ΤΣΙΠΡΟΚΑΖΑΝΑ ΣΤΗ ΠΡΟΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ

Μια μικρή καλησπέρα από το καζάνι του Γιάννη Αλεξάκου στο Κούτσουρο του Αμαράντου όπου σε λίγο τελειώνει η σειρά του Αντώνη Παπαδάκου και του Θωμά Νικολόπουλου από τον "Ξενώνα" να βγάλουν τσίπουρο. Διπλοψημένη η τελευταία καζανιά για τους φίλους και τους μερακλήδες. Μαζί μας είναι και ο νομάρχης Καρδίτσας Φώτης Αλεξάκος, πολλοί καλοί φίλοι και η νύχτα προβλέπεται μακριά. Πίνουμε στην υγειά όλων σας... [12112009].

ΥΓ. Προς το τέλος της εβδομάδας θα εκδράμω στην Καρδίτσα και θα έχουμε και φρέσκο ρεπορτάζ με τα καζάνια της μνημονιακής εποχής!

ΑΘΗΝΑ, 12112017

ΤΣΙΠΟΥΡΑ, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Ο Γιώργος Κονταξής βγάζει τσίπουρα στη Ρεντίνα

Η πρώτη μου, στην παιδική μου ηλικία γνωριμία με τα τσιπροκάζανα, ομολογώ δεν με ενθουσίασε· τον Νοέμβριο στο χωριό περίσσευε η λάσπη και οι κρύες γαλότσες που φορούσαμε μπορεί να ήταν τρύπιες για να περπατάμε στα ρέματα που έχωναν τότε τα καζάνια κάτω από πρόχειρες παράγκες με τρύπια τσίγκια και κουρελούδες για να έχουν άφθονο νερό και χώρο να πετάνε τα τσάμπουρα μετά την απόσταξη. Εκείνα πάνω κάτω τα χρόνια ήρθαν στο χωριό και τα πλαστικά λάστιχα και η κατάσταση κάπως βελτιώθηκε καθώς τα καζάνια μπήκαν σε καλύβια ή τίποτα άδειες αχυρώνες αλλά εκεί μέσα πάλι μας έπνιγε ο καπνός και οι αναθυμιάσεις. Χώρια που έπρεπε να ζούμε και σε ένα κλίμα μυστικότητας καθώς η μισή παραγωγή ήταν σχεδόν παράνομη γιατί χρειάζονταν άδεια από την Εφορία και για τη συμμόρφωση των υπόχρεων τότε αρμόδιος ήταν ο χωροφύλακας.

Δεν ήταν μέσα στις ωραίες αναμνήσεις μου τα τσιπροκάζανα. Τα χρόνια που ακολούθησαν, να το πούμε χοντρικά, την μεταπολίτευση, είχα ξεχάσει την γεύση του τσίπουρου. Τίμησα όμως συστηματικά όλα τα ποτά που κυκλοφορούσαν τη μέρα και τη νύχτα, ειδικά το ουίσκι που ήταν το αγαπημένο μου για πολλά χρόνια μέχρι που το σταμάτησα. Εδώ και μια οκταετία μπορώ να πω ότι δεν πίνω σχεδόν τίποτα γιατί απλά δεν μου αρέσει και συμβεί καμιά φορά ομολογώ ζαλίζομαι όπως την πρώτη φορά που έβαλα ποτό στο στόμα μου!  

Τα τελευταία χρόνια που πηγαίνω συχνά στην Καρδίτσα, τον παράδεισο των τσίπουρων, ανακάλυψα πάλι τα τσίπουρα και εντρύφησα μπορώ να πω στον πολιτισμό τους και τη σημασία που έχουν αυτά για την τοπική κοινωνία και οικονομία. Όχι όπως ο πολύς κόσμος που κατέφυγε στο τσίπουρο και τις ρακές ως πράξη αντίστασης απέναντι στα μονοπώλια, τον καταναλωτισμό, τα εισαγόμενα και τα λοιπά φαιδρά που επιστρατεύονται για να μη φανερώσουν την οικονομική στενότητα που βρίσκεται όλη η κοινωνία, αλλά ως μια συνέχεια της αγροτικής παραγωγής και την μεταποίηση αγροτικών προϊόντων. Έτσι γνώρισα και τα καινούργια καζάνια και τις νέες μεθόδους απόσταξης και διαπίστωσα πως έχασα σπουδαίες σκηνές όλα αυτά τα χρόνια που δεν ασχολούμουν με τα τσίπουρα και βεβαίως σελίδες από την αποενοχοποίηση από τις καταναλωτικές συνήθειες και την καθιέρωσή τους στην αγορά και την αναγνώρισή τους από μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών ως ένα εξαιρετικό προϊόν που χαρίζει άφθονο οπουδήποτε η ελληνική γη.  

Είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο της ελληνικής ζωής το τσίπουρο και έτσι πρέπει να το αντιμετωπίσουμε γιατί εκτός από σημαντικός οικονομικός πόρος για μια σειρά παραγωγών και αξίας που κινεί ένα μεγάλο τμήμα της αγοράς, από το αμπέλι και το καζάνι ως το τσιπουράδικο, είναι και εργαλείο επικοινωνίας για μια τοπική κοινωνία. Επί πλέον, τα καζάνια που είναι πλέον από τα πιο σύγχρονα και σε τίποτα δεν μοιάζουν με τις παράγκες στα ρέματα με τις λάσπες και αξίζει να ζήσει κάποιος μια νύχτα εκεί με καλή παρέα…

ΑΘΗΝΑ, 16112016

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΖΑΝΙΑ ΣΤΟΝ ΑΜΑΡΑΝΤΟ

Σαν απόψε πριν από οκτώ χρόνια, ήμασταν στο καζάνι του Γιάννη Αλεξάκου στο Κούτσουρο του Αμαράντου όπου περιμέναμε να τελειώσει τελειώνει η σειρά του Αντώνη Παπαδάκου και του Θωμά Νικολόπουλου από τον "Ξενώνα" να βγάλουν τσίπουρο. Διπλοψημένη η τελευταία καζανιά για τους φίλους και τους μερακλήδες. Μαζί μας είναι και ο τότε νομάρχης και σήμερα Δήμαρχος Καρδίτσας Φώτης Αλεξάκος, πολλοί καλοί φίλοι και η νύχτα κράτησε καλά. Πίναμε στην υγειά όλων μας και φυσικά ούτε είχαμε κατά νου πως ήταν και η τελευταία χρονιά της ευμάρειας και σε λίγο θα έρχονταν μνημόνια και μνημόνια.

ΑΘΗΝΑ, 13112016

ΣΤΑ ΚΑΖΑΝΙΑ ΤΟΥ ΘΩΜΑ ΤΣΙΩΛΗ

Ο Θωμάς Τσιώλης μπροστά στα καζάνια του.

Μοσχοβολάνε οι νύχτες αυτόν τον καιρό στην Καρδίτσα από τα καζάνια -αλλού μικρά κι αλλού μεγάλα- που αποστάζουν το νέκταρ της καρδιτσιώτικης γης,  τα τσίπουρα. Ένα απ’ αυτά που είχαμε την χαρά να βρεθούμε προχθές το βράδυ στο Ξυνονέρι ήταν τα καζάνια του φίλου Θωμά Τσιώτη όπου έβγαζε τα τσίπουρα του Γιάννη Σπυριδώνη και προς τούτο είχε επιστρατευτεί εκλεκτή παρέα να κάνουν συντροφιά στον επί τούτου διαμορφωμένο χώρο και να δοκιμάσουν το τσίπουρο της νέας χρονιάς. 

Όλη η ωραία παρέα μπροστά στο καζάνι του Θωμά

Βεβαίως μέχρι να τρέξει λαχταριστό από την κάνουλα μια φορά, να τρέξει και δεύτερη για να γίνει καλύτερο, τιμήσαμε μπροστά στο τζάκι και τα εξαιρετικά κρασιά που βγάζει ο Θωμάς συνοδεία όπως πάντα εκλεκτών μεζέδων. 

ΚΑΡΔΙΤΣΑ, 08112016

ΤΟ ΝΕΚΤΑΡ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΗ ΣΤΙΝ ΑΜΑΡΑΝΤΟ

Στη φωτογραφία, το καζάνι του Λάμπρου Τσαντήλα το οποίο λειτουργεί αδιάλειπτα για περισσότερο από μισό αιώνα στο χωριό Αμάραντος Καρδίτσας μαζί με την κυρά Σταυρούλα που πάντα βάζει πλάτη σε τέτοιες δουλειές…

Στάζουν ακόμη οι σωλήνες των καζανιών σε όλες τις περιοχές της χώρας όπου καλλιεργούνται αμπέλια και οι άνθρωποι φτιάχνουν εκτός από κρασί και τσίπουρο. Πολλά σπίτια γιορτάζουν το μέγα γεγονός της απόσταξης με ωραίο τρόπο και καλούν φίλους και γνωστούς να συμμετάσχουν στην παρέα και δίπλα στο καζάνι που αχνίζει και τη φωτιά που πυρώνει, δοκιμάζουν το πρωτοστάλαγμα και εκτιμούν αναλόγως την παραγωγή. 

Παλιότερα ήταν μια περιπέτεια η απόσταξη των τσίπουρων και τούτο γιατί πάντα κάποιος θα ήθελε να ελέγξει την παραγωγή και αυτό έβαζε σε μια σειρά ανατρεπτικών σκέψεων  τους παραγωγούς οι οποίοι, ούτως ή άλλως πάντα γοητεύονταν από την παρανομία και δεν έχαναν ευκαιρία να την κάνουν. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως πριν η πολιτεία επιβάλει τέλη, οι εκκλησίες είχαν προλάβει και είχαν στην ιδιοκτησία της τα περισσότερα καζάνια τα οποία νοίκιαζε στους ενδιαφερόμενους κι έτσι γέμιζαν το παγκάρι τους. Όσοι δε δεν ήθελαν να πληρώσουν στην εκκλησία (του χωριού συνήθως ή του κοντινού μοναστηριού) εύρισκαν τίποτα παλιοκάζανα και χώνονταν στα ρέματα που είχαν τρεχούμενο νερό και μέσα σε καλύβες έκαναν την παράνομη απόσταξη αλλά αν τους ανακάλυπταν πλήρωναν ακριβά την πράξη τους και το τσίπουρο αντί να τους γλυκάνει το στόμα, τους φαρμάκωνε.

Αυτά τα πράγματα όμως αποτελούν παρελθόν και σήμερα οι περισσότερες αποστάξεις γίνονται με σύγχρονα καζάνια τα οποία δεν θέλουν συνέχεια γάνωμα και οι μέθοδοι που ακολουθούνται αποδίδουν ωραία τσίπουρα. Πολλοί παραγωγοί μάλιστα θέλοντας να βγάλουν καλύτερο προϊόν προχωρούν σε διπλές αποστάξεις, προσεκτικό φιλτράρισμα και φυσικά το αποθηκεύουν στα κατάλληλα δοχεία από πλαστικό ή γυαλί ενώ φροντίζουν να έχουν εκπληρώσει και τις υποχρεώσεις τους απέναντι στο Δημόσιο Ταμείο για να μπορούν να το διακινήσουν ελεύθερα και ανάλογα τώρα με την ποιότητά του, το προτιμούν τα καλά τσιπουράδικα.  Σε ορισμένες περιοχές οι παραγωγοί και ειδικά στην ανατολική Θεσσαλία τού βάζουν και γλυκάνισο ενώ αντιθέτως στην περιοχή της Καρδίτσας και της Ευρυτανίας το προτιμούν σκέτο και αναλόγως δε με τη γεύση, συνοδεύεται και από τους σχετικούς μεζέδες οι οποίοι είχαν να κάνουν και με τα εποχικά προϊόντα του κάθε τόπου.

Υπήρξε μια μακρά περίοδος, αυτή που αναστοχαζόμενοι σήμερα αποκαλούμε περίοδο της επιπόλαιης ευημερίας κατά την οποία η κατανάλωση τσίπουρου περιορίστηκε εξαιτίας της εξάπλωσης των εισαγόμενων αλκοολούχων ποτών σε κάθε γωνιά και μαγαζί της χώρας.  Τελευταία, λόγω και της κλιμακούμενης οικονομικής στενότητας, η κατανάλωσή του αυξήθηκε πράγμα το οποίο ώθησε στην συστηματοποίηση της παραγωγής και από αρκετές ποτοποιίες αλλά η χάρη που έχει το παλιό καζάνι στην καλύβα του αμπελουργού που έχει κοντά τρεχούμενο νερό, είναι άλλο πράγμα και όσοι έχουν ζήσει τέτοιες στιγμές δύσκολα ξεχνάνε τη μικρή γιορτή του Νοέμβρη που στήνονταν για μερόνυχτα σε κάθε χωριό.  

ΑΘΗΝΑ, 28112015

Και στο http://www.bostanistas.gr/?i=bostanistas.el.themata&id=3689