Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΟΦΟΡΙΑΣ

 

Για κάποιον λόγο φέτος του οποίου οι εξηγήσεις αναζητούνται πέρα από την λογική ή της επιστήμης τις εκτιμήσεις, η ανθοφορία των καρποφόρων είναι εντυπωσιακή. Τούτο λένε όσοι έχουν ακόμη το δικαίωμα να συνομιλούν με την φύση, να καταλαβαίνουν τους κύκλους της και να μην τρομάζουν από τα απρόοπτα που συμβαίνουν, είναι συνέπειες ενός χειμώνα που έδειξε την προσωπικότητά με πολλά χιόνια και ιδιαίτερα παγωμένο καιρό.

Αυτό λένε οι ελάχιστοι που έχουν απομείνει στην ύπαιθρο ή έχουν καταφύγει στις πόλεις μη αντέχοντας αυτούς που πληροφορούνται τον καιρό από τις ειδήσεις, οφείλεται στο ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες λειτούργησαν έτσι ώστε να μειωθούν κατά πολύ τα βακτήρια, τα μικρόβια και ένα σωρό άλλοι ιοί που αναπτύσσονται στις χλιαρούς χειμώνες. Επικαλούμενοι δε τους παλαιότερους που ουδέποτε η σχέση τους με την φύση είχε διαρραγεί επαναλαμβάνουν την άποψη ότι ο πάγος «ψήνει» όχι μόνο τα μικρόβια που αναπτύσσονται στο περιβάλλον αλλά ακόμα και τα φίδια μέσα στις τρύπες τους. Το έλεγαν δε αυτό γιατί μόλις άρχιζε να ζεσταίνει ο καιρός, όλα τα φίδια ξύπναγαν και ο φόβος που είχαν γι’ αυτά μειώνονταν καθώς πίστευαν πως αρκετά θα μείνουν παγωμένα μέσα στη γη.

Με λιγότερα μικρόβια και άλλα επιβλαβή λοιπόν λόγω του πάγου και όχι βέβαια των χημικών παρασκευασμάτων που πλημμυρίζουν πια τη γη η φετινή ανθοφορία είναι κάτι που χρόνια έχει να παρατηρηθεί. Όχι μόνο στους οργανωμένους οπωρώνες αλλά και σε οποιοδήποτε άγριο καρποφόρο στις εξοχές και στο δάσος. Λόγω της μείωσης έως την εξαφάνιση σχεδόν της κτηνοτροφίας τα τελευταία χρόνια στις ημιορεινές περιοχές της χώρας έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά τα άγρια καρποφόρα και αυτά ανθίζουν ανάλογα με το είδος και βέβαια το υψόμετρο που φύτρωσαν. Τα περισσότερα απ’ αυτά τα δέντρα έχουν φυτρώσει εκεί γιατί τα πουλιά μετέφεραν σπόρους με τα περιττώματά τους ενώ ορισμένα χωρίς τον φόβο της γίδας κατάφεραν να σηκώσουν κεφάλι, να πάρουν ύψος και ανάστημα. 

Έτσι βλέπουμε παντού άγριες κορομηλιές καθώς και μηλιές ενώ πιο σπάνια κυδωνιές και άλλα δέντρα. Με μια καθυστέρηση ενός δεκαημέρου περίπου λόγω του κρύου, άνθισαν αυτές τις ημέρες, ομορφαίνουν τα χωράφια και τα δάση και καθώς παρατηρείται μια αργοπορία και στην άνθηση των αγριολούλουδων αποτελούν τον κύριο στόχο των μελισσών που δεν σηκώνουν αναβολές στο έργο τους και πετάνε όπου μυριστούν γύρη.

Είναι δε τόσο πυκνή η ανθοφορία ορισμένων απ’ αυτά τα δέντρα που προκαλεί και απορίες. «Θα δέσουν όλα αυτά τα λουλούδια;», σκέφτονται κάποιοι που βλέπουν το στολισμένο δέντρο σαν μηχανή παραγωγής ή άλλοι που το προσεγγίζουν ως εικαστικό έργο χωρίς να μπορούν να μπουν στο νόημα γιατί το κάνει αυτό η αγριομηλιά ή γκορτσιά.  

Είναι βέβαιο πως κανένα απ’ αυτά δεν στολίζεται να το δουν οι άνθρωποι και αναλόγως πως βλέπει τον κόσμο ο καθένας να εκφράσει τις απορίες του ή να βγάλει τα συμπεράσματά του. Είναι η φύση τους τέτοια και η ανθοφορία τους περισσότερο αφορά τις μέλισσες παρά κανένα άλλο πλάσμα. Το κάνει για να τραφούν οι μέλισσες γιατί αυτές γονιμοποιούν τον κόσμο και αν λείψουν θα αρχίσουν οι στείρες εποχές και θα οδηγήσουν την κοινωνία μας σε αφανισμό. Χαίρονται τα δέντρα όταν τα πλημμυρίζουν σμήνη από μέλισσες και απολαμβάνουν το βουητό τους και το πέταγμά τους από άνθος σε άνθος.

Αυτές με τη σειρά τους ανταποδίδουν την ευγνωμοσύνη τους στα δέντρα συλλέγοντας γύρη απ’ όλα τα άνθη με τον τρόπο που καμιά μηχανή δεν μπορεί να τις αντιγράψει. Δεν αφήνουν ούτε ένα που να μην το επισκεφτούν αλλά από την άλλη δεν είναι και υποχρεωμένες να δώσουν απολογισμό αν πέτυχε ή όχι η επικονίαση που συμβάλλουν. Το δέντρο, όπως και η κοινωνία αλλά με πιο σοφό τρόπο, ελέγχει αυτή τη λειτουργία. Με ποιο τρόπο είναι σχεδόν απίθανο να το καταλάβει ο άνθρωπος. Το δέντρο αφήνει τις μέλισσες να περάσουν απ’ όλα τα άνθη του αλλά λίγα απ’ αυτά θα αφήσει να δέσουν καρπό και λιγότερα ακόμα να τον ωριμάσουν. Με τον τρόπο του αποβάλλει την επικονίαση στα περισσότερα άνθη γιατί εκτιμά τις δυνάμεις του και ξέρει πολύ καλά ότι αν έχει μια αγριομηλιά για παράδειγμα δυο χιλιάδες άνθη, δεν μπορεί να ωριμάσει δυο χιλιάδες μήλα.

Η αγριομηλιά ξέρει μέχρι τι μπορεί να θρέψει στα κλαδιά της γι’ αυτό και περιορίζει από τώρα την καρποφορία της. Ξέρει πόσο βάρος μπορούν να σηκώσουν τα κλαδιά της, ξέρει πόσο νερό διαθέτει το έδαφος κάτω από τις ρίζες της, ξέρει τις αέρηδες φυσάνε εκεί που είναι φυτρωμένη, ξέρει τι έντομα κυκλοφορούν κοντά της, ξέρει και προοικονομεί  για το μέλλον που θα έχουν οι καρποί της – τα παιδιά της και οι απόγονοι αυτών. Ξέρει πως με λιγότερους καρπούς στα κλαδιά της αυτοί θα θρεφτούν καλύτερα και θα είναι πέρα τον Αύγουστο το καμάρι της και το καμάρι όλης της πλάσης γύρω της.

Για να το καταλάβει αυτό ο άνθρωπος θέλει να γυρίσει πίσω και να αναζητήσει την αλήθεια της φύσης μέσα από τα μικρά, τα ασήμαντα πολλές φορές πράγματα που την συνθέτουν και να αποκωδικοποιήσει τα μηνύματα που εκπέμπουν ένα σωρό λειτουργίες της. Όπως το προσκύνημα των μελισσών στην ανθισμένη αγριομηλιά και τη λαχτάρα αυτής να ακούσει το βουητό τους στα κλαδιά της και να τις νιώσει να βυζαίνουν βαθιά τα άνθη της χωρίς να σκέφτεται πόσα άνθη θα δέσουν μήλα και πόσα θα μείνουν στείρα. Ξέρει αυτή γιατί το κάνει…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ., 01052022

ΤΑ ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΙΣΜΕΝΩΝ ΚΟΡΟΜΗΛΙΩΝ

Το πλάι κάτω από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας γεμάτο ανθισμένες κορομηλιές.

Έτσι έρχεται κάθε χρόνο η άνοιξη στη μικρή πατρίδα. Πρώτες στις εξοχές ανθίζουν οι κρανιές, εκείνα τα σεμνά δεντράκια που τον περισσότερο χρόνο βρίσκονται κάτω από τη σκιά των μεγάλων δέντρων και βγάζουν μικρά κίτρινα ανθάκια που τολμούν να αμφισβητήσουν ακόμη και τον πάγο και τα οποία δεν ενθουσιάζουν τις μέλισσες· έτσι κι αλλιώς είναι ακόμη μουδιασμένες μέσα στις κυψέλες και περιμένουν υπομονετικά να μεγαλώσει η μέρα και να αρχίσουν τα ρεύματα της ζέστης να κινούνται στον αέρα να μπορέσουν να πετάξουν και να αρχίσουν το μέγα έργο της επικονίασης των φυτών.

Μετά έρχονται οι κορομηλιές, ένα ημιάγριο είδος δέντρων που όμως διακρίνεται από μια ιδιαίτερη κοινωνικότητα καθώς αυτές  ζουν στις παρυφές των παρατημένων χωραφιών και στους κήπους και σπάνια ξεμοναχιασμένες στις εξοχές και στα δάση. Είναι όντως τα πιο κοινωνικά δέντρα οι κορομηλιές και προτιμούν να μεγαλώνουν μέσα στα χωριά, κοντά στους ανθρώπους ενώ είναι αυτές πάλι που θυμίζουν, αυτές τις ημέρες με την πυκνή και λαμπερή ανθοφορία τους ότι εκεί που βρίσκονται κάποτε υπήρχε ένας κήπος, μια καλύβα ή ακόμα και ένα σπίτι που έχει λιώσει ο καιρός και κανείς εκτός απ’ αυτές δεν το θυμάται. 

Σαν να κάνουν Ψυχοσάββατο σε όλους όσους φύτρωσαν και έσβησαν στη μικρή πατρίδα· κοντινές γενιές προγόνων που ακόμη μνημονεύονται ή άλλες παλιές που ξεχάστηκαν και αφιέρωσαν τη ζωή τους στο σκάψιμο, στο όργωμα, το πότισμα, τον θέρο και τον τρύγο μοιάζουν οι ανθισμένες κορομηλιές πάνω από παρατημένα χωράφια τούτες τις μέρες Σαρακοστής, της διαρκούς Σαρακοστής που ζουν όλο το χρόνο οι μικρές πατρίδες σε όλη την επικράτεια. Αψηφούν κι αυτές το κρύο, ακόμη και το χιόνι που πολλές φορές και τον πάγο για να ανθίσουν και δεν τις νοιάζει αν φτάσουν (που παρόλα αυτά το καταφέρνουν) στην καρποφορία  που γι’ αυτές και άλλα κλαριά του κόσμου είναι μια διαρκής ευθύνη και ανεξάρτητα αν γλυκάνουν το στόμα του ανθρώπου ή των πουλιών πια μόνο...   

ΑΘΗΝΑ, 19032018

ΟΙ ΚΡΑΝΙΕΣ ΑΝΘΙΣΑΝ ΚΙ ΕΦΕΤΟΣ

Είναι το κλαρί της εξοχής εκείνο που μαζί με τις φουντουκιές τολμούν να ανθίσουν μέσα στο καταχείμωνο αψηφώντας τις βροχές και τον πάγο και δίνουν με το σεμνό κίτρινο χρώμα των λουλουδιών τους μια ιδέα μελαγχολίας στα σύδεντρα ανάμεσα στα παρατημένα χωράφια. Φέτος που η πλάση δεν γνώρισε αληθινό χειμώνα αλλά μια περίοδο που θύμιζε παραστρατημένο φθινόπωρο με υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία, στο ύπαιθρο όλα μοιάζουν διστακτικά και δεν εκδηλώνονται καθώς όπως λένε οι παλιοί, τον τελευταίο λόγο στην εποχή τον έχει ο απρόοπτος Μάρτης. Οι κρανιές όμως, καθότι και κλαρί που αγαπά να φυτρώνει μέσα στα χωριά, το τολμούν και ανάλογα τώρα με την εξέλιξη της ανθοφορίας τους θα προσφέρουν λίγο ή πολύ καρπό για να έχουν να πορεύονται τα πουλιά και οι άνθρωποι να φτιάχνουν με αυτούς ωραία λικέρ καθώς και με κάποια εύρωστα και δυνατά κλαριά τους και τις περίφημες κρανίσιες γκλίτσες.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 20022018

ΤΟ ΧΘΕΣΙΝΟ ΧΙΟΝΙ ΗΤΑΝ Ο ΕΡΧΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

Θρίαμβος του λευκού πάνω στο φρέσκο φύλλωμα μιας αβόσκητης τσαπουρνιάς που θράσεψε στην κοίτη σιωπηλού αγροτικού δρόμου, δίπλα στο παρατημένο χωράφι των προγόνων στη Μεγάλη Κάψη Τυμφρηστού. Δίκαιη ως πρέπει να είναι η Άνοιξη, ευλογεί στο πέρασμά της και τους ταπεινότερους θάμνους, τους χαϊδεύει με την ανάσα της και μερεύουν για λίγες ημέρες και τα πιο σκληρά αγκάθια. Τα σκεπάζει με άπειρα λουλούδια που ευωδιάζουν νέους έρωτες και προκαλεί τις μέλισσες και όλων των εντόμων τον κόσμο να ηχήσουν με τα φτερά τους και τη λαλιά τους την είσοδο στην καινούργια εποχή. 

- Έμοιαζε σαν ο Χειμώνας να ξεφορτώθηκε την προηγούμενη νύχτα όσο χιόνι του είχε περισσέψει στις εξοχές του Τυμφρηστού και το λευκό σε όλες τις αποχρώσεις του κάλυψε τα δέντρα στολίζοντας με τους ανθούς του την εποχή της νέας καρποφορίας. Σεμνά, αθόρυβα, από την ανατολή και με ελαφρό νοτιά, σιωπηλά ήρθε χθες η Άνοιξη. Κανένας δεν την πήρε είδηση καθώς όλοι έβλεπαν το χειμώνα να αποδημεί! 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 16042009

ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΑΛΛΟ ΦΛΕΒΑΡΗ

Καλημέρα σας και καλό Σαββατοκύριακο να έχουμε όλοι. Κι επειδή βλέπουμε τα πράγματα με διαφορετικά φίλτρα ο καθένας, ας την ξεκινήσουμε με τουλάχιστον κάτι το οποίο αποδεχόμαστε όλοι και λόγω της δυναμικής του δεν μπορούμε να το αμφισβητήσουμε. Όπως για παράδειγμα ή άνθιση των αμυγδαλιών τούτη την εποχή στα πεδινά μέρη της πατρίδας μας, η οποία όμως κι αυτή δεν πάει καλά φέτος λόγω των ιδιοτροπιών του καιρού κι έτσι αναγκάστηκα να δανειστώ ένα κλαρί από την περασμένη χρονιά για να ανοίξει λίγο το μάτι μας πριν αρχίσει στη συνέχεια της μέρας να μαυρίζει σιγά - σιγά πάλι…

ΥΓ. Η φωτογραφία με το ανθισμένο κλαρί αμυγδαλιάς από την Καρδίτσα, το 2009!

ΑΘΗΝΑ, 04022017

ΑΠΡΙΛΙΑΤΙΚΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΟΧΗ

Είναι όμορφος μήνας ο Απρίλης. Η μέρα μεγαλώνει, ζεσταίνει ο καιρός και η ανθοφορία θεμελιώνει την καρποφορία του καλοκαιριού και ενδεχομένως και μια καλή συγκομιδή. Είναι όμορφος παντού, ιδιαίτερα στις εξοχές γύρω από τα χωριά όπου ακόμη υποφώσκουν κάποια από τα παλιά χωράφια των προγόνων τα οποία χρόνο με το χρόνο πνίγονται στα αγριόδεντρα τα οποία ασφυκτικά κυκλώνουν και υποσκελίζουν με τη δύναμή τους τα ελάχιστα ήμερα δέντρα τα οποία επιμένουν να διεκδικούν τον ρόλο τους στον κόσμο πριν και αυτά εξαγριωθούν από την πίεση του δάσους. 

Τους περισσότερους μήνες του χρόνου αυτά δεν διακρίνονται λόγω της ταπείνωσης που υφίστανται διαρκώς από τα άγρια αλλά κατά το διάστημα της ανθοφορίας καταφέρνουν να δηλώσουν με τα λουλούδια τους για λίγες ημέρες την παρουσία τους ανάμεσα στο πυκνό πλήθος των ανταγωνιστών τους. Χωρίς να έχουν δίπλα τους ή σιμά τους τον άνθρωπό που τα φύτεψε ή τα ημέρωσε, τα παρατημένα καρποφόρα των εξοχών αλλά και πολλά που βρίσκονται μέσα στα χωριά προσπαθούν με την ανθοφορία τους να δηλώσουν την ύπαρξή τους και να προκαλέσουν κάποιον να πάει να απομακρύνει από δίπλα τους το φόβο του δάσους και να μπορέσουν κι αυτά να δέσουν και να μεγαλώσουν τον καρπό τους.  

Μοιάζει μάταιο αυτό το παιχνίδι αλλά με τους καιρούς που έρχονται, όλα είναι πιθανά πλέον και δεν αποκλείεται κάποια απ’ αυτά τα παρατημένα καρποφόρα να αποτελέσουν τη μαγιά για την ανάσταση κάθε τόπου.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 10042016

Η ΑΝΤΟΧΗ ΤΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑΣ

Νομίσατε θα γλιτώνατε σήμερα από μια ακόμα παγωμένη καλημέρα. Μην το πάρετε όμως σοβαρά και βιαστείτε να προσπεράσετε τη φωτογραφία που μπορεί να φέρνει στο νου τσουχτερό κρύο - σαν αυτό που έχει ενσκήψει σήμερα στην πόλη - αλλά να δείτε σ’ αυτηή την γενναιότητα που έχουν τα αρσενικά λουλούδια της άγριας φουντουκιάς να εκτεθούν στο όψιμο χιόνι της άνοιξης. Όντως οι φουντουκιές ανθίζουν πολύ νωρίς, σχεδόν πιο μπροστά απ’ όλα τα είδη του δάσους και τα άνθη τους χωρίζονται σε αρσενικά και θηλυκά. Οι ταξιανθίες των αρσενικών στημόνων με τη γύρη που θα γονιμοποιήσουν τους θηλυκούς υπέρους κρέμονται σαν μακριά καφετιά σκουλήκια (ίουλοι επιστημονικά) στα κλαδιά της και ανάλογα τον καιρό που θα επικρατήσει θα είναι και το αποτέλεσμα της γονιμοποίησης. Άμα είναι τυχερές, το δέσιμο του καρπού γίνεται κανονικά και την ευθύνη για την παραπέρα την έχει πλέον ο γονιμοποιημένος ύπερος του θηλυκού. Αν παγώσει, πάγωσε, κάηκε κι έτσι μπορεί άκαρπο και στεναχωρημένο, να φτάσει ως το φθινόπωρο το δέντρο.

Στην περίπτωση όμως που η παγωνιά προλάβει την ανθοφορία της φουντουκιάς, ο κίνδυνος να μην μπορέσει η γίνει η γονιμοποίηση είναι μόνο ορατός. Αυτό το είδος έχει αναπτύξει ένα φοβερό μηχανισμό που του επιτρέπει να κρατήσει έστω και ένα ίχνος γύρης γόνιμο κι έτσι με λίγα έστω φουντούκια θα μπορέσει θα ικανοποιηθεί ο ρόλος του.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 10032010

ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΧΙΟΝΟΝΙΦΑΔΕΣ

Οι κορομηλιές είναι κατά τη γνώμη μου τα πιο παρεξηγημένα δέντρα σε ότι αφορά τον καρπό τους μόνο και μόνο επειδή λόγω της ποικιλίας, του χρόνου ωρίμανσης και της συγκομιδής του δεν μπορεί να αποτελέσει μέρος της αγοράς των οπωρικών. Αυτό φυσικά και θα μας απασχολήσει αργότερα, όταν θα έρθει εκείνη η ώρα που θα μοσχοβολήσουν από τον καρπό τους οι πλαγιές των βουνών και τα ρέματα όλης της Ελλάδας.

Πριν φτάσουμε όμως σε αυτή την ευλογημένη στιγμή, βλέπουμε ήδη τις κορομηλιές να ανθίζουν παντού η μια πίσω από την άλλη νωρίτερα από τα άλλα καρποφόρα και μη δέντρα και παραβαίνοντας τις αναποδιές του Μάρτη να φουντώνουν τα άνθη τους ακόμα και σε μεγάλα υψόμετρα όπου κατά συνθήκη επικρατεί ακόμα ψύχος και ο κίνδυνος της παγωνιάς ποτέ δεν ελλείπει.

Το τολμούν αυτά τα δέντρα να ανθίσουν και ξέρουν πολύ καλά τις συνέπειες της κακοκαιρίας – να βγάλουν δηλαδή το καλοκαίρι χωρίς ούτε ένα καρπό στα κλαδιά τους καθώς θα κάψει ο πάγος τα άνθη τους. Το τολμούν και πολλές φορές το καταφέρνουν λόγω φυσικά της ανθεκτικότητας που έχουν σε τέτοιες σκληρές καιρικές καταστάσεις.

Έτσι μοιάζει να είναι γι’ αυτές χάδι ο χιονιάς που τις τυλίγει και τους αρέσει οι χιονονιφάδες να πέφτουν στη γη μαζί με τα πέταλά τους γιατί ξέρουν κατά βάθος πως ο έρωτάς τους έχει δέσει ήδη καρπό που θα κοιμηθεί στο μίσχο μέχρι που να φυσήξουν ζεστοί αέρηδες και θα αρχίσει να φουσκώνει και να στολίζει τα κλαριά τους από το Μάη ως τον Σεπτέμβρη…

- Την κορομηλιά της φωτογραφίας μέσα στο χιονιά την είδαμε το απόγευμα δίπλα στο δρόμο προς το Καρπενήσι. Μόλις είχε ξεκινήσει να χιονίζει και όπως μάθαμε τώρα έχει φτάσει εκεί τους 10 πόντους. Στη διαδρομή μέχρι τη Λαμία είδαμε ένα σωρό δέντρα ανθισμένα, αλλά τα προσπεράσαμε γιατί όσο καλά λόγια γράφουμε για τις κορομηλιές δεν θα θέλαμε να ήμασταν στη θέση τους από το κρύο…

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ, 07032017