Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑΣ

 

Eπέλεξα για το ξεκίνημα των «Μικρών Πατρίδων»  στη δικτυακή τους εκδοχή, τη Μελίβοια Λάρισας και τις καλλιέργειες των δέντρων που κάνουν εκεί και τούτο δεν αποτελεί σύμπτωση με τη συγκομιδή των κάστανων και των μήλων που τέλειωσε πριν από λίγες ημέρες ικανοποιητικά για όλους.Το αφιέρωμα αυτό το ετοίμαζα από πέρσι τέτοιον καιρό που για πρώτη φορά επισκέφθηκα τη Μελίβοια, χάρη στην πρόσκληση του φίλου Αντώνη Γκαμπράνη και ένιωσα πως ανακάλυπτα αν όχι ένα καινούργιο κόσμο, σίγουρα έναν άλλο που ξεχωρίζει μέσα στην Ελλάδα της κρίσης, της στεναχώριας και της απαισιοδοξίας που πολλούς καταπονούν. 

 

Με τον δήμαρχο Αγιάς στην καστανιά κοντά στη θάλασσα.

Πέρσι είχα γνωρίσει ένα χωριό οι άνθρωποι του οποίου είχαν χρήματα, χρήματα ζεστά και αληθινά που εισέπρατταν εκείνες τις ημέρες από την πώληση των κάστανων και όλοι είχαν καλή διάθεση γιατί ένοιωθαν την τσέπη τους γεμάτη από τους κόπους τους ολόκληρο το χρόνο στα καστανοχώραφα και στους μηλεώνες. Παρακολούθησα με πολύ ενδιαφέρον το «παζάρι» που γίνεται με την έναρξη της συλλογής των καστάνων στο δρόμο δίπλα από το σχολείο και είδα πως οι κόποι μιας χρονιάς εξαργυρώνονται με τον καλύτερο τρόπο. Μίλησα τότε με πολλούς Μελιβοιώτες, ανθρώπους ώριμους που δήλωναν ικανοποιημένοι από την επιλογή τους να φυτέψουν κάποτε εκεί καστανιές και να ασχοληθούν συστηματικά με την καλλιέργειά τους και νέους που βλέπουν την δεντροκαλλιέργεια σαν μια λύση στη κρίση που βιώνει όλη η Ελλάδα και μια επένδυση για το μέλλον τους. Πολλοί μάλιστα μιλούσαν για περισσότερη αξιοποίηση του θησαυρού που έχει το χωριό τους.

Με τον γεωπόνο Δημήτρη Γκουλιάκη στους καστανεώνες.

 Έχοντας περπατήσει τα προηγούμενα χρόνια σε πολλά μέρη της Ελλάδας, ειδικά τα ορεινά και τα ημιορεινά της Κεντρικής Ελλάδας και της Θεσσαλίας όντως εντυπωσιάστηκα με την περίπτωση της Μελίβοιας και καθώς την θεωρώ ως παράδειγμα για όλη την Ελλάδα που ψάχνει καινούργιους δρόμους για να προκόψει, κάνω με αυτή τη δικτυακή αρχή των «Μικρών Πατρίδων» που στοχεύουν να περπατήσουν όλη τη χώρα και να αναδείξουν τις αληθινές και δυνατές στιγμές των ανθρώπων που την αγαπούν και τη φροντίζουν. 

Με τον γεωπόνο Δημήτρη Γκουλιάκη και τον πατέρα του στις μηλιές.

Ξεκινώντας λοιπόν σήμερα τη δικτυακή εκδοχή των «Μικρών Πατρίδων» σε συνεργασία με τη σκηνοθέτιδα Σοφία Παπαχρήστου η οποία πρσοπαθεί όσο μπορεί να δώσουμε μαζί τον αέρα της κίνησης και του βίντεο στα θέματα που κάνουμε, θέλω να την ευχαριστήσω από εδώ για την επιμονή και υπομονή της να με εντάξει σε αυτό το καινούργιο για μένα μέσο επικοινωνίας. 

Η Σοφία Παπαχρήστου με τον δήμαρχο Αγιάς Αντώνη Γκουντάρα.

 

Κι ακόμη να ευχαριστήσω από εδώ τον καλό φίλο από τη Μελίβοια Αντώνη Γκαμπράνη που μου άνοιξε τις πόρτες του χωριού του, το δήμαρχο Αγιάς Αντώνη Γκουντάρα για τις πληροφορίες που μας έδωσε, τον γεωπόνο Δημήτρη Γκουλιάκη για την ξενάγηση στα καστανοχώραφα, τον καλλιεργητή Αντώνη Δάλδα για το ιστορικό της καστανοκαλλιέργειας που μας είπε στο χωράφι του καθώς και σε όλους τους Μελιβοιώτες που με τον τρόπο τους μας βοήθησαν να ανακαλύψουμε κι εμείς το «Θησαυρό της Μελίβοιας». Υποσχόμεθα δε ότι θα δώσουμε συνέχεια στο θέμα της Μελίβοιας όλους τους μήνες του χρόνου και σε όλο τον κύκλο της παραγωγής των πολύτιμων καρπών της γης της.

ΑΘΗΝΑ, 29102014

ΜΙΑ ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΑΔΙ ΜΙΑΣ ΜΗΛΙΑΣ

Από τις μηλιές της Μελίβοιας, η σημερινή «καλημέρα» μας, με μια παρέα φιρίκια που καμαρώνουν πάνω στο κλαρί και στάζουν τη βροχή της ημέρας. 

Με αυτή την ωραία εικόνα κλείνει για φέτος η περίοδος της καρποφορίας για τα οπωροφόρα δέντρα της Μελίβοιας στον Κίσαβο και τα οποία ετοιμάζονται να κοιμηθούν για τον χειμώνα και οι άνθρωποι να βλέπουν τον κόπο τους να γίνεται για μια ακόμη φορά πλούτος και προκοπή...

ΑΘΗΝΑ, 24102014

ΤΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΕΣ

Σαν κόσμημα στο λιβάδι φαίνεται τούτο το κόκκινο μανιτάρι.

Μοιάζει για κάποιον που δεν γνωρίζει το καστανοχώραφο, έτσι που είναι καθαρό από αγριόχορτα και άγρια κλαριά, σαν να έχει περάσει από πάνω του μια βροχή από φάρμακα που καταστρέφουν ότι δεν είναι ωφέλιμο και ελευθερώνουν το έδαφος από λογής λογής ζιζάνια που κλέβουν τη δύναμη της γης από τις καστανιές και δυσκολεύουν τη συγκομιδή.

Δειλό και σαν φοβισμένο μεγαλώνει ένα μανιτάρι κάτω από το χορτάρια

Συμβαίνει και αυτό, παλιότερα ήταν συστηματικός αυτού του είδους ο ψεκασμός αλλά καθώς αποδείχθηκε ολέθριος εγκαταλείφθηκε και η καταπολέμηση των αγριόχορτων και ο καθαρισμός του εδάφους γίνεται πλέον με ειδικά μηχανήματα, «καταστροφείς» τους λένε που μετατρέπουν ότι περάσει κάτω από τα λεπίδια τους σε μικρά κομμάτια τα οποία στη συνέχεια και με τον καιρό γίνονται λίπασμα για το χωράφι. Έτσι δεν είναι καθόλου παράξενο, σε ορισμένα καστανοχώραφα να εμφανίζονται διάφορα είδη, όπως μανιτάρια που βρίσκουμε μόνο στα απείραχτα δάση και με τον τρόπο τους θυμίζουν πως εκεί που βρίσκονται σήμερα στοιχιμένες οι καστανιές και οι μηλιές κρεμασμένες πάνω σε σύρματα πως κάποια άλλα είδη υπήρχαν και βεβαίως πως αυτά επιζητούν ένα χώρο να ζήσουν και σε αυτό, το νέο βιομηχανικό περιβάλλον που καλλιεργούνται τα νέα προσοδοφόρα είδη. 

ΑΘΗΝΑ, 21102014

ΤΑ ΚΑΣΤΑΝΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑΣ ΛΑΜΠΟΥΝ

 

Με ένα χαρούμενο γέλιο ανοίγει η ντζούνα και πέφτει το κάστανο!!!

Ειλικρινά, δεν έχω δει άλλο καρπό της ελληνικής γής να λάμπει τόσο όσο τα κάστανα της Μελιβοίας που είχα και την τύχη και την χαρά να μαζέψω κι εγώ τις προηγούμενες ημέρες που βρέθηκα στο ωραίο αυτό χωριό του Κισάβου.

«Σαν μεγάλα μαύρα διαμάντια» λάμπουν μου είπε ένας φίλος και δεν είχα λόγους να πω κάτι το διαφορετικό καθώς περπατούσαμε μαζί στο περιβόλι με τις ωραίες καστανιές και ακουμπούσαμε τα γεμάτα καρπό φυλλώματά τους που έφταναν σχεδόν ως το έδαφος. Ήταν οι μέρες που είχε έρθει η στιγμή οι ντζούνες (έτσι λένε εκεί το ακανθώδες περίβλημα που μεγαλώνει το κάστανο) και άλλες είχαν αδειάσει κιόλας τον καρπό τους, άλλες είχαν ανοίξει και τον βλέπαμε να μας χαμογελάει ενώ ορισμένες τον κρατούσαν ακόμη σφιχτά κλεισμένο στα σωθικά τους. 

 

Περπατούσαμε επί ώρες τα περιβόλια και κουβεντιάζαμε για τα κάστανα και την φετινή σοδειά που ήταν μεγάλη γιατί οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου ήταν εξαιρετικά ευνοϊκές και τούτο φαίνονταν στο μέγεθος του καρπού που ήταν ικανοποιητικό και στην εξαιρετική ποιότητα. Βασικό στοιχείο επίσης για την ποιότητα των καστάνων της Μελίβοιας είναι το έδαφος αλλά και ο ανατολικός προσανατολισμός της πλαγιάς που είναι το χωριό και τα περιβόλια πράγμα που σημαίνει ηλιοφάνεια όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Εκείνο όμως που κάνει τα κάστανα της Μελίβοιας να λάμπουν και να ξεχωρίζουν ακόμη και από αυτά διπλανών περιοχών, είναι, λένε ο αέρας ή μάλλον το αποτέλεσμα της συνάντησης του αέρα που έρχεται από το Αιγαίο και του αέρα που κατεβαίνει από τον Κίσαβο και φρεσκάρουν εναλλάξ τις καστανιές και τον τόπο. Έτσι αναπνέει καλύτερα η καστανιά, περιποιείται με το παραπάνω τον καρπό τους γιατί θέλει να τον καμαρώνει σαν τον βλέπει να λάμπει στο έδαφος όταν πέφτει!

 

Είχα καιρό να φτιάξω «καλημέρες» και κάρτες με ευχές που σας στέλνω και χθες καθώς πάλευα (και θα παλεύω ακόμη για πολλές ημέρες) με το υλικό που συγκέντρωσα στη Μελίβοια μου ήρθε η ιδέα να στολίζω τις καλημέρες μας με θέματα από τους τόπους που γνωρίζω ή ασχολούμαι. Έτσι μας προέκυψε αυτή η κάρτα με το κάστανο που λίγο πριν πέσει στο έδαφος κρέμεται από μια αόρατη κλωστή η οποία ξεκινά από το εσωτερικό της ακάνθινης φωλιάς που μεγάλωσε...

ΑΘΗΝΑ, 23102014

 

ΟΙ ΩΡΑΙΕΣ ΑΓΡΙΟΜΗΛΙΕΣ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ

 

Δεν έχουν την εμφάνιση των εμπορικών ποικιλιών τα άγρια μήλα, ούτε τη γεύση που τους δίνει μεγαλύτερη εμπορική αξία αλλά έχουν τη δική τους λάμψη και χυμούς που ξεχωρίζουν απ' όλα τα άλλα.

Η γη της Μελίβοιας είναι κατάλληλη για δεντροκαλλιέργεια και μάλιστα αυτή της μηλιάς.  Τούτο φαίνεται και από την ύπαρξη πολλών άγριων μηλόδεντρων σε διάφορα σημεία, εκεί που δεν μπορούν να μπουν μηχανήματα και να ισοπεδώσουν το χώρο να φυτευτούν καινούργια δέντρα, στις λόγχμες του δάσους και κυρίως στις ρεματιές πνιγμένες από ένα σωρό άλλα αγριόδεντρα πολλές από τις οποίες ήταν κι αυτές φέτος γεμάτες από καρπό ο οποίος ανάλογα το είδος που είναι το δέντρο, είναι λιγότερο ή περισσότερο στυφός και φυσικά δεν προσελκύει το ενδιαφέρον ούτε των αγριογούρουνων που οργώνουν την περιοχή αφού έχουν στη διάθεσή τους ένα σωρό άλλα γλυκότερα και μεγαλύτερα  μήλα.

Στρώμα τα άγρια μήλα κάτω από τα κλαδιά της αγριομηλιάς που συναγωνίστηκε σε καρποφορία της ευγενείς άλλες μηλιές αλλά δεν είδε κανέναν να δείχνει ενδιαφέρον για τον δικό της καρπό.

 Συμπληρώνουν όμως με τον τρόπο τους οι αγριομηλιές, οι οποίες σημειωτέον παραμένουν κανονικά ελεύθερα δέντρα που δεν υπόκεινται σε εμβολιασμούς, κλαδέματα, ψεκασμούς, και ένα σωρό άλλες ταλαιπωρίες που υφίστανται οι άλλες μηλιές για να καρπίσουν ικανοποιητικά, την ιστορία της δεντροκαλλιέργειας στη Μελίβοια και θυμίζουν το παλιό κόσμο των άτακτων και ανυπότακτων δέντρων αλλά και τη μακρά πορεία του ανθρώπου να υποτάξει προς όφελός του και πιο αποδοτικά τη φύση τις τελευταίες δεκαετίες. Όπως και να έχει πάντως το πράγμα, οι αγριομηλιές αποτελούν μνημεία της Μελίβοιας και συνεχίζουν να ανθίζουν και να καρποφορούν όπως και οι εξημερωμένες συγγενείς τους. 

ΑΘΗΝΑ, 21102014

H ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΤΩΝ ΚΑΡΠΟΔΕΝΤΡΩΝ

Στα παλιότερα χρόνια, τα χωράφια της Μελίβοιας ήταν γεμάτα αμπέλια και συκιές και από τα πολύτιμα προϊόντα τους ήταν εκείνα που απέδιδαν κάποια έσοδα στους αγρότες εκείνης της εποχής. Στα ίδια χωράφια είχαν υπήρχαν και μηλιές που έβγαζαν ωραία φιρίκια καθώς και ορισμένες με άλλες ποικιλίες οι οποίες έχουν χαθεί γιατί υπέπεσαν της προσοχής των καλλιεργητών λόγω της εντατικής καλλιέργειας με νέα είδη. 

Στη θέση τους τώρα στα περισσότερα έχουν φυτευτεί καστανιές που παράγουν περισσότερο καρπό και ο οποίος έχει εξαιρετική ζήτηση καθώς και μηλιές που βγάζουν μήλα με μεγάλη εμπορική αξία. Έτσι σε ελάχιστα χωράφια πια έχουν απομείνει συκιές και μηλιές δίπλα στις καστανιές, όπως αυτό του Δημήτρη Δουβώρη και σπάνε την ομοιομορφία της καλλιέργειας της καστανιάς. Επί πλέον με την ποικιλία των φυλλώματών τους συνθέτουν και ωραίες εικόνες που είναι ακόμη πιο ωραίες όταν αυτά τα δέντρα είναι γεμάτα καρπούς όπως αυτή την εποχή.

ΑΘΗΝΑ, 21102014

Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑΣ

ΠΩΣ ΤΑ ΚΑΣΤΑΝΑ KAI TA ΦΡΟΥΤΑ ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΗ ΖΩΗ ΕΝΟΣ ΧΩΡΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΙΣΑΒΟ

Ο Οκτώβριος είναι κατά παράδοση για την ελληνική ύπαιθρο ο μήνας στη διάρκεια 

του οποίου τελειώνει η καρποφορία όλων των δέντρων και γίνεται η αποτίμηση της σοδειάς σε όλα τα αγαθά πριν ο κάθε νοικοκύρης ξεκινήσει αμέσως μετά τα πρωτοβρόχια το όργωμα για τη νέα περίοδο. Από τον κανόνα εξαιρούνται, λόγω και της μεσογειακής θέσης της χώρας, οι παραγωγοί εσπεριδοειδών και φυσικά οι ελαιοκόμοι που κλείνουν κάθε έτος τον κύκλο της παραγωγής συλλέγοντας τον πολύτιμο καρπό της ελιάς ως τους πρώτους μήνες του νέου χρόνου.  

Δεν χορταίνει το χέρι μέχρι την τελευταία στιγμή να χαϊδεύει τα κάστανα...

Οι πρώτες ημέρες του Οκτώβρη ήταν επίσης για ορισμένες ημιορεινές περιοχές της χώρας η περίοδος που γίνονταν η συγκομιδή των κάστανων, αλλά τούτο αποτελούσε λόγω της φύσης, του τρόπου εμπορίας και διάθεσής του, ένα προϊόν που δεν είχε μια ξεχωριστή θέση στην αγορά αλλά και ούτε και έπαιζε σημαντικό ρόλο πλήν της διατροφής ανθρώπων και ζώων στην οικονομία των περιοχών που καλλιεργούνταν οι καστανιές. 

Μπορεί να υπήρχαν απέραντα δάση άγριας καστανιάς σε πολλά βουνά της Ελλάδας αλλά σε ελάχιστα μέρη υπήρχαν συστηματικοί καστανεώνες με εξημερωμένα δέντρα των οποίων ο καρπός απέφερε ένα σεβαστό ποσό χρημάτων στους νοικοκυραίους τους. Ο καρπός εκείνων των φυσικών καστανόλλογων χρησιμοποιούνταν κυρίως για τροφή των οικιακών ζώων ενώ σαν άρχισε να αραιώνει από ανθρώπους η ύπαιθρος ξεχάστηκαν, διατηρήθηκαν μέχρι λίγα χρόνια πριν τα ρημάξει μια αρρώστια που λένε πως ήρθε από το εξωτερικό και σήμερα έσβησαν στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας. 

Ένα - ένα μαζεύονται τα κάστανα από το έδαφος

 Δεν πήγαν όμως έτσι τα πράγματα και για τη Μελίβοια της Λάρισας, ένα μεγάλο ωραίο χωριό στις βορειοανατολικές πλαγιές του Κισάβου η οποία από την μια πλευρά της αγναντεύει τον ταλαιπωρημένο από την καλλιέργεια κάμπο της Θεσσαλίας και από την άλλη το πρόσχαρο βόρειο Αιγαίο. Σε αυτό το χωριό κάποιοι τολμηροί άνθρωποι που έβλεπαν μακριά φύτεψαν πριν από μισό αιώνα σχεδόν τις πρώτες καστανιές και σύντομα αυτοί αποτέλεσαν παράδειγμα για πολλούς άλλους που ακολούθησαν. Έτσι σήμερα μπορούμε να μιλάμε για ένα χωριό που είναι το κέντρο του κάστανου στην Ελλάδας μιας και η παραγωγή σε αυτό μαζί με ορισμένα άλλα γειτονικά αγγίζει το 20% της παραγωγής σε όλη την Ελλάδα και οι οικονομικές συνέπειες είναι πλέον εμφανείς.  
 

Ο τόπος και τα πλούτη του

 

Στη Μελίβοια της δεκαετίας του ’50 οι κάτοικοι δεν είχαν πολλές επιλογές καθώς η ζωή τους ήταν δεμένη με την παραδοσιακή γεωργία και την κτηνοτροφία. Είχαν αμπέλια τα οποία σήκωνε από παλιά ο τόπος, πολλές συκιές που με τα σύκα των οποίων έφτιαχναν και καλό τσίπουρο, καλλιεργούσαν κάπως συστηματικά κρεμμύδια και εμπορεύονταν κορκάρι αλλά ο κλήρος ήταν πολύ μικρός γιατί είχε πολύ κόσμο τότε το χωριό και για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους πήγαιναν και δούλευαν σε άλλες δουλειές στον κάμπο της Λάρισας, ξενιτεύονταν και κάποιοι άνδρες πήγαιναν και στα καράβια. Μια ανάσα στο εισόδημα των περισσότερων έδιναν και οι ελιές που ευδοκιμούν στην παράκτια περιοχή και παράγουν εξαιρετικής ποιότητας λάδι αλλά αυτό δεν αρκούσε να ελαφρώσει λίγο τις ανάγκες της επιβίωσής τους σε αυτόν τον τόπο.

Η Μελίβοια στον ορίζοντα των υπέροχων καστανοχώραφών της

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Μελιβιώτες άρχισαν να πηγαίνουν για εποχική εργασία στην Αγιά που από πολύ νωρίς άρχισε να αναπτύσσεται η δενδροκομία η οποία έμελλε να αλλάξει τη φυσιογνωμία όλης της περιοχής καθιστώντας την ένα μεγάλο κέντρο καλλιέργειας και παραγωγής φρούτων καλής ποιότητας, όπως μήλα, κεράσια, αχλάδια και άλλα. Πριν από είκοσι - τριάντα χρόνια λένε οι παλιότεροι στη Μελίβοια, έφευγαν κάθε πρωί από το χωριό έξι με επτά λεωφορεία γεμάτα κόσμο που πήγαινε να δουλέψει στους οπωρώνες της Αγιάς και επέστρεφαν το βράδυ στο χωριό.
Αυτές οι σκηνές για τη Μελίβοια σιγά - σιγά περιορίστηκαν και σήμερα έχουν εξαληφθεί εντελώς γιατί οι Μελιβοιώτες έγιναν οι ίδιοι καλλιεργητές δέντρων και κυρίως καστανιών και κερασιών και παρατηρείται μάλιστα το φαινόμενο της αναζήτησης εργασίας εκεί από πολλούς αλλοδαπούς που προέρχονται από βαλκανικές χώρες οι οποίοι καταφθάνουν εκεί όλο το χρόνο, μεμονομένα ή κατά ομάδες και δουλεύουν στη συλλογή των καρπών. 

 Οι πρωτοπόροι της καστανοκαλλιέργειας

 

Η αλλαγή αυτή έγινε, όπως προαναφέρθηκε, γιατί κάποιοι πρωτοπόροι άνθρωποι την εποχή που οι περισσότεροι χωριανοί έφευγαν αναζητώντας καλύτερη τύχη αλλού, στη Λάρισα και στον κάμπο αυτοί άρχισαν να καλλιεργούν συστηματικά καστανιές στην ευρύτερη περιοχή της Μελίβοιας και καθώς ήταν το έδαφος κατάλληλο και ιδανικές οι κλιματολογικές συνθήκες, δημιούργησαν ένα θαύμα. Και παλαιότερα βέβαια είχαν καστανιές στη Μελίβοια αλλά αυτές ήταν περιορισμένες στις άκρες των χωραφιών για να μην ισκιώνουν τις καλλιέργειες και όσων οι ρίζες έφταναν λίγο νερό δροσίζονταν και έκαναν καλό καρπό. Οι άλλες ήταν καταδικασμένες στην ανυδρία και για τούτο ο καρπός τους ήταν μικρός και δεν έφτανε ποτέ στην αγορά. 

Οι ώριμοι καρποί χαμογελούν ανάμεσα από τα αγκάθια

Με την εξέλιξη όμως της καλλιέργειας της καστανιάς σε περισσότερα χωράφια η οποία θέλει αρκετό νερό για την ανάπτυξή της και την σωστή καρποφορία, εκμεταλλεύτηκαν τα τρεχούμενα νερά, κατόπιν προχώρησαν σε γεωτρήσεις κατά μόνας ή ομαδικές και τελευταία που αυτές περιορίστηκαν λόγω του κινδύνου της εξάντλησης και της διατάραξης του υδροφόρου ορίζοντα, άρχισαν να κατασκευάζουν μεγάλες δεξαμενές στις οποίες συλλέγουν τα νερά του χειμώνα και έτσι έχουν νερό για όλη την καλλιεργητική περίοδο και για τα άνυδρα καλοκαίρια.
Η ανάπτυξη επίσης της καλλιέργειας οδήγησε στη δημιουργία δασικών δρόμων προς όλες τις εξοχές  του χωριού ενώ το κέρδος από τα κάστανα έκανε πολλούς και από τους φευγάτους στο χωριό να ξαναμπούνε στα παρατημένα χωράφια τους και να τα φυτέψουν καστανιές, κερασιές και μηλιές. Μηλιές είχαν και παλαιότερα στη Μελίβοια, μηλιές που έβγαζαν διάφορες ποικιλίες μήλων και κυρίως τα παλιά ωραία σκληρά φιρίκια τα οποία δυστυχώς έχουν παραιτηθεί και μόνο λίγα δέντρα από εκείνα υπάρχουν πιά γιατί η αγορά δεν απορροφά την ποικιλία αυτή και θέλει μόνο κάποιες άλλες συγκεκριμένες ποικιλίες με τις οποίες έχουν εμβολιάσει τα περισσότερα δέντρα τους οι δενδροκόμοι της Μελίβοιας. Τελευταία παρατηρείται μια στροφή πάλι προς τα φιρίκια αλλά οι νέες  ποικιλίες που αρχίζουν να καλλιεργούνται διαφέρουν αρκετά από τα παραδοσιακά της περιοχής.

Οι φίλοι και οι εχθροί της καστανιάς

Η καλλιέργεια της καστανιάς δεν είναι εύκολη υπόθεση όπως θα νομίζουν πολλοί και θέλει την προσοχή του νοικοκύρη στα δέντρα του και φροντίδες όλο το χρόνο, όπως καθάρισμα των χωραφιών, κλαδέματα, εμβολιασμούς, ποτίσματα και σωστή περίθαλψη γιατί όσο και να μη τους φαίνεται των καστανιών, απειλούνται κι αυτές από ένα σωρό ασθένειες τις οποίες προσπαθούν με πολλούς τρόπους να προλάβουν και να αντιμετωπίσουν. 
 

Ένα φροντισμένο καστανοπερίβολο στρωμένο με τον πολύτιμο καρπό είναι και μια ωραία εικόνα.

Η κυριότερη και πλέον επικίνδυνη ασθένεια είναι το έλκος της καστανιάς η οποία παρουσιάστηκε εδώ και δυο - τρεις δεκαετίες πριν και αφάνισε ολόκληρα δάση σε όλη την Ελλάδα και έπληξε φυσικά και τις καστανιές της Μελίβοιας αλλά εκεί κινητοποιήθηκαν αμέσως και πρόλαβαν και έσωσαν πολλά δέντρα ενώ με την περίπτωση ασχολήθηκαν πολλοί γεωπόνοι και την έχουν περιορίσει αρκετά. Τούτο πάλι είχε ως συνέπεια να ξεπεράσουν οι καλλιεργητές τις συντηρητικές εμμονές της παράδοσης και να δεχθούν τις απόψεις των γεωπόνων που ασχολήθηκαν με το θέμα. Μια άλλη αρρώστεια που ταλαιπωρεί τελευταία τις καστανιές είναι το μελάνωμα που εκδηλώνεται στο ριζικό σύστημα του δέντρου και μια αιτία του είναι το υπερβολικό πότισμα το οποίο οι περισσότεροι πιστεύουν πως οφελεί την καστανιά και κάνει και περισσότερο  καρπό. Οι μελέτες όμως δείχνουν πως το πολύ νερό ή το λάθος πότισμα με τις σταγόνες είναι αυτό που δημιουργεί πρόβλημα στο δέντρο και μεταφέρει την ασθένεια από το ένα στο άλλο. Ένα μεγάλο βήμα επίσης στην προστασία των καστανιών από τις ασθένειες και τα βλαβερά παράσιτα είναι ο ψεκασμός τους, πράγμα που ήταν αδιανόητο για τις προηγούμενες γενιές αλλά χάρη στην τεχνολογία και τις μεθόδους προστασίας των ψεκαστών τις καταπολεμούν αποτελεσματικά ενώ ήδη έχει αρχίσει να γίνεται λόγος για την προώθηση βιολογικών μεθόδων προστασίας των δέντρων και των καρπών, λόγος που κερδίζει συνεχώς έδαφος.

Το μάζεμα των κάστανων σημαίνει το τέλος της φετινής καρποφορίας και την αρχή μιας νέας χρονιάς

 
Γενικά όμως, χάρη στην ετοιμότητα των Μελιβιωτών και τη βοήθεια των γεωπόνων οι απώλειες καστανιών στην περιοχή είναι λίγες και έτσι σώθηκαν οι καλλιέργειες που τους δίνουν ένα καλό εισόδημα που θα ζήλευαν πολλές άλλες περιοχές. Φέτος υπολογίζεται πως στην περιοχή η παραγωγή θα ξεπεράσει τους χίλιους τόνους κάστανων που λόγω της εξαιρετικής τους ποιότητας είναι περιζήτητα στην ελληνική αλλά και την ευρωπαϊκή αγορά. Οι περισσότεροι έμποροι που φθάνουν στη Μελίβοια αναζητώντας κάστανα είναι οι Ιταλοί και η παρουσία τους έχει ανεβάσει πολύ την τιμή των κάστανων πρώτης κατηγορίας που προορίζεται για την ζαχαροπλαστική αλλά και της τελευταίας με την οποία φτιάχνουν διάφορα υποπροϊόντα και σε αυτά ενδιαφέρουν πολύ τους εμπόρους των γειτονικών Σκοπίων που αγοράζουν αυτές τις ποσότητες. «Όσα κάστανα και να είχαμε» λένε στη Μελίβοια, «θα τα έπαιρναν όλα και σε καλή τιμή μάλιστα γιατί ξέρουν και έχουν τον τρόπο να φτιάχνουν ένα σωρό πράγματα με αυτά και κερδίζουν πολλές φορές επάνω».

Το παράδειγμα της Μελίβοιας

Το γεγονός της μεγάλης ζήτησης των καστάνων της Μελίβοιας απασχολεί πια σοβαρά τους κατοίκους της οι οποίοι προσανατολίζονται στην επεξεργασία τους στον τόπο τους και ήδη παρατηρούνται κινήσεις για τη δημιουργία ομάδων παραγωγών που θα προχωρήσουν σε αυτή την κίνηση η οποία αναμένεται να αλλάξει ριζικά όλο τον κύκλο της καλλιέργειας, συλλογής, εμπορίας, διάθεσης και επεξεργασίας των κάστανων στην περιοχή και θα δώσει πρόσθετο εισόδημα στους κατοίκους της ενώ θα αλλάξει και τη διάθεση για τη διαμονή των νεότερων Μελιβοιωτών και την επιστροφή ορισμένων ανέργων από τις πόλεις.
Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφέραμε πως η καλλιέργεια της καστανιάς στην Μελίβοια δεν είναι μονοκαλλιέργεια που περικλείει πολλούς κινδύνους για την παραγωγή και το εισόδημα των κατοίκων. 

 

Η χαρά κάθε καλλιεργητή καστάνων στη Μελίβοια...

Παράλληλα με τις καστανιές οι Μελιβοιώτες καλλιεργούν επίσης συστηματικά κερασιές που τους δίνουν ένα καλό εισόδημα στην αρχή του καλοκαιριού, μηλιές και έχουν αρχίσει να εκτιμούν πάλι τις ελιές που κάπως είχαν αμελήσει τα τελευταία χρόνια. Έτσι, με αυτά τα τέσσερα εξαιρετικά προϊόντα που χαρίζει η γη της Μελίβοιας σε όσους σκύβουν με φροντίδα πάνω της, οι κάτοικοί της νιώθουν περισσότερο ασφαλείς από άλλους Έλληνες μπροστά σε ένα αβέβαιο μέλλον για τη χώρα μας και για όλο τον κόσμο.

ΑΘΗΝΑ, 20102014

Μέχρι να οργανωθεί ο επίσημος ιστότοπος των «Μικρών Πατρίδων» όπου θα διαβάζετε κείμενα και θα βλέπετε φωτογραφίες και βίντεο από διάφορα μέρη της Ελλάδας, επιστρατεύεται ο γνωστός σε αρκετούς Ακτήμων (actimon.blogspot.com) καθώς και οι προσωπικές μου σελίδες στο Facebook (Ilias Provopoulos, Ηλίας Γ. Προβόπουλος και η ειδική σελίδα ΜΙΚΡΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ) και ακολουθείται όποια σας εξυπηρετεί καλύτερα.

 

Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ

Έτσι ήταν μαθημένα από τη φύση αυτά τα δέντρα πάντα να κάνουν. Να γεμίζουν τα κλαδιά τους με καρπό - τόσο που να μοιάζουν με μεγάλα τσαμπιά σταφύλια με υπερφυσικές ρώγες και να τα κρατάνε αρκετό καιρό πάνω τους, μέχρι τις πρώτες ημέρες του χειμώνα. 

 

 

Από τη φύση τους πάλι οι φυρικιές είναι δέντρα που δεν υποτάσσονται εύκολα στις απαιτήσεις του νέου δενδροκόμου και απλώνουν όπου και όσο θέλουν τα κλαδιά τους και για τούτο υπολείπονται της εντατικής καλλιέργειας αλλά τα μήλα τους δε σπανίζουν στην αγορά καθώς αρκετοί είναι αυτοί που επιμένουν να τις καλλιεργούν. Με τη βοήθεια μάλιστα της γεωπονικής επιστήμης έχουν κατορθώσει να κάνουν εξαιρετικής ποιότητας μήλα και με το αραίωμα του καρπού να αυξήσουν και το μέγεθός τους ώστε και να διεκδικήσουν ισότιμο ρόλο με τα άλλα στον πάγκο του μανάβη που κι εκεί, όπως και πάνω στα κλαδιά των δέντρων, ξεχωρίζουν με το χρώμα τους και το άρωμά τους.

ΑΘΗΝΑ, 12102014

ΣΤΗ ΜΕΛΙΒΟΙΑ ΓΙΑ ΚΑΣΤΑΝΑ

Έτυχε πέρσι τέτοιες ημέρες να βρεθώ στη Μελίβοια της Λάρισας, ένα ωραίο χωριό στις πλαγιές του Κισάβου που αγναντεύει από τη μια πλευρά τον κάμπο της Θεσσαλίας και από την άλλη το Αιγαίο και ομολογώ πως γνώρισα ένα χωριό το οποίο στους καιρούς που ζούμε ξεχωρίζει από πολλά μέρη της Ελλάδας με την ευημερία του, ευημερία που οφείλεται στα κάστανα με τα οποία ασχολούνται συστηματικά με μεθοδικά έδώ και μισό αιώνα όλοι οι κάτοικοί του.

Γι’ αυτό το λόγο λοιπόν από σήμερα και για λίγες μέρες επισκεπτόμαστε τη Μελίβοια καθώς και άλλα χωριά του Δήμου Αγιάς και μέσω κειμένων, φωτογραφιών και βίντεο θα γνωρίσετε αυτόν τον υπέροχο τόπο, τους ανθρώπους που τον δουλεύουν και τον αγαπούν και βεβαίως την εξαιρετική παραγωγή του σε κάστανα αλλά και μήλα. Με τη Μελίβοια τέλος, ξεκινούν και οι «Μικρές Πατρίδες» τις δημοσιεύσεις τους αρχικά από το action.blogspot.com και σε λίγες ημέρες από δικό τους ιστότοπο και μέχρι να πάρει σειρά θα τις βλέπετε και στο Facebook.

Ως εισαγωγή στο μεγάλο θέμα της προκοπής της Μελίβοιας δημοσιεύουμε σήμερα μια σειρά φωτογραφιών από την περσινή γνωριμία μας μαζί της και μόλις αρχίσουν να βγαίνουν σήμερα οι καινούργιες, αμέσως θα τις βλέπετε στην οθόνη σας.