Η ΣΟΥΔΑ Τ’ ΤΡΑΓΔΑΡΑ ΣΤΟN ΜΑΡΑΘΟ

Όταν αναφερόμαστε στ’ Άγραφα, ο νους μας πάει αμέσως σε μια σειρά από υψηλές  κορυφές αλλά πρόκειται για μια λειψή εντύπωση γιατί στη σύνθεση αυτού του μοναδικού κόσμου τεράστιο ρόλο, ισοδύναμο σχεδόν, παίζουν οι ποταμοί οι οποίοι μαζεύουν τα νερά της γης και του ουρανού και για να βγουν προς τη θάλασσα χαράζουν με τρομακτικό τρόπο ορισμένες φορές τον τόπο. Κύριοι ποταμοί των Αγράφων και οι οποίοι πηγάζουν από αυτό το ιδιαίτερο ορεινό συγκρότημα είναι ο Μέγδοβας βορειανατολικά και ο Αγραφιώτης δυτικά καθώς και ο μέγιστος Αχελώος που ορίζει την επικράτεια τους προς την Ήπειρο.

Από αναρίθμητες πηγές λοιπόν βγαίνουν τα νερά από τα σωθικά των Αγράφων και δημιουργώντας μικρά και μεγάλα ρέματα και χείμαρρους καταλήγουν στους ποταμούς χωρίς πλέον να παρέχουν καμιά υπηρεσία στην άρδευση ή την υδροκίνηση. Υπάρχουν όμως και ορισμένες περιπτώσεις που μεγάλες φλέβες νερού βρίσκουν, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς και πρώτους ανοιξιάτικους μήνες, διέξοδο σε κάποιο σημείο των επικλινών εδαφών και χάρη στον όγκο των νερών και την δύναμη που τους παρέχει η πίεση του υδροφόρου ορίζοντα δημιουργούν καταρράκτες που εντυπωσιάζουν όποιον τους βλέπει.

Ένας απ’ αυτούς τους καταρράκτες των Αγράφων είναι αυτός που εμφανίζεται αυτή την περίοδο κάτω από τον παρατημένο οικισμό του Μαράθου Παλιοχώρι, χύνει τα νερά του στον Αγραφιώτη και ονομάζεται η Σούδα του Τραγδάρα – από το παρατσούκλι της πολυπληθούς οικογένειας Λάμπρου που κατοικούσε επί σειρά δίπλα από αυτό το ωραίο φυσικό φαινόμενο αλλ’ αυτό από μόνο του δεν ήταν ικανό να τους κρατήσει κοντά του και διασκορπίστηκαν σε διάφορες άλλες περιοχές αναζητώντας καλύτερη τύχη.

Η Σούδα του Τραγδάρα είναι ένας καταρράκτης με κρέμαση πάνω από πενήντα μέτρα και ανάλογα τον όγκο των νερών καταβρέχει τις λογγές που βρίσκονται δίπλα από το σημείο της πτώσης τους και φαίνεται πολύ ολόκληρος από την παρακείμενη βραχώδη έξαρση στην κορυφή της οποίας βρίσκονται τα λείψανα ενός παλιού σπιτιού. Πολύ καλά επίσης διακρίνεται πριν φουντώσουν τα πλατάνια από την απέναντι πλαγιά, από τα παρατημένα σπίτια των Πεσλαίων καθώς και από τον δρόμο ψηλά που οδηγεί στο Μάραθο. Η καλύτερη όμως αίσθηση γι’ αυτόν δημιουργείται όταν κάποιος βρεθεί ακριβώς κάτω από την κρέμασή  του και τούτο μπορεί να γίνει αν αυτός πάρει την απόφαση να παλέψει με τα χέρια και με εργαλεία, με το άγριο δάσος που έχει καλύψει το παλιό μονοπάτι.  

ΑΘΗΝΑ, 15042016

ΕΝΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΓΙΑ ΤΗ ΣΟΥΔΑ

Τα σωθικά των βουνών που κλείνουν σαν τανάλια τα απόμακρα Άνω Σοχώρια του Προυσού, άδειαζαν πλήθος νερών το χειμώνα και τροφοδοτούσαν τον ήμερο Σοχωρίτη ποταμό που καταλήγει στον Τρικεριώτη, κρατούσαν όμως αρκετές ποσότητες για το καλοκαίρι. Έτσι, χάρη στο Φονιά –το μεγάλο κεφαλόβρυσο που ξεπηδάει λευκό και θορυβώδες στην κορυφή του σιωπηλού χωριού- αλλά και σε πολλές μικρότερες πηγές, αυτός ο κρυφός κόσμος της Ευρυτανίας δεν δίψασε ποτέ και οι κόποι των ανθρώπων στα χωράφια δεν πήγαιναν χαμένοι.
Απ’ όλα τα νερά όμως, κανένα δεν ήταν πιο σπουδαίο και δυνατό, όσο της Σούδα που ξεπηδούν από τη δυτική πλαγιά της κορυφής Αραποκέφαλα και κρέμονται σε ύψος τουλάχιστον 100 μέτρων πριν πέσουν στην κοίτη του ποταμού γεμίζοντας τον αέρα και τα κλαριά των δέντρων με λαμπερή δροσιά και αστραφτερές σταγόνες.
Παλαιότερα, όταν στα Άνω Σοχώρια ζούσαν καμιά εκατοστή άνθρωποι η Σούδα και η ομορφιά της δεν χωρούσε στον αγώνα της επιβίωσης. Τώρα όμως που η νοσταλγία ωθεί πολλούς Σοχωρίτες στην επισκευή των πατρικών τους σπιτιών, η Σούδα αρχίζει να αποκτά εμβληματική έννοια για το χωριό και σιγά – σιγά πολλοί επιθυμούν να την επισκεφτούν. Από τη στιγμή όμως που ο τελευταίος άνθρωπος που βάδισε στο μονοπάτι της έχουν περάσει 40 σχεδόν χρόνια, αυτό κυριολεκτικά έχει σβήσει και η ανακάλυψή του, απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια. Γι’ αυτό ο Μάκης Ραυτογιάννης (φωτογραφία) πρόεδρος του Συλλόγου του χωριού, έχει κηρύξει εκστρατεία και περιμένει πως και πως τους παραθεριστές να φτάσουν στο χωριό και να πιάσουν αξίνες και τσεκούρια να παραμερίσουν το δάσος και να ξαναφτιάξουν το μονοπάτι που θα οδηγεί σε ένα σπουδαίο μνημείο της ευρυτανικής φύσης

 

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 26092008

Η «ΣΟΥΔΑ ΤΟΥ ΜΑΗ»

Μοιάζει με κεφάλι μεγάλου γουρουνιού το κεφαλόβρυσο με τα πολλά νερά που βγαίνει στο φως ξεπηδώντας σε υψόμετρο 1300 μέτρων από τα σωθικά του βουνού Βουτσικάκι πάνω από τον οικισμό Λιβάδια των Πετριλίων και γι’ αυτό καλείται Κεφαλόγουρνο και αφού κυλήσει περί τα 800 μέτρα σαν χείμαρρος στην πλαγιά, μόλις φτάνει στη «Σούδα του Μάη» κάνει ένα σάλτο 20 μέτρων στον αέρα πριν ξαναβρεί το δρόμο για τον Αχελώο…

Τα νερά του Κεφαλόγουρνου λοιπόν ήταν η αιτία που οι Πετριλιώτες είχαν από τα πολύ παλιά χρόνια εγκαταστήσει δίπλα του τις στάνες τους και με αυτά πότιζαν και τα χωράφια στα οποία μέχρι πριν από καμιά 20αριά χρόνια όταν ακόμα το χωριό κρατούσε κόσμο καλλιεργούσαν πατάτες και όσπρια. Σήμερα στα Λιβάδια δεν καλλιεργείται απολύτως τίποτα κι έτσι ούτε μια σταγόνα νερού δεν λείπει από τον πολύ ωραίο και δυνατό καταρράκτη που σχηματίζεται στη «Σούδα του Μάη» και αφού τα νερά κρεμαστούν πρώτα 20 μέτρα κατακόρυφα πέφτουν ύστερα με δύναμη, σχηματίζουν μια βαθιά λίμνη γεμάτη με αφρισμένα κρύα νερά και κατόπιν δημιουργούν χαμηλότερα ένα άλλο μικρότερο καταρράκτη ύψους 5 μέτρων περίπου πριν κυλήσουν και χαθούν στον κατήφορο.

Η «Σούδα του Μάη» λέγεται πως πήρε το όνομά της από κάποιον Μάη που κατείχε κάποτε την περιοχή γεγονός που φαίνεται λογικό καθώς το επίθετο Μάης απαντάται συχνά σε πολλά χωριά της Αργιθέας και των Αγράφων. Μια άλλη εκδοχή είναι να πήρε το όνομά της επειδή κατά τον μήνα Μάιο έχει τα περισσότερα νερά στην κρέμασή της γεγονός που δεν δημιουργεί απορίες σε κανέναν για την ονομασία της καθώς είναι η εποχή που λιώνουν τα χιόνια και κάτι τέτοιο είναι απολύτως φυσικό να συμβαίνει.

Ο Κώστας Γραμμένος από το Ανθηρό που μαζί πήγαμε και είδαμε τη σούδα.

Εξαιτίας δε του γεγονότος από το πόσο γρήγορα θα ελευθερώνονταν τα Λιβάδια από το χιόνι για να οργωθούν τα χωράφια φαίνεται πως η σούδα με τα νερά της έπαιζε το ρόλο του σημείου που φανέρωνε πόσο θα διαρκούσε ακόμα αυτή η περίοδος και οι Πετριλιώτες περίμεναν με λαχτάρα να δουν πότε θα αρχίσει να κοπάζει η δύναμή της για να πιάσουν το αλέτρι και τα σκαπανικά. Φέτος δε που ο βροχερός καιρός έχει πάει πολύ πίσω το καλοκαίρι, οι παλιότεροι λένε πως η «Σούδα του Μάη» έχει τόσο νερό όπως και το μήνα Μάη τα παλιά χρόνια. Σημειώνουμε εδώ πως η «Σούδα του Μάη» είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις στην Αργιθέα που τα νερά της δεν χρησιμοποιούνται να κινήσουν κανένα μύλο εξαιτίας ακριβώς του γεγονότος ότι βρίσκονται πολύ ψηλά στο βουνό και τα νερά της είναι πολύ δυνατά για να μπορέσουν να μπουν σε ένα κανάλι.

Η «Σούδα του Μάη» ήταν μέχρι πριν από το 2005 σχεδόν άγνωστη και φυσικά χωρίς πρόσβαση μέχρι που ο δραστήριος Σύλλογος Πετριλιωτών Σχηματαρίου ανέλαβε και έκανε μια διαμόρφωση του μονοπατιού που οδηγεί στο ωραίο σημείο το οποίο αποτελεί πλέον σημείο έλξης για πολλούς επισκέπτες της περιοχής που προσφέρει ένα σωρό ομορφιές του βουνού μέσα από μονοπάτια και διαδρομές που ξεκινάνε από τα Λιβάδια και καταλήγουν σε διάφορες τοποθεσίες και στις κορυφές των βουνών Βουτσικάκι και Καράβα.

Στην περίπτωση που κάποιος βρεθεί εκεί και χρειαστεί πληροφορίες μπορεί να απευθυνθεί στην ταβέρνα του Αθανάσιου Κων. Βασιλού (τηλ. 2445031009 ή 6972113659) όπου βεβαίως μπορεί να βρει φαγητό και δωμάτια αν χρειαστεί να μείνει.

Μόλις πέρσι και δεν είχα ξεκολλήσει από τις παραδοσιακές μηχανές...

ΥΓ. Το κείμενο και οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν τον Αύγουστο του 2008 σε ένθετο περιοδικό της εφημερίδας "Έθνος".