ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΙΠΟΤΑΜΟΥ TO 2009

Φυσικά και δεν υπάρχει πλέον εύγλωττος λόγος από των αριθμών και όταν μάλιστα αυτός εκφράζει ψυχρά και την πραγματικότητα, τότε είναι περιττό να μιλάμε για συμπτώσεις. Ο λόγος για το χωριό Τριπόταμος – Τατάρνα το έλεγαν παλιότερα- και 1957 που αριθμούσε περισσότερες από 1000 ψυχές, στα δυο σχολεία του πήγαιναν συνολικά 176 μαθητές! Σήμερα όλο το χωριό μετράει περίπου 170 μονίμους κατοίκους και το ωραίο πέτρινο σχολείο του που συμπλήρωσε πέρσι 50 χρόνια ζωής, ζωντανεύουν πλέον μόνο 7 παιδιά!

Όλοι δε οι μαθητές του, Γιώργος και Νίκος Βασιλείου, Σπυριδούλα, Νίκη και Βασίλης Μπουκουβάλας και Κωνσταντίνος και Δημήτρης Κόπανος, προέρχονται μόνο από τρεις οικογένειες και συμπληρώνουν και τις έξι τάξεις! Ο μονοψήφιος αριθμός των μαθητών, ο οποίος του χρόνου σίγουρα θα γίνει μικρότερος, δεν ενθουσιάζει καθόλου το δάσκαλο Βασίλη Κόπανο ο οποίος αφού πέρασε 6 χρόνια στα θρανία του ίδιου σχολείου, διδάσκει τα παιδιά του χωριού του συνεχώς επί 25 ολόκληρα χρόνια, ούτε φυσικά και τη μικρή τοπική κοινωνία του Τριποτάμου η οποία προσπαθεί με κάθε τρόπο να κρατηθεί στη γη των προγόνων της.

Γι’ αυτό το λόγο, ο δάσκαλος με τα παιδιά εδώ και μερικά χρόνια άρχισαν και συγκεντρώνουν αντικείμενα του τοπικού πολιτισμού, τα φροντίζουν με ιδιαίτερη αγάπη και τα εκθέτουν με καμάρι στο μικρό λαογραφικό μουσείο που στεγάζεται σε μια αίθουσα του σχολείου. Στόχος όλων στον Τριπόταμο, είναι το σχολείο με τη μικρή συλλογή του να λειτουργήσει και μετά το κλείσιμό του ως χώρος γνώσης και συνέχειας του πολιτισμού της περιοχής και οι επόμενες γενιές να έχουν ένα σημείο αναφοράς για την τοπική ιστορία. 

Ελευθεροτυπία Ιανουάριος 2009.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σήμερα το απόγευμα το Facebook με τις αναμνήσεις που μας ανεβάζει κάθε μέρα με γύρισε 10 χρόνια πίσω σε μια εποχή που κανείς μας δεν φαντάζονταν αυτά που ζούμε σήμερα. Το αξέχαστο 2009 το μεγάλο ζήτημα στον Τριπόταμο Ευρυτανίας ήταν ότι την επόμενη χρονιά θα έκλεινε λόγω έλλειψης μαθητών, όπερ και έγινε. Είδα στην οθόνη το δημοσίευμα, στην αείμνηστη «Ελευθεροτυπία» στις 12012009 ήταν, πήρα τηλέφωνο τον φίλο δάσκαλο Βασίλη Κόπανο που τώρα είναι σε ένα σχολείο στο Αγρίνιο, ρώτησα για τα παιδιά που είναι στη φωτογραφία, έμαθα πως προοδεύουν και δώσαμε ραντεβού το καλοκαίρι στον Τριπόταμο. Μαζί μας θα είναι και ο Θύμιος Κάκος, μιας και σε εκείνη την εξόρμηση για την εκπομπή «Μένουμε Ελλάδα» στην χειμωνιάτικη Ευρυτανία, κάναμε καλή δουλειά, γνωρίσαμε πολλούς φίλους και μας περιμένουν να ξαναβρεθούμε.

ΑΘΗΝΑ, 13012019

Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ

Ήταν ο Δάσκαλος μου, ο συγχωριανός από τον Άγιο Γεώργιο, Θεμιστοκλής Θεοδοσόπουλος  που παρέλαβε την σχολική χρονιά 1966 - 1967 το Μονοθέσιο Σχολείο Μεγάλης Κάψης που αριθμούσε τότε 28 μαθητές και μαθήτριες, από τον αείμνηστο Γιάννη Καραγιάννη. Εγώ τότε πήγαινα στην Τρίτη Τάξη και ήμουν αρκετά καλός μαθητής. Διάβαζα όχι μόνο τα βιβλία του σχολείου και όσα διέθετε η φτωχή σχολική βιβλιοθήκη μας, αλλά και ότι άλλο μου έπεφτε στα χέρια και πιο πολύ μου άρεσαν οι εφημερίδες και τα περιοδικά. Ειδικά το «Ρομάντσο» και τον «Θησαυρό» που έφερνε η θεία Βιβή Τσιρώνη στη θεία Θεοδώρα Τσιρώνη και τα διάβαζαν, εκτός απ’ αυτή και τα κορίτσια της γειτονιάς. Από τις σελίδες αυτών των περιοδικών γνώρισα τον κόσμο έξω από το χωριό και ξεσήκωνα ιδέες τις οποίες αξιώθηκα μετά να τις ζήσω, όταν μπήκα στη δημοσιογραφία.

Ο Θεμιστοκλής, νέος και με πολύ κέφι για δουλειά τότε, άλλαξε κυριολεκτικά το σχολείο, φέρνοντας καινούργιες ιδέες, μας αντιμετώπισε και μας δίδαξε όλους ισότιμα, πράγμα που τον έκανε ιδιαίτερα αγαπητό στο χωριό. Πέρα από την εφαρμογή νέων μεθόδων διδασκαλίας που αγαπήσαμε όλοι, οργάνωσε με πολύ ωραίο τρόπο τα συσσίτια (πρωινό και μεσημεριανό) με μαγείρισσα την Αλεξάνδρα Λουκοπούλου στο υπόστεγο μπροστά στο σχολείο και υποχρέωσε τις μανάδες μας να μας φτιάξουν παντόφλες να φοράμε στην ώρα του μαθήματος για να μην είναι μούσκεμα τα πόδια μας και παγωμένα μέσα στις γαλότσες. Ακόμη, στην αυλή του σχολείου, πέτρινο κτίσμα του 1909 από το πρόγραμμα Συγγρού,  φτιάξαμε ένα υποτυπώδες γήπεδο, ένα σκάμμα για τα άλματα και αποκτήσαμε και ένα μονόζυγο ενώ τακτικές ήταν οι εκδρομές σε διάφορα μέρη του χωριού και μια φορά το χρόνο, συνάντηση συνάντηση στη Λελούδα όλων των σχολείων του Ανατολικού Τυμφρηστού, Μεγάλης Κάψης, Μερκάδας, Μαυρίλου και Νεοχωρίου. Επί των ημερών του επίσης το σχολείο μας πήρε μέρος στις Γυμναστικές Επιδείξεις και Αγώνες «Τυμφρήστια» που γίνονταν κάθε Ιούνιο στον Άγιο Γεώργιο ενώ δεν έλειψε και μια εκδρομή στην πρώτη Έκθεση της Λαμίας, το 1967. Ακόμη, αξέχαστη θα μείνει σε όλους μας ο εορτασμός της 25^ης Μαρτίου 1967, η πρώτη που έγινε στο σχολείο με σκηνικά που φτιάξαμε όλοι μας, ήτοι μεγάλες επιφάνειες χαρτιού τις οποίες ζωγραφίσαμε και κρεμάσαμε στους τοίχους.

Είναι πολλά που μπορεί να θυμηθούμε τα χρόνια που Δάσκαλός μας ήταν ο Θεμιστοκλής Θεοδοσόπουλος αλλά εκείνο που έμεινε σε όλους μας ήταν ότι αυτός άνοιξε τους δρόμους της ζωής που ακολουθήσαμε, όπως ο καθένας μπορούσε μετά. Προσωπικά εγώ του οφείλω πολλά και πάντα θα τον θυμάμαι για τον τρόπο που μας δίδασκε και μας περνούσε γνώσεις και τρόπους για να ανοίξουμε φτερά να πετάξουμε πιο πέρα από το χωριό μας.

Τον είδα σήμερα, στην εκκλησία του χωριού όπου μαζευτήκαμε να αποχαιρετήσουμε ένα συγχωριανό μας που έφυγε από τη ζωή, τον αγαπητό Χρήστο Βαρλάμη, τα είπαμε για λίγο και κατόπιν, στον καφέ στο Πάρκο πιάσαμε κουβέντα για το Σχολείο, τα χρόνια που ήταν Δάσκαλός και με την ευκαιρία φωτογραφηθήκαμε μπροστά στο ιστορικό για το χωριό μας κτίριο που στο παραπέντε, πρόλαβαν και το έσωσαν από την κατάρρευση και μένει να μας θυμίζει μια εποχή που μπροστά της το αύριο ανοίγονταν μόνο με ελπίδες.   

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 16082018

    

Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΣΔΕ ΑΧΑΡΝΩΝ

Σε αγιασμό έναρξης σχολικής χρονιάς είχα χρόνια να πάω αλλά να που έτυχε, χάρη στο ενδιαφέρον της Άρτεμης να πάει σε Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, να τη συνοδεύσω ως το ΣΔΕ Αχαρνών και ζήσω κι εγώ μαζί με τους μαθητές και τους καθηγητές τους μια ωραία στιγμή σε μια αίθουσα όπου οι μαθητές, όλοι ενήλικοι, ήταν αποφασισμένοι να δώσουν μια δεύτερη ευκαιρία στον εαυτό τους για γνώση και πράγματα στη ζωή τους και οι καθηγητές να τους προσφέρουν με τον τρόπο τους όλα όσα δεν έτυχε να κάνουν νωρίτερα.

Τον αγιασμό έκανε ο πατήρ Δημήτριος Χατζής ο οποίος συνδέεται από πολλά χρόνια στενά με το ΣΔΕ και μίλησε κατόπιν στους μαθητές με αγάπη και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το έργο που επιτελεί εδώ το σχολείο. Συμβολικά μάλιστα το παρομοίωσε με μια σημαδούρα η οποία κοσμεί ένα ανοιχτό χώρο μπροστά στις αίθουσες και είναι έργο των μαθητών της προηγούμενης χρονιάς. Στη συνέχεια πήρε το λόγο η διευθύντρια του ΣΔΕ Μαρία Μουστάκη η οποία μίλησε μεταξύ άλλων στους μαθητές για την κοινότητα των μαθητών και των διδασκόντων του σχολείου που ήταν όλοι στον αγιασμό και το δέσιμο που δημιουργείται μεταξύ τους και ευχήθηκε σε όλους καλή και δημιουργική χρονιά.

Πληροφορίες για το ΣΔΕ Αχαρνών  http://sde-acharn.att.sch.gr

ΑΘΗΝΑ, 02102017

ΣΤΑ ΣΥΣΣΙΤΙΑ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Είμαι από εκείνους τους ανθρώπους που έζησα και έφαγα στα σχολικά συσσίτια, τα μακρινά χρόνια της δεκαετίας του ’60 στο χωριό, τότε που το Μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο της Μεγάλης Κάψης αριθμούσε 37 παιδιά κι έτσι μπορώ να απαντήσω στην Θεανώ Φωτίου η οποία βγήκε και μίλησε χωρίς να ντρέπεται για τη «συντροφικότητα» που θα αναπτυχθεί στα σημερινά συσσίτια που προέκυψαν από τη νέα φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας.

Να τα πάρουμε με τη σειρά όμως. Τα συσσίτια εκείνα προέκυψαν όχι από τις δυσκολίες των φτωχών κοινοτήτων να φροντίσουν τα παιδιά τους, αλλά από την αποδειγμένη αδυναμία όλων κυβερνήσεων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο να δώσουν μια σοβαρή κατεύθυνση στην εθνική οικονομία και ιδιαίτερα να υποστηρίξουν τους αγροτικούς πληθυσμούς, αν και είχαν στη διάθεσή τους το τερατώδες σε πόρους σχέδιο Μάρσαλ και φυσικά από αυτή την ευθύνη δεν εξαιρείται ούτε η Αριστερά με τις ιδεοληψίες της που έβαζε διαρκώς εμπόδια στην εξέλιξη της Ελλάδας ως μια κανονική, όπως οι άλλες χώρα.  

Τι έγιναν αυτοί οι πόροι, δεν είναι του παρόντος να ασχοληθούμε. Το γεγονός ότι δεν έφτασαν ποτέ εκεί που έπρεπε, στη ρημαγμένη ύπαιθρο χώρα με τη δημιουργία υποδομών, σωστής εκπαίδευσης και δίκαιης υποστήριξης των πληγέντων και ευπαθών ομάδων, οδήγησε στην μετανάστευση και στην αστυφιλία, πράγματα από τα οποία έβγαλαν από τα δύσκολα τους πολιτικούς και γέμισαν τα ταμεία των εργολάβων. Ο κόσμος της υπαίθρου, ορεινής και νησιωτικής, αφού πάλεψε για μια δεκαετία να αναστήσει την διαλυμένη χώρα χωρίς κανένα σχέδιο και με μηδαμινή υποστήριξη είχε αποκάμει πλέον και δεν είχε δυνάμεις να προχωρήσει στη νέα εποχή που ανοίγονταν όπως οι υπόλοιπες χώρες του κόσμου και εύκολα έπεφτε θύμα της προπαγάνδας κάθε πολιτικής απόχρωσης.

Μια περίπτωση προπαγάνδας ήταν και τα σχολικά συσσίτια με τα οποία ξεγελούσαν τις οικογένειες πως τάχα ενδιαφέρονταν για να μην είναι πεινασμένα τα παιδιά όταν πήγαιναν στο σχολείο  χωρίς όμως να ενδιαφερθούν να διδάξουν ενδεχομένως πρώτα τις νοικοκυρές πως θα έπρεπε να τρέφονται σωστά τα παιδιά ή να ερευνήσουν αν αυτές οι οικογένειες ήταν πράγματι σε δεινή κατάσταση. Έφτιαξαν λοιπόν τα συσσίτια τα οποία, όσο θυμάμαι εγώ στο χωριό είχαν πρωινό με γάλα σκόνη (σκονόγαλα το λέγαμε και το χύναμε όταν δεν μας έβλεπε ο δάσκαλος γιατί ήταν αηδιαστικό στη γεύση), κίτρινο λιπαρό τυρί από αμερικανικές αγελάδες, σογιέλαιο που μύριζε παράξενα και σκληρό κατεψυγμένο κρέας από την Αργεντινή, πράγματα τα οποία αν και παράγονταν σε αφθονία στο χωριό, δεν προτιμήθηκαν για να ζεσταθεί κάπως και η τσέπη ορισμένων παραγωγών του χωριού.

Τα συσσίτια, θυμάμαι, καμιά οικογένεια δεν τα είδε στην αρχή με καλό μάτι γιατί απλά αμφισβητούσε την όποια προκοπή είχε κάθε νοικοκυριό και οι γονείς ήταν διστακτικοί για τη συμμετοχή μας αλλά φοβόνταν (και η ευθύνη εδώ ήταν και της αριστεράς που συνδαύλιζε με τη στάση του «παρά πόδα» τον φόβο) μη και η άρνηση ενός παιδιού στο συσσίτιο θεωρηθεί κάτι άλλο από τα προαναφερόμενα. Έτσι αναγκαστικά πήγαμε όλα τα παιδιά στα συσσίτια, σιγά – σιγά συνηθίσαμε ακόμα και το σογιέλαιο ενώ έπαψαν οι μουρμούρες και οι γκρίνιες. «Συντροφικότητα» πάντως δεν θυμάμαι να αναπτύξαμε καμία, αυτήν την είχαμε στις δουλειές και στα παιχνίδια αν προλαβαίναμε αλλά και δεν την είχαμε ανάγκη γιατί η αλληλεγγύη όπως την ήξεραν οι συγχωριανοί μας ήταν πιο αποτελεσματική.

Το ίδιο έγινε και με τα συσσίτια κατόπιν στο Γυμνάσιο Αγίου Γεωργίου, στη «Αγροτική Λέσχη» αλλά εκεί βόλευαν πολύ, ιδιαίτερα τους μαθητές από τα χωριά που πήγαιναν στο Γυμνάσιο και όσο νάναι ούτε τα αγαθά είχαν άφθονα αλλά και δεν ήξεραν από μαγειρική. Ούτε κι εκεί όμως αναπτύχθηκε «συντροφικότητα», βόλεμα ήταν όσο υπήρχε ανάγκη αλλά κάποιοι ψίθυροι για την προσβολή στη νοικοκυροσύνη κάθε σπιτιού συχνά ακούγονταν!

ΑΘΗΝΑ, 18052017

ΣΤΗΝ ΚΑΡΕΚΛΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΤΕΛΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 40 ΧΡΟΝΙΑ…

Μ’ έχει πιάσει κάτι με τους απολογισμούς αυτές τις ημέρες και συνεχώς βρίσκω γεγονότα που συνέβησαν στο παρελθόν και μετράω πόσο επηρέασαν τις εξελίξεις ή απλά, με αφετηρία αυτά στοχάζομαι τα πεπραγμένα μιας ζωής ή τον κύκλο ενδεχομένως που κοντεύει να κλείσει…

Το πρωί ασχολήθηκα με κάλαντα που είπαμε στο χωριό οι μαθητές του σχολείου πριν από εξήντα χρόνια και το μεσημέρι, πήγα στον Άγιο Γεώργιο που έβγαλα το Γυμνάσιο και μιας και ήθελα να μαζέψω λίγο τα γένια και να κόψω κανένα χρόνο από πάνω μου, πήγα στο κουρείο που διατηρεί ακόμη ο Γιώργος Καποτέλης να κάνει μια επέμβαση καλλωπισμού. Είχα να κάτσω στην καρέκλα του ακριβώς σαράντα χρόνια, από το 1976, τη χρονιά που τέλειωσα το Γυμνάσιο και συγκινήθηκα ομολογώ λιγάκι καθώς είδα πάλι το πρόσωπό μου στον ίδιο καθρέφτη μετά από τόσα χρόνια και ένιωσα, μετά το κόψιμο των γενιών μου κατά τι ελαφρότερος στην καρδιά και γι’ αυτό μάλλον δεν πρόσεξα πως η σφραγίδα από τις ρυτίδες δεν έσβησε καθόλου – αντιθέτως κάθε χρόνο βαθαίνει και περισσότερο!

ΥΓ. Τις φωτογραφίες τράβηξε ο Γιάννης Μητσάκης και τον ευχαριστώ πολύ. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 24122016

ΣΤΑ ΘΡΑΝΙΑ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ…

Η σημερινή μας καλημέρα συνοδεύεται με τις ευχές για καλή χρονιά στους μαθητές μας, όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης καθώς και καλή δύναμη στους γονείς και τους κηδεμόνες (να θυμηθούμε λίγο τα παλιά) σε μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά, τη δυσκολότερη φαντάζομαι των χρόνων από το τέλος του Εμφυλίου μέχρι σήμερα καθώς τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουμε όλοι, είναι τραγικά δύσκολα και δεν είναι μόνο οικονομικά.

Η έναρξη της σχολικής χρονιάς  όμως θυμίζει και σε μας τους παλαιότερους, ανάλογες τέτοιες ημέρες, κάποια μακρινά στο παρελθόν χρόνια, σε σχολεία που σε τίποτα δεν θυμίζουν τα σημερινά, με συνθήκες δύσκολες στη διαβίωση των μαθητών, τις μετακινήσεις τους, την υποστήριξη από το σπίτι ή και το δάσκαλο και εν τέλει και τον προσανατολισμό που θα διάλεγαν για τη ζωή μετά το σχολείο. Ήταν «πέτρινα χρόνια» θα πούν μερικοί και σε ένα βαθμό συμφωνούμε κι εμείς που τα ζήσαμε πως κάπως έτσι ήταν.

Ναι, πηγαίναμε εκεί στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’60 σε ένα μονοθέσιο σχολείο 40 παιδιά από τα χωριό Μεγάλη Κάψη και ο δάσκαλος προλάβαινε έκανε μάθημα σε όλες τις τάξεις. Κάποιοι δεν τα έπαιρναν τα γράμματα αλλά δεν τους απόπαιρνε, έμαθαν όσα έπρεπε να μπορέσουν να βαδίσουν στον κόσμο και να κάνουν σωστά τη δουλειά τους και όπως αποδείχθηκε στις μέρες μας, δεν τους έλλειψαν και πολύ. Οι άλλοι που τα έπαιρναν καλύτερα προχώρησαν στο Γυμνάσιο, βρήκαν δουλειές, πρόκοψαν. Λίγοι τέλος που ήταν καλύτεροι μαθητές και μπορούσαν να σπουδάσουν αν είχε τη δυνατότητα η οικογένειά τους ή αν ήταν διατιθειμένοι να σπουδάσουν, πήγαν και στο Πανεπιστήμιο και ανάλογα με το μυαλό που είχε ο καθένας και την αντίληψη, πρόκοψαν περισσότερο. Σημασία έχει πάντως πως κανένας από τους συμμαθητές μου δεν πήγε χαμένος και τώρα που αποσύρονται, τη στιγμή της κορύφωσης της κρίσης, κάνουμε τους απολογισμούς μας και τις συγκρίσεις με μια εποχή που αληθινά,ούτε στο ελάχιστο δεν έχει τις σημερινές ευκολίες αλλά έχει μια τεράστια διαφορά και η οποία κατά τη γνώμη μου είναι η ρίζα του κακού.

Η διαφορά είναι ότι τότε ακόμη η κοινωνία μας σε ένα κόσμο που οι ανάγκες δεν μπορούσαν να ικανοποιηθούν παρά μόνο με την εργασία που έκαναν οι μεγαλύτεροι (και οι μικρότεροι πολλές φορές) και την παραγωγή του χωραφιού, του κοπαδιού, της θάλασσας και του εμπορίου. Αυτά ήταν τα πλαίσια που όριζε η οικονομία ενώ απουσίαζε από τη ζωή μας ή ήταν ακόμη χωρίς μεγάλες επιρροές και σοβαρές επιδράσεις η αγορά και η κατανάλωση, όπως τις γνωρίσαμε αργότερα και μας ρήμαξαν. Ως επιστέγασμα αυτών των συνθηκών,μπορούμε να βάλουμε και την έννοια της λιτότητας που είχαμε όλοι, το μέτρο που υπαγόρευαν οι καταστάσεις και φυσικά το «λόγο» των μεγαλύτερων που ήταν νόμος.

Έτσι, για να μην σας κουράσω μέρα που είναι, κανένας δεν θυμάμαι να είχε καλύτερη τσάντα από μένα (φωτογραφία του 1965 γιατί τότε στα χωριά δεν υπήρχαν και φωτογραφικές μηχανές να θυμούμασται τα γενοφάσκια μας) και σε αυτή χώραγαν και τα βιβλία και η φέτα για το δεκατιανό, το μαντήλι για τη μύτη και φυσικά η σφεντόνα. Καλύτερη τσάντα υπόσχονταν να μας πάρουν αν φέρναμε καλούς βαθμούς μόνο…  

(Στη φωτογραφία,το σχολείο της Μεγάλης Κάψης, κτίριο «Συγγρού» χτισμένο το 1909 που ευτυχώς την εποχή της ευμάρειας είχαν την πρόνοια οι τοπικοί άρχοντες και διέθεσαν χρήματα να το σώσουν και έτσι σήμερα είναι έτοιμο να δεχθεί πάλι μαθητές…)

ΑΘΗΝΑ, 11092013