ΜΙΑ ΣΥΚΙΑ ΞΑΝΑΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΣΤΑ ΕΞΑΡΧΕΙΑ

Στις πόλεις συνήθως αποφεύγεται να φυτεύουν οπωροφόρα δέντρα γιατί θα ήταν πολλοί εκείνοι που θα ήθελαν να κόψουν τους καρπούς για λογαριασμό τους και προς αποφυγή παρεξηγήσεων κάτω από το δέντρο, ενδεχομένως και εντάσεων μεταξύ των διεκδικητών, οι αρμόδιοι περί το πράσινο περιορίζονται σε διάφορα καλλωπιστικά τα οποία έχουν και λιγότερες απαιτήσεις και έτσι έχουν και το κεφάλι τους ήσυχο από πιθανούς καυγάδες.  

Ένα καρποφόρο δέντρο όμως που ξεφεύγει της προσοχής των γεωπόνων, εξαιτίας του τρόπου που πολλαπλασιάζεται είναι οι συκιές για την σπορά των οποίων ευθύνονται τα πουλιά και φυτρώνει όπου αδειάσουν την κοιλιά τους. Γι’ αυτό και βλέπουμε συκιές στα πιο απίθανα μέρη, μέσα σε τοίχους, στα πεζοδρόμια και συχνά και μέσα σε οικόπεδα που κάποτε φιλοξενούσαν σπίτια και μέχρι στιγμής δεν αξιοποιήθηκαν με την ανέγερση πολυώροφου κτιρίου. Οι τελευταίες συχνά είναι και αρκετά μεγάλες και τούτο γιατί στην αυλή εκείνου του σπιτιού από τα οποία ήταν γεμάτες οι παλιές γειτονιές της Αθήνας, σε μια γωνία ο νοικοκύρης είχε φυτέψει μια συκιά και συχνά την συντρόφευε και μια λεμονιά.

Η λιτοδίαιτη και ανθεκτική στις ξηρασίες συκιά είναι ιθαγενές δέντρο της Αττικής και η ιστορία με τον συκοφάντη –που δεν έχει καμιά σχέση με την σημερινή έννοια της λέξης- δείχνει την εκτίμηση που είχαν πάντα οι Αθηναίοι σε αυτό το ευλογημένο δέντρο. Γι’ αυτό και φύτευαν -τότε που τα σπίτια είχαν αυλές- και μια συκιά στην άκρη για να ευχαριστιούνται τον ίσκιο της αλλά και να απολαμβάνουν τους υπέροχους καρπούς της, νωπούς συνήθως γιατί εκτός από την οικογένεια φίλευαν και τους γείτονες και τους φίλους. 

Μια τέτοια μεγάλη συκιά ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια στην αυλή ενός παρατημένου σπιτιού στην οδό Πλαπούτα, στα Εξάρχεια και καθώς δεν υπήρχε αυλόπορτα, όταν ωρίμαζαν τα σύκα –βασιλικά μάλιστα– έμπαινε και μάζευε όσα έφτανε. Η έλλειψη αυλόπορτας δελέαζε όμως και πολλούς άλλους να επισκέπτονται το ερείπιο για διάφορους λόγους που σχετίζονται με την παρανομία και πιθανόν κάποιος απ’ αυτούς, ξέχασε κάποια φλόγα αναμμένη και το σπίτι έγινε παρανάλωμα. Θύμα της φωτιάς ήταν και η μεγάλη συκιά η οποία έγινε κάρβουνο χωρίς κανένας φυσικά να στεναχωρηθεί γι’ αυτή εκτός από τους λίγους που την ήξεραν και την επισκέπτονταν κάθε καλοκαίρι για τα σύκα της.

Η συκιά όμως μπορεί να καίγεται αλλά οι ρίζες της παραμένουν ζωντανές κι την επόμενη άνοιξη βγάζουν καινούργιο δέντρο με όλες τις ιδιότητες του μητρικού κι έτσι έγινε και με αυτή της οδού Πλαπούτα. Πέταξε βλαστάρια και ήδη έχει αρχίσει να βγάζει τα πρώτα σύκα της και όσοι έχουν το θάρρος μπορούν να παραμερίσουν την πρόχειρη περίφραξη και να τα δοκιμάσουν. Τους πληροφορώ πως είναι ίδια και ίσως καλύτερα από της παλιάς συκιάς!

ΑΘΗΝΑ, 13082018. Εφημερίδα "Φιλελεύθερος", σελ. 37

ΤΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ

Η συκιά έχει σκεπάσει όλη την αυλή του ερειπωμένου σπιτιού

Απόλαυσα σήμερα ένα ωραίο διάλογο στη σελίδα του φίλου Δημήτρη Τριανταφυλλίδη για τις συκιές του Μεταξουργείου, αυτούς που απολαμβάνουν τα σύκα τους κι εκείνους που τα λυμαίνοντα και θυμήθηκα πως ήξερα μια στα Εξάρχεια, στην οδό Πλαπούτα συγκεκριμένα και πήγα σήμερα να την επισκεφθώ και με την ευκαιρία να τρυγήσω κανένα σύκο.

 

Εμφανή τα σημάδια του εμπρησμού στο παρατημένο σπιτάκι

Όντως η συκιά εκεί ήταν, πιο θαλλερή από πέρσι αλλά με πολύ λίγο καρπό, πράγμα που μπορεί να οφείλεται στον ακατάστατο καιρό ή και στην έλλειψη των επικονιαστών, της μύγας δηλαδή που αφού περάσει από τον αρσενικό καρπό, τον ορνό, περνάει στο θηλυκό και έτσι δημιουργείται ο καρπός. Δεν είχε λοιπόν πολλά σύκα αλλά ήταν και αδύνατον να την πλησιάσω από τη βρώμα και τα επικίνδυνα σκουπίδια που είναι γεμάτο το ερείπιο στην αυλή του οποίου έχει φυτρώσει. Ούτε πάλι ήθελα να πατήσω το χώρο που έχει κάποιος άστεγος της πόλης και έχει απλώσει την οικοσκευή του κι έτσι αποχώρησα με άδεια χέρια.

Δεν μπορώ όμως να μην σχολιάσω την περίπτωση, καθώς θα μπορούσε αυτή η κρυμμένη συκιά στα Εξάρχεια να είναι ένας τόπος επίσκεψης σε ένα μνημείο της πόλης, ένα στοιχείο της κυριολεκτικά αν οι αρχές (ποιες άραγε;) θα υποχρέωναν τον ιδιοκτήτη του ερειπίου το οποίο δείχνει και σημάδια εμπρησμού, να απομακρύνει τα μπάζα, να φανεί το δέντρο και να αποτελέσει μια γωνιά με σκιά στη γειτονιά. Τα λέω αυτά χωρίς να λάβω υπ’ όψιν την διεδομένη στη γειτονιά άποψη της αυθαιρεσίας και της κακής χρήσης των ελεύθερων χώρων από οριεμένους συμπολίτες μας αλλά πιστεύω πως είναι μια καλή ιδέα.

 

Και μια φυτεία μπανανιάς στα Εξάρχεια που δεν καρπίζει ποτέ...

Ως συμπλήρωμα πάνω σε αυτό το σημείωμα για τα οπωροφόρα των Εξαρχείων, σας πληροφορώ ότι στο απέναντι ακριβώς ερείπιο με την συκιά στην αυλή, υπάρχει και η μοναδική φυτεία μπανανιάς στα Εξάρχεια, συγκεκριμένα στο χορταριασμένο οικόπεδο της γωνίας Πλαπούτα και Αγγέλων Αυτοκρατόρων την οποία παρακολουθώ κάθε καλοκαίρι να προσπαθεί να κάνει μπανάνες αλλά εις μάτην. Κάτι θέλου αυτά τα δέντρα να προκόψουν και να απολαύσουμε μπανάνες Εξαρχείων έστω και μικροτσούτσουνες όπως της Κρήτης...

ΑΘΗΝΑ, 20082014

ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΜΙΑΣ ΣΥΚΙΑΣ

Αν και ήδη έχει προχωρήσει ο ήλιος αρκετά προς το φθινόπωρο, τα μεσημέρια αργεί να κυλήσει προς τον ορίζοντα του απογεύματος και κρέμεται θαρρείς ακίνητος πάνω από τον τόπο δημιουργώντας αυτό το μοναδικό φως του Αυγούστου όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στα βουνά όταν φυσά λίγο βοριαδάκι και διώχνει τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας.


Το μόνο δε σημείο που ενώ δεν μπορεί να κατακυριεύσει με τις ακτίνες του και να το μετουσιώσει σε υπέροχο φως είναι το κομμάτι του εδάφους που ορίζει το φύλλωμα ενός δέντρου, εντούτοις αυτό είναι η στιγμή της ημέρας που δοξάζει όσο καμιά άλλη τον ήλιο. Τα μεσημέρια του Αυγούστου κάτω από ένα δέντρο δεν είναι πλατειά και βαριά όπως εκείνα του Ιουλίου αλλά πιο σύντομα και διάφανα, γεγονός που οφείλεται κατά πως και στη συρρίκνωση της φρεσκάδας από τα φύλλα. Επί πλέον, κοσμούνται από τους καρπούς και όταν μάλιστα πρόκειται για μεγάλη συκιά με ώριμα σύκα σαφώς τότε η στιγμή αποκτά μια άλλη διάσταση που έχει να κάνει με τη γεύση του νωπού καρπού στη γλώσσα και την ελαφρά φαγούρα στα χέρια και τα δάκτυλα από τα φύλλα με την αδρή επιφάνεια.

Το μεσημέρι κάτω από μια συκιά, όπως αυτή για παράδειγμα στη νότιο Άνδρο που βρίσκεται δίπλα σε ένα παρατημένο αγροτικό οικισμό και ένα σιωπηλό αλώνι είναι ακριβώς όσο πρέπει να διαρκεί το μεσημέρι. Ούτε λεπτό παραπάνω, ούτε λεπτό παρακάτω και τούτο φαίνεται από τον κύκλο της σκιάς κάτω από το φύλλωμα του δέντρου. Το αν θέλει βέβαια κάποιος να μείνει παραπάνω είναι στο χέρι του, μπορεί ακόμα και να κοιμηθεί κάτω από το δέντρο το βράδυ αλλά πρέπει να έχει πολύ ευαίσθητα αυτιά να ακούσει τα σύκα να μεγαλώνουν και τα αγγεία του δέντρου να πάλλονται από την άντληση των χυμών που θέλουν αυτά να ωριμάσουν απότομα μέσα σε μια νύχτα για να τα βρει δροσερά η αυγή…

Και το έχουν ανάγκη αυτό οι συκιές που όπως όλα τα δέντρα αναζητούν τη συντροφιά του ανθρώπου να δέσουν και να ωριμάσουν τους καρπούς τους που δεν θέλουν να πάνε χαμένοι. Γιατί τα τελευταία χρόνια οι συκιές που ήταν σε κάθε σημείο των νησιών λόγω της εγκατάλειψης της υπαίθρου από καλλιεργητές και τσοπάνηδες πάσχουν από βαριά μοναξιά και πολλές απ’ αυτές αρνούνται να καρπίσουν και μένουν άδειες από σύκα. Για τον ίδιο λόγο πολλές μάλιστα έχουν αρχίσει να ξεραίνονται κι έτσι το ήδη στεγνό τοπίο στεγνότερο…

ΑΝΔΡΟΣ, 02082010