ΠΩΣ ΦΟΡΕΣΑ ΚΙ ΕΓΩ ΦΕΤΟΣ… ΜΑΡΤΗ!

Έζησα ένα εξαιρετικό διήμερο στην Καρδίτσα χθες και προχθές όπου βρέθηκα για την παρουσίαση του εξαιρετικού λευκώματος και έργου ζωής της Μαίρης Πόπωτα Θεολόγη «Η Καραγκούνικη Φορεσιά – Φορεσιές του τόπου μας. Των Καραγκούνηδων του αγροτικού πληθυσμού της Δυτικής Θεσσαλίας, γυναικών και ανδρών σε όλο το φάσμα της ζωής τους» που εξέδωσε ο Λαογραφικός Όμιλος Καραγκούνα Καρδίτσας. Η παρουσίαση έγινε χθες το πρωί στο κατάμεστο Δημοτικό Κινηματοθέατρο της Καρδίτσας για την οποία δεν θα γράψω αυτή τη στιγμή γιατί θα ακολουθήσει το απόγευμα πλήρες ρεπορτάζ όπως και για την πολύ ωραία βραδιά του χορού της Καραγκούνας σε κέντρο της Καρδίτσας όπου παρουσιάστηκαν χοροί από όλη την Ελλάδα με μοναδικά ρούχα της συλλογής του Ομίλου.

Ως εισαγωγή όμως για όλα αυτά τα όμορφα που έγιναν στην Καρδίτσα, αναφέρω μια ωραία, προσωπική έκπληξη που μου επιφύλαξε σε πολλούς ο Πρόεδρος της Αμφικτιονίας των Καραγκούνηδων Απόστολος Φιρφιρής και έχει σχέση με τα ανοιξιάτικα έθιμα των Καραγκούνηδων και όχι μόνο. Με ένα κουβάρι «μάρτη» στα χέρια ο Απόστολος και ένα κοπίδι κοιτούσε τα χέρια μας και όποιος δεν είχε «μάρτη» του έδενε έναν για τον καλό μήνα και για την προστασία από τον ήλιο. Έτσι βρέθηκα κι εγώ έστω και καθυστερήμενα με «μάρτη» στα χέρια και νομίζω πως έπρεπε να γίνει καθώς η μέρα χθες στην Καρδίτσα ήταν λαμπερή και ηλιόλουστη και ο κίνδυνος του μαυρίσματος φανερός. Τον ευχαριστώ! 

ΑΘΗΝΑ, 05032018

ΠΩΣ ΔΙΑΒΑZΟΥΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΝ ΜΑΡΤΗ

Με έκλεισε φέτος ο χειμώνας στα Πατήσια και δεν κατάφερα να τον απολαύσω όπως ήθελα και να που έφτασε στη μέση ο Μάρτης για να αξιωθώ, επιτέλους σήμερα, να πάρω το δρόμο για τη μικρή πατρίδα συγκεκριμένα, όπου ελπίζω να με αφήσει ο καιρός να κάνω τις απαραίτητες δουλειές στα χωράφια προκειμένου να κάνουμε κι εφέτος καλλιέργειες…

Όπως και νάχει πάντως, ο Μάρτης είναι ένας μήνας που μου αρέσει να κάνω και φωτογραφίες στα βουνά – όχι για τα χιόνια τους αλλά γιατί είναι η εποχή που όλος ο τόπος είναι γυμνός από φύλλα και γι’ αυτό φαίνονται όλες οι λεπτομέρειες που σε άλλες εποχές καλύπτει χωρίς έλεος το δάσος που τον έχει κυριεύσει. Και έχει ενδιαφέρον αυτό το διάστημα να περπατήσει κάποιος την Ευρυτανία και τα Άγραφα και κάθε γωνιά της Ελλάδας βεβαίως γιατί μπορεί να δει στις απέναντι πλαγιές καθαρά όλα εκείνα τα στοιχεία που υπενθυμίζουν το πέρασμα και τα έργα των ανθρώπων από εκεί.  Τώρα είναι ο καιρός που μπορούμε να δούμε παλιούς συνοικισμούς που λιώνουν, σπίτια ερειπωμένα και κάπως και το δίκτυο των μονοπατιών που καταργήθηκαν από τους νέους δρόμους αλλά και την αχρησία από τους ντόπιους.

Είναι εν ολίγοις το περπάτημα στα βουνά αυτό τον καιρό ένα μάθημα ανθρωπογεωγραφίας σε ένα άδειο και σιωπηλό Τόπο όπου τα σπαράγματα από τα έργα των προγόνων υποφώσκουν στις ερημιές αλλά είναι ικανά ακόμη να αρδεύσουν τη μνήμη και να αναστήσουν, έστω νοερά μια κοινωνία που διαλύθηκε χωρίς καν να το καταλάβει…

ΥΓ. Η φωτογραφία περσινή, από ένα ταξίδι στην Ευρυτανία με τον Πάνο Κουτρούμπα για να είμαστε τις Απόκριες στην δική του μικρή πατρίδα, την Καστανιά και βεβαίως μια στάση να αγναντέψουμε τον Προυσό κάτω από την ομίχλη ήταν επιβεβλημένη!

Ο ΜΑΡΤΙΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΟΥ…

Δεν είναι οι ιδιοτροπίες του νέου μήνα Μάρτιου που μας ξημέρωσε που μας πειράζουν κι ούτε που μας ξαφνιάζει αν από τη μια μέρα στην άλλη αλλάζει την διάθεσή του και από κοντομάνικο μας στείλει πάλι στα βαριά πουλόβερ. Έτσι είναι αυτός και με τον τρόπο του μας υποδεικνύει πως πρέπει ανά πάσα στιγμή να είμαστε έτοιμοι για τις αλλαγές – να κρατάμε νου και σώμα σε εγρήγορση και να μην κλαίμε μετά πάνω στις στάχτες της όποιας κατάστασης δημιουργείται.  

Από την άλλη, αυτός ο απρόοπτος μήνας εμπεριέχει στις ημέρες του και μια διάσημη επέτειο της ιστορίας, τη δολοφονία του Γάιου Ιουλίου Καίσαρα από τους τον Γάιο Κάσσιο Λογγίνο και τον Μάρκο Ιούνιο Βρούτο στιγμή κατά την οποία ο Καίσαρας αναφώνησε την περίφημη φράση «Και σύ τέκνον, Βρούτε;»  και από τότε η έννοια της πατροκτονίας πήρε ιστορική διάσταση. Το γεγονός είναι επίσης γνωστό ως «αἱ εἰδοί και ἰδοί - Idus Martii ή Idus Martiae» που σημαίνει για τους Ρωμαίους την αποφράδα ημέρα. Το δίδαγμα της περίπτωσης αλλά και τις συνέπειές της ενώ όλοι τις γνωρίζουν αδιαφορούν κι έτσι διατηρούν στον αιώνα τον άπαντα, αναλλοίωτη την εντύπωση που έχουμε για τον Μάρτιο.

Για την περίπτωση πάντως, ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης έγραψε ένα μοναδικό ποίημα το οποίο συχνά πρέπει να διαβάζουμε και να προτρέπουμε και σε άλλους να το θυμούνται...

Μάρτιαι Ειδοί.

Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή.
Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις
αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις
να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις,
τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι.


Κι όταν θα φθάσεις στην ακμή σου, Καίσαρ πια·
έτσι περιωνύμου ανθρώπου σχήμα όταν λάβεις,
τότε κυρίως πρόσεξε σαν βγεις στον δρόμον έξω,
εξουσιαστής περίβλεπτος με συνοδεία,
αν τύχει και πλησιάσει από τον όχλο
κανένας Αρτεμίδωρος, που φέρνει γράμμα,
και λέγει βιαστικά «Διάβασε αμέσως τούτα,
είναι μεγάλα πράγματα που σ’ ενδιαφέρουν»,
μη λείψεις να σταθείς· μη λείψεις τους διαφόρους
που χαιρετούν και προσκυνούν να τους παραμερίσεις
(τους βλέπεις πιο αργά)· ας περιμένει ακόμη
κ’ η Σύγκλητος αυτή, κ’ ευθύς να τα γνωρίσεις
τα σοβαρά γραφόμενα του Αρτεμιδώρου.

ΑΘΗΝΑ, 01022017

ΤΙ ΦΑΝΕΡΩΝΟΥΝ ΑΙ ΕΙΔΟΙ ΤΟΥ ΦΕΤΙΝΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ

Στέκομαι κάπως απόμακρα από τα μεγάλα θέματα των ημερών: προσφυγικό σε έξαρση, ανίκανη κυβέρνηση, πολιτικοί καρικατούρες, διορισμός Καρανίκα κλπ που επικεντρώνεται ο διάλογος  στο διαδίκτυο, τα ΜΜΕ, στις πλατείες και στα καφενεία. Είναι πολλοί που συμμετέχουν, τον προάγουν και τον εξαντλούν, οπότε, ποιος ο λόγος για μια ακόμη φωνή;

Έτσι λοιπόν έμεινα να παρατηρώ άλλα φαινόμενα στην πόλη τα οποία, αν δεν υπήρχαν τα προαναφερόμενα καυτά ζητήματα θα ήταν υποθέτω στην πρώτη γραμμή του διαλόγου και θα σκορπούσαν τον ανάλογο φόβο καθώς η ρήσις του Ισοκράτους «Μηδενί συμφοράν ονειδίσης, κοινή γάρ ή τύχη καί τό μέλλον αόρατον» ποτέ δεν έπαψε να είναι επίκαιρη.

Ένα απ’ αυτά είναι η πρόωρη άνθιση των κουτσουπιών, τις οποίες χαιρόμαστε σε κάποιους δρόμους και πλατείες της Αθήνας, κατά ένα ολόκληρο μήνα νωρίτερα φέτος. Το γεγονός μαζί με την ύποπτη καλοκαιρία που στην ουσία ακύρωσε παντελώς τον φετινό χειμώνα, χαιρετίζεται σε πολλούς τοίχους και αναρτήσεις με ιδιαίτερη αφέλεια, όπως στην εποχή του life style με λουλουδάκια και ταξιδάκια στο ύπαιθρο για να πάρουμε ανάσες μακριά από τη απάνθρωπη πόλη. Ορισμένοι μάλιστα δείχνουν να χαίρονται πολύ γιατί βλέπουν και τις αγριοκορομηλιές ανθισμένες και στα 800 μέτρα υψόμετρο αλλά δεν δείχνει να τους απασχολεί πως στα γύρω βουνά δεν χιόνισε καθόλου φέτος και τα ρέματα είναι σχεδόν στεγνά. Η καλοκαίρια μοιάζει γι’ αυτός ως ένα αγαθό αναλώσιμο και τίποτα παραπάνω.

Τα λέω αυτά γιατί οι ανθισμένες κουτσουπιές φέτος δεν μου προκαλούν τα αισθήματα άλλων προηγούμενων χρόνων αλλά ως ένας κακός οιωνός με γεμίζουν φόβο για την περεταίρω εξέλιξη του κλίματος, φόβο που έρχονται και τον ενισχύουν διάφορα δημοσιεύματα από σοβαρούς κύκλους επιστημόνων. Το γεγονός επιβεβαιώνει εκείνους που από χρόνια λένε ότι έχουμε μπει σε μια εποχή ξηρασίας σε πολλά σημεία του πλανήτη και κυρίως στη Μεσόγειο. Τούτο για την ταλαίπωρη χώρα μας με μια λέξη σημαίνει σιτοδεία, πράγμα που αν το προσεγγίσουμε από όλες τις πλευρές του θα καταλάβουμε πως πρόκειται πως οδεύουμε προς μια τεράστια καταστροφή την οποία είμαι βέβαιος πως δεν είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε καθώς ακόμη συνεχίζουμε να βλέπουμε καλοκαιρία χωρίς να αναλογιζόμαστε σε ποιο μήνα είμαστε. Καλή τύχη να έχουμε όλοι.

ΑΘΗΝΑ, 03032016

Η ΑΝΤΟΧΗ ΤΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑΣ

Νομίσατε θα γλιτώνατε σήμερα από μια ακόμα παγωμένη καλημέρα. Μην το πάρετε όμως σοβαρά και βιαστείτε να προσπεράσετε τη φωτογραφία που μπορεί να φέρνει στο νου τσουχτερό κρύο - σαν αυτό που έχει ενσκήψει σήμερα στην πόλη - αλλά να δείτε σ’ αυτηή την γενναιότητα που έχουν τα αρσενικά λουλούδια της άγριας φουντουκιάς να εκτεθούν στο όψιμο χιόνι της άνοιξης. Όντως οι φουντουκιές ανθίζουν πολύ νωρίς, σχεδόν πιο μπροστά απ’ όλα τα είδη του δάσους και τα άνθη τους χωρίζονται σε αρσενικά και θηλυκά. Οι ταξιανθίες των αρσενικών στημόνων με τη γύρη που θα γονιμοποιήσουν τους θηλυκούς υπέρους κρέμονται σαν μακριά καφετιά σκουλήκια (ίουλοι επιστημονικά) στα κλαδιά της και ανάλογα τον καιρό που θα επικρατήσει θα είναι και το αποτέλεσμα της γονιμοποίησης. Άμα είναι τυχερές, το δέσιμο του καρπού γίνεται κανονικά και την ευθύνη για την παραπέρα την έχει πλέον ο γονιμοποιημένος ύπερος του θηλυκού. Αν παγώσει, πάγωσε, κάηκε κι έτσι μπορεί άκαρπο και στεναχωρημένο, να φτάσει ως το φθινόπωρο το δέντρο.

Στην περίπτωση όμως που η παγωνιά προλάβει την ανθοφορία της φουντουκιάς, ο κίνδυνος να μην μπορέσει η γίνει η γονιμοποίηση είναι μόνο ορατός. Αυτό το είδος έχει αναπτύξει ένα φοβερό μηχανισμό που του επιτρέπει να κρατήσει έστω και ένα ίχνος γύρης γόνιμο κι έτσι με λίγα έστω φουντούκια θα μπορέσει θα ικανοποιηθεί ο ρόλος του.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 10032010

ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΧΙΟΝΟΝΙΦΑΔΕΣ

Οι κορομηλιές είναι κατά τη γνώμη μου τα πιο παρεξηγημένα δέντρα σε ότι αφορά τον καρπό τους μόνο και μόνο επειδή λόγω της ποικιλίας, του χρόνου ωρίμανσης και της συγκομιδής του δεν μπορεί να αποτελέσει μέρος της αγοράς των οπωρικών. Αυτό φυσικά και θα μας απασχολήσει αργότερα, όταν θα έρθει εκείνη η ώρα που θα μοσχοβολήσουν από τον καρπό τους οι πλαγιές των βουνών και τα ρέματα όλης της Ελλάδας.

Πριν φτάσουμε όμως σε αυτή την ευλογημένη στιγμή, βλέπουμε ήδη τις κορομηλιές να ανθίζουν παντού η μια πίσω από την άλλη νωρίτερα από τα άλλα καρποφόρα και μη δέντρα και παραβαίνοντας τις αναποδιές του Μάρτη να φουντώνουν τα άνθη τους ακόμα και σε μεγάλα υψόμετρα όπου κατά συνθήκη επικρατεί ακόμα ψύχος και ο κίνδυνος της παγωνιάς ποτέ δεν ελλείπει.

Το τολμούν αυτά τα δέντρα να ανθίσουν και ξέρουν πολύ καλά τις συνέπειες της κακοκαιρίας – να βγάλουν δηλαδή το καλοκαίρι χωρίς ούτε ένα καρπό στα κλαδιά τους καθώς θα κάψει ο πάγος τα άνθη τους. Το τολμούν και πολλές φορές το καταφέρνουν λόγω φυσικά της ανθεκτικότητας που έχουν σε τέτοιες σκληρές καιρικές καταστάσεις.

Έτσι μοιάζει να είναι γι’ αυτές χάδι ο χιονιάς που τις τυλίγει και τους αρέσει οι χιονονιφάδες να πέφτουν στη γη μαζί με τα πέταλά τους γιατί ξέρουν κατά βάθος πως ο έρωτάς τους έχει δέσει ήδη καρπό που θα κοιμηθεί στο μίσχο μέχρι που να φυσήξουν ζεστοί αέρηδες και θα αρχίσει να φουσκώνει και να στολίζει τα κλαριά τους από το Μάη ως τον Σεπτέμβρη…

- Την κορομηλιά της φωτογραφίας μέσα στο χιονιά την είδαμε το απόγευμα δίπλα στο δρόμο προς το Καρπενήσι. Μόλις είχε ξεκινήσει να χιονίζει και όπως μάθαμε τώρα έχει φτάσει εκεί τους 10 πόντους. Στη διαδρομή μέχρι τη Λαμία είδαμε ένα σωρό δέντρα ανθισμένα, αλλά τα προσπεράσαμε γιατί όσο καλά λόγια γράφουμε για τις κορομηλιές δεν θα θέλαμε να ήμασταν στη θέση τους από το κρύο…

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ, 07032017