ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΟΡΑΡΟ

Σε μια ωραία έκθεση με τίτλο «Περί μύθων και φυτών» που εγκαινιάστηκε χθες στη γκαλερί Black Duck (Χρήστου Λαδά 9^α, Πλατεία Καρύτση)μας προσκαλεί ο Δημήτρης Μοράρος και μας προκαλεί με τους πίνακές του, να ξαναδούμε ορισμένα φυτά της ελληνικής χλωρίδας με άλλα μάτια και να ανατρέξουμε στους μύθους κι έτσι να ξαναδιαβάσουμε τη σχέση τους με θεούς, ημιθέους και θνητούς σε ένα κόσμο γονιμότητας του πνεύματος και του σώματος…

Γράφει ο ίδιος: Οι μυρωδιές των φυτών μας κατακλύζουν, έρχονται από παντού, όπως οι Μύθοι. Για όλα και από παντού. Από πάντα. Χωρίς εξηγήσεις. Τα απολαμβάνεις. Μπαινοβγαίνουν στη ζωή μας χωρίς να μας παραξενεύουν. Χωρίς να το σκεφτόμαστε ζούμε με αυτά. Σαν τα παρατηρούμε λίγο περισσότερο, ανοίγεται «κήπος χαρίτων», κατά τον Δαπόντε. Μπαξές ολόκληρος με ιστορίες και ευωδίες. Ωρέ γλέντια που θα αναφωνούσε και ο Καραγκιόζης.

Και έχει το πανέρι: Δάφνη και Απόλλωνα, Κισσό και Διόνυσο. Ιώ Γιούλια – Μενεξέδες και Δία, Παπαρούνες και Δήμητρα, Καρύα και Διόνυσος ξανά Κυπαρρίσι και Απόλλωνας & πάλι, Πίτυς – πεύκο, Βορέας με Πάνα, Κάλαμος – Σύριξ  και Πάνας, Ελιά, Αθηνά & Ποσειδώνας και …άλλα αναμειγνύοντο εν μέσω του απείρου πλάτους της Χλωρίδος… που γράφει και ο Παπαδιαμάντης.

Εδώ όλα αυτά είναι νομίσματα. Εικασίες – εικαστικά, δηλαδή ζωγραφιστά – ζωγραφισμένα. Ζωντανά όμως. Για να παραφράσουμε τον Θεόφιλο, τα ζωγραφισμένα δεν μαραίνονται και δεν μαδούν. 

(Οι φωτογραφίες του Δημήτρη Μοράρου στην έκθεση είναι της Αλκυόνης Τσέγκου)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 22 Μαρτίου.

ΑΘΗΝΑ, 04032015

ΜΠΟΝΖΑΪ Α ΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΨΑΛΙΔΙ...

 

Τα μπονσάι απ’ όσο γνωρίζω είναι φυτά που η απίστευτη υπομονή ορισμένων κατοίκων της μακρινής Ιαπωνίας με τα χάδια που τους κάνουν, τα μετατρέπει σε ζωντανά γλυπτά. Τούτο είναι μάλλον αδιανόητο για τους Έλληνες και των μοναχών ακόμη που ουδόλως τους ενδιαφέρει αυτή η έκφραση της δεντροκομίας και σχολούνται μόνο με κομποσχοίνια...

Έτσι αν δούμε ένα φυτό να μοιάζει κάπως με μπονσάι, αυτό θα είναι αποτέλεσμα είτε της ιδιοτροπίας του ίδιου του φυτού ή συνέπεια κάποιου κλαδέματος. Όπως για παράδειγμα ο μικρός φύκος που φιλοξενείται (μέχρι πότε άραγε;) σε μια γλάστρα της εκκλησίας της Ζωοδόχου Πηγής και τον οποίον όπως βλέπεται το ψαλίδι του κηπουρού του έδωσε μια φόρμα απελπισίας που σαν τέτοια απέχει πολύ από την σιωπηλή έκφραση των χαϊδεμένων μπονσάι και των άλλων φυτών που λυώνουν στα χάδια. Μια έκφραση που έχουν δυστυχώς οι περισσότεροι πλέον άνθρωποι στο δρόμο αλλά επιμελώς την κρύβουν...

ΑΘΗΝΑ, 28052014

«Ο ΘΑΛΛΟΣ Ο ΑΔΗΜΟΝΩΝΤΑΣ…»*

Φυσικά και το κρύο που επικράτησε τις μέρες που πέρασαν στην Αμοργό δεν εμπόδισε τους νάρθηκες να υψώσουν ταχύτατα το σώμα τους και να ανθίσουν, πρώτοι σχεδόν απ’ όλα τα φυτά του νησιού και τούτη την άνοιξη. Στην ουσία είναι και οι πρώτοι απ’ όλα τα φυτά που δηλώνουν από αρκετό ύψος πάνω από το χώμα με τις κατακίτρινες ταξιανθίες τους που ξεχωρίζουν στη χειμωνιάτικη ύπαιθρο την αρχή της ανθοφορίας που θα ακολουθήσει σύντομα όλη η γη.

Την ιδέα να τους αναζητήσω στην Κάτω Μεριά, όπου φυτρώνουν σε μεγάλες ομάδες ανάμεσα στα πουρνάρια και στις άκρες των χωραφιών, μου την έδωσε ο Νικήτας Ρούσσος, ο νέος δήμαρχος της Αμοργού με τις ιδιαίτερες γνώσεις που έχει πάνω στη χλωρίδα της πατρίδας του. Έτσι λοιπόν φθάσαμε ένα πρωί που έριχνε παγωμένο νερόχιονο στα χωράφια πάνω από την Καλοταρίτισσα αλλά λόγω των ειδικών καιρικών συνθηκών δεν μπορέσαμε να τους πλησιάσουμε τόσο ώστε να έχουμε μια πιο κοντινή φωτογραφία τους.

Ο νάρθηκας ή ferula communis διατηρεί το πανάρχαιο όνομά του (νάρθηκας ή άρτηκας ) και είναι και συνδεδεμένος με παλιές ελληνικές παραδόσεις. Ο κορμός του ο οποίος πολλές φορές ξεπερνάει τα δυο μέτρα ύψος και στο εσωτερικό του περιέχει την ουσία εντεριώνη που είναι πανάλαφρη όταν ξεραθεί και κρατάει τη φωτιά χωρίς να καίει το περίβλημα. Από τα κλαδιά του νάρθηκα οι άνθρωποι έφτιαχναν μικροέπιπλα και κυρίως καθίσματα ενώ χρησιμοποιούσαν μεγάλα κομμάτια για να ακινητοποιούν σπασμένα μέλη των ανθρώπων αλλά και των ζώων και έτσι επικράτησε όρος «νάρθηκας» και στην ορθοπεδική ιατρική.

Από νάρθηκα ήταν οι θύρσοι που κρατούσαν οι μαινάδες στις γιορτές του Διονύσου ενώ μέσα στον κούφιο κορμό του ο τιτάνας Προμηθέας μετέφερε τη φωτιά που έκλεψε από τους θεούς στους ανθρώπους και γι’ αυτό τιμωρήθηκε από το Δία ο οποίος έδωσε εντολή να τον αλυσοδέσουν στον Καύκασο και να έρχεται κάθε πρωί ένας αετός να του τρώει το συκώτι το οποίο μεγάλωνε νύχτα. Τον Προμηθέα ελευθέρωσε ο Ηρακλής κι έτσι σταμάτησε το μαρτύριο του μεγάλου ευεργέτη της ανθρωπότητας.

Ο νάρθηκας έδωσε το όνομά του και σε ένα τμήμα της εκκλησίας από τη χρήση του φυτού στις ιεροτελεστίες του Διονύσου όπου οι πιστοί κρατούσαν τον θύρσο από εκεί πέρασε σε κάποιες τελετουργίες της χριστιανικής θρησκείας και διατηρήθηκε το όνομα στο χώρο.

*Ο Νικήτας Ρούσσος που έχει εκτός της φαρμακευτικής επιστήμης έχει μελετήσει και την ελληνική ποίηση μου ανέφερε και το στίχο του Ελύτη «Ο θαλλός ο αδημονώντας» που έβαλα τίτλο σε αυτή την αναφορά σε αυτό το σπουδαίο φυτό της ελληνικής υπαίθρου.

ΑΜΟΡΓΟΣ, 16032011