ΞΕΚΙΝΑΜΕ ΜΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΑΛΥΣΟΠΡΙΟΝΟ!

Χθες ήταν μεγάλη μέρα καθώς πιάσαμε στα χέρια μας το καινούργιο αλυσοπρίονο STIHL αγορασμένο από το κατάστημα του Θανάση Κωτσοκάλη στο Καρπενήσι και αφού το δοκιμάσαμε, το χαϊδέψαμε και το καμαρώσαμε, το πήραμε να το φέρουμε στο χωριό…

Δεν μας ήθελε όμως ο καιρός κι έτσι η λαχτάρα να το βάλω μπροστά και να μπω στο λόγγο που έχουν γίνει πια τα χωράφια, έμεινε λαχτάρα γιατί έβρεχε έντονα όλη τη νύχτα  με μικρά διαλείμματα και τούτο είναι καλό γιατί σήμερα, αύριο που θα μπορέσω να αρχίσω να το δουλεύω θα έχει τουλάχιστον δροσιά. Ελπίζω δε πως με τούτο το ωραίο εργαλείο, τις τεχνικές συμβουλές του Θανάση και την υποστήριξη του Νίκου Σαρόγλου που ποζάρουμε στην Άρτεμη για την ιστορική φωτογραφία μπροστά στο μαγαζί του Κωτσοκάλη, θα κάνω ωραίο έργο και θα έχει και η μάνα στο σπίτι ξύλα για δυο χειμώνες, θα ελευθερωθούν όσα καρποφόρα (καρυδιές και καστανιές) πνίγονται από τα αγριόδεντρα και θα ομορφύνουν τα χωράφια. Επί πλέον, το μηχάνημα είναι κι ένα καλό εργαλείο για γυμναστική στη μέση, κάτι που δεν έχω τόσο ανάγκη αλλά είναι ωραίος συνδυασμός έργου και φυσικής άσκησης πάντα μέσα στα χωράφια.

ΥΓ. Η χθεσινή μας επίσκεψη στο Καρπενήσι είχε και ένα απρόοπτο, μια κακοήθεια εκ μέρους συγχωριανού σχετικά με τον τρόπο της μετακίνησης για την οποία ο ρουφιάνος ειδοποίησε την Τροχαία. Τον πληροφορώ πως πολύ σύντομα θα το μετανιώσει ο άθλιος και θα ντρέπεται να κυκλοφορήσει σε όλη την περιοχή. Το παράκανε…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 28082018

ΜΙΑ ΑΦΟΡΜΗ ΜΙΑ ΑΓΚΑΛΙΑ ΜΠΑΤΣΕΣ

Έγραψα το πρωί ένα σημείωμα που άκρες μέσες περιέγραφα το κομμάτι ενός έργου που έχει να κάνει με την ύπαιθρο χώρα και κυρίως με αυτό που λέμε επάρκεια ή καλύτερα τον αγώνα για την επάρκεια αγαθών σε ένα παραδοσιακό νοικοκυριό της ορεινής Ελλάδας και ανέφερα, ότι ασχολήθηκα ο ίδιος για δυο χρόνια με τα αγροτικά κυρίως για να έχω – γιατί πέρασαν αρκετά χρόνια που ήταν μια μένα καθημερινή υποχρέωση- μια σωστή εμπειρία.

Γι’ αυτά, με τη μορφή ανακοινώσεων έχω γράψει αρκετά στο παρελθόν και δεν θα τα επαναλάβω πριν μπουν στη βάσανο των τελικών κειμένων. Δεν μπορώ όμως να μην αναφερθώ λίγο, μετά από την ωραία πρόκληση που μου έκανε ο καλός φίλος Δημήτρης Παπαδιάς σήμερα το πρωί με μια φωτογραφία από μια ωραία έξοδό μας στα βουνά της Πρασιάς πριν από λίγα χρόνια που με δείχνει να σηκώνω ένα δεμάτι μπάτσες που είχε κόψει ο Δημήτρης Κριτσιάνης για να τις βάλει στο παχνί του κοπαδιού του.  

Ναι μπάτσες, (κλαδιά ελάτου για όσους αγνοούν το πράγμα ή το έχουν ξεχάσει) που με αυτές έτρεφαν τα γίδια αργά την άνοιξη και πριν ανοίξουν τα κλαριά και βρουν τα πράματα κάτι να βάλουν στο στόμα τους. Αυτές ήταν το καταφύγιο του μικροκτηνοτρόφου στην ορεινή Ελλάδα και εξαιτίας τους πολλές φορές έρχονταν αντιμέτωπος με τον δασικό της περιοχής ο οποίος ήταν εντεταλμένος να προστατεύει το δάσος από τους ακτήμονες και καθόλου σπάνια τους έστελνε στο κοντινό δικαστήριο να πληρώσουν τη ζημιά.

Αυτό το πράγμα ήταν και η κυριότερη αιτία για την εγκατάλειψη της αιγοτροφίας από τους πληθυσμούς της ορεινής Ελλάδας και την μαζική εσωτερική μετανάστευσή τους που εκδηλώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στους κάμπους και στις πόλεις της Βοιωτίας και της Φθιώτιδας όπου αναπτύσσονταν οι βιομηχανίες της εποχής και ήθελαν χέρια ανειδίκευτων εργατών για να είναι και πιο φθηνά τα μεροκάματα που πλήρωναν.

 Έτσι χέρια που ήξεραν μόνο να σκάβουν, να θερίζουν, να κόβουν μπάτσες και κλαριά κλήθηκαν από την ανάγκη να μάθουν να δουλεύουν διάφορα εργαλεία και να χειρίζονται μηχανές και κατά γενική εκτίμηση, πρόκοψαν και συνταξιούχοι πλέον αποτελούν και τους κύριους αφηγητές μου για το έργο που προανέφερα. Χαίρομαι πολύ να τους συναντώ και να μιλάμε και για τα χρόνια που έζησαν στα βουνά αλλά και για τα χρόνια που πέρασαν στα εργοστάσια. Σε αυτών των ανθρώπων τις αφηγήσεις στηρίζεται όλο το έργο και χάρη στην καλή τους διάθεση, προχωράμε ικανοποιητικά και σύντομα θα το χαρείτε κι εσείς! 

ΑΘΗΝΑ, 27052017

ΤΟ ΞΕΣΤΡΕΜΑΤΙΣΜΑ ΕΝΟΣ ΠΑΛΙΟΥ ΧΩΡΑΦΙΟΥ

Κατηφορίζαμε σιγά, πριν από καμιά δεκαριά μέρες, παραμονή της 25ης Μαρτίου, τον δρόμο από το Χαλίκι προς το Ανήλιο για να βλέπουμε τις κορυφές του Λάκμου και να απολαμβάνουμε το δάσος με τις γυμνές οξιές και τα ξερά φύλλα τους στρωμένα στο έδαφος όταν έπιασα μια ασυνήθιστη σκηνή σε ένα χωράφι λίγο πιο πάνω από το δρόμο…

Ένα ζευγάρι, ο Μπάμπης Τζαρούχης και Τζένη Λούφα πάλευαν με τις πέτρες και τα χώματα ενός επικλινούς χωραφιού στο οποίο είχε περάσει πρώτα κάποιο μηχάνημα και το όργωσε βαθιά με αποτέλεσμα να βγουν οι πέτρες στην επιφάνεια και να πρέπει να απομακρυνθούν για να ακολουθήσει η καλλιέργεια. Τούτο το χωράφι ήταν παρατημένο πάνω από μισό αιώνα, εποχή που δεν υπήρχαν μηχανήματα τέτοια που να κάνουν βαθιές αρόσεις και όσοι τολμούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο, με τα τσαπιά και τα ξινάρια δυσκολεύονταν πολύ αλλά όπως και να είχε, δημιουργούσαν ένα καλό και χωράφι με παρθένο χώμα που υπόσχονταν μια καλή παραγωγή, αν βέβαια βοηθούσαν και οι πάντα απρόοπτες καιρικές συνθήκες.

Αυτό λέγονταν ξεστρεμάτισμα και γίνονταν συνήθως όταν κάποιες ορεινές κοινωνίες αντιμετώπιζαν ζητήματα επάρκειας της γης ή σε έκτακτες περιπτώσεις, όπως στην Κατοχή που η παραγωγή δεν επαρκούσε για τη διατροφή των κατοίκων μιας περιοχής και λόγω αποκλεισμού έπρεπε να βρουν τρόπο να την αυξήσουν. Έτσι ξεκινούσαν και άρχιζαν να ξεστρεματίζουν διάφορες εκτάσεις γύρω από τα χωράφια τους, ακόμα και δασικές για να μεγαλώσουν τα χωραφάκια τους και το γεγονός μαζί με τη διανομή ορισμένων τσιφλικιών απασχόλησε πολύ μάλιστα και το ΕΑΜ και αναπτύχθηκε και ένας ιδιαίτερος διάλογος στην σύνταξη των κανόνων της Λαϊκής Αυτοδιοίκησης. Ο Γεωργούλας Μπέϊκος τα περιγράφει πολύ καλά στο βιβλίο του «Η λαϊκή εξουσία στην Ελεύθερη Ελλάδα» (Εκδόσεις «Θεμέλιο»).

Εκείνα τα χωράφια που προέκυψαν από το ξεστρεμάτισμα, στα Άγραφα όσο γνωρίζω αλλά και σε άλλα μέρη, έδωσαν παραγωγή για αρκετά χρόνια αλλά σύντομα οι νοικοκυραίοι τα παράτησαν γιατί έφυγαν από τα χωριά τους για τον κάμπο και τις πόλεις. Δεν παράτησαν μόνο αυτά τα χωράφια που δημιούργησε τότε η ανάγκη αλλά και άλλα πολλά που ήταν μέσα στα χωριά και ιδιαίτερα παραγωγικά και όπως ήταν επόμενο, δασώθηκαν και σήμερα αποτελούν και ένα πονοκέφαλο καθώς θεωρούνται δασικές εκτάσεις και το Δασαρχείο περιορίζει τις δυνατότητες εκμετάλλευσής τους ενώ το Κράτος ζητάει κι απ’ αυτά φόρους.

Δεν είναι το θέμα μας όμως αυτό αλλά ο κύκλος που κάνει ένα χωράφι, όπως αυτό του Μπάμπη Τζαρούχη σε μια ξέδεντρη πλαγιά πάνω από το ρέμα Πιτσέλου έξω από το Ανήλιο. Το οποίο, ποιος ξέρει πότε οι πρόγονοί του κέρδισαν από το δάσος και σε αυτό στηρίχθηκαν για την επιβίωσή τους και πόσες φορές σε διάφορες φάσεις της ιστορίας το παράτησαν και το επιστράτευσαν πάλι στην παραγωγή. Τέτοια χωράφια δημιουργούσαν κοντά σε πηγές ή ρέματα που να έχουν νερό και το καλοκαίρι για να ποτίζουν τις καλλιέργειες και ήταν σαν νησίδες παραγωγής μέσα στα δάση. Ο παρατηρητής ενός τόπου μπορεί να διακρίνει που ήταν τέτοια μέσα στα δάση καθώς εκείνες οι παλιές νησίδες παραγωγής ξεχωρίζουν ακόμη από το ύψος και την διάταξη των δέντρων. Αν μάλιστα πάει και τα περπατήσει, το χειμώνα που δεν υπάρχει βλάστηση εύκολα μπορεί να διακρίνει ανάμεσα στα δέντρα ξερολιθιές, αυλάκια, αλώνια, ακόμη και ερείπια από καλύβες και άλλες εγκαταστάσεις που έκαναν οι άνθρωποι για να ζουν κοντά τους.

Τέτοια λείψανα υπάρχουν και στο χωράφι του Μπάμπη, ο οποίος μπορεί να μην ξεκίνησε το ξεστρεμάτισμα από την ανάγκη που είχαν οι πρόγονοί του αλλά ατύπως ανέλαβε και διεκπεραίωσε, κάνοντας με επιτυχία τα πρωταρχικά βήματα, ήτοι την προετοιμασία του για την καλλιέργεια που θα ακολουθήσει, τον αρχαίο ρόλο του ανθρώπου για τη συνέχειά του στον κόσμο. Ο Μπάμπης και η Τζένη, ασφαλώς και δεν πιέζονται τόσο από την οικονομική κρίση ώστε να καταφύγουν στην δημιουργία ενός χωραφιού αλλά τον τρόπο τους μπορεί να ακολουθήσουν (αν δεν έχουν ήδη ακολουθήσει) και πολλοί άλλοι για λόγους αυτοσυντήρησης πλέον και να δημιουργηθεί για μια ακόμη φορά στην ιστορία των ελληνικών βουνών, ένα κίνημα που θα αναζητήσει τις πηγές της διατροφής του στα βουνά και τα δάση και κατά συνέπεια μέσω αυτής της κίνησης και ένα ιδιαίτερο βαθμό ελευθερίας.

Καλή σοδειά Μπάμπη και Τζένη και καλή αντάμωση στον μικρό σας κήπο!!!

ΑΘΗΝΑ, 12042017

ΥΓ. Απ΄ότι έμαθα η σοδειά πήγε θαυμάσια και φέτος αναμένεται να είναι καλύτερη....