ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΣΟΔΕΙΑΣ

Υπάρχει ένα άγαλμα στον πέριξ του Ζαππείου χώρο, σμιλεμένο από τον Δημήτρη Φιλιππότη το 1870, που δείχνει ένα νεαρό θεριστή να έχει στην αγκαλιά του ένα δεμάτι από στάχια. Πρόκειται για ένα γυμνό αγόρι, που έχει στο κεφάλι του ένα καπελάκι όχι απ’ αυτά που έβαζαν συνήθως οι θεριστάδες κατά τα παλιότερα χρόνια αλλά ένα άλλο που συνήθως υποχρέωναν τα παιδιά της πόλης να φοράνε σαν έβγαιναν στην εξοχή μη τα κάψει ο ήλιος.

Το λουλούδι στην κορδέλα του καπέλου κάτι τέτοιο δείχνει και πιθανόν ο γλύπτης, με αυτό ήθελε να στείλει ένα άλλο μήνυμα με αποδέκτη όχι τόσο τα αγροτόπαιδα αλλά τα παιδιά των πόλεων και δη εκείνα που σπουδάζουν και μέσω των σπουδών τους θα διεκδικούσαν κατόπιν την επιτυχία στη ζωή. Δεν γνωρίζω όμως αν το σκεπτικό του ήταν αυτό, ούτε και πολλά από τη γλυπτική τέχνη κι έτσι δεν μπορώ να εκτιμήσω και την καλλιτεχνική αξία του έργου που είναι χαμένο πίσω από τις άκαρπες πρασινάδες του κηπαρίου δίπλα στη μεγάλη δενδροστοιχία με τις τζακαράντες που σκιάζει τη διαδρομή από τη Βασιλίσσης Όλγας ως την είσοδο του εμβληματικού κτιρίου. Το άγαλμα του μικρού θεριστή όμως ξεχωρίζει στη σωρεία των άλλων ανδριάντων και των προτομών γύρω από το Ζάππειο αλλά και σε άλλα σημεία της πόλης που είναι αφιερωμένα σε στρατηγούς, φιλοσόφους, ιερωμένους, ευεργέτες, πολιτικούς και άλλα πρόσωπα που κατά την κοινή άποψη προσέφεραν όλοι τους από κάτι στην πόλη, την κοινωνία και την πατρίδα και τιμούνται με αυτόν τον τρόπο.

Ανάμεσά τους είναι και ο μικρός θεριστής, σύμβολο μιας εποχής που μπορεί οι εικόνες της να έσβησαν από την εξέλιξη της τεχνολογίας πάνω στον αγροτικό τομέα αλλά παραμένει ένα αιώνιο πρότυπο του μόχθου για την σπορά και κυρίως για τη σοδειά της χρονιάς. Ο μαρμάρινος θεριστής του Φιλιππότη σκύβει με ευλάβεια πάνω στα στάχια και τα κρατάει τρυφερά στην αγκαλιά του σαν παιδιά ή σαν αγαπημένο κορμί και κατά τη γνώμη μου αυτό που συμβολίζει είναι και το ζητούμενο της εποχής μας: οι χαμένες σοδιές των Ελλήνων που όλοι ψάχνουν να βρουν που πήγαν και πως σπαταλήθηκαν.

Οι σοδειές για τις οποίες κανένας δεν κόπιασε, δεν ίδρωσε και πέρασαν από τα χέρια μας σαν αέρας κι έσβησαν σαν καπνός. Οι σοδειές που αντί να συμβάλλουν στην προκοπή του τόπου και στο κοινό καλό, μαρμάρωσαν όπως τα στάχια στην αγκαλιά του μικρού θεριστή σε σφραγισμένα μπαούλα και συρτάρια και στέρφεψαν. Ούτε ένα σπυρί από τα δεμάτια τους δεν έφτασε πάλι στη γη να ανταποδώσει το πολλαπλάσιο κι ένα αν έπεσε κάτω, ήταν τόσα πολλά τα κοράκια που μάλωσαν μεταξύ τους ποιο θα το αρπάξει πρώτο.

Προφητικός ο Φιλιππότης για την εποχή του, κατά την οποία η μικρή Ελλάδα άρχισε να κάνει τα πρώτα βήματα ανάπτυξης που κορυφώθηκε στην περίοδο της πρωθυπουργίας Χαριλάου Τρικούπη για να ακολουθήσει κατόπιν μια μακρά περίοδος φτώχειας και απελπισίας που σημάδεψε τη χώρα, μοιάζει όμως να έχει αφιερωμένο τον θεριστή του και στη σημερινή Ελλάδα που παραπαίει στα χέρια των τυχάρπαστων που σπαταλούν τις σοδειές όλου του ελληνικού λαού και τον οδηγούν στην πιο βαθιά από ποτέ φτώχεια του.

ΕΛΕΓΕΙΑΚΟ ΓΙΑ ΕΝΑ ΩΡΙΜΟ ΑΜΥΓΔΑΛΟ

… Ένας καρπός που μοιάζει να φοβάται να πέσει από το κλαρί επειδή ξέρει πως δεν θα έχει καμιά τύχη να γίνει δέντρο γιατί στο έδαφος καραδοκούν τα λιμασμένα ποντίκια και αν τύχει να γλυτώσει απ’ αυτά και καταφέρει να βγάλει ρίζες και να βλαστήσει, κανένας δεν πρόκειται να σταθεί πλάι του να το βοηθήσει να μεγαλώσει!

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 21092017

ΤΟ ΦΥΛΑΚΤΟ ΤΗΣ ΣΟΔΕΙΑΣ

Στη φωτογραφία, οι "μαθητές" Αλέξανδρος και Ορέστης Γρίβας,
 ο "δάσκαλος" Μπάμπης Τσιχτής, ο Χρήστος Γρίβας και ο Βάϊος Απάλας.

Ήταν μια συνήθεια που διατηρούσαν από την αυγή της γεωργίας οι αγρότες της Θεσσαλίας να πηγαίνουν το πρωί της Πρωτομαγιάς στα χωράφια με τα χλωρά δημητριακά, να κόβουν μερικά μακριά στάχια και να πλέκουν με αυτά ένα σταυρό που τον έλεγαν ψαθίτσα. Αυτό το μικρό κομψοτέχνημα το οποίο λειτουργούσε σαν φυλακτό για τη σοδειά, το κρεμούσαν στην πόρτα του σπιτιού και το διατηρούσαν κατόπιν σε ένα τοίχο όλο το χρόνο.

Αν και η σπουδαία αυτή συμβολική πράξη γίνονταν την Πρωτομαγιά, το γεγονός δεν είχε να κάνει σε τίποτα με την τρέχουσα έννοια του εορτασμού των λουλουδιών ή των εργατικών αγώνων αλλά απλά συνέπιπτε με την πρώτη ημέρα του Μάη που τα γαλατωμένα (λέγονται έτσι γιατί οι χυμοί στους χλωρούς καρπούς των δημητριακών μοιάζουν σαν το γάλα) και είχαν σκοπό την ευλογία για την ευνοϊκή πορεία μέχρι την ωρίμανση και τη συγκομιδή.

Μέχρι λίγα χρόνια πριν, την ημέρα αυτή που τα σχολεία σε κάθε χωριό πήγαιναν εκδρομή σε κάποιο όμορφο μέρος, οι δάσκαλοι έβαζαν τα παιδιά που ήδη ήξεραν λίγα πράγματα από τα σπίτια τους για τη συνήθεια, να πλέκουν ψαθίτσες και επαινούνταν η καλύτερη.

Με την εξέλιξη όμως της τεχνολογίας οι ψαθίτσες σχεδόν ξεχάστηκαν και μόνο λίγοι ηλικιωμένοι αγρότες την θυμούνται. Σε αυτούς απευθύνθηκε ο Μπάμπης Τσιχτής από το χωριό Καλογριανά της Καρδίτσας οποίος προσπαθεί να αναβιώσει τη συνήθεια για να συμπληρώσει τις πληροφορίες και να βελτιώσει την τεχνική του ώστε αύριο να μπορέσει να ανταποκριθεί πλήρως στο αίτημα της ημέρας που θέλει την αναβίωση της συνήθειας.

Γι’ αυτό το λόγο προχθές πήγαμε μαζί στο χωράφι του Βάϊου Απάλα, στη Μαραθέα όπου τα στάχια ήταν ήδη αρκετά ψηλά και δίδαξε στους μικρούς Αλέξανδρο και Ορέστη Γρίβα αλλά και σε όσους τον παρακολουθούσαμε πως πλέκουν την ψαθίτσα για να μη ξεχάσουν οι επόμενες γενιές πως η σοδειά δε σημαίνει μόνο γεμάτο αμπάρι αλλά και ζωής ευλογία.

ΚΑΡΔΙΤΣΑ, 02052017

ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΣΟΔΕΙΑΣ

Υπάρχει ένα άγαλμα στον πέριξ του Ζαππείου χώρο όπου δείχνει ένα νεαρό θεριστή να έχει στην αγκαλιά του ένα δεμάτι πυκνά στάχια. Πρόκειται για ένα γυμνό αγόρι, που έχει στο κεφάλι του ένα καπελάκι όχι απ’ αυτά που έβαζαν συνήθως οι θεριστάδες κατά τα παλιότερα χρόνια αλλά ένα άλλο που συνήθως υποχρέωναν τα παιδιά της πόλης να φοράνε σαν έβγαιναν στην εξοχή μη τα κάψει ο ήλιος.

Το λουλούδι στην κορδέλα του καπέλου κάτι τέτοιο δείχνει και πιθανόν ο γλύπτης άλλα ήθελε μέσω αυτού να πει. Δεν γνωρίζω ούτε το σκεπτικό του ούτε και πολλά από τη γλυπτική τέχνη κι έτσι δεν μπορώ να εκτιμήσω και την καλλιτεχνική αξία του έργου που είναι χαμένο πίσω από τις άκαρπες πρασινάδες του κηπαρίου.

Ασκώ όμως καθημερινά την όρασή μου στην πόλη και μου αρέσει να ξεχωρίζω πράγματα που μου αρέσουν και κάποιες φορές θέλω να τα συστήνω και σε φίλους μου που πιθανόν τα αγνοούν. Το άγαλμα του μικρού θεριστή όμως ξεχωρίζει στη σωρεία των άλλων ανδριάντων και των προτομών γύρω από το Ζάππειο αλλά και σε άλλα σημεία της πόλης που είναι αφιερωμένα σε στρατηγούς, φιλοσόφους, ιερωμένους, ευεργέτες, πολιτικούς και άλλα πρόσωπα που κατά την κοινή άποψη προσέφεραν όλοι τους από κάτι στην πόλη, την κοινωνία και την πατρίδα.

Ανάμεσά τους και ο μικρός θεριστής, σύμβολο μιας εποχής που μπορεί να έσβησε από την εξέλιξη της τεχνολογίας πάνω στον αγροτικό τομέα αλλά παραμένει ένα αιώνιο πρότυπο του μόχθου για τη σοδειά της χρονιάς. Ο μαρμάρινος θεριστής σκύβει με ευλάβεια πάνω στα στάχια και τα κρατάει τρυφερά στην αγκαλιά του σαν παιδιά ή σαν αγαπημένο κορμί και κατά τη γνώμη μου πιστεύω πως έχει μεγαλύτερη αξία ανάμεσα στα άλλα αγάλματα καθώς αυτό που συμβολίζει είναι και το ζητούμενο της εποχής μας. Οι χαμένες σοδιές που όλοι ψάχνουν να βρουν που πήγαν και πως σπαταλήθηκαν. Οι σοδειές για τις οποίες κανένας δεν κόπιασε, δεν ίδρωσε και πέρασαν από τα χέρια μας σαν αέρας κι έσβησαν σαν καπνός…

- Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Σοδειά», τεύχος τρίτο το οποίο θα βρείτε σε κεντρικά βιβλιοπωλεία της Αθήνας και πολλών άλλων πόλεων. Θα διαβάσετε και άλλα πολλά ενδιαφέροντα θέματα και θα την αγαπήσετε…