ΜΙΑ ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗ ΑΘΗΝΑ

Στις ωραίες αναμνήσεις που έφερε χθες το Facebook ήταν και ένα αφιέρωμα που έκανα στα δέντρα της Αθήνας, τον Απρίλιο του 2009, την χρονιά που ξεκινούσαν όλα όσα δεν περιμέναμε να ζήσουμε και να τώρα μετά από μια δεκαετία καλούμαστε να ζήσουμε κι άλλα, πιο χειρότερα και με ελάχιστες ελπίδες να βγούμε από την υγειονομική κρίση.

Εκείνον τον Απρίλιο δεν είχαμε ακόμη πάρει είδηση τι έρχονταν και μπορούσαμε να κυκλοφορούμε ακόμη φορτωμένοι ψευδαισθήσεις και χωρίς ίχνος  περίσκεψης για το πώς φτάσαμε εκεί που φτάσαμε. Τα επόμενα χρόνια ζήσαμε ακριβώς εκείνο που δεν είχαμε φανταστεί αλλά τα καταφέραμε γιατί το χρήμα που ήταν η ρίζα του κακού, το παράγει ο άνθρωπος όταν είναι υγιής και η κοινωνία τα κατάφερε να ορθοποδήσει. 

Τούτη τη φορά όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά και εκείνο που πιέζεται περισσότερο και δημιουργεί ανασφάλεια είναι η υγεία την οποία υπονομεύει ύπουλα και θανάσιμα ένας αόρατος εχθρός, ο κορωναϊός. Τούτο αποτελεί και το θεμέλιο μιας σειράς αντιδράσεων που κλονίζουν την κοινωνία σε όλες τις εκφράσεις της και υπονομεύει το αίσθημα της ζωής.

Τα περιοριστικά δε μέτρα που έχει επιβάλλει η Πολιτεία για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού,  ασφαλώς και επηρεάζουν το σύνολο της κοινωνίας, ειδικά στις πόλεις που οι πολίτες καλούνται να μείνουν στα σπίτια τους. Σπίτια που επί του προκειμένου δεν είναι φτιαγμένα για κάτι τέτοιο καθώς σαν λαός είμαστε μαθημένοι να ζούμε έξω απ’ αυτά. Οι περιορισμοί αυτού του έξω είναι όντως βαρείς και ήδη αρχίζουν να παρουσιάζονται διάφορα πρωτοφανή φαινόμενα τα οποία είναι και δύσκολο να διαχειριστούν  τα ίδια τα άτομα και βεβαίως η Πολιτεία που πρώτη φορά αντιμετωπίζει τέτοια κατάσταση.

Δεν είναι στόχος αυτού του σημειώματος να θυμίσει την στενάχωρη κατάσταση που ζούμε ούτε να προκαλέσει τον κόσμο να βγει έξω και να γεμίσει τους δρόμους και τις πλατείες της πόλης όπου η Άνοιξη είναι πλέον ορατή, αλλά να θυμίσει πως όλα αυτά τα ωραία θα τα ζήσουμε πάλι και πολύ πιο έντονα όταν περάσει το κακό. Ας αφήσουμε φέτος την Άνοιξη να περπατήσει στην πόλη όπως αυτή ξέρει τι θα κάνει. Αυτή τη φορά χωρίς κανένας να ασχοληθεί μαζί της ίσως μας δημιουργήσει και κάποιες εκπλήξεις που θα μας αρέσουν.

Ας σκεφτούμε μόνο αυτό και ας την αφήσουμε να δημιουργήσει ένα σκηνικό που ποτέ δεν είχε η Αθήνα ζήσει και οι άλλες πόλεις της χώρας. Ένα σκηνικό όπου τα δέντρα που χαρακτηρίζουν την Άνοιξη στην Αθήνα, μόνα τους θα ανθίσουν, μόνα τους θα βγάλουν φύλλα. Ένα σκηνικό που στήνεται κάθε χρόνο τέτοια εποχή και μπορούμε να το απολαύσουμε χωρίς να συμμετέχουμε από τα παράθυρα και τα μπαλκόνια μας.

Έτσι ασφαλείς θα καταφέρουμε του χρόνου να είμαστε όλοι ένα κομμάτι του και με τις εμπειρίες που θα προκύψουν σίγουρα θα μας βοηθήσουν να το κάνουμε καλύτερο και να παίζει πλέον ουσιαστικό ρόλο στη ζωή μας. Είναι ένα στοίχημα και πρέπει να το κερδίσουμε, για μας, για τα παιδιά μας και την πόλη μας. Μένουμε ασφαλείς στο σπίτι…

Ας είναι καλά το Facebook που εδώ στην μικρή πατρίδα όπου ζούμε με σχετική ασφάλεια μου θύμισε μέσα από μια σειρά φωτογραφίες την Αθήνα τα προμνημονιακά χρόνια. Τις αναδημοσιεύω συνοδεύοντάς τες με ένα σημείωμα για την σημερινή κατάσταση και αυτό που μας περιμένει όταν περάσει το κακό και μετρηθούμε χωρίς να λείπει κανένας…   

Μεγάλη Κάψη, 07042020     

ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΑΝΙΑ ΜΕ ΧΙΟΝΙΑ

Ο απριλιάτικος χιονιάς έρχεται από το Ζαχαράκη.

Μεγάλη μέρα η σημερινή! Δεν βγήκα μόνο από το σπίτι, πράγμα που κάνω καθημερινά αλλά και από το χωριό! Χρειάστηκε να πάω στη Μακρακώμη για προμήθειες και τα σχετικά και όπως συνηθίζω, πηγαίνω με τα πόδια από το χωριό στον Πλατανιά να πάρω το λεωφορείο του Καρπενησίου που εξυπηρετεί και τη δική μας περιοχή, άλλοτε από τον δρόμο και όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες από τα χωράφια – όσα έχει αφήσει δηλαδή το δάσος να φαίνονται. Να πάω από τα μονοπάτια, ούτε λόγος γιατί έχουν κλείσει εδώ και χρόνια αφού και απ’ αυτά δεν περνάει όχι μόνο άνθρωπος, ούτε και κοπάδι. Ούτε και τα αγριογούρουνα τα προτιμούν πλέον, ούτε και τα ζαρκάδια. Τα κοπάδια του χωριού κι αυτά πάνε πλέον από τον δρόμο με την άσφαλτο και ξεχύνονται στα ξέφωτα να βοσκήσουν.

Η σπάνια αγριαοχλαδιά στα Τοίχια του Πάνου Τσιρώνη άνθισε κι εφέτος...

Η διαδρομή είναι περί τα πέντε χιλιόμετρα (δρόμος και χωράφια) και το κάνω συνήθως σαράντα λεπτά και σε όλη αυτή τη διάρκεια παρατηρώ τις όποιες αλλαγές γίνονται και αναλογίζομαι την εποχή που όλος αυτός ο Τόπος από το χωριό μέχρι τον Σπερχειό ποταμό ήταν κάποτε γεμάτος κόσμο και ζωή. Έτσι ανακαλώ στιγμές που πρόλαβα με πολλούς συγχωριανούς να πηγαίνουν στα χωράφια τους και να βόσκουν τα κοπάδια τους ενώ άλλοι περπατούσαν τα μονοπάτια, που ήταν στράτες ολόκληρες, να πάνε για ψώνια στον Άγιο Γεώργιο ή για υποθέσεις τους στη Μακρακώμη ή τη Λαμία καθώς και στο Καρπενήσι.

Μια γενναία γκροστιά στη Λάκα του Δεδούση στ' Αλώνια.

Κάθε εποχή που κάνω αυτή τη διαδρομή μου έρχονται στο νου άλλες εικόνες. Άλλες το καλοκαίρι κι άλλες τις υπόλοιπες εποχές, εικόνες που έχουν να κάνουν με την παραγωγική δραστηριότητα των συγχωριανών κυρίως, λόγος που τους υποχρέωνε να βρίσκονται συνέχεια στο ύπαιθρο. Η μόνη περίπτωση να περιπλανηθεί κάποιος άσκοπα δεν υπήρχε, είτε πήγαινε για λάχανα, είτε για κυνήγι, είτε για σταφύλια και σύκα κάποτε. Απ’ αυτές τις δραστηριότητες μόνο το κυνήγι γίνεται σήμερα κι αυτό την περίοδο που επιτρέπεται. Λάχανα, εκτός του ότι έπαψε ο τόπος να βγάζει γιατί δεν βοσκιέται δεν πάει κανένας να μαζέψει αλλά ούτε και σύκα και σταφύλια γιατί κι αυτά τα κλαριά ξεράθηκαν.

Οι παλιές βελανιδιές που όριζαν την παλιά στράτα στ' Αλώνια 

Προσπαθώ κάθε φορά που κάνω αυτή τη διαδρομή να φέρνω στο νου πρόσωπα που ξεχώριζαν την εποχή γύρω στη δεκαετία του ’70 που καταλάβαινα τη ζωή και βεβαίως συμμετείχα σε ένα σωρό δραστηριότητες. Κάνω κάθε φορά ένα άτυπο προσκλητήριο όταν κατεβαίνω από τις Αγκορτσιές στ’ Αλώνια κι από εκεί στα Δρέματα και τον Πλατανιά. Τους βάζω όλους στη σκηνή και κάθε φορά συμπληρώνω κάποια στοιχεία που μου έρχονται στο νου και συμπληρώνω το ρόλο και την πορεία τους στην Κοινότητα. Ρωτάω και όσες γερόντισσες ζουν ακόμη στο χωριό κι έτσι προχωράω ένα έργο που είχα αφήσει στη μέση.

Οι κεντρωμένες αγριαχλαδιές στα Αλώνια του Γιάννη Τσιρώνη.

Σήμερα έκανα τη διαδρομή βιαστικά και με τα χέρια στις τσέπες γιατί νωρίς το πρωί ξεκίνησε ένα σύννεφο χιονιά από το Ζαχαράκη και το έριχνε σπυρωτό από το χωριό ως τ’ Αλώνια. Κι από την άλλη μεριά, από το Χοντρογιάννη το ίδιο γίνονταν. Η θερμοκρασία ήταν σχεδόν στο μηδέν και το βάδισμα ο καλύτερος τρόπος να ζεσταθώ. Ούτε τη μηχανή δεν μπορούσα να κρατήσω στα χέρια και έτσι περιορίστηκα σε λίγες βιαστικές φωτογραφίες του αγριεμένου τοπίου που κυριαρχούσε το χρώμα της στάχτης. Το μόνο που ξεχώριζε ανάμεσα στα θεόγυμνα δέντρα ήταν οι γκορτσιές που ξεγελάστηκαν από τις προηγούμενες μέρες και ντύθηκαν ανοιξιάτικα. Είναι σκληρά δέντρα αυτά και καταφέρνουν πάντα να δέσουν καρπό, καρπό που αργεί να ωριμάσει και με αυτό θρέφονται πια μόνο τ’ αγρίμια.

Ο απριλιάτικος χιονιάς έρχεται και από του Χοντρογιάννη.

Οι κουτσουπιές στη στροφή στα Δρέματα αρχίζουν να ξεθαρρεύουν

Οι γκορτσιές και κάποιες αχλαδιές που έχει μπολιάσει ο Γιάννης Τσιρώνης στ’ Αλώνια ήταν τα μόνα δέντρα που η εικόνα τους έδειχνε πως τελειώνει κιόλας το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου και άφηναν μια υπόσχεση καρποφορίας. Χαμηλότερα, από τα Κμάσια και κάτω που είναι και πιο ζεστά, είδα τις κουτσουπιές να ετοιμάζονται να ανθίσουν και απέναντι στη Μεξηράδα και στο ποτάμι τις ιτιές να έχουν αρχίσει να πρασινίζουν. Το μεσημέρι που επέστρεψα από τη Μακρακώμη, ο χιονιάς είχε δώσει τη θέση του σε μια θερμή ηλιοφάνεια και αυτό έκανε τα δέντρα να πάρουν περισσότερο θάρρος και σίγουρα τις επόμενες ημέρες θα δούμε να έρχεται η Άνοιξη και στην σιωπηλή μικρή μας πατρίδα στις ανατολικές πλαγιές του Τυμφρηστού. Θα την απολαύσουμε και θα έχουμε να πούμε περισσότερα γι’ αυτήν και τη ζωή του χωριού αυτή την εποχή όταν φύγει το κακό και είμαστε όλοι παρόντες…   

Οι ιστιές στα Πλατενέϊκα και στο ποτάμι άρχισαν να πρασινίζουν...

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 07042020 

Η ΟΜΙΧΛΗ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΕ ΚΑΛΟ ΣΚΟΠΟ

Δεν είναι η πρώτη φορά που πέφτει ομίχλη στο χωριό και καλύπτει όλους τους ορίζοντές μας,εκτός από τον δυτικό που έχουμε τον Τυμφρηστό να εμποδίζει τους ηπειρωτικούς βοριάδες. Το φαινόμενο είναι πολύ συχνό τους χειμερινούς μήνες αλλά πρωταπριλιά σήμερα να μην μπορούμε να δούμε παραπάνω από 15 μέτρα είναι πρωτόγνωρο…

Το γεγονός με ενθουσίασε γιατί έτσι θα καθόμουν επιτέλους κι εγώ μια μέρα στο σπίτι όπως οι πλειονότητα των Ελλήνων κυρίως στις πόλεις  γιατί στα χωριά, όπως και να΄ναι «σπίτι» εννοούμε πολλά άλλα που συνδέονται με αυτό και με τις δουλειές που έχει. Εννοείται, ένα σπίτι ανοιχτό όλο το χρόνο και όχι μόνο στις διακοπές, όπως είναι και τα περισσότερα πλέον σε όλα τα χωριά της Ελλάδας. 

Έτσι χθες δεν επισκέφτηκα το χωράφι για να κάνω δουλειές αλλά για να το δω τώρα που είναι σχεδόν όλο καθαρό και συμμαζεμένο να ανασαίνει την πολύτιμη υγρασία και να απολαμβάνει τα νερά που το ποτίζουν. Ήδη είδα τις πηγές να αντηχούν από τα νερά, το μεγάλο ρέμα φουσκωμένο και όλα τα ρεματάκια και τα αυλάκια να αφρίζουν από χαρά. Τα λέω αυτά γιατί όλο το χειμώνα φέτος δεν είδαμε ούτε χιόνια, ούτε μια βροχή της προκοπής και το καλοκαίρι προβλέπεται να πούμε το νερό νεράκι. Βέβαια πέντε μέρες βροχής, όπως προβλέπει η Μετεωρολογική Υπηρεσία δεν λύνουν το πρόβλημα αλλά σίγουρα το μετριάζουν. Αν δε συνεχιστεί έτσι να είναι βροχερή η άνοιξη, τότε σίγουρα θα πάνε καλά οι καλλιέργειες και φυσικά δεν θα γίνει ο τόπος παρανάλωμα της φωτιάς όπως διαισθάνομαι.

Πέρα απ’ αυτό όμως πήγα να δω το χωράφι και τα δέντρα μέσα στην ομίχλη και τα φωτογράφησα τώρα που είναι ακόμη χωρίς φύλλα και το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Σαν να περπατούσα σε ένα μαγεμένο μέρος όπου τα δέντρα, αραιά μεταξύ τους όπως πρέπει να είναι και οι άνθρωποι αυτές τις ημέρες φαίνονταν σαν σκιές μέσα στην ομίχλη και καθώς ακουμπούσε τα κλαδιά του ενός στο άλλο, έμοιαζαν με ομάδα φαντασμάτων που πιάνονται χέρι με χέρι να μη χαθούν σε αυτόν τον κόσμο με το γαλακτερό φως. Η μεγάλη και παμπάλαια βελανιδιά στα σύνορα του χωραφιού με το γειτονικό έμοιαζε σαν ακτινογραφία πνεύμονα ενώ κάποια άλλα σημαδιακά δέντρα, έδειχναν άλλες πρωτόγνωρες εικόνες που όσο και αν τις έχω ξαναδεί δεν τις χορταίνω.

Μου άρεσε πολύ αυτή η σειρά των φωτογραφιών και την συμπλήρωσα με λίγες από τον παλιό δρόμο του χωριού και το εικόνισμα (σε αυτό αναφέρθηκα προχθές) που στην ομίχλη έμοιαζε κυριολεκτικά πια σαν φρουρός του χωριού. Ήταν σαν να το έκρυβε με ένα σύννεφο για να μην το δει κανένα κακό ή πονηρό μάτι και μέσα σε αυτό θα μπορούσαν να κινηθούν όσοι ήξεραν τους δρόμους και τα σοκάκια και όσοι φυσικά συνοδεύονταν από ένα χωριανό. Με λίγα λόγια, αυτά που δείχνει η σπάνια φωτογραφία του χωριού μέσα στην ομίχλη είναι σαν μια ανώτερη δύναμη το κάλυψε με ένα σύννεφο να μην φαίνεται κι έτσι το κακό να μην το δει και το προσπεράσει…

ΥΓ. Αυτό με το χωριό που προσπέρασε κάποτε η χολέρα, είναι μια ωραία ιστορία που μου διηγήθηκαν κάποτε στα Άγραφα και για την οποία θα γράψω αύριο λίγα λόγια.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01042020

ΤΑ ΟΡΓΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΗ ΛΙΓΟΣΤΕΥΟΥΝ

Ο Νίκος Σαρόγλου οργώνει κήπο στη Μεγάλη Κάψη Δυτικής Φθιώτιδας και είναι φέτος η 26 φορά που το κάνει από τότε που το τελευταίο όργωμα είχε γίνει με ένα ζευγάρι μουλάρια.

Καθώς ανοίγει για τα καλά ο καιρός και στεγνώνει η γη από τις βροχές και τα χιόνια, τις πρώτες ημέρες του Απρίλη αρχίζουν παντού τα οργώματα των κήπων: στον κάμπο, στα βουνά και στα νησιά. Αυτή την αισιόδοξη όμως ενέργεια την παρατηρούσαμε μέχρι πριν από καμιά δεκαριά χρόνια που ήταν και τα τελευταία της πλαστής ευμάρειας η οποία ενίσχυσε με κάθε τρόπο την εγκατάλειψη της υπαίθρου και οι λειτουργοί της, η παλιά γενιά των Ελλήνων η οποία, καθώς αποσύρεται στο επέκεινα αφήνει πίσω της μια έρημη χώρα.

Τα πρώτα χρόνια της κρίσης ήταν αρκετοί εκείνοι που η αποδιοργάνωση της ζωής τους και η απελπισία που τους κυρίευε, τους οδηγούσε  να αφήσουν τις πόλεις, άλλοι για πάντα κι άλλοι μόνο για την θερινή περίοδο και από τις πρώτες ενέργειες της εγκατάστασής τους, ακούγοντας τις φωνές των προγόνων τους,  ήταν να φτιάξουν κήπους για να έχουν εξασφαλισμένη τουλάχιστον τα λαχανικά και τα όσπριά τους. Έτσι, κάποια χωράφια που είχαν να νιώσουν πολλά χρόνια το υνί στην πλάτη τους, σκιρτούσαν τέτοιες ημέρες από την θεία πράξη που λέγεται όργωμα και περίμεναν να πέσει ο σπόρος στο αφράτο χώμα να τον πολλαπλασιάσουν – ανάλογα βέβαια με τη φροντίδα και την πείρα των καλλιεργητών. 

Τον κήπο ο Νίκος Σαρόγλου τον γνωρίζει πολύ καλά αλλά δεν γίνεται να μην δώσει προσοχή και στις οδηγίες της κυρά Κούλας που τον ξέρει ακόμη καλύτερα αφού τον φυτεύει συνέχεια από το 1942 μέχρι σήμερα!   

Η πείρα ήταν ένα ζήτημα που λίγο – πολύ είχαν σαν μνήμη από τα παιδικά και εφηβικά τους χρόνια καθώς δεν ήταν και πολλές οι δεκαετίες που εγκατέλειψαν τα χωριά και την ύπαιθρο να μαζευτούν στην Αθήνα. Όλοι θυμόνταν το σκάψιμο, το σκάλισμα, το θέρισμα αλλά λίγοι ήταν ικανοί να φέρουν σε πέρας αυτές τις δουλειές καθώς ξέμαθαν τα χέρια τους ενώ η ηλικία δεν τους επέτρεπε και πολλές ώρες εργασία. Στα εξοχικά σπίτια που είχαν εξελιχθεί πια τα πατρογονικά ή στα καινούργια που έχτισαν γιατί δεν χωρούσαν, δεν υπήρχαν τα απαραίτητα εργαλεία καθώς κάποια απ’ αυτά έγιναν διακοσμητικά στα σαλόνια ενώ τα άλλα ήταν εντελώς ακατάλληλα για τις δουλειές που απαιτεί σήμερα καλλιέργεια. Έτσι υποχρεώθηκαν να πάρουν καινούργια τσαπιά, φτυάρια, τσουγκράνες, κλαδευτήρια, πριόνια, λάστιχα ποτίσματος, ένα σωρό εργαλεία για να κάνουν τη δουλειά τους και το κεφάλαιο που διέθεσαν δεν ήταν καθόλου ευκαταφρόνητο. Το είδαν όμως σαν επένδυση που θα αποδώσει με τα χρόνια χάρη στα προϊόντα που θα παρήγαγαν.

Ήταν μια περίοδος εκείνη, πριν από οχτώ – δέκα χρόνια που πολλοί πίστεψαν πως θα ζωντάνευε η ύπαιθρος χώρα και ειδικά τα ορεινά χωριά αλλά καθώς περνούσαν τα καλοκαίρια, τούτο αποδείχθηκε πως ήταν αναλαμπή που σιγά - σιγά αποδυναμώθηκε και κοντεύει πλέον να σβήσει. Δεν έφταιγαν οι άνθρωποι, αυτοί ξεκίνησαν με ενθουσιασμό την επαναποίκηση της υπαίθρου αλλά η σειρά τους για δημιουργία είχε περάσει προ πολλού και όπου επέστρεψαν απλά αύξησαν με την παρουσία τους τον πληθυσμό των χωριών τα καλοκαίρια γιατί όπως αποδείχθηκε τους χειμώνες έφευγαν πάλι για τις πόλεις αφού οι συνθήκες δεν ευνοούσαν την επιβίωσή τους και δεν διακινδύνευαν την υγεία τους σε κάποια απρόσιτα χωριά στην ορεινή Ελλάδα ή στα νησιά που αποκλείονται το χειμώνα.   

Ο Νίκος έμαθε να οργώνει πρώτα με μουλάρια και μετά με τρακτέρ. Αυτή του η εμπειρία είναι και ένα από τα πλεονεκτήματά του καθώς δείχνει τον ίδιο σεβασμό και προσοχή όπως παλιά στο χωράφι και η διαφορά από τότε με σήμερα είναι πως το κάνει σε λιγότερο χρόνο.

Στη δεκαετία που πέρασε από εκείνη την εποχή και καθώς οι περισσότεροι που γύρισαν στα χωριά για να ζήσουν καλύτερα ήταν ηλικιωμένοι, αρκετοί απ’ αυτούς έφυγαν να ξεκουραστούν για τα καλά πλέον στους ουρανούς αφήνοντας έρημα πάλι τα χωράφια και τα κήπια που επιχείρησαν να αναστήσουν. Οι απόγονοι αυτών των ανθρώπων κανένα δεν έδειξαν ενδιαφέρον για τη συνέχεια και όσοι πηγαίνουν ακόμη τα καλοκαίρια στα χωριά τους προμηθεύονται ότι θέλουν από τα μεγάλα καταστήματα των πόλεων και έχουν πάψει πια να αναφέρονται με καλά λόγια στα προϊόντα που βγάζει ο τόπος τους γιατί αφ’ ενός δεν υπάρχουν αφού δεν καλλιεργούνται αλλά και γιατί οι συνήθειές τους ήταν πολύ πιο διαφορετικές από των γονιών τους και με κανένα λόγο δεν επιθυμούν να τις αλλάξουν. 

Τελειώνοντας αυτό τον κήπο που προορίζεται να φυτευτεί πατάτες ο Νίκος θα φρεζάρει πρώτα και την άλλη εβδομάδα θα οργώσει τον άλλο από κάτω για να μπουν φασόλια.

 

Πάνω κάτω έτσι περιγράφεται η κατάσταση σχετικά με τον κύκλο των εργασιών στα χωράφια και τα κήπια που ανοίγει αυτές τις ημέρες στα περισσότερα ημιορεινά χωριά. Όσα προαναφέρθηκαν εξηγούν πολύ καλά την δραματική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Οι λίγοι που έχουν απομείνει και θέλουν να φτιάξουν κήπια αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα: άλλα που έχουν να κάνουν με την ανύπαρκτη πλέον βοήθεια από κάποιους που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν, επ’ αμοιβή βέβαια, καθώς είναι ελάχιστοι οι δυνάμενοι  να προσφέρουν έργο που έχουν απομείνει στα χωριά. Για ένα διάστημα τη δουλειά αυτή την έκαναν αλλοδαποί, από την Αλβανία κυρίως προερχόμενοι οι περισσότεροι αλλά κι αυτοί σιγά – σιγά λιγόστεψαν γιατί μειώθηκαν τα μεροκάματα κι έτσι πια ένας ηλικιωμένος το σκέφτεται να βάλει μπροστά χωρίς την βοήθεια κάποιου που θα επιστράτευε για τις δύσκολες και βαριές δουλειές που δεν μπορεί να κάνει αυτός ενώ το όργωμα μιας και δεν υπάρχουν πια διαθέσιμα μουλάρια κάποιος που είχε τρακτέρ πάντα θα βρίσκονταν να οργώσει το χωράφι μιας και μια τέτοια δουλειά δεν βγαίνει με το τσαπί.   

Τελειώνοντας το όργωμα ακολουθεί μια ψιλοκουβέντα της κυρά Κούλας με τον Νίκο ο οποίος εκτός από τις ευχαριστίες, ακούει και τα σχέδιά της ως προς αυτά που προτίθεται να φυτέψει.  

 Άλλα ζητήματα επίσης που αναδεικνύονται από την αποψίλωση της υπαίθρου είναι ο καθαρισμός των δρόμων που οδηγούν στα χωράφια καθώς οι κατά τόπους δημοτικές αρχές δεν διαθέτουν τα μηχανήματα για μεμονωμένες περιπτώσεις ή τα αυλάκια που απαιτούν τη συμμετοχή πολλών στον καθαρισμό τους. Κοντά σε αυτά έχουν να αντιμετωπίσουν και το πλήθος των άγριων ζώων που κυκλοφορούν πλέον και μέσα στα χωριά τα οποία καθώς δεν έχουν και πολλές επιλογές πλέον, ρημάζουν κυριολεκτικά όποιον κήπο πατήσουν.  

Αυτές τις σκέψεις έκανα πριν από λίγες ημέρες στο χωριό βλέποντας τον γείτονά μας Νίκο Σαρόγλου, (με ρίζες από την Μικρά Ασία που παντρεύτηκε ως Μακεδών την Ελευθερία Λουκοπούλου) να οργώνει έναν κήπο της μάνας μου. Ο Νίκος είναι ένας από τους λίγους μονίμους κατοίκους της Μεγάλης Κάψης ο οποίος διαθέτει και το μεγάλο εργαλείο που λέγεται τρακτέρ και με αυτό οργώνει όπου του ζητήσουν οι συγχωριανοί τα χωράφια τους  και είναι ένας από τους ανθρώπους που συμμετάσχουν δυναμικά εδώ και πολλά χρόνια σε τούτη τη μέγιστη πράξη της δημιουργίας των τελευταίων κήπων στα χωριά του Ανατολικού Τυμφρηστού και στα χωριά της βόρειας Ευρυτανίας και αυτά κοντά στο Καρπενήσι.

Ο Νίκος τα προηγούμενα χρόνια έτρεχε και δεν προλαβαίνει να οργώσει, όχι μόνο τους μικρούς κήπους που παραδοσιακά καλλιεργούσαν οι γερόντισσες στο χωριό τα λαχανικά και τα όσπριά τους, αλλά και χωράφια που είχαν παρατήσει εδώ και τριάντα χρόνια κι έτσι μεταξύ των άλλων, ήταν ο άνθρωπος που δυναμικά συνέβαλλε στην αλλαγή του τοπίου που πολλοί πιστέψαμε τότε ότι άρχιζε  να αποκτά ζωή και σταδιακά θα μας μετέφερε σε εικόνες της δεκαετίας του ’60, τότε που στην περιοχή δεν υπήρχε ούτε ένα μέτρο γης ακαλλιέργητο και ούτε ένα χωράφι χωρίς την ανθρώπινη φροντίδα.

Θα ήταν αδύνατο να γίνουν πια κήποι από τότε που δεν υπάρχουν μουλάρια στα χωριά και το τρακτέρ του Νίκου Σαρόγλου αποδεικνύεται το πιο πολύτιμο μηχάνημα στην περιοχή. 

Δεν ήρθαν όμως έτσι τα πράγματα κι ο Νίκος έβλεπε χρόνο με το χρόνο να μειώνονται τα οργώματα και φυσικά οι δουλειές του. Δεν το βάζει όμως κάτω, συντηρεί ικανοποιητικά το τρακτέρ του και είναι έτοιμος ανά πάσα στιγμή να βάλει τη φρέζα και το υνί και να ξεκινήσει αυτός πρώτος τον κύκλο της ετήσιας παραγωγής για ένα χωράφι ή ένα κήπο. Το τρακτέρ του Νίκου Σαρόγλου είναι το πιο πολύτιμο μηχάνημα στην περιοχή μας και ανεξάρτητα αν το έχουμε ανάγκη ή όχι, το καμαρώνουμε, παινεύουμε τον άξιο χειριστή και ευχόμαστε να γίνει κάτι και του χρόνου να οργώσει όλα τα χωράφια του χωριού μας!

ΑΘΗΝΑ, 17042019. Περιοδικό "Κυνήγι - Δημοκρατία", σελ. 14 - 17.