ΞΕΘΑΜΠΩΣΑΜΑΝ ΑΝΤΩΝΑΚΗ Μ’

Γράφει ο Αντώνης Παπαδάκος, πρόεδρος του Τ.Δ. Αμάραντος (Αγράφων) Καρδίτσας και μας γυρίζει με πολύ τρυφερό τρόπο σε μια άλλη εποχή.

«Την ώρα που οι εργασίες κοπής βλάστησης συνεχίζονταν εντατικά νωρίς το πρωί πριν οι θερμοκρασίες αυξηθούν, στη τοποθεσία Μύλος κομβικό σημείο του χωριού, είχαμε την αθώα επίβλεψη της κυρίας Ευθυμίας (Μίας).

- Τη κάνετε ορέ παλικαράκια αυτού;

- Κόβουμε τα κλωνάρια. Να φωτίσει καλύτερα γιαγιά.

Η κυρία Ευθυμία ήταν καθισμένη σε μια καρέκλα και είχε το χρόνο να παρακολουθεί τις εργασίες κοπής της αυξημένης βλάστησης. Οι απαιτήσεις κοπής στη πλατεία στον Μύλο ήταν απαιτητικές. Όμως το αποτέλεσμα εμφανές.

- Ξεθαμπώσαμαν Αντωνάκη μ’!

Αναφώνησε η σοφή κυρία Ευθυμία. Μια λέξη με απέραντες έννοιες, μου δημιούργησαν μια αναστάτωση μνήμης όταν κατά καιρούς συνομιλώ και παλαιότερα με τον μπάρμπα Γιώργο, ιδιαίτερης αξίας άνθρωποι - σοφοί χωρίς να έχουν βγάλει τo Δημοτικό σχολείο της πολιτείας. Λίγα λόγια πολλές έννοιες. Σήμερα στέκομαι συχνά στην αυλή της Ευθυμίας για μια καλημέρα, που γίνεται χείμαρρος πορείας ζωής, τα αλώνια του ’50. Oυ Κουσταξς, η Βαίτσα, ο Φωτακος, ο νεότερος, ο Μπάρμπα Γιώργος, και τα ζωντανά στου Κρυμμένου το τόπο που χαζεύω στο πλαγερό οροπέδιο απέναντι του κεντρικού δρόμου πριν το χωριό.

Η έμφυτη ευγενής άμιλλα στο μεγαλείο της. Μα πόσο τυχερός που ζω τους ανθρώπους της ανθεκτικότητας στην κοινότητα με αξίες και λίγα μέσα επιβίωσης».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Αντώνης Παπαδάκος με τρείς εργάτες του Τομέα Πρασίνου του Δήμου Καρδίτσας καθάρισαν προχθές τους δρόμους του χωριού από την υπερβολική βλάστηση κι έτσι κυριολεκτικά η κυρά Ευθυμία είπε «Ξεθαμπώσαμαν» εννοώντας ότι είδαν φως και ουρανό. Στον Αμάραντο αλλά και σε κάθε άλλο χωριό η βλάστηση έχει καλύψει τα πάντα, δρόμους, σοκάκια, σύνορα, χωράφια. Οι λίγοι άνθρωποι που έχουν απομείνει δεν έχουν τη δύναμη να την τιθασεύσουν, ούτε ζώα να την περιορίσουν κι αυτή απλώνεται περισσότερο. Γι’ αυτό και η ανακοίνωση του σχετικού υπουργείου που επιβάλλει με ποινή προστίμων τον καθαρισμό από τους ιδιοκτήτες όλων των χώρων που βρίσκονται μέσα ή κοντά στα χωριά. Ο στόχος είναι βέβαια η αποτροπή των πυρκαγιών αλλά με αυτό τον τρόπο ξεθαμπώνουν και τα χωριά. 

ΑΘΗΝΑ, 05072024

ΜΙΑ ΒΑΡΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΜΑΡΑΝΤΟ

 

Τα προηγούμενα χρόνια που περπατούσα την Ελλάδα γνώρισα πολλούς ανθρώπους που ζούσαν στο λυκόφως της παραδοσιακής αγροτοποιμενικής ζωής, μου άνοιξαν το σπίτι τους, κάτσαμε στο τραπέζι, μίλησα για ώρες μαζί τους, είπαμε ιστορίες, γράψαμε μαζί ωραία κείμενα που αναφέρονται σε ένα τρόπο ζωής που έχει σχεδόν σβήσει. Κάθε φορά όμως που έφευγα από ένα σπίτι ή από ένα καλύβι, ένιωθα πως πολύ σύντομα δεν θα τους ξανάβλεπα είτε γιατί λόγω ηλικίας θα πέταγαν στον ουρανό, είτε γιατί θα είχε έρθει και αυτών η ώρα να παρατήσουν χωριό και τις ασχολίες τους και να πάνε να ζήσουν στην πόλη…

Το ίδιο πίστευα πως θα έκαναν ο Οδυσσέας και η Γρηγορία Γρηγοράκου οι οποίοι ζούσαν στα Κουμάσια, μια εξοχή του χωριού Αμάραντος Καρδίτσας, στις υπώρειες των Αγράφων αλλά κάθε χρόνο το ανέβαλλαν. Τα Κουμάσια είναι ένας ήμερος, ζεστός τόπος σε χαμηλό υψόμετρο ιδανικός για ξεχειμώνιασμα κι εκεί ζούσαν, όπως μια ατέλειωτη σειρά προγόνων ασχολούμενοι με την κτηνοτροφία. Ήταν δε αυτοί και κάποιοι γείτονες, οι τελευταίοι που διατηρούσαν ένα μεγάλο κοπάδι και τα μαντριά ήταν δίπλα από το παλιό σπίτι που γεννήθηκε η Γρηγορία. Σε αυτό το σπίτι με τις ελάχιστες ανέσεις γεννήθηκαν και μεγάλωσαν τα παιδιά τους. Στο χωριό πήγαιναν τακτικά αλλά πάντα επέστρεφαν στα Κουμάσια γιατί δεν άφηναν ποτέ το κοπάδι μόνο του. Τα παιδιά μεγάλωσαν, έφυγαν αλλά πάντα γύριζαν να βοηθήσουν τους γονείς τους στις δουλειές του κοπαδιού.

Φέτος όμως είπαν δεν πάει άλλο, μεγάλωσαν, κουράστηκαν και από το κοπάδι και από την ερημιά που έχει πια ο τόπος και αποφάσισαν να μεταφερθούν στο χωριό. Ήδη είχαν ξεκινήσει να λιγοστεύουν τα ζωντανά και σε λίγες ημέρες θα έφευγαν από τα Κουμάσια. Δεν ήταν όμως γραφτό να το ζήσει αυτό η Γρηγορία. Ένα ατύχημα στο παλιό σπίτι, την έστειλε στο νοσοκομείο όπου παρά τις προσπάθειες των γιατρών ξεψύχησε. Ο θάνατός της συγκλόνισε το χωριό και στην κηδεία της που έγινε χθες περίσσεψαν τα δάκρυα.

Η Γρηγορία (1946 – 2022) ήταν μια δυνατή γυναίκα η οποία δούλεψε πολύ σκληρά στη ζωή της, δεν έλειψε ούτε μια μέρα σχεδόν από τα Κουμάσια και ήταν αυτή που ζωντάνευε τον τόπο. Στη ζωή της δεν της ήρθαν όλα εύκολα, πόνεσε πολύ αλλά στάθηκε όρθια και συνέχισε. Δεν χάρηκε τη ζωή ούτε καν του χωριού αλλά δεν παραπονέθηκε ποτέ, κάθε πρωί έφευγε με το κοπάδι στο δάσος και γυρνούσε το βράδυ να κάνει τις υπόλοιπες δουλειές. Να αρμέξει, να τυροκομήσει, να φτιάξει βούτυρο. Τα καλοκαίρια έφτιαχνε και κήπους γύρω από το σπίτι. Στο χωριό που έμειναν οι συγγενείς ανέβαινε τις Κυριακές ή σε καμιά γιορτή.

Με τον θάνατο της Γρηγορίας κλείνει ένας κύκλος ζωής στα Κουμάσια και ο απόηχος του στον Αμάραντο είναι πολύ βαρύς καθώς αδειάζει το χωριό από τους μόνιμους κατοίκους ενώ νέοι δεν φαίνονται να επιστρέφουν. Όχι για να ζήσουν όπως η Γρηγορία, αλλά έστω να κινούνται στον τόπο να δείχνει ζωντανός και να μη νιώθουν μοναξιά οι γέροντες που έχουν απομείνει στα χωριά. Η σιωπή που αφήνει πίσω της η Γρηγορία αλλά και όσοι της γενιάς φεύγουν είναι ασήκωτη στον Αμάραντο και σε κάθε χωριό της Ελλάδας…

Δεν θα την ξεχάσουμε…

 ΥΓ. Οι αφηγήσεις της Γρηγορίας αλλά και άλλων συγχωριανών ήταν η πρώτη ύλη να φτιάξω πριν από 12 χρόνια ένα ωραίο κείμενο για τα γουμαρόξυλα της Καρδίτσας. Δηλαδή τα ξύλα που πήγαιναν άλλοτε νόμιμα και πιο πολύ παράνομα οι Αμαραντιώτες στην Καρδίτσα τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες και με αυτά ζούσαν. Θα δημοσιευτεί αύριο…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 26102022

ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΝ

Ο Σεραφείμ Γούλας εξετάζει το τοίχο του Γεφυριού του Γλαβά.

 Ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν από κορωναϊό μέσα στα δυο χρόνια της πανδημίας στη χώρα μας πλησιάζει τις 24.000. Κατά μέσο όρο 1.000 άνθρωποι τον μήνα ή περίπου 33 την ημέρα. Αριθμός που αν και παραπέμπει σε πόλεμο μοιάζει να τον συνηθίσαμε, όπως κοντεύουμε πια να συνηθίσουμε και την ίδια την επιδημία αφού ο ένα κύκλο έξαρσής της σίγουρα ακολουθεί ένας άλλος και κανείς δεν ξέρει πότε θα τελειώσει αυτό το γαϊτανάκι…

Έτσι μέσα σε αυτά τα δυο χρόνια όλοι μας πια έχουμε να πούμε για τον θάνατο κάποιου ανθρώπου που γνωρίζαμε από τον στενό οικογενειακό ή κοινωνικό κύκλο μας πράγμα που δημιουργεί φόβους και καλλιεργεί ανησυχίες στα σπίτια, στους χώρους δουλειάς, στη γειτονιά. Η επιφυλακτικότητα έχει γίνει πρώτο μέλημα για την αυτοπροστασία και οι αυτοπεριορισμοί συνήθεια, ειδικά για τον κόσμο που μετρά πολλά χρόνια στην πλάτη του.

Τα πράγματα δεν διαφέρουν στα χωριά όπου κι εκεί έχουν συνηθίσει την επιδημία και οι θάνατοι δεν ξαφνιάζουν. Κάθε τόσο ακούγεται ο θάνατος του ενός ή άλλου συγχωριανού και πέρα από την θλίψη που δημιουργεί το γεγονός στους οικείους, η απώλεια πλήττει σοβαρά την κοινότητα που βλέπει να αραιώνει με γοργότερους ρυθμούς απ’ ότι συνέβαινε σε κανονικές καταστάσεις. Τούτο είναι ένα γεγονός που συμβαίνει πολλά χρόνια τώρα και πολλές ορεινές κοινότητες έχουν πια σβήσει ενώ δεν υπάρχει περίπτωση αυτές να αναστηθούν καθώς για κάθε άνθρωπο που φεύγει δεν υπάρχει κάποιος να τον αντικαταστήσει και κάθε σπίτι που κλείνει, σπάνια βρίσκεται κάποιος να το ανοίξει.

Ο Σεραφείμ Γούλας στο τόξο του γεφυριού του Γλαβά

Κάθε απώλεια σε αυτές τις αποψιλωμένες κοινότητες είναι σημαντική, είτε πρόκειται για κάποιον νέο ή για έναν ηλικιωμένο, πράγμα που είναι συχνότερο αφού η επιδημία πλήττει περισσότερο τους μεγαλύτερους στην ηλικία που ο τρόπος ζωής τους απηχούσε μια άλλη εποχή και η παρουσία τους στα χωριά ήταν πολύτιμη και αναντικατάστατη. Εκτός του ότι αυτοί κρατούσαν πεισματικά ανοιχτά κάποια σπίτια με τον τρόπο τους δίδασκαν πράγματα που έχουν ξεχαστεί και η φυσική παρουσία τους ήταν σημαντική για την κοινότητα. Είτε άντρες, είτε γυναίκες οι άνθρωποι αυτοί απηχούσαν στις συνήθειές τους μια άλλη εποχή για την ύπαιθρο που μέσα σε λίγες δεκαετίες έχει γίνει παρελθόν.

Τα λέω αυτά για να αποχαιρετήσω τον Σεραφείμ Γούλα (1944 – 2022) από τον Αμάραντο (Μαστρογιάννη) Καρδίτσας που από χθες αναπαύεται στο κοιμητήριο του χωριού του. Τον Σεραφείμ γνώρισα πριν από πολλά χρόνια και ήταν για μένα αλλά και για τους χωριανούς του ο μάστορας. Μάστορας με όλη την έννοια της λέξης, όπως χαρακτηρίζαμε παλιότερα τους ανθρώπους που έκοβε το μυαλό τους, έπιαναν τα χέρια τους και με ένα απλό τρόπο κατασκεύαζαν ένα σωρό πράγματα. Μάστορας και τεχνίτης ο Σεραφείμ έφτιαχνε σπίτια, είχε λύσεις για όλα τα ζητήματα που αφορούσαν μια οικοδομή αλλά εκεί που διακρίνονταν ήταν οι στέγες που όσες πέρασαν από τα χέρια του είναι αθάνατες, όπως και οι πέτρινοι τοίχοι. Την τέχνη την έμαθε κοντά στους παλιότερους τεχνίτες του χωριού και υπήρξε, μαζί με άλλους βέβαια, άξιος συνεχιστής τους ακόμα και όταν άλλαξαν τα υλικά - αυτός κατάφερνε να βάζει την σφραγίδα της παράδοσης που άρμοζε στον τόπο και στο χωριό του.

Μαζί πήγαμε πριν από πολλά χρόνια να δούμε το ωραίο γεφύρι του Γλαβά, στον δυνατό ομώνυμο χείμαρρο που χωρίζει τις εξοχές του Αμαράντου στα δυο και διεκόλυνε την επικοινωνία του χωριού με τον κάμπο κατά τους χειμερινούς μήνες. Το γεφύρι, έργο των παλιών μαστόρων του Αμαράντου είχε εγκαταλειφθεί και έχριζε επείγουσας φροντίδας να μην καταρρεύσει. Ο Σεραφείμ που θυμόνταν τον τρόπο που έχτιζαν οι παλιότεροι, τόσο στην επεξεργασία της πέτρας, στην τοποθέτηση και άρμωσή της στον τοίχο, στα χαρμάνια, στα κλειδιά του τοίχου και του τόξου. Ο ίδιος δεν μπορούσε να αναλάβει ένα τέτοιο έργο, με τις συμβουλές του και την διακριτική επιτήρησή του όμως, μια ομάδα τεχνιτών κατάφερε να σώσει το γεφύρι και έτσι το καμαρώνουμε σήμερα. Ο Σεραφείμ ήταν πολύ ικανοποιημένος από την φροντίδα που δέχθηκε το γεφύρι και συχνά – πυκνά πήγαινε και το έβλεπε. Ο ίδιος ήταν που έδωσε σήμα πως ο «Ιανός» που έπληξε πέρσι την περιοχή ξέθαψε τα θεμέλιά του και χρήζει άμεσης επέμβασης γιατί αλλιώς θα καταρρεύσει.  

Πέρα από μάστορας ο Σεραφείμ ήταν ένας άνθρωπος που μέσα στην ημέρα του έκανε ένα σωρό πράγματα, στο σπίτι και στα χωράφια του τα οποία όσο κρατούσαν οι δυνάμεις του τα φρόντιζε υποδειγματικά. Εκεί όπως που διακρίνονταν ήταν η μελισσοκομία, τέχνη που συνεχίζει ο γιός του και το κυνήγι. Ο Σεραφείμ ήταν ένας πολύ καλός κυνηγός, τέχνη που είχε μάθει από τους παλιούς στις εξοχές που μεγάλωσε και την ακολουθούσε πιστά. Μέχρι και ένα όπλο με σωλήνες νερού μπορούσε να φτιάξει. Όπως πάλι με απλά υλικά έφτιαχνε και ένα σωρό άλλα πράγματα, χρήσιμα για τη ζωή της υπαίθρου. Το πλέον εντυπωσιακό ήταν ότι είχε φτιάξει ένα ζευγάρι χιονοπέδιλα να μπορεί να κινείται όταν έχει πολύ χιόνι!

Ο Σεραφείμ Γούλας δείχνει στον Αντώνη Παπαδάκο τα χιονοπέδιλα που είχε φτιάξει.  

Ο Σερεφείμ Γούλας θα μας λείψει, όπως και κάθε άλλος άνθρωπος σαν αυτόν που ήξερε και μπορούσε να μας διδάξει πράγματα χρήσιμα για την επιβίωση του κόσμου σε μια άλλη εποχή που την χαρακτήριζε η απλότητα και μέσω αυτής για όλα βρίσκονταν μια λύση. Ο Σεραφείμ  και κάθε άλλος άνθρωπος της γενιάς του θα έφευγε κάποια στιγμή απ’ αυτόν τον κόσμο και θα νιώθαμε ευλογημένοι αν είχαμε προλάβει να μάθουμε πράγματα απ’ αυτόν. Ανεξάρτητα όμως απ’ αυτό και την ευθύνη που έχουμε, η επιδημία επισπεύδει την αποψίλωση των κοινοτήτων και οι απώλειες σημειώνονται ως αναντικατάστατες…        

ΑΘΗΝΑ, 04022022 

ΣΤΟΝ ΑΜΑΡΑΝΤΟ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ «ΙΑΝΟΥ»

Η κυρά Σοφία Τσαντήλα, μας είπε ότι στον αιώνα που κοντεύει να αριθμεί τα χρόνια της και απ' όσα είχε ακούσει από τους παλιότερους, ποτέ δεν θυμόνταν κανένας τέτοιο μεγάλο κακό.

Τον νομό Καρδίτσας τον θεωρώ σαν δεύτερη πατρίδα μου. Κάποια δε χωριά της τα νιώθω και τα αγαπώ σαν το δικό μου και αναγνωρίζομαι σαν συγχωριανός - στη Νεράιδα (Σπινάσα) και στον Αμάραντο-  στα οποία διατηρώ εδώ και πολλά χρόνια καλές, πολύτιμες φιλίες. Οι επισκέψεις μου δε σε αυτά σε διάφορες εποχές του χρόνου και με ποικίλες αφορμές ήταν συχνές ενώ πολλά ήταν τα κείμενα και οι φωτογραφίες που δημοσίευσα σε εφημερίδες και περιοδικά με θέματα για τον τόπο και τους ανθρώπους τους.

 Δεν μπόρεσα όμως μετά το πλήγμα που δέχθηκε ο νομός Καρδίτσας από το πέρασμα του «Ιανόυ» στις 18/19 Σεπτεμβρίου να βρεθώ κοντά στους φίλους και να βάλω κι εγώ ένα χεράκι στο ξελάσπωμα και στο ξεμπάζωμα που χρειάζονταν ο τόπος τους. Μόνο νοερά ήμουν δίπλα τους και μοιραζόμουν μαζί τους την αγωνία της επόμενης ημέρας που όπως δείχνουν τα πράγματα, δεν είναι καθόλου εύκολα να ξαναβρεί ο τόπος τον ρυθμό του αν δεν παρθούν γενναίες αποφάσεις και ληφθούν μέτρα που θα ησυχάσουν τον κόσμο.

 Τα κατάφερα όμως, από την Τετάρτη ως χθες το βράδυ να περάσω για λίγο από στην Καρδίτσα και να «ξεναγηθώ» κατόπιν από τον καλό φίλο Αντώνη Παπαδάκο, στο χωριό του, τον Αμάραντο, που ελάχιστα θυμίζει αυτό που ήταν πριν την καταστροφή που προξένησε ο «Ιανός». Έτσι περάσαμε μαζί δυο μέρες περπατώντας ανάμεσα στις πέτρες, τα ξύλα και τη λάσπη που έφεραν τα νερά μέσα στο χωριό συνομιλώντας με τους ανθρώπους που με κάθε τρόπο προσπαθούσαν να συμμαζέψουν το χωριό πριν τους προλάβει ο χειμώνας.

Μια πόρτα, με την πινακίδα ότι ο σκύλος δαγκώνει, κουβάλησε το ρέμα και 

την έστησε σαν σύμβολο του ότι τίποτα δεν είναι έτσι που νομίζουμε...

Θα μπορούσαμε, ομολογώ να βάλουμε κι εμείς ένα χέρι αλλά προτιμήσαμε να κάνουμε κάτι άλλο: την καταγραφή αυτού του μεγάλου αγώνα που δίνουν αυτές τις ημέρες οι συγχωριανοί στον Αμάραντο, μέσα από σύντομες βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις που πήραμε από αρκετούς και φωτογραφίες από το χωριό που αρχίζει σιγά – σιγά να βρίσκει τον ρυθμό του καθώς υποχωρεί και η απογοήτευση των πρώτων ημερών. Το παράδειγμα ορισμένων που μπήκαν αμέσως με το ξημέρωμα της τραγικής ημέρας για τον Αμάραντο στην πρώτη γραμμή με τα φτυάρια και τα τσαπιά να ανοίξουν τους δρόμους και  τις πόρτες των σπιτιών και να επισκευάσουν τις επείγουσες βλάβες, θα μνημονεύεται για χρόνια.

 Στόχος αυτού του έργου είναι να δημιουργηθεί ένα αρχείο καταγραφής εμπειριών, απόψεων και κριτικής για τον μεγαλύτερο κίνδυνο που διέτρεξε σε όλη του την ιστορία ο Αμάραντος και να αποτελέσει αυτό τώρα αλλά και το μέλλον, κτήμα μάθησης και προβληματισμού για τους ίδιους αλλά και για όσους διαισθάνονται ότι μπορούν να βρεθούν κάποια στιγμή ξαφνικά στη θέση τους. Με τα συμπεράσματα δε που θα προκύψουν από την λαϊκή συνέλευση της Κυριακής, την οποία διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αμαράντου όπου έχουν κληθεί άπαντες οι εμπλεκόμενοι στο Νομό Καρδίτσας για να συζητήσουν το ζήτημα και να ενώσουν τις δυνάμεις τους έτσι ώστε κανένα φαινόμενο σαν τον «Ιανό» να μην βρει ανοχύρωτη καμία πόλη και χωριό, θα συμπληρωθεί και θα αποτελεί οδηγό εμπειρίας και πρόληψης για όλους.

Ο Φώτης Καραγιάννης, πέρασε την φοβερή νύχτα στο μπαλκόνι του, μέσα στο σκοτάδι αλλά με το ξημέρωμα βγήκε και περπάτησε στο χωριό και ήταν από τους πρώτους που κατέγραψε τις καταστροφές.

ΥΓ.  Θα ακολουθήσουν τις επόμενες ημέρες διάφορες δημοσιεύσεις με την μορφή ρεπορτάζ ή   παρεμβάσεων που στόχο θα έχουν να συμπληρώσουν το έργο αυτό και σε αυτό είναι πολύτιμη η συνεισφορά όλων όσων έζησαν τη φοβερή νύχτα της 18^ης προς την 19^η στον Αμάραντο με καταθέσεις, μαρτυρίες και φυσικά φωτογραφικό υλικό.      

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ, 17102020 

STREET FOOD ME... ΑΜΑΡΑΝΤΕΣ ΓΕΥΣΕΙΣ

Ο Αλέξανδρος και η Νατάσα  (EcoGaia Farm), ο Θωμάς Λαμπρόπουλος (The Big Mouth),
ο Αντώνης Παπαδάκος και φίλοι μπροστά στο Παντοπωλείο.

Ήταν από τα όνειρα του Αντώνη Παπαδάκου ένα παντοπωλείο που θα συγκέντρωνε στα ράφια του και τις προθήκες του τα πιο εκλεκτά προϊόντα που παράγει ο νομός Καρδίτσας, η Θεσσαλία φυσικά και σε ένα βαθμό και η υπόλοιπη Ελλάδα. Ένα παντοπωλείο που ο παντοπώλης θα γνωρίζει ακριβώς τι διαθέτει και από πού προέρχεται αυτό και ο πελάτης θα έχει εμπιστοσύνη σε αυτόν και τα προϊόντα που επιλέγει και συστήνει σαν να είναι δικά του. Με λίγα λόγια, ο Αντώνης ανέλαβε να γνωρίσει στους Καρδιτσιώτες αλλά και στους επισκέπτες της Καρδίτσας τα εξαιρετικά προϊόντα του και τούτο το πέτυχε αναζητώντας, ανακαλύπτοντας και διατηρώντας καλές σχέσεις με τους παραγωγούς τους οποίους στην ουσία εκπροσωπεί στο Παντοπωλείο με τον ωραίο τίτλο «Αμάραντες γεύσεις».

Στην αρχή το Παντοπωλείο λειτούργησε στην κεντρική αγορά της Καρδίτσας αλλά για καλύτερη εξυπηρέτηση της πελατείας του αλλά και για τους επισκέπτες της Καρδίτσας μεταφέρθηκε στην οδό Δ. Τερτίπη 12, στον μεγάλο πεζόδρομο που ενώνει τις πλατείες της πόλης και καθιερώθηκε σαν σημείο αναφοράς στο κέντρο της Καρδίτσας.  Ο Αντώνης δεν στέκεται όμως εκεί, προσπαθεί διαρκώς να βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων του Παντοπωλείου, να φέρει καινούργια και να τα προβάλλει. Σε αυτό το κλίμα έγινε το Σάββατο που μας πέρασε μπροστά από το Παντοπωλείο η πρώτη παρουσίαση street food με βεγκάν προϊόντα με τη συνεργασία της EcoGaia Farm, του σεφ Θωμά Λαμπρόπουλου (The Big Mouth – vegan street food), της θεσσαλικής ζυθοποίας «Στίλβη» και της επιχείρησης Φρέσκες Σαλάτες Χατζής» και τιμήθηκε από πολύ κόσμο.

Ο καιρός στάθηκε σύμμαχος στη μικρή αυτή γιορτή street food  με βέγκαν προϊόντα και ο κόσμος που ήρθε να γνωρίσει, να δοκιμάσει και φυσικά και να αγοράσει προϊόντα ήταν πολύς και διαφόρων ηλικιών. Οι μεγαλύτεροι στα χρόνια οι οποίοι είχαν προλάβει διατροφή με πολύ περισσότερα όσπρια και λαχανικά εντυπωσιάστηκαν από τα προϊόντα EcoGaia Farm και φυσικά με τον τρόπο που τα μαγείρευε ο Θωμάς Λαμπρόπουλος. Οι νεώτεροι, οι οποίοι γνωρίζουν και περισσότερα για τα vegan προϊόντα και ενημερώνονται για τις νέες διατροφικές συνήθειες ενθουσιάστηκαν από τις γεύσεις. Όλοι δε έδειξαν ενδιαφέρον για τα προϊόντα της EcoGaia Farm και δεν έπαψαν στιγμή να ρωτάνε τον Αλέξανδρο και τη Νατάσα για το ένα και το άλλο και να μαζεύουν πληροφορίες. Ο κόσμος που απόλαυσε τις προτάσεις του σεφ Θωμά Λαμπρόπουλου, τις συνόδευσε με την εξαιρετική μπύρα «Στίλβη» που παράγεται στην Καρδίτσα και την οποία σας συστήνω ανεπιφύλακτα να την γευτείτε όπου τη βρείτε. Με την γεύση της επιτυχίας αυτής της γιορτής, ο Αντώνης υποσχέθηκε ότι σύντομα ακολουθήσουν και άλλες εκδηλώσεις με άλλες κατηγορίες παραγωγών και άλλα προϊόντα.

- Το «The Big Mouth – vegan street food» είναι το πρώτο αποκλειστικά χορτοφαγικό εστιατόριο στη Θεσσαλία και λειτουργεί στην οδό Καζαμπάκα 1, τηλ. 2441025544.

- Η ΕcoGaia Farm είναι μια ομάδα παραγωγών από το Λογγίτσι Τρικάλων που με προϊόντα από δικές τους καλλιέργειες χωρίς φυτοφάρμακα και λιπάσματα  παράγουν μια σειρά προϊόντων, όπως ζυμαρικά από όσπρια, άλευρα φακής και ρεβυθιού, φάλαφελ, τηγανίτα φακής, ομελέτα και μπισκότα ρεβυθιού, μαρμελάδες, τουρσιά, σάλτσες και πολλά άλλα. (www.ecogaia.farm).

Δοκιμάζουμε με τον Σπύρο Μπουντούρη τις εξαιρετικές μπύρες "Στίλβη"

- Η μπύρα «Στίλβη» παράγεται από την «Ζυθοποιία Θεσσαλίας» στην Καρδίτσα και κυκλοφορεί σε όλη την Ελλάδα. (Τσιφλικάκι 3, Καρδίτσα. Τηλ. 2441077601 & 6936843366.  www.stilvibeer.gr).

- Τα λαχανικά που γίνονται οι «Έτοιμες Σαλάτες Χατζής» καλλιεργούνται στην Καρδίτσα και διατίθενται κομμένα και πλυμένα. (4^ο χιλ. Π.Ο. Καρδίτσας – Τρικάλλων, τηλ. 2441042249).

Παντοπωλείον «Αμάραντες γεύσεις», Τερτίπη 12, Καρδίτσα. Τηλ.: 2441020991.

Εmail: amarantesgefseis@yahoo.gr. Ε-shop:www.amarantesgefseis.gr

ΑΘΗΝΑ, 20022020

Περισσότερες φωτογραφίες στο https://www.facebook.com/ilias.p.ii/media_set?set=a.10216682306317765&type=3

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

Με τον Σέφη Γούλα από τον Αμάραντο στο παλιό γεφύρι 

στον Γλαβά στα βάθρα των τόξων του γεφυριού 

Είναι συγκινητικό εκ μέρους σας αγαπημένες φίλες και φίλοι η προσοχή που δίνεται στα σημειώματά μου της «μέσα πατρίδας», ένας δικό μου ορισμό που αφορά σε που αγαπάμε με την ψυχή μας και τα κλείνουμε για πάντα στην καρδιά μας…

«… Ταξιδεύω αρκετά συχνά σε διάφορα μέρη της Ελλάδας όχι για αναψυχή όπως πολλοί νομίζουν, αλλά για δουλειά που περνάει πολλές φορές σε διάφορα έντυπα όπως αρκετοί γνωρίζουν. Στην «Ελευθεροτυπία» απ’ όπου επαγγελματικά προέρχομαι και τα τελευταία χρόνια με συνεργασίες στα περιοδικά του «Έθνους». Συχνά ανεβάζω και κάποια από αυτά στο FB πάντα μετά την κυκλοφορία τους γιατί όπως καταλαβαίνετε, αν κάτι τέτοιο συνέβαινε πριν από το περίπτερο ή τον πάγκο, θα είχε μεγάλη γκρίνια.

Απ’ όλη τη δουλειά όμως περισσεύουν πράγματα που είτε δεν υπάρχει ο ανάλογος χώρος στα έντυπα να φιλοξενηθούν ή γιατί από τη φύση τους δεν έχουν θέση σε αυτά. Όπως για παράδειγμα το σημερινό κείμενο «Τα τζάκια των γερόντων» «Ελευθεροτυπία» 07112009 που έτυχε συγκινητικής  ανταπόκρισης και το οποίο έχει τις περισσότερες αναγνώσεις στο μπλογκ του Ακτήμονα. Εξαιτίας λοιπόν αυτού του γεγονότος πήρα την απόφαση να μαζέψω καμιά πενηνταριά από τέτοια αφιερώματα σε ανθρώπους και τόπους της «μέσα Πατρίδας» που θα αφορούν τους πραγματικούς ανθρώπους μιας Ελλάδας που κοντεύουμε πλέον να ξεχάσουμε πως ήταν και να φτιάξω ένα βιβλίο που θα κυκλοφορήσει μέσα στη νέα χρονιά»*.

Αυτά λέγαμε τότε και εν μέρει οι στόχοι επετεύχθησαν, καθώς βγήκε ένα βιβλίο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» (2014) και με υλικά εκείνης της εποχής αλλά και νεότερα, ετοιμάζονται κάποια άλλα, ένα από τα οποία θα χαρούμε μέσα στον Δεκέμβριο. Εδώ πρέπει να σημειώσω πως μεγάλη ήταν η βοήθεια από το Facebook και το μπλογκ του Ακτήμονα που δίνει την δυνατότητα να διαβάζονται από πολύ κόσμο οι σημειώσεις  και να ανοίγω διάλογο με τους αναγνώστες μου, πράγμα που προσθέτει περισσότερες πληροφορίες και με διαφυλάσσει από λάθη, ειδικά στα ονόματα τόπων και ανθρώπων.

Το μουλάρι λέγεται Κούλα και πριν από λίγες ημέρες κάναμε αναπαράσταση 

μαζί με τη Γρηγορία Γρηγοράκου για να κάνουμε φωτογραφίες στο κείμενο που αφορά 

τα "γουμαρόξυλα" που έζησαν τον κόσμο του Αμάραντου και ζέσταναν τους Καρδιτσιώτες

Λουλούδια, πουλιά και άλλα ωραία πράγματα για φωτογράφηση ήταν πολλά, 

αλλά σαν τα λάχανα που είχε στον κήπο της η κυρά Αντιγόνη Παπαδάκου, 

δεν νομίζω πως είχα δει πουθενά και μάλιστα μεγάλωσαν χωρίς λίπασμα

Χωρίς υπερβολή, χρειάστηκε μια εβδομάδα και πολλές συνεντεύξεις 

με γυναίκες στα χωριά του κάμπου να καταλάβω και να γράψω

 τι ακριβώς σημαίνει κάθε στοιχείο και σημάδι στα ρούχα της Καραγκούνας.

(*) Είναι από τα πρώτα κείμενα που άρχισα να φαίνομαι πριν από 10 χρόνια στο Facebook μετά τις εφημερίδες, που ήδη είχαν πάρει τον κατήφορο. Το ξεκίνημα ήταν από την Καρδίτσα, την πόλη, τα βουνά, τον κάμπο όπου έχω καλούς φίλους και χάρη σε αυτούς και την υποστήριξη που είχα κατάφερα να κάνω κάποια κείμενα που τολμώ να πω ότι έμειναν κλασικά. Μου το θύμισε σήμερα το Facebook και το γεγονός με βάζει σε πολλές υποχρεώσεις που πρέπει να διεκπεραιωθούν μέσα στην επόμενη χρόνια, ήτοι κάποια έκδοση για τον Αμάραντο, τα Άγραφα και κάτι ακόμα που το κρατάω σαν έκπληξη! 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 09112019.

ΟΤΑΝ ΛΕΙΠΕΙ Ο ΙΣΚΙΟΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΑ

Το πατρογονικό κτήμα στην περιοχή Παπασήφη της οικογένειας Φώτη Καραγιάννη κοντά στον Αμάραντο Καρδίτσας, ένα σπουδαίο ημιορεινό χωριό των Αγράφων, ακολούθησε κι αυτό την μοίρα του όπως όλα τα άλλα στην περιοχή όταν φύσηξαν οι άνεμοι που διέλυσαν τις τοπικές κοινωνίες και πήραν τον κόσμο και το σκόρπισαν σε όλα τα μέρη του κόσμου…

Όσοι έμειναν πίσω, αποδυναμωμένοι πάλεψαν όσο μπορούσαν μέχρι τότε που τους περίσσευε το κουράγιο αλλά δεν κατάφεραν να κρατήσουν όπως βρήκαν ζωντανό τον κόσμο της μικρής τους πατρίδας και τον άφησαν να σβήσει ελπίζοντας πως μια άλλη γενιά θα έρχονταν και θα τον ανάσταινε. Άφησαν στην άκρη τα εργαλεία και κράτησαν μόνο αναμνήσεις και μέσω αυτών προσπάθησαν να μεταφέρουν στους νεότερους, τεχνικές, συνήθειες και τρόπους ζωής που ρύθμιζαν κάποτε την ζωή της διαλυμένης κοινότητάς.

Μέσα σε αυτά ήταν και ο σεβασμός το βιος του άλλου τον οποίο έπρεπε ο καθένας να έχει αλλά και την αντίληψη που απέναντι στο πράγματα που ανήκαν σε όλους, δηλαδή την κοινότητα. Ανάμεσά τους, τα λιβάδια, τα βοσκοτόπια, οι βρύσες, τα αυλάκια, τα μονοπάτια καθώς και πολλά καρποφόρα δέντρα στο δάσος και δίπλα στους δρόμους τα οποία δεν είχαν νοικοκύρη αλλά τα νέμονταν όλοι, σύμφωνα με την παράδοση που είχαν δημιουργήσει επί τούτου και είναι πολλές και ωραίες οι ιστορίες που αναφέρονται σε αυτή τη σπουδαία έκφραση του διαλόγου της κοινότητας.

Φυσικά μόνο τα λόγια και το εθιμικό δίκαιο, άγραφο κυρίως, δεν επαρκούσαν να στηρίξουν αυτή τη διάθεση και γι’ αυτό είχε θεσμοθετηθεί ο ρόλος του αγροφύλακα ή δραγάτη η ύπαρξη του οποίου λειτουργούσε αποτρεπτικά σε όποιον παρέβαινε τους κανόνες ή επιδίδονταν σε ζημιές και καταστροφές. Το άγρυπνο μάτι του αγροφύλακα, ο οποίος ήξερε σπιθαμή τη σπιθαμή τον τόπο κάθε χωριού ήταν που κρατούσε σε τάξη τις καλλιέργειες και φυσικά προστάτευε τα καρποφόρα δέντρα που ήταν μόνιμος στόχος των παιδιών κάθε χωριού καθώς τα φρούτα ήταν σπάνια εκείνα τα χρόνια και όλοι ήθελαν να τα γευτούν.

Με την πάροδο των ετών και την εγκατάλειψη περιορίστηκαν τα καρποφόρα και τα φρουτόδεντρα σε κάθε χωριό αλλά λιγόστεψαν και τα παιδιά που θα έμπαιναν κρυφά σε ένα κτήμα να τα μαζέψουν από κάποιο δέντρο και στη βιασύνη τους το κατέστρεφαν. Κοντά σε αυτά ήρθε και η κατάργηση του αγροφύλακα σε κάθε χωριό, ρόλο που πήραν κάποιες υπηρεσίες των Δασαρχείων αλλά σε καμιά περίπτωση δεν έχουν σχέση με αυτό που ήταν κάποτε ο ένστολος φύλακας της φύσης και των καλλιεργειών σε όλη την ύπαιθρο χώρα.

Τούτο είναι ένας λόγος, αλλά δεν δικαιολογεί σε τίποτα εκείνον τον άγνωστο που μπήκε πριν από λίγες μέρες κρυφά στο κτήμα του Φώτη Καραγιάννη και στη βιασύνη του να μαζέψει όλα τα δαμάσκηνα από μια νεαρή δαμασκηνιά, τις τσάκισε όλα τα κλαριά, κυριολεκτικά την κουτσούρεψε και το δέντρο θα χρειαστεί κάποια χρόνια να βρει την ισορροπία του. Αν την βρει βέβαια γιατί κάτι τέτοιες συμπεριφορές τα  αποθαρρύνουν και τα μαραζώνουν όπως και στον νοικοκύρη που το γεγονός κλονίζει την εμπιστοσύνη του προς τους χωριανούς αλλά και σε οποιονδήποτε δεν σέβεται τον κόπο του και πιο πολύ την διάθεσή του να αναστήσει το παρατημένο χωράφι και να το στολίσει με ωραία δέντρα.

Γιατί αυτό έκανε ο Φώτης στου Παπασήφη. Ξεκίνησε από τότε που απελευθερώθηκε από την υποχρέωση της δουλειάς να το ζωντανέψει κι εκεί που οι γονείς του καλλιεργούσαν κάποτε καλαμπόκια και ρεβύθια, αυτός φύτεψε καρποφόρα δέντρα που δίνουν ήδη καρπό και ένα διαφορετικό τόνο στο τοπίο όλης της περιοχής. Η δαμασκηνιά που κατέστρεψε ο κακορίζικος επισκέπτης δεν ήταν στα καινούργια δέντρα που φύτεψε αλλά προήλθε από την ρίζα μιας παλαιότερης που ήταν στο χωράφι και ξεράθηκε.

 Ήταν μια συνηθισμένη δαμασκηνιά με ωραίο μαύρο καρπό και η καινούργια κράτησε όλα τα μητρικά χαρακτηριστικά και όσο μεγάλωνε, τόσο πιο πολύ την καμάρωνε ο Φώτης μέχρι που την είδε κομμάτια και του μαύρισε η ψυχή. Δεν ήταν ο καρπός που έχασε, αλλά η προσβολή που υπέστη όλο το χωράφι από κάποιον που δεν λογάριασε τίποτα και ο οποίος και αγροφύλακας να υπήρχε στο χωριό πάλι τα ίδια θα έκανε. Γιατί δεν ήταν ο ίσκιος του αγροφύλακα που την προστάτευε αλλά η θέση που είχε ο καθένας και η καθεμιά μέσα στην κοινότητα που πάσχιζε να προχωρήσει χωρίς να αφήνει κανέναν πίσω της…  

ΑΘΗΝΑ,  08082018, Περιοδικό "Κυνήγι - ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ".

ΚΑΙΡΟΣ ΦΕΡΝΕΙ ΤΑ ΛΑΧΑΝΑ, ΚΑΙΡΟΣ ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΥΛΙΑ

Καλημέρα της τελευταίας Δευτέρας και εβδομάδας του φετινού Νοέμβρη με φωτογραφία αρχείου από την προμνημονιακή εποχή, τότε που τα λάχανα ήταν λάχανα και τα παραπούλια, παραπούλια. Αμάραντος Καρδίτσας Νοέμβριος 2009, στον κήπο της κυρά Αντιγόνης Παπαδάκου σε φωτογραφία της Μάρως Κουρή. 

ΚΕΔΡΑ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ, 28112017

Ο ΚΑΠΝΟΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΖΩΝΤΑΝΟ ΣΠΙΤΙ

Αν και προχωρούμε βαθιά στο φθινόπωρο, ο χλιαρός Νοέμβριος δεν μας έχει κάνει ακόμη στις πόλεις να αναζητήσουμε ζεστασιά. Στα χωριά, και ιδιαίτερα στα ορεινά τα πράγματα είναι αλλιώς και έχουν ήδη ανάψει σόμπες και τζάκια από καιρό και από τον καπνό που ανεβαίνει στον ουρανό καταλαβαίνουμε και ποιο σπίτι κατοικείται και ποιο είναι κλειστό.

Ο καπνός από τη φωτιά ήταν πάντα το σημείο που φανέρωνε ότι ένα σπίτι ήταν ζωντανό και τούτο ισχύει ακόμη. Μπορεί να έπαψαν πλέον να ανάβουν φούρνους στα χωριά να ψήσουν ψωμί ή να μαγειρέψουν καθότι οι ηλεκτρικές συσκευές και οι πλανόδιοι φουρναραίοι κατάργησαν αυτή τη συνήθεια και η κεντρική θέρμανση με πετρέλαιο έχει μειώσει την ανάγκη των ξύλων αλλά πολλοί είναι οι νοικοκυραίοι που υποστηρίζουν πως αν δεν ρίξουν κανένα κούτσουρο στο τζάκι ή τη σόμπα, δεν καταλαβαίνουν το χειμώνα.

Χάρη σε αυτούς λοιπόν τους νοικοκυραίους και κυρίως στις νοικοκυρές που επιμένουν να φτιάχνουν κανένα φαγητό στη σόμπα τους βλέπουμε να ανεβαίνει καπνός σε λίγα σπίτια στα χωριά αλλά όπως με πικρία βλέπουμε, χρόνο με το χρόνο λιγοστεύουν τα σπίτια από τα οποία βγαίνει καπνός και δεν είναι μακριά που σε ένα όχι και πολύ μακρινό από τους χειμώνες που έρχονται, δεν θα τον ξαναδούμε ούτε καθημερινή, ούτε Σαββατοκύριακο!

ΥΓ. Η φωτογραφία από το χωριό Αμάραντος Καρδίτσας, τον Νοέμβριο του 2009.    

ΑΘΗΝΑ, 19112017

ΤΑ ΞΕΠΕΤΑΡΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΑΜΑΡΑΝΤΟΥ

Μου αρέσει να βλέπω στην κακομοίρα πόλη μας πουλιά να πετάνε εδώ κι εκεί γιατί μου θυμίζουν εξοχή και χωριό – ακόμα και τα άθλια περιστέρια που βρωμίζουν διαρκώς το μικρό μου μπαλκόνι μου προκαλούν κάποιες στιγμές συμπάθεια αλλά είναι φευγαλέα...
Αυτά όμως που με ενθουσιάζουν και μπορεί να μείνω αρκετή ώρα να τα παρακολουθώ είναι τα μικρά σπουργίτια και μάλιστα όταν αυτά νοιώθουν πως έφτασε η ώρα να πρωτοπετάξουν και αρχίζουν να γράφουν τις πρώτες τροχιές τους στον αέρα της πόλης. 

Ξέρω επίσης πως αρκετά σπουργίτια φωλιάζουν στα κεραμίδια του κτιρίου «Κωστή Παλαμά», γωνία Ακαδημίας και Ασκληπιού και παρακολουθώ συνήθως από τα τραπεζάκια του «Προδόρπιου» ή απλά «Σουβλάκια» όπου κάποιες στιγμές μεταφέρω εκεί το γραφείο!
Τα παρακολουθώ λοιπόν να πετάνε από τα κεραμίδια και να έρχονται κοντά στα τραπέζια να τσιμπήσουν κανένα ψίχουλο, να το διεκδικούν στο πεζοδρόμιο από τα πανβρώμικα περιστέρια που κυκλοφορούν κι αυτά εκεί για τον ίδιο λόγο και ομολογώ, πως κάποιες στιγμές κατάφερα να πιάσω ένα - δυο τα οποία παραδόξως δεν τρόμαξαν και είδαν τη στιγμιαία αιχμαλωσία σαν κάτι φυσικό και αφού απομακρύνθηκαν λίγο, επέστρεψαν. 

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τα σπουργίτια της υπαίθρου τα οποία είναι σαφώς πολύ πιο πονηρεμένα από αυτά της πόλης. Ήξερα πως πάντα συμβαίνει αυτό και προχθές απλά επιβεβαιώθηκα παρακολουθώντας τέσσερα ξεπεταρούδια που μεγάλωσαν σε μια φωλιά στα κεραμίδια του ξενώνα το Αμαράντου. Αυτοί οι μικροί δαίμονες μόλις ακούμπησε το πρωί ο ήλιος τη φωλιά τους βγήκαν αμέσως έξω και με μικρά πετάγματα γεμάτα ηχηρά τσιρίγματα ξεκίνησαν να εξερευνούν τη στέγη κι απ’ εκεί άρχισαν να κάνουν δοκιμαστικές πτήσεις αντοχής στα γύρω δέντρα και στα καλώδια των δικτύων. 

Το πέταγμά τους το οποίο παρακολουθούσε με προσοχή η μητέρα τους στην αρχή ήταν άτεχνο και μουδιασμένο αλλά καθώς περνούσε η ώρα και ζεσταίνονταν και κατάφερναν να πετάνε όλο και πιο μακριά στα κλαδιά της γυμνής καρυδιάς και του κοντινού πλατάνου. Αυτό όμως που τα εντυπωσίαζε ήταν το φύλλωμα μιας μικρής μουριάς καταστόλιστης με κίτρινα φύλλα στη μέση ενός παρτεριού όπου έμοιαζε να παίζουν κρυφτό ανάμεσα στα διάφανα φύλλα. 

Εκεί μόνο καθώς ησύχαζαν λίγο κατάφερα να κάνω μια σειρά ωραίες φωτογραφίες με μια Cannon G11 που δεν υπάρχει πια, τις οποίες σας αφιερώνω σαν μια μικρή υπενθύμιση πως έξω από τα ορατά ή τα αόρατα τείχη της άθλιας πόλης που επιμένουμε να αγαπάμε, υπάρχει ένας άλλος κόσμος που μας περιμένει να τον γνωρίσουμε… 

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ, 18112010

ΣΤΟ ΚΑΖΑΝΑΡΙΟ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΤΣΑΝΤΗΛΑ

Είναι ο μήνας του τσίπουρου ο Νοέμβρης και ειδικά στην Καρδίτσα που φημίζεται γι’ αυτό, ο αέρας γύρω και πάνω απ’ όλα τα χωριά φέρνει μια ελαφρά μέθη από τους ατμούς που ξεφεύγουν από τα καζαναριά, παραδοσιακά και σύγχρονα. Εκεί στην ώρα της απόσταξης μαζεύονται και οι παρέες και το γλεντάνε με ωραίους μεζέδες και φρέσκο νέκταρ με τις ώρες μέχρι να ξημερώσει. Έτυχα πολλές φορές στις επισκέψεις μου στην Καρδίτσα να πάω σε καζαναριά και βεβαίως εκτιμώ την εξέλιξη που έχει η τέχνη της απόσταξης με σύγχρονους τρόπους και εξελιγμένα μηχανήματα και σε προσεγμένες εγκαταστάσεις αλλά δεν μπορώ να ξεχάσω μια νύχτα σαν απόψε πριν από οχτώ χρόνια στο καζαναριό του μπάρμπα Τάσου Τσαντήλα στον Αμάραντο όπου μαζί με την κυρά του Σταυρούλα, ιερουργούσαν κυριολεκτικά σε μια παράγκα γεμάτη καπνούς και ατμούς από τσίπουρο!

ΑΘΗΝΑ, 03112017

ΕΝΑ ΑΛΟΓΟ ΗΤΑΝ ΚΡΥΜΜΕΝΟ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΛΑΤΟ!!!

Οι κορμοί των δέντρων είναι σαν τα σώματα των ανθρώπων· τίποτα απολύτως δεν μπορούμε να δούμε κάτω από το λείο ή το ζαρωμένο δέρμα τους. Απλώς φανταζόμαστε πως μπορεί να είναι φτιαγμένο το ένα ή άλλο όργανο ή από την εμπειρία μας, τη συνάφεια ή τη σχέση μας με κάποιο άτομο μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε ως καλή ψυχή, ανοιχτή καρδιά, δυνατό μυαλό, σιδερένια πνευμόνια κλπ. Λόγω δε του ευμετάβλητου του χαρακτήρα που διέπει τους περισσότερους ανθρώπους, οι χαρακτηρισμοί αυτοί ουδέποτε σχεδόν συνοδεύουν εμάς ή τους άλλους ως τη δύση της ζωής αλλά κατά καιρούς αλλάζουν και τούτο έχει πολλές συνέπειες στις σχέσεις και απροσδόκητες εξελίξεις στην πορεία τους. 

Έτσι είναι πάνω – κάτω και για τα δέντρα. Όσο είναι όρθια στο δάσος, τίποτα απολύτως δεν γνωρίζουμε για το εσωτερικό των κορμών τους και μόνο από την εγκάρσια τομή στον κορμό ενός κομμένου δέντρου μπορούμε να διαβάσουμε την ηλικία του και να μάθουμε αρκετά πράγματα για το βίο του ενώ πολλές φορές μπορούμε να διακρίνουμε και τις συνέπειες κάποιου παλιού τραύματος, όπως μια τσεκουριά, ένα καρφί, ένα κάψιμο, έναν κεραυνό. Τα τραύματα στα δέντρα έχουν τις ίδιες συνέπειες με αυτά στο σώμα των ανθρώπων αλλά με τη διαφορά, όταν αυτά δεν είναι θανατηφόρα το δέντρο χωνεύει τις πληγές και τα τραύματα το σώμα του και μπορεί να ζήσει για πολλά – πολλά χρόνια χωρίς να μιλήσει σε κανέναν γι’ αυτές ή το γεγονός που τις προκάλεσε και εν τέλει να μην ξέρουμε αν αυτά το οδήγησαν στο θάνατο ή απλά ήρθε η ώρα του να σβήσει. 

Πιθανόν να τα λένε συχνά τα δέντρα μεταξύ τους και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ισχυρίζονται πως συμβαίνει αυτό και οι ίδιοι λένε πως τα έχουν ακούσει να μιλάνε. Παλαιότερα μάλιστα, υπήρχαν άνθρωποι (μάγοι, ιερείς και μάντεις) που μπορούσαν από τον ψίθυρο που έκαναν τα δέντρα να βγάζουν χρησμούς και βάσει αυτών πορεύονταν, άλλοτε προς το καλό και άλλοτε προς το κακό, οι γενιές που πίστευαν στους χρησμοδότες. Κανένας όμως απ’ αυτούς δεν άφησε παρακαταθήκη στους επόμενους ένα λεξικό της ομιλίας των δέντρων ή ένα κωδικό έστω, που να μας βοηθά να τα καταλαβαίνουμε κι έτσι, όσους πιστεύουν σήμερα πως ακούνε τα δέντρα τους αποκαλούμε επιεικώς ονειροπαρμένους αλλά μόνο αυτοί ξέρουν τι σημαίνουν οι πληγές των δέντρων. 

Πληγές οι οποίες φανερώνονται μόνο όταν περάσει το αλυσοπρίονο από το σώμα του και το τσεκούρι λιανίσει τα πλευρά του. Έτσι πολλές φορές ο υλοτόμος καθώς σκίζει τον άψυχο κορμό του δέντρου, του αποκαλύπτονται μαζί με την ηλικία και άλλα άγνωστα γεγονότα της ζωής του από τις αόρατες πληγές που κρύβει μέσα του. Όπως για παράδειγμα, ο γέρικος έλατος που έριξε ο αέρας πριν από λίγες ημέρες στο δρόμο από τον Αμάραντο προς τη Νεράϊδα και τεμαχίστηκε για να διευκολυνθεί η κυκλοφορία αποκάλυψε σε κάποια τομή μια σπάνια σύνθεση: το κεφάλι ενός αλόγου που κοιμόταν μέσα στο σώμα του. Στη θέση των ματιών είναι η τρύπα από ένα κλαδί που σάπισε και έσπασε ενώ το στόμα του συνθέτει μια στρέβλωση η οποία φαίνεται πως έγινε όταν αυτό ήταν σε πολύ μικρή ηλικία. 

Το κομμένο κομμάτι αυτού του κορμού, το περιποιήθηκε λίγο ο Αντώνης Παπαδάκος και το μετέφερε στην αυλή του ξενώνα του Αμαράντου όπου το τοποθέτησε σε μια γωνία ως διακοσμητικό στοιχείο αλλά και διδακτικό υλικό για όσους θα ήθελαν να μάθουν τι κρύβει μέσα του ένας κορμός δέντρου… 

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ, 09122016

ΕΝΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟ ΣΥΝΟΡΟ ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ

Το χωριό Άμαραντος, ένα από τα ομορφότερα του Δήμου Ιτάμου κάτω από τη δασωμένη
κορυφή Ανυφαντή και στον ορίζοντα η ελατοσκεπής πλέον Κούλια.

Αρκετά πιο ψηλά από το χωριό Αμάραντος του Δήμου Ιτάμου της Καρδίτσας, μια περίοπτη ράχη του βουνού Ίταμος καλείται Κούλια, (τουρκιστί φυλάκιον συνόρων) και έλαβε το όνομά της από μια εγκατάσταση που έκαναν μετά την οριοθέτηση των συνόρων με την Ελλάδα το 1832 οι Οθωμανοί για την φύλαξη και τον έλεγχο του χώρου τους…

Ως εκείνη τη ράχη έφτανε τότε η ελληνική επικράτεια και όλη η Θεσσαλία παρέμεινε στον τουρκικό ζυγό ως το 1881, χρονιά που για τελευταία φορά εμφανίστηκε δύναμη Τούρκων στρατιωτών στην Κούλια. Από τότε και μετά η εγκατάσταση εγκαταλείφθηκε και πολύ σύντομα έγινε ερείπια αφού φαίνεται κανένας δεν ήθελε να τη χρησιμοποιήσει για τίποτα.

Το μονοπάτι της Κούλιας μέχρι το σημείο που λέγεται Ασβεσταριές διατηρείται 

σε πολύ καλή κατάσταση και είναι βατό απ’ όλους.

Ως μεθοριακό χωριό της Τουρκίας προς την Ελλάδα ο Αμάραντος ή Μαστρογιάννη όπως το έλεγαν τότε έζησε πολλά πράγματα που είχαν να κάνουν με τα σύνορα. Απ’ εκεί διάβαιναν προς τα Άγραφα τα κοπάδια τους οι τσελιγκάδες που ξεχειμώνιαζαν στον θεσσαλικό κάμπο, απ’ εκεί περνούσε η μεγάλη αλογόστρατα που ένωνε τη Θεσσαλία με την Αιτωλία και δρασκελούσε το ποτάμι στην παλιά γέφυρα του Γλαβά, απ’ εκεί μπαινόβγαιναν από το «ελληνικό» στο «τούρκικο» και τανάπαλιν οι λογής ταξιδευτές, εμπορευόμενοι, παράνομοι και οι διαβόητοι ληστές που σφράγισαν με τη δράση τους εκείνη την περίοδο.

Αν και στο Μαστρογιάννη εκείνης της εποχής όπως και σε όλα τα διπλανά χωριά δεν ζούσε κανένας Τούρκος , ο φόβος ήταν πάντα στη σκέψη των ανθρώπων ιδιαίτερα από τη δράση των παρανόμων και τα αντίποινα ενδεχομένως. Γι’ αυτό κάθε φορά που γινόταν κάποια εμπλοκή στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία –απελευθερωτικά κινήματα και πράξεις απειθαρχίας των υπηκόων τα οποία κινητοποιούσαν τον τούρκικο στρατό αμέσως οι κάτοικοι ξεχύνονταν προς το «ελληνικό» και επέστρεφαν μόλις ηρεμούσαν τα πράγματα. 

Χαρακτηριστικό λένε οι ντόπιοι ήταν η αντίδραση κάποιων υπέργηρων γυναικών που είχαν μεγαλώσει πριν το 1881 σαν ο ελληνικός στρατός τις υποχρέωσε το φθινόπωρο του 1947 για να εγκαταλείψουν τα χωριά να μην υποστηρίζουν τους αντάρτες. Αυτές θυμούνταν πως στα χρόνια τους σαν παρουσιάζονταν ανάλογος κίνδυνος έφευγαν προς πάνω, προς τα «ελληνικά» Άγραφα και τους φαίνονταν παράξενο πως για πρώτη φορά τους κυνηγούσαν να κατέβουν προς τα «κάτω» στον κάμπο!

Ένας σωρός από πέτρες μέσα στα έλατα αφήνει την υποψία ότι εδώ ήταν κάποτε η Κούλια.

Η Κούλια ασφαλώς σήμερα δεν υπάρχει αλλά σαν έννοια ενός ξεχασμένου συνόρου πάντα ερεθίζει την περιέργεια των ντόπιων σαν αναφέρονται σε αυτή αλλά και των επισκεπτών του Αμαράντου και δεν είναι και λίγοι αυτοί που θέλουν να την επισκεφτούν. Γι’ αυτό και βαδίζουν το παλιό μονοπάτι που τη συνέδεε με το χωριό με μια πεζοπορική διαδρομή περίπου μιας ώρας. Παλαιότερα, όταν στον Αμάραντο άκμαζε ακόμη η κτηνοτροφία και υπήρχαν ανάγκες για καυσόξυλα και ξυλεία το μονοπάτι ήταν συνέχεια γεμάτο κόσμο. Με την αποψίλωση των χωριών από κόσμο τα τελευταία χρόνια και την αδυναμία των ηλικιωμένων πια κατοίκων τους για μετακινήσεις ζωντανών και νομής του δάσους το μονοπάτι θα έκλεινε αν δεν υπήρχε η καλή διάθεση που δείχνουν τα μέλη του Ορειβατικού Συλλόγου Καρδίτσας και των μελών του Πολιτιστικού Συλλόγου Αμαράντου που εκτός από τις συχνές αναβάσεις που κάνουν έχουν μάλιστα σηματοδοτήσει το μονοπάτι κι έτσι μπορεί κάποιος να ανεβεί ως την Κούλια χωρίς να συνοδεύεται απαραίτητα από ντόπιο οδηγό.

Το μονοπάτι που οδηγεί στην Κούλια ξεκινάει από το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη 

και προχωράει μέσα στο δάσος από τις βελανιδιές.

Το μονοπάτι ξεκινάει από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, δυτικά του χωριού και ανεβαίνει ήρεμα την δυτική πλαγιά του αυχένα Ανυφαντή. Μετά από λίγο βάδισμα ο επισκέπτης συναντά την πετρόχτιστη βρύση στις Κορομηλιές όπου με πολλή αυθαιρεσία κάποιος τσοπάνος έχει καταλάβει όλο το χώρο με τα κανάλια που ποτίζει τα ζώα του. Με πορεία πάντα δυτικά αφού περάσουμε την πλαγιά που καλείται στου Παπά το Ρόγγι φτάνουμε στου Μπασιούρη, έναν δασωμένο αυχένα με εξαιρετική θέα προς τα Άγραφα και τη λίμνη Πλαστήρα. Στον ορίζοντα προς τη δύση φαίνονται οι δίδυμες κορυφές του Ιτάμου, το επιβλητικό Βουτσικάκι των Αγράφων, οι κορυφές της Πίνδου προς τον Ασπροπόταμο και τα Χάσια. Απ’ εκεί μάλιστα ένα άλλο μονοπάτι οδηγεί προς τις κορυφές του Ιτάμου.

Το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στην κορυφή του Αμάραντου
απ’ όπου ξεκινάει το μονοπάτι προς την Κούλια και τον Ίταμο.

Από του Μπασιούρη βαδίζουμε πάντα δυτικά στην πλαγιά Καψάλα πάνω από τη ρεματιά όπου σε ένα σημείο της οι Τούρκοι κάποτε επιχείρησαν να κάνουν ασβέστη και από αυτό το γεγονός το σημείο εκείνο λέγεται Ασβεσταριά. Οι ντόπιοι λένε πως η επιχείρηση αυτή δεν απέδωσε τίποτα γιατί οι πέτρες της περιοχής τους δεν έκαναν για ασβέστη. Η απόσταση από την Ασβεσταριά μέχρι την Κούλια είναι πολύ μικρή αλλά όποιος φθάσει μέχρι εκεί μάλλον θα απογοητευτεί γιατί όχι μόνο τα ερείπια της Κούλιας δεν θα δει, αλλά εξαιτίας της πυκνής δάσωσης ο αυχένας δεν έχει πλέον θέα προς κανένα σημείο του ορίζοντα. Εκεί θυμάται ο αειθαλής Θωμάς Κουκκουλιάκος πως είχε δει στα χρόνια του μεσοπολέμου τους τοίχους της Κούλιας να υψώνονται πάνω από έδαφος περί το μισό μέτρο.

Από τότε που παράτησαν τη λάκα στο ξέφωτο οι Ζαχαίοι όρμησαν τα έλατα και σύντομα κατέλαβαν το χώρο και λίγα χρόνια ούτε που θα ξεχωρίζει που ήταν το χωράφι.

Εκεί που ήταν κάποτε χωράφια, η οικογένεια των Ζαχαίων τα νέμονταν πάντα μέχρι που εγκαταλείφθηκαν και γέμισαν κέδρα και έλατα τόσο πυκνά που μόνο άγρια ζωντανά μπορούν να τα διαβαίνουν κι εκεί βρίσκουν καταφύγιο. Μόνο από λίγα σημεία της Κούλιας μπορεί κάποιος να αγναντέψει τον θεσσαλικό κάμπο και το μάτι του να φθάσει μέχρι τις κορυφές του Ολύμπου, τον Κίσσαβο και το Πήλιο. Είχε τόσο καλή θέα λένε από την Κούλια που οι Τούρκοι στρατιώτες μπορούσαν να μετρήσουν και τις αυλακιές από τα χωράφια της Σέκλιζας (Καλλίθηρο σήμερα), το πρώτο χωριό του κάμπου που φαίνεται από εκεί. Στη δυτική πλευρά από το ύψος των ελάτων και των άλλων δέντρων δεν φαίνεται απολύτως τίποτα.

Θέα από το μονοπάτι της Κούλιας προς τις κορυφές των Αγράφων στολισμένα
 με το πρώτο χιόνι της φετινής χρονιάς.

Όποιος ανέβει στην Κούλια μπορεί να επιστρέψει είτε από το μονοπάτι –δύσκολα διακρίνεται κι αυτό από τη δάσωση- που οδηγεί στην τοποθεσία Καλογριά, στο δρόμο που οδηγεί προς τη Νεράϊδα και τα Σαραντάπορα. Δίπλα σε αυτό το μονοπάτι υπάρχει ακόμη η Τουρκόβρυση, βρύση που πήρε μάλλον το όνομά της από τους Τούρκους συνοριοφύλακες εκείνης της εποχής και της οποίας το νερό λένε πως είναι τόσο κρύο που ένα σημερινό ποτήρι το έπινες σε δόσεις. Πολλές βρύσες έχουν τη φήμη της Τουρκόβρυσης για το πολύ κρύο νερό που δεν πίνονταν αλλ’ η άποψη αυτή έχει να κάνει και με το πεινασμένο στομάχι των ανθρώπων. Ο μπάρμπα Λάμπρος Γρηγοράκος λένε πως στα χρόνια της καθολικής πείνας, ξεγελούσε το νερό με δυο σπυριά αλάτι που έριχνε στο ποτήρι του και το έπινε! Κοντά στην Τουρκόβρυση είναι το σημείο όπου σε μια συμπλοκή με Τουρκαλβανούς σκοτώθηκε το 1805 ο καπετάν Δίπλας, ένας από τους πιο σπουδαίους επαναστάτες των Αγράφων και νουνός του περίφημου Αντώνη Κατσαντώνη πριν την Παλιγγενεσία του 1821 χρόνων και το μνημείο του είναι στημένο δίπλα στο δρόμο προς το 

Σαραντάπορο.

Οι πολλοί κεραυνοί που πέφτουν στην κορυφή του Ανυφαντή 

έχουν σαν αποτέλεσμα το αραίωμα των ελάτων.

Όποιος πάλι θελήσει να επιστρέψει από τον ίδιο δρόμο, στο σημείο Μπασιούρη που ξεχωρίζουν τα μονοπάτια μπορεί να διαλέξει την κατεύθυνση που οδηγεί στην κορυφή του αυχένα που καλείται Αυφαντή και δεσπόζει του Αμαράντου. Είναι μια ωραία διαδρομή που στην αρχή της έχει θέα προς τα Άγραφα, τη λίμνη Πλαστήρα και το δυτικό κομμάτι του κάμπου. Από ένα σημείο και μετά, η κατεύθυνση αλλάζει προς τα βορειοανατολικά, φαίνεται η Καρδίτσα και στο βάθος ο Όλυμπος μέχρι που το μονοπάτι καταλήγει στην εκκλησία του Αι – Γιάννη πάνω ακριβώς από το χωριό Αμάραντος.

Ο Αντώνης Παπαδάκος από τον Αμάραντο που μαζί περπατήσαμε το μονοπάτι και μας είπε όλες τις πληροφορίες σχετικά με αυτό και την ιστορία της Κούλιας.

Σημειωτέον είναι ότι το μονοπάτι της Κούλιας διασχίζει ένα μεγάλο χώρο που είναι καταφύγιο θηραμάτων και μπορεί να μην αποφέρει την ικανοποίηση της όρασης από την ράχη προς τον κάμπο και τον ορίζοντά του λόγω της ανάπτυξης των δέντρων όπως προαναφέρθηκε, αλλά σαφώς αποτελεί ένα μάθημα πατριδογνωσίας για ένα «σύνορο» που δεν υπάρχει. Κι αν αυτό το μάθημα για κάποιους λόγους δεν προκύψει, τότε ο επισκέπτης μπορεί να αποκομίσει ορισμένες εντυπώσεις από τα καταφύγια των θηραμάτων εκεί και βεβαίως αν το γνωρίσει το φθινόπωρο και από τα άπειρα μανιτάρια που φυτρώνουν εκεί αλλά εφ’ όσον δεν τα γνωρίζει είναι καλύτερα να μην τα ακουμπήσει.

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ, 26112009

ΥΓ. Το κείμενο και οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στο ένθετο περιοδικό Έθνος - Κυνήγι" της εφημερίδας Έθνος τον Νοέμβριο του 2009.