ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΚΑΙ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΣΤΗ ΧΩΡΙΟ…

Τις Απόκριες στο χωριό παλιότερα τις γιορτάζαμε με τραπέζι το βράδυ στα σπίτια γιατί τις περισσότερες φορές ο καιρός ήταν κρύος και βροχερός - σαν τούτες τις μέρες που περνάμε και στα λασπωμένα σοκάκια φαίνονταν μόνο όσοι μασκαρεμένοι πήγαιναν από το ένα σπίτι στο άλλο για επισκέψεις. Με κάτι παλιόρουχα, τσουβάλια, μαντίλες στο πρόσωπο να μη γνωρίζονται και χοντρά ματσούκια στο χέρι που φόβιζαν τα μικρά παιδιά με τσουράπια γεμάτα στάχτη και εντυπωσίαζαν τους μεγάλους με την ευρηματικότητα στη μεταμφίεση. Την Καθαρά Δευτέρα δεν πετάγαμε αετούς γιατί δεν είχαμε και δεν ξέραμε καν να τον φτιάξουμε και αν ήταν βροχερή η μέρα μέναμε άπραγοι στα σπίτια. Αν ήταν καλός καιρός όμως και δεν είχε χιόνια ή πάγο, τότε ξεκινούσαμε να καθαρίσουμε τα χωράφια από τα έργα του χειμώνα και να τα ετοιμάσουμε για όργωμα, νηστεύοντες και μετρημένοι γιατί η νέα χρονιά των καλλιεργειών έρχονταν με πολλές απαιτήσεις…

- Η φωτογραφία συμβολική, με τις γυμνές λεύκες στα χωράφια προς την Παναγία γιατί λέγαμε πως αν είχαμε τότε χαρταετό, θα καταφέρναμε να τον πετάξουμε ψηλότερά τους…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 27022017

ΤΗΣ ΣΥΓΧΩΡΕΣΗΣ Η ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ…

Ο μέγας πλάτανος χωρίς φύλλα στο χοροστάσι της Αγίας Τριάδας σήμερα…

Καθώς μεγαλώνω και αθροίζω όλο και περισσότερες αναμνήσεις, για μένα και για την κοινότητα, όλο και διαπιστώνω πως λείπουν μεγάλα κομμάτια από το μωσαϊκό των εκφράσεων των μελών της αλλά και των εκδηλώσεων της μικρής κοινωνίας της Μεγάλης Κάψης. Τούτο μπορεί να ερμηνευτεί με λίγα σχόλια αλλά όπως διαπιστώνω, κάποια ιδιαίτερα πράγματα που αφορούσαν την εύρυθμη λειτουργία της, έσβησαν χωρίς κάτι το καινούργιο να πάρει τη θέση του παλαιού, εξελίσσοντας ή ταπεινώνοντας το, με αποτέλεσμα αυτά να μη σταθούν ικανά να αποτρέψουν τη διάλυσή της…

Τέτοιες σκέψεις καλλιέργησε η σημερινή, πηχτή ομίχλη που έχει καλύψει όλο τον τόπο και δεν επιτρέπει στο βλέμμα να προχωρήσει παραπάνω από δέκα μέτρα και ο νους μου γύρισε πίσω στις Απόκριες του 1963 και σε ένα γεγονός που αν δεν αντιμετωπίζονταν σωστά θα επηρέαζε τραγικά κατόπιν τη ζωή μου. Εκείνη την ημέρα θυμάμαι, μια λαμπερή ανοιξιάτικη ημέρα, στη διάρκεια ενός παιχνιδιού με τον κλαροκόπο, έκοψα το δεξί μου πόδι ακριβώς στα δύο, πάνω από το γόνατο. Η πρώτη αντίδραση από τη μάνα μου ήταν να μου δόσει ένα γερό ξύλο για να ξεθυμάνει αδιαφορώντας αν το πόδι μου κρέμονταν από ένα νεύρο μόνο. Από τη μανία της με γλίτωσαν κάτι γριές που δεν θυμάμαι καν το όνομά τους και τα περί του συμμαζέματος του κομμένου ποδιού ανέλαβε ο μπάρμπα Μήτσος Λουκόπουλος (Λουκομήτσιος) ο οποίος ασκούσε επιτυχώς την τέχνη του πρακτικού κτηνιάτρου και χάρη στην επιδεξιότητά του μπόρεσα να περπατώ με δυο πόδια!

Πέρα απ’ αυτή την οδυνηρή ανάμνηση, εκείνο που σήμερα μου ήρθε έντονα στη μνήμη ήταν εκείνες οι γριές που με έσωσαν από τα χέρια της μάνας μου. Την είχα ρωτήσει και παλιά και η απάντηση ήταν ότι εκείνη την ημέρα είχαν έρθει όλες οι στο σπίτι όπου έμεινε και η γιαγιά Μαρούλα Παπαδοπούλου (1880 – 1963) να συγχωρεθούν. Το προσπέρασα, δεν έψαξα περισσότερο τότε αλλά τα τελευταία χρόνια άκουσα για τη «συγχώρεση» των Απόκρεω και σε άλλα μέρη κι έτσι ρώτησα τη μάνα μου γι’ αυτή τη παλιά συνήθεια. Δεν θυμόνταν πολλά αλλά ήταν αρκετά να συμπληρώσω τις πληροφορίες για τη "συγχώρεση" στο χωριό με στοιχεία από άλλες μικρές πατρίδες σε όλη την Ελλάδα.  

Ήταν μια συνήθεια που των παλιότερων συγχωριανών, την Κυριακή των Απόκρεω μετά τη λειτουργία να ξεκινούν και να πηγαίνουν, οι ηλικιωμένοι κυρίως, στα σπίτια εκείνων που είχαν μια αντιδικία σε λόγια ή πράξεις και ενόψει της Σαρακοστής ζητούσαν συγχώρεση και γινόταν, λόγω της ημέρας, πάντα αποδεκτή. Η κίνηση αυτή, η οποία ήταν δημόσια και εν γνώσει όλων αποσκοπούσε στην εκτόνωση των εντάσεων μεταξύ των χωριανών και την άμβλυνση των αντιθέσεων, στο ημέρωμα εντέλει της κοινότητας και απ’ όσο θυμάμαι ή με πληροφορούν αυτοί που την πρόλαβαν ως συνήθεια, είχε πολύ καλό αποτέλεσμα.

Για τη "συγχώρεση" λοιπόν είχαν έρθει στο σπίτι οι γριές και να αποχαιρετήσουν με τον δικό τους τρόπο τη γιαγιά Μαρούλα ή οποία μετά από δυο μέρες πέθανε. Αυτές με έσωσαν από το αδυσώπητο χέρι της μάνας μου αλλά από εκείνη τη χρονιά που σοβάρεψα ομολογώ και παρατηρούσα καλύτερα τα πράγματα του χωριού, δεν θυμάμαι να έχει ξαναγίνει με αυτό τον τρόπο. Σήμερα δε που προσπαθώ να ανιχνεύσω κάποια πράγματα του παρελθόντος για το χωριό οι πληροφορίες είναι ελάχιστες γιατί δεν υπάρχουν πια άνθρωποι τέτοιας ηλικίας που να θυμούνται αυτά τα πράγματα και οι νεότεροι, μη δίνοντάς τους σημασία τα άφησαν να σβήσουν, όπως και κάθε τι εξάλλου και χωρίς να βάλουν κάτι άλλο στη θέση τους.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 26022017

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΣΕ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΠΑΤΡΙΔΑ

Αποκρέψαμε φέτος σε τόπο υψηλό· στην Καστανιά του Προυσού Ευρυτανίας, στα 950 υψόμετρο, κάτω από τις κορυφές του Παναιτωλικού και πάνω από τον αόρατο από τις ομίχλες δρόμο του Κρικελοπόταμου ανάμεσα στα πιο σκληρά βουνά της Ευρυτανίας. Το πρωί δώσαμε το παρών στην εκκλησία, στο μνημόσυνο για τις μακαρίτισσες Αγλαΐα Τσόκου και της Αλεξάνδρα Βαστάκη, από τριετίας απούσες στη μικρή κοινότητα που εδώ και δεκαετίες φθίνει χωρίς να φαίνεται ότι στο εγγύς μέλλον θα έχει μια ανάκαμψη. Τούτο αχνοφαίνονταν και στο αντάμωμα που δώσαμε κατόπιν στο καινούργιο, ωραίο καφενείο του Χρήστου Κουτρούμπα για τον καφέ και τραπέζι όπου η διάθεση των Απόκρεω υπερκέρασε το αχνό πένθος για τα πρόσωπα και την κοινότητα. 

Για την ιστορία: στο τραπέζι σήμερα στην Καστανιά καθίσαμε: ο παπα Σωτήρης Τσόκος και η αδελφή του Κατίνα και τον άντρα της Γιάννη Τσατσαράγκο, ο Νίκος Σιάτρας, ο Παναγιώτης Κουτσούμπας με τη μητέρα του Πηνελόπη, ο Θανάσης Καραγιώργος, η Βασιλική Μούρτου, η Κωνσταντίνα Γρομιτσιάρη, ο Νίκος Μπόκος με την Αλέκα, ο Παναγιώτης Γιαννακάρης με τη Σούλα και φυσικά ο Χρήστος Κουτσούμπας με τη γυναίκα του Ελένη και τον γιό τους Χάρη. Του χρόνου, μακάρι να είναι περισσότεροι και φυσικά ο καιρός να είναι πιο πρόσφορος.   

ΚΑΣΤΑΝΙΑ, 13032016

ΜΙΑ ΧΛΑΙΝΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΑ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΑ

Συνηθίζεται, στις μεταμφιέσεις των Απόκρεω να φοράνε παλιωμένα ρούχα, άλλα φθαρμένα κι άλλα εκτός μόδας και τούτο έχει τις εξηγήσεις του. Από τα αγαπημένα ρούχα των καρναβαλιστών είναι οι εθνικές ενδυμασίες και ιδιαίτερα οι φουστανέλες που έχουν να κάνουν και με την πολεμική αρετή των Ελλήνων και τις βλέπουμε να τις φοράνε σε ποικίλους συνδυασμούς και άλλα εξαρτήματα που τονίζουν το νόημα των εορτών.

Παλαιότερα θυμάμαι πως σε αρκετές μεταμφιέσεις οι άνδρες φορούσαν φθαρμένα στρατιωτικά ρούχα που τους είχαν απομείνει από την περίοδο της θητείας και έδωσαν την τελευταία τους μάχη στις δουλειές και τα χωράφια. Τούτο δεν συμβαίνει πλέον καθώς έχουν επικρατήσει άλλες αντιλήψεις και τέτοια ρούχα παραποιημένα φοράνε οι κυνηγοί.

Σε αυτή την κατηγορία των μεταμφιέσεων οι τρανότεροι θα θυμόμαστε και κάποια ιδιαίτερα ρούχα του στρατού, τις χλαίνες οι οποίες ήταν το όπλο του στρατιώτη απέναντι στον βαρύ χειμώνα και αυτές αργότερα αντικαταστάθηκαν από τα αμερικάνικα τζάκετ και τα σλήπινγκ μπαγκ  Αυτά τα πολύτιμα ενδύματα του στρατιώτη που ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικά το χειμώνα κατασκευάζονταν από πρόβεια και γίδινα μαλλιά από ελληνικά εργαστήρια αξιοποιώντας τον πλούτο της κτηνοτροφίας . Χλαίνες βλέπουμε να φοράνε όλοι οι στρατιώτες που πολέμησαν στην Αλβανία καθώς και στην περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και αργότερα, στα μεταπολεμικά χρόνια τις συναντούσαμε στις πλάτες των ξωμάχων σε όλη τη χώρα μέχρι που τις εξαφάνισε ο χρόνος και η φθορά του καιρού.

Έτσι πίστευα πως είχαν εξαφανιστεί εντελώς οι χλαίνες αλλά χθες είδα με έκπληξη να φοράει μία κάποιος από το χορευτικό συγκρότημα από την Μεσσηνία και φυσικά δεν έχασε την ευκαιρία να μάθω γι’ αυτή. Ναι, φορώντας την πολέμησε στην Αλβανία τον χειμώνα του ’40 – ’41 ένας  στρατιώτης από τη Νέδουσα και μετά την φόρεσε για αρκετά χρόνια και σήμερα την φοράει στα τοπικά αποκριάτικα δρώμενα ο Νικήτας Βεργινιάδης και καμαρώνει και φυσικά χαιρόμαστε κι εμείς που σπάει τη μονοτονία της φουστανέλας.

ΑΘΗΝΑ, 07032016

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΜΕ ΑΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ

Στη φωτογραφία οι κυρίες Κική Αλεξίου και Μαρία Καρατζά με τον Θόδωρο Κουσούλη στην άμαξα του Κώστα Μπαλτζόγλου που την έφερε για την παρέλαση από τον Ασπρόπυργο. 

Ντυμένοι σύμφωνα με τις απαιτήσεις της άλλης εποχής που στους δρόμους της Αθήνας κυκλοφορούσαν άμαξες με άλογα αλλά και πολλά ωραία αυτοκίνητα Αθηναίες και Αθηναίοι συμμετείχαν χθες στις εκδηλώσεις της Αποκριάς με μια εορταστική διαδήλωση από την Διονυσίου Αεροπαγίτου ως την Πλάκα. 

ΑΘΗΝΑ, 06032016

ΚΟΥΔΟΥΝΑΤΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΚΥΟΙ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Δεν ξέρω πόσο θα μπορούσε να δέσει σήμερα στο Σύνταγμα η συγκέντρωση εφοδίων για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες με τις προγραμματισμένες εμφανίσεις παραδοσιακών συγκροτημάτων που παρουσίαζαν αποκριάτικα δρώμενα από τις Περιφέρειες της χώρας. Απορώ με την προχειρότητα που έγινε εκεί ενώ κάλλιστα θα μπορούσε να γίνει σε μια άλλη πλατεία, όπως η Δημαρχείου για παράδειγμα, που είναι μεγαλύτερη και πιο ανοιχτή…

Δεν μου άρεσε καθόλου σήμερα που η πλατεία έμοιαζε σαν μια μεγάλη χωματερή και νομίζω πως όλα θα μπορούσαν να γίνουν με καλύτερο τρόπο και σε άλλο τόπο – τόσο από πλευράς διοργανωτών όσο και των προσφερόντων τη βοήθειά τους.  

ΑΘΗΝΑ, 06032016

ΚΑΛΟ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ

 

Παράξενος Φλεβάρης ο φετινός, με ζέστη περίεργη, ύπουλη που σπέρνει ιώσεις (άλλη μια μέρα θα ζήσω με αυτήν) αλλά και η οποία αναστατώνει τα πουλιά και ιδιαίτερα τα κοτσύφια που ήδη ξύπνησαν κι αυτά και φτεροκοπάνε στα δέντρα του ακαλύπτου λες και είναι Απρίλης. Δεν μου κάθονται όμως να ποζάρουν και γι’ αυτό ανέσυρα από το αρχείο τη φωτογραφία ενός ωραίου κότσυφα που γνώρισα πέρσι τέτοιες μέρες στα Πατήσια που ο καιρός ήταν στα ίσια του και είχε και το κρυάκι του και τη συννεφιά του εκείνη την ημέρα, όπως θα πρέπει πραγματικά να είναι ο Φλεβάρης και όχι μασκαρεμένος Απρίλης....

ΑΘΗΝΑ, 22022014

ΟΙ ΜΑΣΚΑΡΑΔΕΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

«Μασκαράδες», ήταν μια ωραία λέξη την οποία χρησιμοποιούσαν οι παλαιότεροι όταν αναφέρονταν στους πολιτικούς εν γένει καθώς και σε μια σειρά άλλων προσώπων που είχαν σχέση με την εξουσία και οπωσδήποτε βεβαίως με το δημόσιο ταμείο. Μια λέξη με ρίζες βαθιές στην παλιά γλώσσα των Ελλήνων αρκούσε να καλύψει όλη τη γκάμα των δραστηριοτήτων αυτών και στις συλλαβές της απηχούσε το άγχος που με ποικίλους τρόπους σώρευαν στην πλάτη του πολίτη ο οποίος δυσανασχετούσε, αλλά δεν έβαζε ποτέ μυαλό και πάντα ανανέωνε με την ψήφο του την εκλογή των «μασκαράδων». Και όταν θύμωνε, έλεγε ένα «άντε να χαθήτε μασκαράδες» και ξαλάφρωνε κάπως…

«Μασκαράδες» ήταν πάντα γεμάτη η ζωή των Ελλήνων και από αυτούς άλλοι φορούσαν κουστούμια πολιτικών και καπέλα, άλλοι στολές του στρατού και της αστυνομίας και πολλοί ράσα και μίτρες αλλά γι’ αυτούς υπήρχε άλλη λέξη που θα μας απασχολήσει άλλη μέρα με το περιεχόμενό της. Όλη τη χρονιά, πίστευε ο λαός πως οι προειρημμένοι, μαζί με τους δικαστικούς, τους δικηγόρους, τους εφοριακούς, τους γιατρούς, τους μηχανικούς κ.ά. φορούσαν τα μασκαρέματά τους και μόνο το τριώδιο ντύνονταν πραγματικοί άνθρωποι με παρδαλά ρούχα, περίεργα παπούτσια και έβαζαν περίεργες μάσκες και μουτσούνες, καβάλαγαν καλάμια, χόρευαν το γαϊτανάκι και έκαναν ένα σωρό διασκεδαστικά πράγματα που ευφραίνονταν ο κόσμος και χάζευε να ξεχάσει τη μοίρα του ο κάθε πικραμένος.

Τη λέξη «μασκαράδες» σήμερα την αντικατέστησαν άλλες πιο λεπτές, πολιτικά ορθές στη γλώσσα της εξουσίας και ο λαός που έχει τόσο περιθωριοποιηθεί από τις δυναστείες και τις κάστες των λογής – λογής πολιτικών πλέον τις καταλαβαίνει μόνο με τη διαμεσολάβηση των ΜΜΕ που πρόθυμα αναλαμβάνουν να ερμηνεύσουν και να περιγράψουν τι σημαίνει λαμόγιο, golden boy και golden girl εσχάτως, αρπακτικό και ένα σωρό άλλα. Και τούτο γιατί με τη συνεχή πλύση εγκεφάλου περί της χρησιμότητας στην κοινωνία του εσμού των αναφερθέντων οι μάσκες έγιναν θεσμός και δεν καταλαβαίνουμε πότε τελειώνει το Τριώδιο.

ΑΘΗΝΑ, 16022010

ΥΓ. Γράφτηκε τέτοιες ημέρες το 2010, το έτος που όλοι κάναμε την στρουθοκάμηλο και φυσικά τη στάση αυτή την πληρώνουμε σήμερα ακριβότερα και βεβαίως, με κάτι που δεν φαντάζονταν κανένας: με αριστερή κυβέρνηση σε σύμπραξη με τους ΑΝΕΛ!!!