ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΠΟΥ ΘΑ ΣΩΣΟΥΝ ΠΑΛΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Μέχρι τα χρόνια κατά τα οποία διέβη την Πίνδο ο Πατρο – Κοσμάς ο Αιτωλός, οι άνθρωποι ένιωθαν τον κόσμο γύρω τους σαν φυλακή. Για να γλυτώσουν, είχαν τρυπώσει στα ρέματα και κούρνιαζαν στις πλαγιές πάνω από τα ποτάμια. Από τη στιγμή όμως που ο Άγιος των Σκλάβων τα ευλόγησε, αμέσως έπεσαν τα σίδερα που τους κρατούσαν δεμένους και, ως εκ θαύματος, μπροστά τους οι γιδόστρατες έγιναν πλατιά μονοπάτια και οι λυσιές στα ποτάμια, γέφυρες τρανές, που οδηγούσαν στις στράτες του κόσμου.

Έσκυψαν τότε οι ακατάδεκτες κορυφές, κοίταξαν μέσα στα φτωχοκάλυβα και είδαν πως εκείνος ο κόσμος, που μαράζωνε μέσα στα καπνισμένα δωμάτια, μπορούσε να τραβήξει ψηλά· έτσι, του καλλιέργησαν την ελπίδα και του δίδαξαν την αποκοτιά της ελευθερίας. Τότε άρχισαν να καταλαβαίνουν οι άνθρωποι πως η μοίρα τους δεν ήταν να ζουν τρομαγμένοι, και σήκωσαν ψηλά το κεφάλι τους, όπως οι πέρδικες όταν δροσίζουν το λαρύγγι τους, για να ευχαριστήσουν τον Θεό. Κοίταξαν ψηλά στις κορυφές, τις πάτησαν, τις έκαναν και τραγούδι· ένα τραγούδι που στο εξής θα συντρόφευε για πάντα τη ζωή τους και θα ενέπνεε όλους τους αγώνες τους…

ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ – Στην Πίνδο, στον Άσπρο. Έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων, 2007. Σελ. 63.

ΑΘΗΝΑ, 05062018

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΗΛΙΟ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ

Οι δημοσιογράφοι συνήθως ασχολούμαστε με αυτό που έχουμε αναλάβει στο μέσο που εργαζόμαστε και άντε το πολύ να δείξουμε ενδιαφέρον και για κάτι κοντινό με το αντικείμενο της δουλειάς μας· γιατί, κακά τα ψέματα, ο χρόνος είναι λίγος και οι απαιτήσεις όπως έχουν διαμορφωθεί πλέον τα ΜΜΕ δεν επιτρέπουν τέτοιες πολυτέλειες…

Από αριστερά: Ηλίας Προβόπουλος, Αποστόλης Μπίσας, Αλέκος Παπαδόπουλος, Σωτήρης Τριανταφύλλου, Φώντας Χήτας, Γιάννης Κορακής.

Εκείνο όμως που δεν μπαίνει σε τέτοια δοκιμασία όπως έχω διαπιστώσει για λίγους και εκλεκτούς συναδέλφους είναι το ενδιαφέρον για πράγματα που έχουν να κάνουν με τον γενέθλιο τόπο κι αυτό που το υπαγορεύει είναι η αγάπη για την μικρή μας πατρίδα. Είναι αρκετοί, όπως έχω παρατηρήσει, που ασχολούνται με αυτό και πολλοί μάλιστα έχουν κάνει πολύ σοβαρό έργο με δημοσιεύματα, τηλεοπτικές εκπομπές και φυσικά βιβλία. Χωρίς υπερβολή μπορώ να πω ότι τα βιβλία που φτιάχνουν οι συνάδελφοι για τις μικρές τους πατρίδες είναι εξαιρετικά καθώς η ενασχόλησή τους με αυτά γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και φυσικά η πείρα τους τούς οδηγεί σε σπουδαία αποτελέσματα.

Μας ενώνει μια φιλία από χρόνια και φυσικά οι Μικρές Πατρίδες!

Ένας απ’ αυτούς είναι ο Φώντας Τρ. Χήτας του οποίου το ωραίο βιβλίο με τίτλο «Στη σκιά του ήλιου – το Ανήλιο της Πίνδου» αφιερωμένο στη δική του μικρή πατρίδα το Ανήλιο της Πίνδου παρουσιάσαμε το απόγευμα της Παρασκευής που μας πέρασε στην ΕΣΗΕΑ. Για τον καλό συνάδελφο με οποίο συνδέομαι από τα πρώτα μας βήματα στη δημοσιογραφία μίλησαν επίσης: ο Αποστόλης Μπίσας, πρόεδρος του Εξωραϊστικού Συλλόγου Μετσοβιτών Αθήνας και Διευθυντής της Ουρολογικής κλινικής στο Σισμανόγλειο, ο Σωτήρης Τριανταφύλλου, δημοσιογράφος και πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αθλητικού Τύπου και ο δημοσιογράφος συγγραφέας Αλέκος Παπαδόπουλος ενώ την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Γιάννης Κορακής. Την αγάπη του Φώντα προς τον τόπο του και τίμησαν πολλοί και εκλεκτοί συνάδελφοι, συμπατριώτες του που ζουν στην Αθήνα αλλά και αρκετοί που ήρθαν από το Ανήλιο και το Μέτσοβο ειδικά για την παρουσίαση.

Στις σελίδες του βιβλίου ο Φώντας πιάνει το νήμα της ιστορίας του Ανήλιου από τους απώτατους χρόνους μέχρι σήμερα και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και τα ντοκουμέντα ανασυνθέτει την βλάχικη κοινωνία του σε διάφορες ιδιαίτερες ιστορικές περιόδους. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι η ενδελεχής έρευνά του πάνω στις πηγές, οι βιβλιογραφικές αναφορές που κάνει και η προσεκτική χρήση των φωτογραφιών που κοσμούν την έκδοση. Όλα αυτά συνθέτουν έναν ολοζώντανο πίνακα του Ανήλιου και ένα προσκλητήριο επιφανών και αφανών που πέρασαν ανά τους αιώνες ενώ ιδιαίτερη μνεία γίνεται για τους ευεργέτες και τα κληροδοτήματα καθώς και στις παραδόσεις της περιοχής.

Οι φωτογραφίες της εκδήλωσης είναι από τον Πάρη Σαρρήκωστα. Τον ευχαριστώ!

-       -   Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επτάλοφος» (Αρδηττού 12 – 16, τηλέφωνο 2109217513 & 2109237033 και το βρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία. 

ΤΑ ΑΓΙΟΔΗΜΗΤΡΙΑΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΑΥΛΗ

Παρακολουθώ χρόνια τώρα τέτοιο καιρό το άδειασμα των ορεινών χωριών από τους ανθρώπους, βασικά τους ηλικιωμένους που εγκαταλείπουν τα σπίτια τους για να πάνε να ζήσουν το χειμώνα στις πόλεις και τις κωμοπόλεις καθώς δεν θέλουν να περάσουν τη δύσκολη, ομολογουμένως αυτή εποχή, χωρίς να τους χτυπήσει κανένας την πόρτα.

Δεν είναι πολλοί πια αυτοί οι άνθρωποι, έχουν λιγοστέψει δραματικά καθώς η γενιά τους αποσύρεται στους ουρανούς και τη θέση τους κανένας δεν παίρνει στις μικρές κοινότητες που έχουν πια διαλυθεί σε όλη την ορεινή και ημιορεινή Ελλλάδα. Φεύγουν για τις πόλεις όπου ζουν τα παιδιά τους για εκεί θεωρούν πως είναι περισσότερο ασφαλείς και για τις περιπτώσεις που προκύψουν θέματα υγείας να είναι και πιο κοντά στους γιατρούς και ελπίζουν πάντα ότι θα επιστρέψουν πάλι την άνοιξη στο σπίτι τους να ξεκαλοκαιριάσουν.  

Ότι έχουν φύγει το καταλαβαίνει κάποιος από τις κλειδωμένες πόρτες στις αυλές και τα αγιοδημητριάτικα που γέρνουν στις γλάστρες και λιώνουν μαζί με τα φύλλα από τα δέντρα που κανένας δεν θα σκουπίσει ως τον Απρίλη και το Πάσχα και επιβεβαιώνεται για την απουσία σαν δει πως ούτε και το τζάκι καπνίζει στο βυθισμένο στη σιωπή σπίτι… 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 24112017

ΜΙΑ ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΚΟΡΟΜΗΛΙΑ ΣΤΟ ΠΑΠΙΓΚΟ

Θα αναφερθώ πάλι σε ένα πρόσφατο ταξίδι στην Πίνδο και ένα σύντομο πέρασμα από το Πάπιγκο, Μικρό και Μεγάλο ανήμερα την 25^η Μαρτίου, μια ωραία λαμπερή ημέρα με πολύ καλή διαφάνεια για αγνάντεμα των κορυφών της Πίνδου. 

Η Καλλιόπη Αθανασιάδη κάτω από την ανθισμένη κορομηλιά

Μετά από ένα μικρό περιδιάβασμα στο Μικρό Πάπιγκο καθίσαμε στο ωραίο μαγαζί του Γιώργου Ιωαννίδη που είναι στην είσοδο του χωριού Μεγάλο Πάπιγκο, απέναντι από την παλιά πέτρινη εκκλησία και απολαύσαμε περισσότερο απ’ όλα την ανθισμένη κορομηλιά που σκεπάζει με τα κλαδιά της όλη την αυλή και γέμιζε με το ωραίο άρωμα των λουλουδιών της τον αέρα όλη τη γειτονιά. Σαν άσπρο σύννεφο γεμάτο θεϊκά αρώματα ήταν η κώμη αυτού του ωραίου δέντρου χωρίς φύλλα και μόνο με τα αμέτρητα λουλούδια της και ομολογώ, θα ήθελα πολύ να την ξαναδώ γεμάτη καρπούς και τα πουλιά να δίνουν τον αγώνα τους να τους τρυγήσουν… 

ΑΘΗΝΑ, 12042017

ΤΟ ΞΕΣΤΡΕΜΑΤΙΣΜΑ ΕΝΟΣ ΠΑΛΙΟΥ ΧΩΡΑΦΙΟΥ

Κατηφορίζαμε σιγά, πριν από καμιά δεκαριά μέρες, παραμονή της 25ης Μαρτίου, τον δρόμο από το Χαλίκι προς το Ανήλιο για να βλέπουμε τις κορυφές του Λάκμου και να απολαμβάνουμε το δάσος με τις γυμνές οξιές και τα ξερά φύλλα τους στρωμένα στο έδαφος όταν έπιασα μια ασυνήθιστη σκηνή σε ένα χωράφι λίγο πιο πάνω από το δρόμο…

Ένα ζευγάρι, ο Μπάμπης Τζαρούχης και Τζένη Λούφα πάλευαν με τις πέτρες και τα χώματα ενός επικλινούς χωραφιού στο οποίο είχε περάσει πρώτα κάποιο μηχάνημα και το όργωσε βαθιά με αποτέλεσμα να βγουν οι πέτρες στην επιφάνεια και να πρέπει να απομακρυνθούν για να ακολουθήσει η καλλιέργεια. Τούτο το χωράφι ήταν παρατημένο πάνω από μισό αιώνα, εποχή που δεν υπήρχαν μηχανήματα τέτοια που να κάνουν βαθιές αρόσεις και όσοι τολμούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο, με τα τσαπιά και τα ξινάρια δυσκολεύονταν πολύ αλλά όπως και να είχε, δημιουργούσαν ένα καλό και χωράφι με παρθένο χώμα που υπόσχονταν μια καλή παραγωγή, αν βέβαια βοηθούσαν και οι πάντα απρόοπτες καιρικές συνθήκες.

Αυτό λέγονταν ξεστρεμάτισμα και γίνονταν συνήθως όταν κάποιες ορεινές κοινωνίες αντιμετώπιζαν ζητήματα επάρκειας της γης ή σε έκτακτες περιπτώσεις, όπως στην Κατοχή που η παραγωγή δεν επαρκούσε για τη διατροφή των κατοίκων μιας περιοχής και λόγω αποκλεισμού έπρεπε να βρουν τρόπο να την αυξήσουν. Έτσι ξεκινούσαν και άρχιζαν να ξεστρεματίζουν διάφορες εκτάσεις γύρω από τα χωράφια τους, ακόμα και δασικές για να μεγαλώσουν τα χωραφάκια τους και το γεγονός μαζί με τη διανομή ορισμένων τσιφλικιών απασχόλησε πολύ μάλιστα και το ΕΑΜ και αναπτύχθηκε και ένας ιδιαίτερος διάλογος στην σύνταξη των κανόνων της Λαϊκής Αυτοδιοίκησης. Ο Γεωργούλας Μπέϊκος τα περιγράφει πολύ καλά στο βιβλίο του «Η λαϊκή εξουσία στην Ελεύθερη Ελλάδα» (Εκδόσεις «Θεμέλιο»).

Εκείνα τα χωράφια που προέκυψαν από το ξεστρεμάτισμα, στα Άγραφα όσο γνωρίζω αλλά και σε άλλα μέρη, έδωσαν παραγωγή για αρκετά χρόνια αλλά σύντομα οι νοικοκυραίοι τα παράτησαν γιατί έφυγαν από τα χωριά τους για τον κάμπο και τις πόλεις. Δεν παράτησαν μόνο αυτά τα χωράφια που δημιούργησε τότε η ανάγκη αλλά και άλλα πολλά που ήταν μέσα στα χωριά και ιδιαίτερα παραγωγικά και όπως ήταν επόμενο, δασώθηκαν και σήμερα αποτελούν και ένα πονοκέφαλο καθώς θεωρούνται δασικές εκτάσεις και το Δασαρχείο περιορίζει τις δυνατότητες εκμετάλλευσής τους ενώ το Κράτος ζητάει κι απ’ αυτά φόρους.

Δεν είναι το θέμα μας όμως αυτό αλλά ο κύκλος που κάνει ένα χωράφι, όπως αυτό του Μπάμπη Τζαρούχη σε μια ξέδεντρη πλαγιά πάνω από το ρέμα Πιτσέλου έξω από το Ανήλιο. Το οποίο, ποιος ξέρει πότε οι πρόγονοί του κέρδισαν από το δάσος και σε αυτό στηρίχθηκαν για την επιβίωσή τους και πόσες φορές σε διάφορες φάσεις της ιστορίας το παράτησαν και το επιστράτευσαν πάλι στην παραγωγή. Τέτοια χωράφια δημιουργούσαν κοντά σε πηγές ή ρέματα που να έχουν νερό και το καλοκαίρι για να ποτίζουν τις καλλιέργειες και ήταν σαν νησίδες παραγωγής μέσα στα δάση. Ο παρατηρητής ενός τόπου μπορεί να διακρίνει που ήταν τέτοια μέσα στα δάση καθώς εκείνες οι παλιές νησίδες παραγωγής ξεχωρίζουν ακόμη από το ύψος και την διάταξη των δέντρων. Αν μάλιστα πάει και τα περπατήσει, το χειμώνα που δεν υπάρχει βλάστηση εύκολα μπορεί να διακρίνει ανάμεσα στα δέντρα ξερολιθιές, αυλάκια, αλώνια, ακόμη και ερείπια από καλύβες και άλλες εγκαταστάσεις που έκαναν οι άνθρωποι για να ζουν κοντά τους.

Τέτοια λείψανα υπάρχουν και στο χωράφι του Μπάμπη, ο οποίος μπορεί να μην ξεκίνησε το ξεστρεμάτισμα από την ανάγκη που είχαν οι πρόγονοί του αλλά ατύπως ανέλαβε και διεκπεραίωσε, κάνοντας με επιτυχία τα πρωταρχικά βήματα, ήτοι την προετοιμασία του για την καλλιέργεια που θα ακολουθήσει, τον αρχαίο ρόλο του ανθρώπου για τη συνέχειά του στον κόσμο. Ο Μπάμπης και η Τζένη, ασφαλώς και δεν πιέζονται τόσο από την οικονομική κρίση ώστε να καταφύγουν στην δημιουργία ενός χωραφιού αλλά τον τρόπο τους μπορεί να ακολουθήσουν (αν δεν έχουν ήδη ακολουθήσει) και πολλοί άλλοι για λόγους αυτοσυντήρησης πλέον και να δημιουργηθεί για μια ακόμη φορά στην ιστορία των ελληνικών βουνών, ένα κίνημα που θα αναζητήσει τις πηγές της διατροφής του στα βουνά και τα δάση και κατά συνέπεια μέσω αυτής της κίνησης και ένα ιδιαίτερο βαθμό ελευθερίας.

Καλή σοδειά Μπάμπη και Τζένη και καλή αντάμωση στον μικρό σας κήπο!!!

ΑΘΗΝΑ, 12042017

ΥΓ. Απ΄ότι έμαθα η σοδειά πήγε θαυμάσια και φέτος αναμένεται να είναι καλύτερη....

ΟΙ ΚΡΑΝΙΕΣ ΦΕΡΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ

Σκληρές από τη φύση τους οι κρανιές, αντέχουν ιδιαίτερα στις αναποδιές του καιρού του Μάρτη τις οποίες και αψηφούν προκλητικά με την πιο πρώιμη ανθοφορία για δέντρο του δάσους. Αυτές είναι πάλι που δίνουν σήμα και στις κοιμισμένες οξιές, έλατα και βελανιδιές μόλις αρχίσει να μεγαλώνει η ημέρα, ότι αλλάζει ο καιρός και γεμίζουν τα κλαριά τους από ευωδιαστά κίτρινα λουλούδια τα οποία με τους χυμούς τους δίνουν λίγη δύναμη σε όσες από τις μέλισσες αδημονούν να έρθει η άνοιξη και τολμούν να πετάξουν στον ψυχρό αέρα του Μάρτη. Με την μείωση της κτηνοτροφίας και ιδιαίτερα των κατσικιών οι κρανιές έχουν ξεθαρρέψει σε κάθε πλαγιά και βουνό και σχηματίζουν πλέον πυκνές συστάδες παντού και αυτές τις ημέρες ομορφαίνουν κάθε τόπο και τούτο αποτελεί επίσης εγγύηση για την τροφή των πουλιών στο τέλος του καλοκαιριού που θα ωριμάσουν οι πολύτιμοι καρποί τους.

ΑΘΗΝΑ, 27032017

ΜΙΑ ΑΓΕΛΗ ΑΠΟ ΑΓΡΙΑ ΑΛΟΓΑ ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ

Δεν είναι για όλους το ίδιο πράγμα ο χειμώνας και κυρίως δεν αποτελεί πάντα απόλαυση, είτε όταν βιώνεται εκ του ασφαλούς από κάποιο ζεστό χώρο, είτε με τη μικρή δοκιμασία που προϋποθέτουν τα χειμερινά λεγόμενα σπορ και οι επισκέψεις των ανθρώπων που ζουν στις πόλεις στα χιονισμένα βουνά. Δεν είναι με λίγα λόγια το ίδιο, για τον άνθρωπο που τον αντιμετωπίζει στην καθημερινότητα της διαβίωσής του σε ένα ορεινό χωριό και για εκείνον που θα κάνει διακοπές λίγες μέρες από την δουλειά του να απολαύσει τα χιόνια…

Τα λέω αυτά μετά από μια ζεστή κουβέντα που έκανα χθες το βράδυ με τον φίλο από το Τσεπέλοβο Ηλία Τσουμάνη και αφορμή ήταν μια υπέροχη φωτογραφία που είδα στην προσωπική του σελίδα στο Facebook με μια αγέλη άγρια άλογα να τρέχει στα χιόνια. Τον πήρα στο τηλέφωνο για του πω πόσο ωραία είναι και για να τον ευχαριστήσω που την ανέβασε στο δίκτυο να την χαρούμε όλοι και πιάσαμε και λίγη κουβέντα για το θέμα.

Έτσι έμαθα πως αυτή οι φωτογραφίες βγήκαν στην προσπάθειά του να μαζέψει τα άλογα μια ημέρα που ο καιρός ήταν πολύ άσχημος και η παραμονή τους στο Φονικό, μια τοποθεσία με μεγάλο υψόμετρο κάτω από τα Μεγάλα Λιθάρια της Τύμφης στα σύνορα των χωριών Τσεπέλοβο και Σκαμνέλι, μπορεί να ήταν μοιραία για ορισμένα απ’ αυτά. 

Ο κίνδυνος προέρχονταν κυρίως από το μάργωμα (μούδιασμα και μείωση του αισθήματος της αυτοσυντήρησης από το κρύο)  που έχει σαν συνέπεια να μην καταλαβαίνουν πως πρέπει να μετακινηθούν σε χαμηλότερα μέρη όπου η θερμοκρασία θα είναι κάπως ψηλότερη και μπορεί να βρουν και τροφή και παραμένουν καθηλωμένα στο παγωμένο χώρο. Είναι έξυπνα ζώα τα άλογα, αλλά σε τέτοιες περιπτώσεις τα χάνουν κυριολεκτικά και δεν μπορούν να βρουν ούτε το μονοπάτι που τα ίδια χάραξαν ενώ δεν είναι λίγες οι φορές σε αυτές τις περιπτώσεις που ακολουθούν το πρώτο που μπορεί να είναι μαργωμένο και χωρίς να το καταλαβαίνει οδηγεί το κοπάδι σε κακοτοπιές ή στο στόμα του λύκου γιατί υπάρχουν και αυτοί στην Πίνδο και τέτοιες ευκαιρίες περιμένουν να επιβιώσουν. Καραδοκούν οι λύκοι να αρπάξουν κανένα αδύναμο άλογο ή όποιο ξεμοναχιάσει και καθώς αυτά είναι μαργωμένα το καταφέρνουν, γιατί η αγέλη σε αυτές τις καταστάσεις χάνει τη συνοχή της και δεν μπορεί να αμυνθεί, όπως ξέρει πολύ καλά να κάνει στις επιθέσεις των λύκων και που τις ακολουθούν πάντα από κοντά,

- Να μαζέψει το κοπάδι των αλόγων σε χαμηλότερα και ασφαλέστερα σημεία κοντά στο χωριό  πήγε ο Ηλίας και με το τηλέφωνό του έβγαλε αυτές τις υπέροχες φωτογραφίες και μας αρέσουν καθώς τις βλέπουμε στις οθόνες μας γιατί από κοντά, λίγοι και τολμηροί θα τολμούσαν να εκτεθούν σε τέτοιες συνθήκες.

ΥΓ. Με τον Ηλία Τσουμάνη ο οποίος κατοικεί μόνιμα στο Τσεπέλοβο μιλήσαμε γενικά και αρκετή ώρα για τις αγέλες των αλόγων στην Πίνδο και αλλού που ομορφαίνουν τα βουνά αλλά θέλουν και προστασία και φροντίδα και θα επανέλθουμε σύντομα με σχετικά κείμενα. 

ΑΘΗΝΑ, 31012017

ΔΕΝΤΡΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΣΤΟΛΙΣΜΑ Β (*)

Τούτος ο ασπρόγαυρος (τοπική ονομασία στην Πίνδο του κοινού είδους γάβρος caprinous betulus και caprinus orientalis), είναι ένα τεράστιο μοναχικό δέντρο που ζει στην μεσημβρινή πλαγιά του όρους που σκεπάζει το Πολυνέρι (Κοθώνι) Τρικάλων και καλείται «Τσ’ Γραβς», δηλαδή στους Γράβους που έπρεπε κάποτε να ήταν γεμάτος ο τόπος εκεί. 

Τι έγινε και απέμεινε μόνο του αυτό το δέντρο, ακριβώς δεν το γνωρίζουμε. Στον απόηχο όμως των αφηγήσεων των παλαιότερων τσοπάνηδων του χωριού καταλαβαίνουμε πως στον αγώνα ποιος θα επικρατήσει στο βουνό, ηττημένα βγήκαν τα δέντρα και έδωσαν τη θέση τους στα λιβάδια να βοσκούν οι άνθρωποι τα τυραννισμένα αιγοπρόβατά τους. Πότε με το τσεκούρι και το κλαδευτήρι και πότε με τη φωτιά κατάφεραν, με πολύ αγώνα βεβαίως, να σβήσουν από την πλαγιά το αρχαίο δάσος και άφησαν αυτό το γράβο για να σταλίζουν κάτω από τη φυλλωσιά του το καλοκαίρι τα κοπάδια και να ξαποσταίνουν στον ίσκιο του οι στρατοκόποι και φορτιάρικα ζωντανά που ανεβοκατέβαιναν στα κονάκια της Χούνης. Πιθανόν στο παρελθόν να υπήρχαν και άλλα τέτοια μεγάλα δέντρα στην πλαγιά, αλλά κανένας δεν είναι σε θέση να το επιβεβαιώσει ούτε ίχνη τους απαντώνται πουθενά. 

Πόσο χρονών είναι τώρα αυτός ο ασπρόγαβρος, κανένας δεν ξέρει; Ο 81χρονος τσέλιγκας Αναστάσιος Κωστούλας (Τάσος Παπαθανάσης) το κοπάδι του οποίου νέμεται αποκλειστικά τον ίσκιο του δέντρου (ως μαντριά του Παπαθανάση αναφέρεται από τους παλαιότερους το σημείο) τον γνώρισε ακριβώς στο ίδιο μέγεθος και έτσι θυμάται να τον λογαριάζει και ο παππούς του σαν αναφέρονταν σε αυτόν. Κατά συνέπεια λοιπόν, και αν λάβουμε υπ’ όψιν πως το είδος τους αναπτύσσεται με πολύ αργούς ρυθμούς, αυτός πρέπει να αθροίζει στον κορμό του αρκετούς αιώνες, δεν αποκλείεται να ξεπερνάει ακόμα και την μια χιλιετία. 

Όπως όμως και να’ χει το πράγμα, ο ασπρόγαβρος αυτός είναι ο μοναδικός μάρτυρας όλων των γεγονότων που συνέβησαν σε πολύ βάθος στο χρόνο όχι μόνο σε αυτή την πλαγιά αλλά και στο ρου του Πολυνερίτη (Αρέντιου) ποταμού που ρέει διαρκώς ανήσυχος στις ρίζες του βουνού. Από τη μεριά του δε, έβλεπε ακόμη και όσα συνέβαιναν απέναντι στο χαμηλό δρυσκεπές Μαυροβούνι και στα πρώτα χωριά της Αργιθέας, Καλληκώμη και Ελληνικά, τα επονομαζόμενα και ως Παλιοχώρια και βεβαίως θυμάται το τελευταίο πέρασμα του κυνηγημένου από τις συμμορίες καπετάνιου Άρη Βελουχιώτη από το μονοπάτι που τον οδήγησε στο θάνατο, στον κοντινό Φάγγο της Μεσούντας. 

Σε αυτό το ασπρόγαβρο λοιπόν σταλίζει ακόμη τα καλοκαίρια το κοπάδι των Παπαθανασαίων, το τελευταίο μεγάλο κοπάδι του Πολυνερίου, μοναδικό δείγμα κι αυτό της ακμής της κτηνοτροφίας στην κεντρική Πίνδο. Κανένας άλλος όμως εκτός από τον Τάσο και τον γιό του Κώστα δεν κάνει ούτε για πέντε λεπτά συντροφιά στο ηλικιωμένο δέντρο καθώς το παλιό μονοπάτι προς τη Χούνη έχει εγκαταλειφθεί αφού κανένας άλλος δεν διαβαίνει με το κοπάδι τον αυχένα που οδηγεί στα μεγάλα λιβάδια. 

Το γεγονός νομίζω πως ουδόλως ενοχλεί το μεγάλο δέντρο καθώς είναι βέβαιο πως και σε άλλες περιόδους της μακράς παρουσίας των ανθρώπων στην περιοχή αυτός έχει σημειώσει και πολλές απουσίες. Δεν κράτησαν όμως πολύ, γιατί οι ανάγκες υποχρέωναν πάλι τους ανθρώπους να ανέβουν τα βουνά για να ζήσουν επαληθεύοντας έτσι τον Πατρο Κοσμά τον Αιτωλό που κήρυττε διαρκώς πως τα βουνά είναι αυτά που θα σώσουν, όταν πάλι χρειαστεί τον κόσμο! Κι ο γάβρος μπορεί να μην άκουσε ο ίδιος τα λόγια του ισαποστόλου αγίου των Σκλάβων, αλλά του το μετέφεραν με ψιθύρους τα χαμόδεντρα και φωνές τα μεγάλα δέντρα του δάσους να τα θυμάται αυτός, ο πιο παλιός και να τα λέει στις επόμενες γενιές των δέντρων και των ανθρώπων που θα φυτρώσουν στον κόσμο… 

ΠΟΛΥΝΕΡΙ ΤΡΙΚΑΛΩΝ, 19082005

ΠΟΤΕ ΣΠΑΕΙ ΜΙΑ ΚΑΜΠΑΝΑ;

Το ξέρατε, ότι αν κρούσουμε απότομα μια παγωμένη καμπάνα αυτή θα ραγίσει ή μπορεί και να κοπεί σε χίλια δυο κομμάτια; Τούτο δεν είναι ένα φαινόμενο της ακουστικής, αλλά έχει να κάνει με τη φύση και το είδος του μετάλλου που είναι κατασκευασμένη, μέταλλο το οποίο σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίας όπως αυτές που ζούμε συστέλλεται και μόλις το αγγίξει το γλωσσίδι της καμπάνας θερμαίνεται και ξαφνικά σπάει. Τα μόριά του δηλαδή αναπτύσσουν λόγω της δόνησης τέτοιες ταχύτητες που το θερμαίνουν πολύ απότομα και επειδή δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση, εκρήγνυται και διαλύεται.

Αυτό ακριβώς μπορεί να συμβεί και στην καμπάνα της φωτογραφίας (της Αγίας Παρασκευής δίπλα από το δρόμο που οδηγεί στα χωριά του Ασπροποτάμου) αν παγώσει πάνω της το χιόνι και σπάσει μετά από μια κωδωνοκρουσία, αφήνοντας ένα ήχο μοναδικό και τελευταίο. Ποτέ όμως στο εξής δεν πρόκειται να ακουστεί ένας ίδιος ήχος σαν αυτόν της συγκεκριμένης καμπάνας γιατί κάθε μια της είναι διαφορετική από την άλλη και τούτο έχει να κάνει με την αναλογία και την μείξη των μετάλλων του σώματός της. Και να συγκεντρώσουν οι άνθρωποι το σπασμένο μέταλλο και το χύσουν σε άλλο καλούπι, έστω και στο ίδιο πάλι, δεν πρόκειται να ξαναβγεί ο ίδιος ήχος που είχε η σπασμένη καμπάνα.

Το γεγονός αυτό ήταν γνωστό στους επιτρόπους των εκκλησιών και φυσικά στους κωδωνοκρούστες, ιδιαίτερα αυτών που ζουν στα ορεινά χωριά όπου ο βαρύς παγετός είναι συνηθισμένο φαινόμενο και ποτέ δεν χτυπούσαν τις καμπάνες τις ημέρες που η θερμοκρασία ήταν πολύ χαμηλότερα από το μηδέν. Έτσι προστάτευαν την καμπάνα και οπωσδήποτε δεν έβαζαν πάλι σε έξοδα την ενορία ή υποχρέωναν τους τοπικούς ευεργέτες.

Μοιάζουν τελικά σε αυτό το πράγμα οι καμπάνες με τους ανθρώπους που κανένας δεν είναι ίδιος με τον άλλο και η απουσία κάποιου θεωρείται αναντικατάστατη – ο καιρός όμως δείχνει πως κανένας δεν πέρασε στην ιστορία γι’ αυτό το λόγο, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων σπουδαίων ανδρών και γυναικών. Η επόμενη πάντως καμπάνα που θα πάρει τη θέση της κατεστραμμένης μπορεί να μην έχει τον ίδιο ήχο με την προηγούμενη, αλλά σιγά – σιγά θα τον συνηθίσουν οι άνθρωποι και μπορεί δε και να τους αρέσει περισσότερο. Το ίδιο γίνεται και με τους ανθρώπους. Κάθε ένας που έρχεται στη θέση εκείνου που φεύγει δημιουργεί ένα άλλο νέο περιβάλλον γύρω του και ωθεί στη λήθη όσους δεν μνημονεύονται αρκετά.

Μοιάζουν όμως οι καμπάνες και σαν τις κοινωνίες που κάθε μια της είναι διαφορετική στον χρόνο και στον τόπο και διατρέχουν κι αυτές τον κίνδυνο να διαλυθούν κάποια στιγμή, καλή ώρα όπως η δική μας τον τελευταίο καιρό που δεν της έφτανε η συστολή κάθε δραστηριότητάς της λόγω της οικονομικής κρίσης, ήρθε και ο σιβηρικός χειμώνας και την μάζεψε ακόμα περισσότερο και σε δέμας και σε τρόπο. Τόσο που μπορεί να πάθει τα ίδια όπως η καμπάνα της φωτογραφίας, αν βρεθεί κάποιος ξαφνικά την κρούσει σε ακατάλληλη στιγμή και τότε να δούμε ποιος θα είναι εκείνος που θα συναρμολογήσει τα κομμάτια της…

01022012

ΕΝΑ ΠΟΥΛΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΙΑ ΤΟΥ ΧΑΒΟΥ

Επειδή μπορεί να βαρεθήκατε τα «χαιρετίσματα» με λουλουδάκια, πουλάκια και ομορφιές της Ελλάδας σκέφτηκα να αλλάξω λιγάκι το ύφος τους χωρίς όμως να απομακρυνθώ από την κλασική θεματολογία των σχετικών αναρτήσεων.

Έτσι λοιπόν τράβηξα από το αρχείο την φωτογραφία του πιο απρόοπτου πουλιού που μπορούμε να συναντήσουμε σε ελληνικό έδαφος, είτε αυτό διακρίνεται πάνω σε ένα παράξενο πέτρωμα ή ξύλο, είτε το έχουν φτιάξει χέρια με κάποιο υλικό, είτε είναι μια σύνθεση κάπου στο ύπαιθρο ή σε πάνω σε ένα δημιούργημα του ανθρώπου.

Πρόκειται για ένα πουλί που έχει δημιουργηθεί, από τις πτυχώσεις των υλικών του γήινου φλοιού σε μια πλαγιά του όρους Καταφύγι στα ορεινά Τρίκαλα, όταν αυτές μέσα από απίστευτα τεκτονικά φαινόμενα τα οποία ονομάστηκαν ορογένεση εκτινάχθηκαν από το βυθό της αρχέγονης θάλασσας και δημιούργησαν την Πίνδο, τη ραχοκοκαλιά της Ελλάδας.

Φυσικά ποτέ δεν θα μαθαίναμε πως εκεί μέσα στα σωθικά του βουνού κρύβονταν ένα τέτοιο πουλί, αν την ορογένεση δεν ακολουθούσαν άλλα τεράστια τεκτονικά φαινόμενα, όπως η δημιουργία των κοιλάδων από τους ποταμούς, οι συνεχείς κατολισθήσεις που αποκαλύπτουν τα γεωλογικά στρώματα, η αποσάθρωση των υλικών και άλλα πολλά που χαρακτηρίζουν τη γη ως ένα ζωντανό πλανήτη που διαρκώς εξελίσσεται.

Παρατηρώντας λοιπόν από το δρόμο που οδηγεί από το Γκολφάρι του Αχελώου στο χωριό Γλίστρα το τεθλασμένο από τις τεκτονικές δυνάμεις στρώμα των ασβεστολίθων που γράφει σαν χελιδόνι μέσα σε όγκους από αργιλικά πετρώματα στην απάτητη πλαγιά που λέγεται Χάβος το λιγότερο που μπορούμε να αισθανθούμε είναι δέος και φόβος για τη δύναμη των φαινομένων και το αποτέλεσμα που θα έχουν για το ανθρώπινο είδος την επόμενη φορά που αυτά θα ενεργοποιηθούν…

ΜΥΡΟΦΥΛΛΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ, 15062010