ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ

Ο τρόπος για να υπολογίσουμε ακριβώς την ηλικία ενός δέντρου είναι να μετρήσουμε τους κύκλους του κομμένου κορμού του - πρέπει δηλαδή το δέντρο ή και ο θάμνος καμιά φορά, να κοπεί. Τούτο δε αποτελεί αξίωμα για τον πολύ κόσμο ενώ μόνο οι ειδικοί μπορούν με μια μέθοδο να τρυπήσουν τον κορμό και να βγάλουν ένα τμήμα του –σαν καρότο είναι και το ίδιο κάνουν με τον πάγο για να μελετήσουν το κλίμα– χωρίς να το καταστρέψουν.

Έτσι έχουν τα πράγματα με τούτη την περιέργεια του ανθρώπου που αποσκοπεί μεν στο να γνωρίσει την ηλικία του δέντρου, αλλά παράλληλα να μάθει και πολλά άλλα πράγματα: όπως τα χρόνια της ξηρασίας ή τα βροχερά που ακολούθησαν και σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα άλλων παρατηρήσεων να συμληρώσει την ιστορία μιας κοινωνίας που έζησε κοντά ή κάτω από τα κλαδιά του.

Τούτο είναι εύκολο να διαβαστεί από το πάχος της κύκλων που μαρτυρούν με τον τρόπο τους όχι μόνο τα χρόνια, αλλά και άλλα σημαντικά πράγματα που έζησε κάποτε το δέντρο. Όπως, την πληγή από ένα τσεκούρι, το χάραγμα με ένα μαχαίρι, ακόμα και τα δόντια μιας κατσίκας που προσπάθησε στην τρυφερή του ηλικία να μασήσει τη φλούδα του διακρίνονται στην τομή του κορμού και αποκαλύπτουν τόσα και τόσα πράγματα που αν έμεινε όρθιο θα ήταν αδύνατο να τα γνωρίσουμε.

Ανεξάρτητα αν πρόκειται για ένα έλατο, ή μια φραγκοσυκιά από την Αμοργό, όπως αυτή που φαίνεται στη φωτογραφία η ζωή ενός δέντρου αποκαλύπτεται μόνο όταν αυτό πέσει νεκρό στο έδαφος...

-

ΤΟ "ΑΝΑΘΕΜΑ" ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ…

Η πολιτική είναι μια τέχνη που από τους πολίτες ο καθένας την ερμηνεύει όπως τον συμφέρει και αυτή υπερασπίζει. Για τους πολιτικούς είναι ένα μαγαζί που μπορεί να περάσει για ένα διάστημα κρίση, αλλά πάντα είναι βέβαιοι πως θα την ξεπεράσει και θ’ ανοίξει πάλι με καινούργιο εμπόρευμα και πολλές φορές με νέα διεύθυνση…

Το σημείωμα τούτο δεν έχει στόχο να ανοίξει διάλογο για το τι είναι πολιτική αλλά μόνο να θυμίσει μέσω μιας περίπτωσης το πόσο απατάται κάποια στιγμή ο λαός σαν οι αντίπαλοι ενός πολιτικού αρχηγού τον βάλουν να τον αναθεματίσει.

Συγκριμένα κάποια περίοδο που έχασε ο Βενιζέλος από τους βασιλικούς (με συγχωρείται που δεν θυμάμαι καλά την χρονολογία) ο λαός κλήθηκε από διάφορους κομματάρχες να πάρει μια πέτρα και να πάει να τη ρίξει μαζί με τους άλλους σε ένα σωρό. Είναι το γνωστό «ανάθεμα» που έκαναν οι Αθηναίοι στο Πεδίο του Άρεως και το ίδιο κλήθηκαν οι ανά την Ελλάδα αντιβενιζελικοί να επαναλάβουν. Έτσι, υποχρεώθηκαν οι «τραγογενείς και φθειροπώγωνες» κάτοικοι τους τέως Δήμου Κοθώνίων (ορεινά Τρίκαλα στο μέσο ρου του Αχελώου όπου και τα έργα της εκτροπής) να πάρουν μια πέτρα από το χωριό τους και να τις πάνε να τις ρίξουν στο σωρό, στην περιοχή Λέουσα, στο δρόμο που έβγαινε σήμερα προς την Πύλη.

Έτσι λοιπόν ο κάθε άμοιρος χωριάτης πήρε μια μέτρια για να κουβαλιέται στο ταγάρι πέτρα από το χωριό του και άλλοι μέσα σε μια ώρα και άλλοι σε δέκα κατευθύνθηκαν εν πομπή προς τη Λέουσα και έκαναν σε ένα εμφανές σημείο ένα αρκετά ψηλό σωρό. Εξαιτίας δε αυτού το γεγονότος και παρά του ότι ο σωρός διαλύθηκε πολύ σύντομα, το σημείο αυτό καλείται ακόμα και σήμερα «Ανάθεμα» αλλά πολύ λίγοι θυμούνται γιατί το λένε έτσι.

Ο λαός λοιπόν εκτονώθηκε με το ρίξιμο μιας πέτρα στο σωρό, οι αντίπαλοι του Βενιζέλου πανηγύρισαν μπροστά στα λιθάρια και η πολιτική στη χώρα εκφράστηκε από τους βασιλικούς για να καταλήξει στην 4η Αυγούστου την οποία κατέλυσε η ιταλογερμανική κατοχή. Τα υπόλοιπα από τότε και πέρα είναι γνωστά αλλά ανάθεμα σαν κι αυτό με πέτρες δεν ξανακούσαμε, ούτε και λιθοβολισμό επίσης…

ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ

Ότι και να πείτε γι’ αυτόν και το έργο του, σας προλαβαίνω: ο «κύριος τίποτα» κατά τον Θεόδωρο Πάγκαλο, ο τέως δήμαρχος Αθηναίων και κατόπιν υπουργός Υγείας κλπ. στην υπέροχη διακυβέρνηση Καραμανλή Β' του Ραφηνάτου,  Δημήτρης Αβραμόπουλος άφησε πίσω του ένα μοναδικό μνημείο χάρη στο οποίο μπορεί να βρεθεί στην επόμενη δημοσκόπηση κάποιου ραδιοφώνου, ενδεχομένως και του Facebook, στην πρώτη θέση του μεγαλύτερου Έλληνα που πέρασε ποτέ στην ιστορία…

Κι αυτό γιατί είχε την έμπνευση να στήσει δίπλα από το Δημαρχείο, στο πεζοδρόμιο της οδού Αθηνάς και απέναντι ακριβώς από ένα κινηματογράφο που παίζει τσόντες εδώ και τριάντα χρόνια, το μνημείο της ελληνικής δραχμής! Η έμπνευσή του μπορεί να μην εκτιμήθηκε από κανέναν πνευματικό άνθρωπο και να μην εκθειάστηκε όσο έπρεπε από τα ΜΜΕ της εποχής γιατί τότε όλοι ζούσαμε στον πυρετό του ευρώ και της ισχυρής Ελλάδας που έπαιζε και το βρακί της στο Χρηματιστήριο. Έτσι το μνημείο έμεινε εκεί και ξεχάστηκε απ’ όλους,  αλλά να που ήρθε η στιγμή να γίνει η νοσταλγία για την εποχή της δραχμής μια νέα εθνική φαντασίωση για τις καλές ημέρες που πέρασαν και θέλουμε να ξαναρθούνε.

Όπως βλέπω λοιπόν τα πράγματα, θρησκόληπτοι και άθεοι, Χριστιανοί και πιστοί άλλων δογμάτων, εκεί θα τρέχουν τώρα να ανάβουν κεράκια και καντήλια μήπως γίνει κανένα θαύμα και γυρίσουμε πάλι στην εποχή που με ένα ντενεκεδένιο τάληρο, μπορούσε ένας άνθρωπος να κοιμηθεί χορτάτος και χωρίς εφιάλτες πως θα του πάρουν ακόμα και τα παπούτσια να σωθεί το κράτος…

ΑΘΗΝΑ, 04032010

ΥΓ. Για τους νέους αναγνώστες του Ακτήμονα θυμίζουμε πως τα τελευταία χρόνια ο Δημήτρης Αβραμόπουλος μετακόμισε στις Βρυξέλλες απ' όπου εκτελεί χρέη Επιτρόπου της Μεταναστευτικής Πολιτικής. 

ΟΙ ΚΟΡΥΔΑΛΟΙ ΤΗΣ ΑΜΟΡΓΟΥ

Ήταν το πρώτο λάλημα που υποδέχονταν το πρωί τον ξωμάχο στο χωράφι που θα πότιζε με τον ιδρώτα του όλη την ημέρα για μια χούφτα σόδεμα του κορυδαλλού ή κατσουλιέρη, ενός πουλιού που πήρε το όνομά του από το τριγωνικό λοφίο που κουβαλά πάνω στο κεφάλι του, το κινεί αναλόγως τη διάθεσή του και ιδιαίτερα στην περίοδο των ερώτων του.

Το πουλί αυτό που ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των κορυδαλιδών μοιάζει με τους σπουργίτες αλλά έχει πιο εκλεπτυσμένο κόψιμο και είναι ιδιαίτερα ευκίνητο σε σχέση με αυτούς τους αλητήριους των πόλεων που ορμάνε στην τροφή σαν μπουλούκι. Ο κορυδαλλός είναι ένας ευγενής των αγρών, πετάει συνήθως μόνος ή ζευγαρωμένος και κάνει παιχνίδια στον αέρα σαν δει άνθρωπο και μοιάζει να τον συνοδεύει στο δρόμο και στη δουλειά πετώντας συχνά μέσα στο χωράφι και πάνω στους τοίχους της περίφραξης.

Όσον αφορά την τροφή του, έχει εξαιρετικούς τρόπους στην αναζήτησή της και σαν τσιμπάει ένα σπόρο η κίνησή του είναι ένα σχόλιο πάνω στην ευγένεια που υπαγορεύει η σημασία της τροφής. Το είδος αυτό ζει όλο το χρόνο στην Ελλάδα , φτιάχνει τη φωλιά του σε εσοχές του εδάφους και παλαιότερα συχνά το έπιαναν και το έβαζαν σε κλουβιά επειδή κελαϊδάει όμορφα ή να συμπληρώσει το φαγητό καθώς το κρέας του θεωρούνταν νοστιμότατο.

Λέμε παλαιά γιατί σήμερα ο κορυδαλλός είναι σχεδόν άγνωστος σε πολλούς γιατί το είδος του κοντεύει να εξαφανιστεί όχι από το κυνήγι όπως πιστεύουν αφελώς κάποιοι, αλλά από τα φυτοφάρμακα που ρίχνουν στα χωράφια και την εγκατάλειψη των αγρών κι ακόμα από την μεγάλη εξάπλωση των κάθε λογής αρπακτικών που καταστρέφουν τις φωλιές τους. Έτσι απαντάται ακόμα μόνο σε σημεία που οι καλλιέργειες ακολουθούν ακόμη ένα συμβατικό τρόπο ή σε ορισμένα νησιά που δεν κινδυνεύει ιδιαίτερα από τα αρπακτικά.

Δεν θα μου ήταν έκπληξη λοιπόν να έβλεπα κορυδαλλούς στον Ασφοντυλίτη της Αμοργού τις προηγούμενες μέρες. Σαν φανήκαμε εκεί με τον Νικόλα Βαζαίο νάσου και άρχισαν να καταφθάνουν με ωραίες κινήσεις οι κορυδαλλοί και ερευνούσαν ιδιαίτερα το χώρο γύρω από το αυτοκίνητο που ξεφορτώσαμε τις τροφές των ζώων γιατί ήξεραν πως εκεί κάτι θα περίσσευε και γι΄αυτούς. Είναι όντως σπάνιο πράγμα και στον Ασφοντυλίτη οι σπόροι γιατί κι εκεί έχουν σταματήσει οι καλλιέργειες και οι κορυδαλλοί γνωρίζουν το κριθάρι για παράδειγμα μόνο όταν αυτό φτάνει πλέον κι εκεί μόνο μέσα σε τσουβάλια του εμπορίου.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Ήταν όντως ένα μικρό διάλειμμα στη ζωή μου η ξαφνική επίσκεψή στην Αμοργό, η οποία ομολογώ δεν έγινε μόνο για λόγους δουλειάς αλλά και για το ίδιο το ταξίδι. Ο καιρός ανοιξιάτικος· πότε ήταν μαζί μου στην εξοχή και πότε περιόριζε τις κινήσεις μου στη Λαγκάδα γεγονός που με υποχρέωσε να μείνω αρκετές ώρες μαζί με τους ντόπιους στα καφενεία και να κουβεντιάσουμε πολλά πράγματα από αυτά που ήθελα να μιλήσω μαζί τους. Ήταν μια τεράστια ευκαιρία που καθώς τώρα αρχίζουν οι δουλειές στο ύπαιθρο και τον τουρισμό, μόνο τον ερχόμενο χειμώνα μπορεί να μου ξανατύχει…

Η ουσία αυτού του διαλόγου συμπυκνώνεται κυρίως στην κριτική της προηγούμενης τριακονταετίας μέσα στην οποία διασαλεύτηκαν μέχρι που καταστράφηκαν πολλές νησιωτικές κοινωνίες και σήμερα με την εξέλιξη της κρίσης που λένε, νιώθουν κυριολεκτικά κρεμασμένες στην τύχη τους. Τα λόγια που άκουσα είναι κατά τη γνώμη μου ένας θησαυρός σοφίας αλλά κανέναν εκτός από λίγους αυτή τη στιγμή νομίζω πως ενδιαφέρουν. Είναι όμως βασικό στοιχείο του έργου για την Αμοργό αυτοί οι διάλογοι και τούτο θα φανεί με την ολοκλήρωσή του, τις αρχές του καλοκαιριού υπολογίζω.

Δεν θα μείνω σε αυτές τις στιγμές στην Αμοργό, αλλά σε μια εικόνα που για μένα αποτέλεσε σήμερα το καταστάλαγμα και με έκανε να τις δώσω στην έρευνα και άλλες ιδιαίτερες διαστάσεις. Μπαίνοντας στο λιμάνι του Πειραιά το απόγευμα είδα δεμένα το ένα δίπλα στο άλλο τα πλοία της οικογένειας Αγγούδημου: «Ρομίλντα», «Ροδάνθη», «Μιλένα», «Δημητρούλα» κλπ με τα οποία γράφτηκε κατά τα τελευταία 30 χρόνια το τουριστικό έπος των Κυκλάδων και ιδιαίτερα της περίφημης «Άγονης Γραμμής».

Τα προειρημένα πλοία όπως έμαθα φέτος καθώς συμπληρώνουν τριάντα χρόνια ζωής στις ελληνικές θάλασσες πρέπει να αποσυρθούν από την κυκλοφορία και τα έχουν αραγμένα να σιγολυώνουν εκεί στο έμπα του μεγάλου λιμανιού σαν μνημεία μιας εύκολης εποχής που πέρασε ανεπιστρεπτί και κανένας ποτέ δεν λογάριασε τις συνέπειες της επόμενης ημέρας…

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΤΑ ΠΛΟΙΑ…

Σκέφτηκα πως μπορεί να είναι σαν αμαρτία σήμερα στο πλοίο να βλέπω την οθόνη του laptop αντί να κοιτάζω το πέλαγος αλλά διαπίστωσα πως και από το παράθυρο βλέπω τη θάλασσα και τον αέρα μου παίρνω κάθε λίγο με αφορμή ένα τσιγάρο, χώρια που βλέπω πως το δίκτυο κάνει λιγότερο κακό απ’ ότι τα κινητά τηλέφωνα... Κι ακόμα, μετά από λίγες μέρες δυσκολίας στην πρόσβαση που είχα στην Αμοργό, διαβάζω εφημερίδες, μαθαίνω πράγματα για φίλους και άλλες καταστάσεις κι έτσι δεν θα βρεθώ ξαφνικά χωρίς ενημέρωση μόλις πατήσω πάλι το πόδι μου στην Αθήνα.

Ένα πρόβλημα πάντως που διαπιστώνω είναι ότι τα πλοία έχουν ελάχιστες μπρίζες και προς τούτο πρέπει να γίνουν κάποιες κινήσεις ενόψει του καλοκαιριού, ενδεχομένως και μέσα από το δίκτυο με κάποια ομάδα, για να μπορούν να κερδίζουν χρόνο όσοι θέλουν πραγματικά να κάνουν κάποια δουλειά στα μακρινά κυρίως ταξίδια. Επίσης πρέπει να σας ενημερώσω πως σε όλο το ταξίδι ως την Αμοργό βλέπω ασύρματα το δίκτυο και αυτό σε σχέση με πέρσι, το θεωρώ μεγάλη εξέλιξη.

ΤΟ ΚΟΠΑΔΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑ ΒΑΖΑΙΟΥ

Μπορεί να ήταν η καλύτερη μέρα και μάλιστα χωρίς αέρα, για περπάτημα σήμερα στην Αμοργό αλλά λόγω της σχετικής συννεφιάς από φωτογραφίες δεν κάναμε και πολλά πράγματα. Πλήθος ήταν τα θέματα από τη Λαγκάδα ως τον Ασφοντυλίτη που βαδίσαμε τη «Μεγάλη Στράτα» όπως λένε εδώ το μονοπάτι από την Αιγιάλη ως τα Κατάπολα αλλά η συννεφιά πίκραινε λίγο το φως κι έτσι κάπου στόμωνε ο φακός σαν στόχευε στον ορίζοντα.

Δεν πειράζει, υπάρχει πάντα και η δεύτερη φορά για να συμπληρωθεί αυτό το έργο που θέλω να κάνω και μάλιστα καλύτερο γιατί όσοι δεν το ξέρουν η εξοχές της Αμοργού είναι γεμάτες με ζώα και φυσικά ανθρώπους που τα προσέχουν και όταν τους συναντήσεις, αποδεικνύονται πολύτιμοι στις πληροφορίες και μοναδικοί στη συντροφιά. Έτσι πήγα με το Νικόλα Βαζαίο στη θέση Μποζίκη, τη μεγάλη πλαγιά με τους τεράστιους τοίχους κάτω ακριβώς από τον οικισμό Ασφοντυλίτη όπου αυτός ο ιδιαίτερα εργατικός άνθρωπος έχει ένα μεγάλο κοπάδι από κατσίκια να τα ταίσει και να τα φροντίσει.

Ήταν σας πληροφορώ μια μοναδική στιγμή σαν δεκάδες κατσίκες και τράγοι ξεφύτρωσαν μέσα από τους θάμνους σαν είδαν το Νίκο να πλησιάζει με τις σακούλες γεμάτες τροφή. Σα να είχαν πάρε όλες μαζί ένα σύνθημα, άφησαν τα κατσικάκια τους σε ασφαλή σημεία να παίζουν, όρμησαν στις ταίστρες και άρχισαν να τρώνε σπρώχνοντας όπως συνηθίζουν, η μια την άλλη με τα κέρατά τους. Όταν τέλειωσαν άρχισαν να αναζητούν τα κατσικάκια τους και αποτραβήχτηκαν σε διάφορα σημεία να βγάλουν οικογενειακώς τη νύχτα.

Θα μου πείτε τι κάθομαι και γράφω τώρα για κατσίκες… Εδώ τρέχουν προβλήματα και προβλήματα που καίνε τον κόσμο, αναζητήσεις παντός είδους γίνονται από σκοινί κορδόνι στους «τοίχους» και τα παράθυρα κι εγώ κάθομαι και χαζεύω τις κατσίκες να τρώνε.

Κι όμως ομολογώ πως σε όλους θα άρεσε να δει σήμερα ένα κοπάδι κατσίκες να μαζεύεται σε ένα συγκεκριμένο σημείο που ήταν οι ταίστρες απέναντι από ένα ήσυχο πέλαγος και να γεμίζει τον κόσμο από κουδούνια , βελάσματα και την τραχιά μυρωδιά των τράγων. Και να μην την έχει ζήσει κάποιος αυτή τη στιγμή, κάτι μέσα του θα σκιρτήσει από τον αρχέγονο κόσμο των Κυκλάδων που μέχρι σήμερα δεν έχει σταματήσει να ζει, να πορεύεται και να παράγει…