με ανθρώπινη δραστηριότητα. Οφείλει δε το όνομά του στους ιδιαίτερους σχηματισμούς που έχει στο κεφάλι του, και μοιάζουν με κέρατα ελαφιού.

Η αδυναμία του στα τρωκτικά είναι που τον κάνει να πλησιάζει στα σπίτια και τις εγκαταστάσεις των ανθρώπων όπου παίζει το ρόλο της γάτας κυριολεκτικά καθώς τα καθαρίζει από ποντίκια αλλά αδειάζει και τις φωλιές στα κοτέτσια από τα αυγά. Κινείται αργά, πάνω στις στέγες (τις παλιές κεραμοσκεπείς στέγες κι όχι αυτές με τους τσίγκους) και μπαινοβγαίνει από τις τρύπες που βρίσκει στους τοίχους του κτιρίου. Πολλές φορές μάλιστα φωλιάζει μέσα στα καλύβια κι εκεί το θηλυκό γεννάει από 3 έως 18 αυγά και τα εκκολαπτόμενα φίδια έχουν μήκος ως 40 εκατοστά.

Οι χωρικοί γνωρίζουν τις συνήθειές του και δεν τον ενοχλούν, πολλοί μάλιστα απομακρύνουν τις γάτες από τα καλύβια για να τους προστατεύσουν και τους θεωρούν ως στοιχεία που φέρνουν τύχη. Υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι, ειδικά αυτοί που έχουν ξεκόψει από τη φύση ή τη θεωρούν ως οικόπεδό τους που δεν διστάζουν να σκοτώσουν τους λαφιάτες. Ειδικά οι παραθεριστές που πηγαίνουν να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια όλο και κάποιο λαφιάτη που έχει ξεχειμωνιάσει γύρω απ’ αυτά βρίσκουν και τον κυνηγούν ανελέητα έχοντας την εντύπωση πως πρόκειται για φίδι με δηλητήριο.

Τελικά οι Παλαιοχωρίτες δεν ενόχλησαν καθόλου για μερικές ημέρες τον λαφίτη ο οποίος φαίνεται πως έφυγε και για ένα άλλο λόγο ακόμη από τον παλιό Αιγιώργη. Το κρύο των τελευταίων ημερών τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τα κεραμίδια της εκκλησίας και να βρει κάποια τρύπα να χωθεί αλλά άφησε πίσω του ένα σημάδι της εκεί παραμονής του. Ένα φιδόπκαμσο (πουκάμισο φιδιού) να τον θυμούνται και να τον περιμένουν πάλι την ερχόμενη άνοιξη να τους επισκεφθεί.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο παλιός Αι – Γιώργης που αναφέρει ο Δημήτρης Κέρτης είναι ότι έχει απομείνει από μια παλιά εκκλησία στο νεκροταφείο του χωριού Παλαιοχώρι χτισμένη με αρχαίες πέτρες στα τέλη του 19^ου αιώνα και από την οποία διατηρείται σήμερα μόνο το ιερό και ως ένα μνημείο του τόπου τους, τιμάται ιδιαίτερα από τους Παλαιοχωρίτες. Εκεί μέσα φώλιασε ο λαφιάτης και μάλιστα ανέβαινε στο τέμπλο τεντώνονταν και έπινε λάδι από το καντήλι, κάτι που συνηθίζουν να κάνουν σε όλα τα εξωκλήσια καθώς το ίδιο κυνηγάνε και πολλά ποντίκια που συχνάζουν σε αυτά…

ΑΘΗΝΑ, 11072018, "Κυνήγι - Δημοκρατία", σελ. 38-39.