Ο ΦΩΤΗΣ ΕΜΕΙΝΕ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΣΤ’ ΑΓΡΑΦΑ

 

Ο Φώτης Πεσλής πριν από 15 χρόνια στον Μάραθο, στα «Κατσαντώνεια» του 2007.

O Φώτης Πεσλής (1975 – 2023) σκοτώθηκε προχθές το πρωί πέφτοντας από τον μεγάλο βράχο στην τοποθεσία Τουρκόμνημα απέναντι από το χωριό Μάραθος της Ευρυτανίας, στην καρδιά των Αγράφων και το κορμί του βρέθηκε κομματιασμένο δίπλα από την ξερή κοίτη των Μαραθιώτη – έτσι λένε το δύστροπο ρέμα που κουβαλάει τα νερά από την κορυφή του Προσηλιάκου, στον Αγραφιώτη.

Ο Φώτης είχε πάει να «στομώσει» τα γίδια που ένα κοπαδάκι απ’ αυτά διατηρούν ακόμη οι γονείς του, Πάνος και Γιαννούλα στο ερημοχώρι που λέγεται Μάραθος και στην ιστορική εκκλησία του, τους Άγιους Ταξιάρχες βαφτίστηκε κάποτε ο περίφημος Κατσαντώνης. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ανέβαινε σε αυτά τα βράχια ο Φώτης αλλά χθες «ήρθε η ώρα του», όπως και πριν από λίγα χρόνια σε έναν άλλο συγχωριανό του τον Ταξιάρχη Αυγέρη που κι αυτός μαζεύοντας τσάι γλίστρησε και τσακίστηκε στις πλαγιές του Κοκοτού. Έτσι κι ο Φώτης γλίστρησε και έπεσε στο κενό. Κάποια γυναίκα τον άκουσε να πέφτει κι αυτή ειδοποίησε τους συγχωριανούς να πάνε να τον μαζέψουν. Πρώτη η μάνα του η Γιαννούλα έτρεξε στο τόπο της τραγωδίας και τον κράτησε τσακισμένο στην αγκαλιά της τέσσερις ώρες ζεσταίνοντάς τον με την ανάσα της μέχρι να έρθουν ο άνδρες του Ελληνικού Διασωστικού Σώματος Ευρυτανίας. Αυτοί τον ανέσυραν μιας και οι χωριανοί ούτε έφταναν, ούτε είχαν τα κουράγια να το κάνουν.

Ο Φώτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Μάραθο, πρόλαβε το χωριό του με λίγο κόσμο, άκουσε ιστορίες και παραμύθια από τους παππούδες του, έκατσε στα θρανία του σχολείου και σαν μεγάλωσε ακολούθησε κι αυτός τον δρόμο που είχαν ανοίξει άλλοι πρωτύτερα προς ανεύρεση καλύτερης τύχης στις πόλεις και τα εργοστάσια. Δούλεψε εδώ κι εκεί αλλά είχε πάντα στο νου του το χωριό και τους δικούς του και συχνά πήγαινε να βάλει λίγη πλάτη στις δουλειές τους. Σε μια τέτοια περίπτωση του έτυχε το πρώτο κακό με αυτοκίνητο, καθώς μαζί με ένα φίλο του έπεσαν σε ένα γκρεμό κοντά στο Καρπενήσι κι έμεινε εκεί εγκλωβισμένος και τραυματισμένος βαριά για αρκετές ώρες. Όταν τον ανέσυραν ήταν σε πολύ άσχημη κατάσταση και χρειάστηκε να μείνει πάνω από τρεις μήνες στην εντατική για να συνέλθει. Όταν βγήκε όμως ήταν άλλος άνθρωπος και τα τραύματα του άφησαν πολλά προβλήματα με πιο σοβαρό αυτό που προέκυψε από την κακή οξυγόνωση του εγκεφάλου του τις ώρες που ήταν μέσα στα συντρίμμια του αυτοκινήτου.

Εξαιτίας αυτής της κατάστασης ο Φώτης επέστρεψε στον Μάραθο για να έχει τις φροντίδες και να κρατάει άσβεστο τον καημό της μάνας του. Από την πλευρά του έκανε ότι μπορούσε και βοηθούσε στις δουλειές του σπιτιού, στο δάσος και στο κοπάδι. Του άρεσε να γυρνάει όλες τις κορυφές και τα ρέματα αλλά τον έπιαναν όμως και οι στεναχώριες και κλείνονταν στον εαυτό, κάθε χρόνο όλο και περισσότερο. Οι συγχωριανοί του (εννιά νοματαίοι όλοι κι όλοι) τον αγαπούσαν, τον πρόσεχαν, τον θεωρούσαν ισότιμο μέλος της μικρής τους κοινωνίας αλλ’ αυτό δεν έφτανε στον Φώτη. Ονειρεύονταν να κάνει πράγματα αλλά από την άλλη καταλάβαινε ότι η κατάστασή του δεν θα του επέτρεπε να τα χαρεί για πολύ.

Προχθές για τον Φώτη, τον Φωτάκη όπως τον λέγαμε όλοι, ήταν το τελευταίο του ανέβασμα στ’ Άγραφα. Το σώμα του αποτέθηκε σήμερα στο σιωπηλό νεκροταφείο για να πηγαίνει η μάνα του να του ανάβει το καντήλι και να του λέει τα νέα του πάνω κόσμου αλαφρωμένη γιατί πια δεν θα έχει την έγνοια του αφού πήρε πρώτα αυτός το δρόμο για τον κάτω κόσμο. Ήταν ο καημός της Γιαννούλας τι θα γίνει ο Φώτης όταν αυτή κλείσει τα μάτια της και τον πάγωσε προχθές η «κακιά στιγμή» στο Τουρκόμνημα. Από σήμερα και πέρα η Γιαννούλα και όσο ζει, δεν θα πάψει να αναζητά τα χνάρια του Φώτη στα μονοπάτια των Αγράφων και τη σκιά του στις κορφές και τα ρέματα…

Να είναι ελαφρό το χώμα που σε σκέπασε Φώτη…  

Με την ευκαιρία του δυσάρεστου αυτού γεγονότος, να πούμε και δυο λόγια για το Ελληνικό Διασωστικό Σώμα Ευρυτανίας που τρέχει σε όλες τις ανάλογες περιπτώσεις και προσφέρει βοήθεια και υπηρεσίες που δεν θα μπορούσαν να κάνουν πια οι κάτοικοι των απομονωμένων και ερημωμένων χωριών στην Ευρυτανία. Είτε για καλό, είτε για κακό είναι πάντα δίπλα στους συμπατριώτες τους… 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 04042023

ΜΙΑ ΣΥΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑΘΟ

Τέτοιες ημέρες το 2016, πρώτο χρόνο ΠΦΑ στην κυβέρνηση και 4 χρόνια προ κορονωϊού (π.Κ. στο εξής) πήγαμε με τον Πάνο Νιαβή στη γενέτειρά του, Μάραθο Ευρυτανίας όπου μείναμε λίγες μέρες. Στόχος μας ήταν να περπατήσουμε τις κορφές και τα ρέματα μιας σιωπηλής μικρής πατρίδας που μόνο μνήμες έχει πια να αχνοφέγγουν στα ερείπια των συνοικισμών στις δασωμένες εξοχές. 

Ήταν η δεύτερη φορά μέσα σε 20 χρόνια που κάναμε την ίδια έξοδο στ’ Άγραφα και οι διαφορές μόνο απογοητευτικές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν καθώς μέσα σε είκοσι χρόνια, δεν έμεινε άνθρωπος για άνθρωπος στους συνοικισμούς. Μόνο στον κεντρικό οικισμό, τον Μάραθο ήταν λίγοι άνθρωποι, οι οποίοι δεν έχουν απομακρυνθεί ως τα σήμερα και στους οποίους, εκτός από τον Πάνο που πηγαίνει συχνά και μένει κιόλας αρκετό καιρό και οι υπόλοιποι πάντα τους έχουμε στον νου μας και συχνά επισκεπτόμαστε.    

Πέρα απ’ αυτά όμως, εκείνες τις ωραίες μέρες του Απρίλη του 2016, είχαμε και την εύνοια της μούσας της Φωτογραφίας  - ειδικά ο Πάνος και ανάμεσα σε αυτές, έβγαλε μια που θα είναι το εξώφυλλο της έκδοσης μιας σειράς κειμένων με θέμα την ερημία του τόπου. Όταν την πρωτόβαλε ο  Πάνος στο facebook διάβασα πολλά και ωραία σχόλια από τα οποία πήρα πολλές ωραίες ιδέες για την εισαγωγή αυτής της έκδοσης και ελπίζω και τώρα θα έχετε κι άλλες καλύτερες μιας και αυτά που γράφω δεν αφορούν μόνο εμένα…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 15042020

ΑΣΠΑΣΜΟΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑΘΟ…

Τις κορυφές (των Αγράφων επί του προκειμένου που περπατήσαμε τις προηγούμενες ημέρες στον Μάραθο με τον Πάνο Νιαβή) τις χαιρετάμε με ψηλά το κεφάλι. Έτσι αρμόζει σε αυτά τα πράγματα. Τις πηγές όμως, τις σπάνιες πηγές που λειτουργούν ακόμη στα βουνά και στις μικρές πατρίδες, λόγω της εγκατάλειψης και την απουσία της φροντίδας από οποιονδήποτε, σκύβουμε και τις προσκυνάμε ακόμη να αν δεν διψάμε. Για να νιώθουν και τα νερά που βγαίνουν από τη γη ότι εκεί έξω είναι κάποιος που τα περιμένει και χείλη να τα ασπαστούν. (Η φωτογραφία στην πηγή Φωνίσκα, από τον συνοδοιπόρο στο προσκύνημα στην γη του Μαράθου Πάνο Πεσλή, μόνιμο κάτοικο μιας μικρής πατρίδας που επιμένει να υπάρχει στ’ Άγραφα). Μάραθος 12042016.

ΑΘΗΝΑ, 15042018

Ο ΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΟΥ ΣΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΙτΕΜ

Την «Ανοιχτή ημέρα των μύλων» γιορτάζει, από τις 11.00 – 19.00 σήμερα το Ινστιτούτο των Ελληνικών Μύλων (Αγίων Ασωμάτων 45, Θησείο) με μια σειρά εκδηλώσεων για παιδιά και μεγάλους. Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν αφηγήσεις παραμυθιών, προβολή του εκπαιδευτικού προγράμματος «Μύλος είναι και γυρίζει», προβολή dvd για τους μύλους της Μαδαγασκάρης και τo Λιοτρίβι του Πρινιαράκη στην Κρήτη, ξενάγηση στο σπίτι με τις Καρυάτιδες και τις εκθέσεις του ΙτΕΜ, αναφορές στον μύλο του Αγίου Γερμανού στις Πρέσπες και στον τελευταίο ανεμόμυλο της Αθήνας ενώ οι επισκέπτες θα μπορούν να προμηθευτουν πασχαλινά είδη (λαμπάδες, δωράκια, γλυκίσματα) στο μπαζάρ του ΙτΕΜ.

Από πλευράς μου, στις 17.00 θα κάνω μια προβολή μισής ώρας και θα μιλήσω για τον νερόμυλο του Μαράθου Ευρυτανίας, ένα μύλο που έχει εγκαταληφθεί μόλις λίγα χρόνια πριν και παραμένει έτοιμος να λειτουργήσει πάλι αν παραστεί ανάγκη…  

Με την ευκαιρία της αναφοράς στο μύλο του Μαράθου θα ειπωθούν και λίγα λόγια για τους μύλους του Μέγδοβα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο μου «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» το οποίο θα είναι και στη διάθεση όσων επιθυμούν να το αγοράσουν.  

ΑΘΗΝΑ, 08042017

Η ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΚΕΡΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΕΙΠΙΑ

Όπως κάθε χρόνο έτσι κι εφέτος, της μεγάλης κερασιάς στον πάτο του χωριού Μάραθος των Αγράφων στη στροφή πάνω από τον ανενεργό νερόμυλο, ήρθε η ώρα της ανθίσει και να σύρει πρώτη αυτή το χορό της ανθοφορίας και των άλλων, άτολμων καρποφόρων.  

Έτσι κάνει κάθε χρόνο αυτό το παλιό δέντρο, ανθίζει, δένει και ωριμάζει κεράσια μιας ποικιλίας που κοντεύει να ξεχαστεί. Μικρά, υποκόκκινα ή κίτρινα και ολίγον στιφά  είναι τα κεράσια της και δεν αποκλείεται, με κάποιο τρόπο που υποψιαζόμαστε, να είναι απόγονος εκείνης της κερασιάς που ένας χωριανός σαν επέστρεψε στο χωριό από τους βαλκανικούς πολέμους να εμπλουτίσει την χλωρίδα της γενέτειρας. Δεν θυμάται κανένας πότε φυτεύτηκε και κανένας πλέον δεν είναι τόσο τολμηρός να ανέβει στα κλαδιά της να τρυγήσει τον καρπό της κι έτσι μόνο τα πουλιά μπορούν να μας πουν τι γεύση έχει.

Όταν όμως φυτεύτηκε εκεί αυτή η κερασιά που τρέμει τον καιρό που κατεβάζει το άγριο ποτάμι λίγο πιο κάτω από τις ρίζες της θυμόταν πως είχε αντικρύσει ένα σπίτι, με πέτρα θεμελιώμενο, με πέτρα στους τοίχους και με πέτρα στη στέγη γεμάτο κόσμο και ζωή όλη την ημέρα και παραδίπλα ένα καλυβάκι για τα ζωντανά. Μεγάλωνε αυτή, μεγάλωναν και τα παιδιά της φαμελιάς και τα χαίρονταν σαν σκαρφάλωναν στα κλαδιά της να μαζέψουν κεράσια και να δώσουν, όσα περισσέψουν βέβαια από τη βουλιμία τους και στους τρανότερους. Όταν αυτά μεγάλωσαν αρκετά πέταξαν μακριά και καθώς γεύτηκαν κεράσια από άλλους τόπους, σαν τους λωτοφάγους της Οδύσσειας την ξέχασαν.

Μάταια περίμενε η κερασιά τον καιρό της καρποφορίας να γυρίσουν τα παιδιά που μεγάλωναν μαζί της να νιώσει τα πόδια τους να σκαρφαλώνουν το κορμί της και τα χέρια τους να διαλέγουν τα πιο ώριμα κεράσια να τα φάνε. Οι γέροντες που έμειναν πίσω δεν ήταν σε θέση να κάνουν την αποκοτιά να ανέβουν στα κλαριά της και έτσι η κερασιά κάρπιζε μόνο για τα πουλιά που τιμούσαν με ιδιαίτερη ευχαρίστηση την προσπάθειά της.

Το παρατημένο σπίτι δίπλα στην κερασιά έπεσε γρήγορα θύμα του καιρού, λύγισε, ξεχαρβαλώθηκε και έγινε ένας σωρός πέτρες από τον οποίο μόνο τα αγκωνάρια στα θεμέλια του διακρίνονται και κατά παράξενο τρόπο, κανένα κλαρί δεν τόλμησε να φυτρώσει ανάμεσά τους κι έτσι έμεινε μόνη η κερασιά να στολίζεται κάθε άνοιξη και να ετοιμάζει τον καρπό της ρίχνοντας συνέχεια τη ματιά της στο σωρό από τις πέτρες μη δει τη σκιά έστω κάποιων από τους νοικοκυραίους και ξεπικραθεί από τον καημό της…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 02042017

Ο ΠΑΝΟΣ ΝΙΑΒΗΣ ΟΜΟΡΦΑΙΝΕΙ ΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΟΥ

Ακολούθησα τις μέρες που πέρασαν τον φίλο Πάνο Νιαβή στο Μάραθο των Αγράφων, τη γενέτειρά του, όπου τον τελευταίο καιρό ζει μια μεγάλη χαρά – ένα δικό του σπίτι στο χωριό το οποίο ονειρεύονταν από χρόνια και τώρα καμαρώνει που αξιώθηκε να το τελειώσει. Το σπίτι που απόκτησε είναι χτισμένο με τον παλιό τρόπο και από χέρια ντόπιων μαστόρων αλλά το διαμόρφωσε και το στόλισε όπως ήθελε και ανοιχτό όπως το θέλει μπορεί να μας υποδέχεται και να περνάμε μαζί κάποιες ημέρες στο μοναδικό αυτό 

τόπο.

Εκτός όμως από το κτίριο, ο Πάνος φρόντισε να στολίσει και τον άτακτο περιβάλλοντα χώρο με όμορφα δέντρα αλλά και άλλα που κάνουν ωραίους καρπούς. Γι’ αυτό λοιπόν οργάνωσε μια επιχείρηση από την Αταλάντη, απ’ όπου προμηθευτήκαμε δέντρα από το εκεί φυτώριο, τα μεταφέραμε στο Μάραθο και κάτσαμε δυο μέρες και τα φυτέψαμε στα κηπάκια που είχαν διαμορφωθεί στο οικόπεδό του. Φυτέψαμε κυδωνιές, βερυκοκιές, αχλαδιές αλλά και μια μουριά που δεν κάνει καρπό και είναι μόνο για ίσκιο στην αυλή καθώς και πασχαλιές, δάφνες και βεβαίως πολλά, πολύχρωμα, ευωδιαστά τριαντάφυλλα και σε μια σειρά γλάστρες πολλές ορτανσίες. Τα λουλούδια θα τα χαρούμε φέτος κιόλας αλλά για τους καρπούς από τα δέντρα θα κάνουμε λίγη υπομονή!!!

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01042017

ΟΙ ΙΣΚΙΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΜΑΤΙΑ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΝ

Ο Πάνος Πεσλής κάτω από τον ίσκιο του ελάτου απέναντι
από το τραυματισμένο σπίτι του Ζιάκα στον Αϊ - Λιά του Μαράθου.

Εκείνος ο άνθρωπος που έχτισε ένα σπίτι για να στεγάσει την οικογένειά του, στην κορυφή ενός χωραφιού λίγο πιο κάτω από τον Αϊ-Λιά του Μαράθου Ευρυτανίας, στ’ Άγραφα, για ένα πράγμα ήταν σίγουρος όταν ράντισε με αίμα κόκορα τα υγρά θεμέλιά του: εκεί που αυτός σαν κλαρί φύτρωσε, εκεί θα έριχνε τη σπορά του και αν δεν έρχονταν τίποτα ανάποδοι καιροί, το ίδιο θα έκαναν και οι απόγονοί του στον αιώνα τον άπαντα...

Δεν είχε μυριστεί όμως τους καινούργιους αέρηδες που άρχισαν να φυσάνε παντού στην Ελλάδα τα χρόνια που ακολούθησαν τον τελευταίο μεγάλο σπαραγμό, τα σημάδια του οποίου όσο κι αν φρόντιζαν να κρύψουν αυτοί που τον έζησαν, τόσο αυτά έβγαναν ρίζες που δυνάμωνε η σιωπή τους και έπνιγαν, όπως ο κισσός τα αγριόδεντρα και τα βάτα τα αδούλευτα χωράφια. Κι ήταν αυτοί οι αέρηδες που όταν τους στέγνωσαν από ελπίδα, τους πήραν και τους άδειασαν μακριά, σε ξένους τόπους να ζήσουν και να προκόψουν με τέχνες άγνωστες και συμπεριφορές που ποτέ δεν διδάχτηκαν στον έρμο τον τόπο τους. 

   

Το σπίτι που τόσος ιδρώτας αφιερώθηκε σε αυτό κλειδώθηκε και αφέθηκε στην τύχη του αλλά βρέθηκε ένας χωριανός απ’ αυτούς που έμειναν φύλακες στον  άδειο τόπο να το κάνει στάβλο για τα ζωντανά του κι έτσι διατηρήθηκε όρθιο και ακέραιο για λίγα χρόνια. Κάποια μέρα όμως αποφάσισαν οι τοπικοί άρχοντες να περάσει από εκεί ένας αγροτικός δρόμος, απ’ αυτούς που δεν έχουν νόημα και βεβαίως κανένα όφελος εκτός απ’ αυτό των πάντα δραστήριων εργολάβων. Έτσι πήρε φόρα στα τυφλά η μπουλντόζα και αφού πέρασε χωρίς το ποτάμι και ανέβηκε στην πλαγιά ξεκοιλιάζοντας χωρίς ντροπή τον τόπο και διαλύοντας χωρίς κανέναν σεβασμό τα αρχαία χωράφια όταν έφτασε δίπλα από το σπίτι κι ενώ είχε τόσο χώρο να περάσει έξυσε απαλά τη γωνιά με τα αγκωνάρια και το τραυμάτισε ανεπανόρθωτα. Από τον φόβο να μην πλακώσει τα ζωντανά του τότε το παράτησε και αυτός που το είχε κάνει στάβλο και σήμερα κανένας δεν έχει την τόλμη να δρασκελίσει το κατώφλι του ενώ είναι βέβαιο πλέον πως σε λίγα χρόνια, μόνο τα τσίγκια που αργούν κάπως να λιώσουν θα θυμίζουν ότι ο σωρός με τις πέτρες ήταν κάποτε σπίτι.  

Το γεγονός σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως αλλά κανένας δεν ήταν εκεί να διαβεβαιώσει πως όντως υπήρχε κάποιος στη θέση του χειριστή και έτσι όλοι πια πιστεύουν πως ένας ίσκιος, απ’ αυτούς που πλανιόνται μέρα και νύχτα στις ερημιές των Αγράφων ήταν στο τιμόνι!!!

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 29032017

ΣΤΟΝ «ΑΧΕΛΩΟ» ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Ο Αντιγόνη Παπαϊωάννου με τους γονείς της Ελένη και Βασίλη

Στον ποταμό Αχελώο «φωτιστήκαμε» προχθές των Θεοφανείων, στη Γέφυρα Κοράκου συγκεκριμένα όπου έγινε η τελετή του αγιασμού των υδάτων προσκεκλημένοι από τον δήμαρχο Καραϊσκάκη Περικλή Μίγδο και ήμασταν από την πλευρά της Αργιθέας, ο δήμαρχος Λάμπρος Τσιβόλας, ο αντιδήμαρχος Θανάσης Καραγεώργος και από τις παλαιότερες αρχές, ο Δημήτρης Τσίνας και ο Γιώργος Σακελλάρης.

Γιώργος Σακελλάρης, Δημήτρης Τσίνας, Θανάσης Καραγεώργος, Λάμπρος Τσιβόλας

Αφού πήγαμε να δούμε τι έχει απομείνει από την παλιά γέφυρα Κοράκου και το τούρκικο τελωνείο στα ελληνοτουρκικά σύνορα (1832-1881), επιστρέψαμε στο ωραίο κατάστημα του Βασίλη Παπαϊωάννου «Ο Αχελώος» όπου για να τιμήσουμε την ημέρα και τον ποταμό παραγγείλαμε πέστροφες και τις ετοίμασαν με εξαιρετικό τρόπο ο Βασίλης με τη γυναίκα του Ελένη και την κόρη τους Αντιγόνη.  

Η εξοχική ταβέρνα «Ο Αχελώος» λειτουργεί κοντά στη γέφυρα από την πλευρά της Αργιθέας από το 1998, είναι ένα ιδανικό σημείο για στάση των περαστικών από την περιοχή και στέκι συνάντησης για τους ντόπιους αλλά και για όσους θέλουν να γνωρίσουν αυτό το κομμάτι του Αχελώου. Είναι ανοιχτή όλη σχεδόν την ημέρα αλλά όποιος επιθυμεί μπορεί να τηλεφωνήσει στο 2445032042 και 6974323791 να βρει έτοιμο το τραπέζι. 

ΜΑΡΑΘΟΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ, 08012017

ΩΡΑΙΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΑΠΟ ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΡΓΙΘΕΑ

Με τον Θανάση Καραγεώργο από τα Βραγγιανά της Αργιθέας είμαστε φίλοι τρεις δεκαετίες, τα δυο τελευταία χρόνια είναι αντιδήμαρχος στο Δήμο Αργιθέας και αυτό τον υποχρεώνει να βρίσκεται διαρκώς στο Δήμο (έδρα του είναι το χωριό Ανθηρό) και κατοικεί στο Μάραθο (Αραχωβίτσα) όπου και με φιλοξενεί όποτε πηγαίνω στην περιοχή όλα αυτά τα χρόνια και μαζί του έχω γνωρίσει (και έχω γράψει βεβαίως) πολλά πράγματα για τον τόπο και τους ανθρώπους του – τους τελευταίους που κατοικούν μόνιμα στα χωριά της Αργιθέας.

Με τον Θανάση ταξιδέψαμε προχθές από την Αθήνα και προς το απόγευμα φτάσαμε στον Μάραθο γνωρίζοντας πως κανένας δεν μας περιμένει, μιας και η οικογένειά του είναι στην Αθήνα και ο πρώτος μας σκοπός ήταν να ανάψουμε τη σόμπα να ζεστάνει το κρύο σπίτι και μετά να ξεφορτώσουμε τα εφόδιά του από το αυτοκίνητο. Δεν προλάβαμε όμως να κατέβουμε από το αυτοκίνητο και μας περικύκλωσε ένα κοπάδι από κότες της γειτόνισσάς του Μαίρης Νικολάου και έμοιαζαν να περιμένουν κάτι από τον Θανάση. Τότε τον είδα να μπαίνει στην κουζίνα και να επιστρέφει κρατώντας φέτες ξηρού ψωμιού και τις έτριψε μπροστά τους και αυτές έπεσαν αμέσως στο φαί. Έχουν μάθει μου εξήγησε, πως δεν πετάω τίποτα απ’ ότι περισσεύει από το τραπέζι του και καραδοκούν, από το κοτέτσι τους που απέχει από το σπίτι περί τα 80 μέτρα και σαν τον δουν να ανοίγει την πόρτα έρχονται πετώντας. Χθες που είχαν να τον δουν καμιά δεκαριά μέρες γιατί έλειπε στην Αθήνα, ήρθαν στην αυλή ακολουθώντας το αυτοκίνητο για να μας προϋπαντήσουν και να πάρουν το μερίδιό τους το οποίο όπως είδα, ήταν και λόγω των εορτών και πιο χορταστικό!

ΜΑΡΑΘΟΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ, 06012017

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ

Ο Δημήτρηε Μούτσελος με τον Πάνο Νιαβή στα Γάβραινα Ευρυτανίας 

Είμαστε μια σειρά ανθρώπων της δεύτερης μεταπολεμικής γενιά που γεννηθήκαμε σε διάφορα χωριά της ορεινής Κεντρικής Ελλάδας, στην Ευρυτανία κυρίως και στ’ Άγραφα που επιμένουμε να κρατάμε ζωντανή την επικοινωνία μας με την πατρώα γη και να την επισκεπτόμαστε συχνά. Καθώς μάλιστα μεγαλώνουμε κι εμείς και παίρνουμε τη θέση των τρανότερων που γνωρίσαμε κάποτε στα πρώτα βήματα της ζωής μας στα χωριά μας και η έννοια της αναψυχής  έχει πλέον ατονήσει, διαπιστώνουμε πως περισσότερο πια πηγαίνουμε στις μικρές μας πατρίδες για λογής – λογής προσκυνήματα  και τάματα παρά να κάνουμε διακοπές ή αποδράσεις όπως λέγαμε στον καιρό της ευμάρειας.  

Τέτοιες σκέψεις έκανα πριν από λίγες ημέρες όταν με τον φίλο Πάνο Νιαβή διαβήκαμε τον Μέγδοβα με προορισμό την γενέτειρά του, τον Μάραθο ή Μύρεσι όπως έλεγαν παλιότερα το χωριό με τους 13 συνοικισμούς  μέσα στ’  Άγραφα. Στην τριήμερη παραμονή μας είχαμε σχεδιάσει να επισκεφτούμε όλους τους συνοικισμούς και να περπατήσουμε πάλι στα παλιά μονοπάτια μετά από 20 χρόνια (από το 1996 που είχαμε κάνει για πρώτη φορά μαζί αυτή την έξοδο και βγάλαμε εκατοντάδες φωτογραφίες σε διαφάνειες και αρνητικά τότε) και να κάνουμε συγκρίσεις, από τη σκοπιά του ο καθένας και να συγκεντρώσουμε ένα υλικό μνήμης που πάλι ο καθένας θα χρησιμοποιούσε για δικά του πράγματα που ετοιμάζει .

Έτσι και έγινε και χάρη στην καλοκαιρία που επικρατούσε καταφέραμε και περπατήσαμε συνοδεία του Πάνου Πεσλή, μόνιμου κατοίκου του Μαράθου και γαμπρό του, τον περισσότερο τόπο του Μαράθου και βγάλαμε πάρα πολλές φωτογραφίες που προκαλούν να τακτοποιηθούν και να μπουν στη βάσανο των συγκρίσεων με τις άλλες του 1996 και βγουν τα συμπεράσματα που θέλουμε και να γραφτούν μετά τα σχετικά κείμενα. Ήδη βάλαμε μπροστά και αφιερώνουμε αρκετό χρόνο ο καθένας γι’ αυτή τη δουλειά και πιστεύουμε, αφού γίνουν κάνα – δυο ακόμη τέτοιες εξορμήσεις στο Μάραθο, να δούμε ως τα μέσα το καλοκαιριού σημάδια έργου. Μέχρι τότε πάντως θα βλέπετε κατά καιρούς διάφορες δημοσιεύσεις  οι οποίες και θα σας προϊδεάσουν για το τι φτιάχνουμε.

Τα έγραψα όλα αυτά για να μπω στο μεγάλο θέμα στο οποίο ακροθιγώς θα αναφερθώ σήμερα γιατί ειλικρινά με τρομάζει και κάποιες στιγμές με αποθαρρύνει και αυτό δεν είναι άλλο από το αναμενόμενο οριστικό σβήσιμο, μετά από πολλούς αιώνες, της ανθρώπινης παρουσίας στον Τόπο. Βλέπαμε κάθε χρόνο να αραιώνουν οι τελευταίοι άνθρωποι που επέμεναν να ζουν μόνιμα στη γενέτειρά τους αλλά σε τούτη την επετειακή έξοδο είδαμε τα πράγματα κατάματα και τούτο μας στεναχώρεσε διπλά. Πρώτον γιατί δεν δώσαμε την απαραίτητη προσοχή στους ανθρώπους την εποχή που αυτοί μπορούσαν τουλάχιστον να αφηγηθούν κομμάτια από το προσωπικό τους έπος ο καθένας στ’ Άγραφα και κατά δεύτερον γιατί όσοι έφυγαν, πήραν μαζί τους και την ιστορία του τόπου, είτε πρόκειται για σελίδες των αληθινών πολέμων που γνώρισε ο Τόπος, είτε για σελίδες της καθημερινής πάλης για την επιβίωση σε ένα δύσκολο κομμάτι της ελληνικής γης.

Στη φωτογραφία ο Μήτσος Μούτσελος με τη γυναίκα του Ουρανία και ο Πάνος Νιαβής με την αδερφή του Γιαννούλα η οποία ζει μόνιμα στον Μάραθο με τον άντρα της Πάνο και τον γιό τους Φώτη, στα πέτρινα σκαλιά μπροστά από μια παράγκα που στέγασε τους Μουτσελαίους μετά το σεισμό του 1966, από τις ελάχιστες που έχουν απομείνει όρθιες στην Ευρυτανία.  

Τούτο το διαπιστώσαμε σαν επισκεφθήκαμε έναν θείο του, αδερφό της μάνας του Φρόσως, τον Μήτσο Μούτσελο που ζει μαζί με την γυναίκα του Ουρανία, στο συνοικισμό Γάβραινα του Αγίου Δημητρίου κάτω από την ψηλή κορυφή της Κόψης. Ο χρόνος απόκαμε πια τον πιο καλό αφηγητή της περιοχής, τον μπάρμπα Μήτσο ο οποίος μπορούσε κάποτε να μιλάει ώρες ατέλειωτες για πράγματα και θάματα του Τόπου και να κοινωνεί με τον τρόπο του στην παρέα την ιστορία του Τόπου με εκπληκτικές λεπτομέρειες. Είχαμε μάλιστα προετοιμαστεί τι θα τον ρωτούσαμε, για τα κυνήγια του, την υλοτομία στα Ρεύστα, στου Κύφου και στον Πεθαμένο, το αντάρτικο, τον εμφύλιο, τον αγώνα της επιβίωσης αλλά αμέσως διαπιστώσαμε πως είχαμε αργήσει και απλά χαρήκαμε τη φιλοξενία της κυρά Ουρανίας στο ωραίο σπίτι τους και απολαύσαμε για λίγο τον όμορφο τόπο τους ο οποίος παρά τις εισβολές του καινούργιου, διατηρεί εντούτοις ακέραιη τη φυσιογνωμία του. Η απόλαυση όμως του τοπίου δεν ήταν στις προτεραιότητές μας όπως στα παλιά χρόνια…

ΑΘΗΝΑ, 21042016

ΜΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ ΞΕΝΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΠΛΑΤΑΝΟ

Υπάρχουν κάποια είδη πλασμάτων που προτιμούν αντί να δαπανήσουν δυνάμεις να αναπτυχθούν από μόνα τους προτιμούν να εξαρτήσουν την ζωή τους με ένα άλλο φυτό η ζώο και τούτο εκτός των άλλων σημαίνει πως όταν ο ξενιστής τους σβήσει, θα τον ακολουθήσουν κι αυτά στο θάνατο. Είναι πάμπολλα αυτά τα είδη που βλέπουμε στον φυσικό κόσμο και καθένα έχει τις ιδιοτροπίες του και τις ομορφιές του ενώ δεν είναι και λίγες οι φορές που οι φιλοξενούμενοι, μπορούν να συνεχίσουν μια άλλη ζωή πάνω στο σώμα του νεκρού δέντρου, όπως οι κισσοί για παράδειγμα ή τα κλήματα.

Με λίγα λόγια έτσι είναι αυτές οι σχέσεις αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις που κάποιο φυτό φυτρώνει κατά λάθος μέσα στο σώμα ενός άλλου οπότε τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν με παράξενο τρόπο. Όπως η περίπτωση της μικρής αγριοκερασιάς που βλέπουμε να έχει φυτρώσει μέσα στην κουφάλα ενός πλατάνου, στο ρέμα που κατεβαίνει από τον Αι-Λιά του Μαράθου και ήδη βρίσκεται στον δεύτερο χρόνο της ηλικίας της. Το πώς βρέθηκε τώρα μια αγριοκερασιά εκεί μέσα είναι πολύ απλό. Κάποιο πουλί αφού χόρτασε κεράσια από τα παρακείμενα δέντρα ανακουφίστηκε μέσα στην κουφάλα του πλατάνου και ένα κουκούτσι αφού κοιμήθηκε λίγους μήνες βρήκε φαίνεται ιδανικές συνθήκες υγρασίας αλλά και σάπιας ύλης από το σώμα του σε αρκετό βάθος πλατάνου και φύτρωσε εκεί. Φαίνεται επίσης πως την ανάπτυξή του βοήθησε αρκετά και η υγρασία που μαζεύονταν μέσα στην κουφάλα το περσινό ιδιαίτερα βροχερό καλοκαίρι κι έτσι έβγαλε τον πρώτο χρόνο της ζωής της.

Το ζήτημα είναι τι θα κάνει από εδώ και πέρα αφού για να μεγαλώσει και να γίνει δέντρο πρέπει να ρίξει βαθιές ρίζες, πράγμα που δεν μπορεί να κάνει μέσα στο υγιές σώμα του πλατάνου ο οποίος σίγουρα θα αντιδράσει όταν δει πως παραπαίρνει θάρρος. Δεν αποκλείεται όμως να της το επιτρέψει να μεγαλώσει στην αγκαλιά του και να χαίρεται κι αυτός την ανθοφορία της την άνοιξη και τα πουλιά που θα έρχονται μετά να φάνε τους καρπούς της. Αν γίνουν έτσι τα πράγματα, σίγουρα το γεγονός δεν θα περάσει απαρατήρητο από τα άλλα δέντρα του δάσους και ορισμένα μπορεί να ζηλέψουν αυτή την ωραία σχέση που ανέπτυξαν ένας πλάτανος και μια αγριοκερασιά ενώ οι άνθρωποι, αν βρεθεί κανένας και περάσει από εκεί, μπορεί να μιλήσουν για ένα νέο είδος δέντρου που είδαν, την πλατανοκερασιά!  

ΑΘΗΝΑ, 21042016

ΕΝΑΣ ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΔΕΣΜΩΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΑΤΟΥ

Τα δέντρα και τα φυτά έχουν την τύχη να μην γνωρίζουν ότι εμείς οι άνθρωποι τους δίνουμε φύλο· η μηλιά λέμε, ο κέδρος, το ρείκι ακολουθώντας την άποψη που είχε για κάθε είδος ο αρχαίος άνθρωπος που τα ονομάτισε και τα έβαλε σε κατηγορίες. Έτσι θεωρούμε πως ο πλάτανος είναι αρσενικός αν και πολλές φορές λέμε το πλατάνι, στο ουδέτερο και αυτό συμβαίνει σε κάποιες πολύ ειδικές αναφορές. Στην περίπτωση του ελάτου τώρα, λόγω και κύρους στην ιεραρχία του δάσους πιστεύουμε πως είναι αρσενικός αλλά ακούμε και ορισμένους επιστήμονες να χρησιμοποιούν τη λέξη ελάτη. Στα χωριά όμως ακούμε τους ανθρώπους να λένε, στον πληθυντικό όταν πρόκειται για πλήθος, τα έλατα και να γεμίζει το στόμα τους.

Τα λέω αυτά γιατί δεν μπορούσα να βρω άλλα λόγια σαν είδα προχθές στο ρέμα Μπλαροποτιστής πριν από τους Πλατάνους του Μαράθου που με τον Πάνο Νιαβή πήγαμε να επισκεφτούμε, ένα εκπληκτικό φυσικό σύμπλεγμα: Έναν πλάτανο με σώμα δυνατής γυναίκας να μοιάζει να θέλει να ξεφύγει από τον ευθύ, ως στύλο δεσμωτηρίου κορμό ενός ελάτου που είναι ακριβώς δίπλα του. Η κίνησή του έμοιαζε σαν να την είχε προετοιμάσει ένας γλύπτης προκειμένου να την περάσει σε ένα πιο ανθεκτικό, απ’ ότι τα ξύλα των δέντρων υλικό και πιθανόν να είχε στο νου την αποδέσμευση ενός σώματος από το άλλο.

Το ενδιαφέρον σύμπλεγμα των δέντρων στο ρέμα δεν θα το προσέχαμε αν δεν ήταν δίπλα στο δρόμο και είναι κάτι πολύ το φυσικό μέσα στο δάσος όπου κάθε δέντρο με κάθε τρόπο διεκδικεί το χώρο του και δημιουργεί μαζί με τα διπλανά του απίθανα συμπλέγματα συμβίωσης ή απώθησης που τις περισσότερες φορές δεν βλέπουμε. Στην περίπτωση φαίνεται πως ο έλατος φύτρωσε στη σκιά του πλατάνου πριν από καμιά τριανταριά χρόνια όπως υπολογίσαμε και μεγάλωσε στην αγκαλιά του αλλά ήρθε η ώρα να τελειώσει η σχέση τους γιατί καθώς ψηλώνει κι άλλο, αλλάζουν και οι συνθήκες και αυτό που πρέπει να φύγει είναι ο πλάτανος που στην αγκαλιά του μεγάλωσε και ήδη σήκωσε το ένα πόδι να φύγει…

ΑΘΗΝΑ, 20042016

Η ΣΟΥΔΑ Τ’ ΤΡΑΓΔΑΡΑ ΣΤΟN ΜΑΡΑΘΟ

Όταν αναφερόμαστε στ’ Άγραφα, ο νους μας πάει αμέσως σε μια σειρά από υψηλές  κορυφές αλλά πρόκειται για μια λειψή εντύπωση γιατί στη σύνθεση αυτού του μοναδικού κόσμου τεράστιο ρόλο, ισοδύναμο σχεδόν, παίζουν οι ποταμοί οι οποίοι μαζεύουν τα νερά της γης και του ουρανού και για να βγουν προς τη θάλασσα χαράζουν με τρομακτικό τρόπο ορισμένες φορές τον τόπο. Κύριοι ποταμοί των Αγράφων και οι οποίοι πηγάζουν από αυτό το ιδιαίτερο ορεινό συγκρότημα είναι ο Μέγδοβας βορειανατολικά και ο Αγραφιώτης δυτικά καθώς και ο μέγιστος Αχελώος που ορίζει την επικράτεια τους προς την Ήπειρο.

Από αναρίθμητες πηγές λοιπόν βγαίνουν τα νερά από τα σωθικά των Αγράφων και δημιουργώντας μικρά και μεγάλα ρέματα και χείμαρρους καταλήγουν στους ποταμούς χωρίς πλέον να παρέχουν καμιά υπηρεσία στην άρδευση ή την υδροκίνηση. Υπάρχουν όμως και ορισμένες περιπτώσεις που μεγάλες φλέβες νερού βρίσκουν, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς και πρώτους ανοιξιάτικους μήνες, διέξοδο σε κάποιο σημείο των επικλινών εδαφών και χάρη στον όγκο των νερών και την δύναμη που τους παρέχει η πίεση του υδροφόρου ορίζοντα δημιουργούν καταρράκτες που εντυπωσιάζουν όποιον τους βλέπει.

Ένας απ’ αυτούς τους καταρράκτες των Αγράφων είναι αυτός που εμφανίζεται αυτή την περίοδο κάτω από τον παρατημένο οικισμό του Μαράθου Παλιοχώρι, χύνει τα νερά του στον Αγραφιώτη και ονομάζεται η Σούδα του Τραγδάρα – από το παρατσούκλι της πολυπληθούς οικογένειας Λάμπρου που κατοικούσε επί σειρά δίπλα από αυτό το ωραίο φυσικό φαινόμενο αλλ’ αυτό από μόνο του δεν ήταν ικανό να τους κρατήσει κοντά του και διασκορπίστηκαν σε διάφορες άλλες περιοχές αναζητώντας καλύτερη τύχη.

Η Σούδα του Τραγδάρα είναι ένας καταρράκτης με κρέμαση πάνω από πενήντα μέτρα και ανάλογα τον όγκο των νερών καταβρέχει τις λογγές που βρίσκονται δίπλα από το σημείο της πτώσης τους και φαίνεται πολύ ολόκληρος από την παρακείμενη βραχώδη έξαρση στην κορυφή της οποίας βρίσκονται τα λείψανα ενός παλιού σπιτιού. Πολύ καλά επίσης διακρίνεται πριν φουντώσουν τα πλατάνια από την απέναντι πλαγιά, από τα παρατημένα σπίτια των Πεσλαίων καθώς και από τον δρόμο ψηλά που οδηγεί στο Μάραθο. Η καλύτερη όμως αίσθηση γι’ αυτόν δημιουργείται όταν κάποιος βρεθεί ακριβώς κάτω από την κρέμασή  του και τούτο μπορεί να γίνει αν αυτός πάρει την απόφαση να παλέψει με τα χέρια και με εργαλεία, με το άγριο δάσος που έχει καλύψει το παλιό μονοπάτι.  

ΑΘΗΝΑ, 15042016

ΜΙΚΡΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ

 

Μπροστά χαμηλά ο σβησμένος οικισμός του Μαράθου Στύλος ο οποίος πρέπει να ονομάστηκε έτσι από το φαινόμενο του τεράστιου όρθιου βράχου που δεσπόζει της περιοχής και τον οποίο θυμίζει ένα σιωπηλό σπίτι με κόκκινα τσίγκια και απέναντι εκεί που καταλήγει ο δρόμος, σε ένα απόκρυφο μέρος στις πλαγιές του απότομου όρους Γρεβενό, το χωριό Μοναστηράκι Αγράφων με λίγο πια κι αυτό κόσμο. Στο σύρραχο από πάνω του κάποτε ήταν ένα άλλο χωριό που το έλεγαν Κότλιανη, πάει, έσβυσε, μόνο ερείπια υπάρχουν εκεί και μια άδεια στέρνα.

Η ψηλή κορυφή πάνω από το Μοναστηράκι λέγεται Λιάκουρα , είναι εύκολη στην ανάβαση, δεσπόζει όλου του συγκροτήματος των δυτικών Αγράφων και την οποία πάτησα εύκολα μαζί με φίλους στις 14/08/2004. Πϊσω της διακρίνεται μια άλλη ψηλή κορυφή,ο τραχύτατος, Καλόγερος λεγόμενος της Γρανίτσας και πιο πίσω ακόμη, τα βουνά της Πρασιάς και η κορυφή Σμήνικο την οποία επίσης πάτησα στις 09/06/2009 με τον φίλο Δημήτρη Παπαδιά.  Μέχρι τότε μου φαίνεται πως είχαμε άλλα πόδια ή φτερά στα πόδια μας τα οποία πλέον μόνο με κανένα θαύμα μπορούν να μας φτάσουν τόσο ψηλά...

ΑΘΗΝΑ, 14062014

Ο ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΟΥ

 

Το νερόμυλο του Μαράθου γνώρισα για πρώτη φορά τον Ιούνιο του 1995, όταν άρχισα να πηγαίνω στο χωριό αυτό με τους φίλους Ηλία Μπουμπουρή και Πάνο Νιαβή για τα «Κατσαντώνεια», τη γιορτή για τον ήρωα Κατσαντώνη. Τότε δεν απείχε πολύ ο χρόνος που ο μύλος αυτός, ο οποίος κινείται με νερά από το Μυρεσιώτικο ποτάμι και είναι βακούφικος, ανήκει δηλαδή στην εκκλησία του Ταξιάρχη Μιχαήλ, είχε πάψει για τους γνωστούς λόγους της εγκατάλειψης του χωριού και της διάλυσης  της ισχνής αγροτοκτηνοτροφικής οικονομίας του να αλέθει. Αυτό δεν έγινε εντελώς ξαφνικά αλλά προς αντίθεση της μοιραίας εξέλιξης, οι χωριανοί εντούτοις φρόντισαν να αλλάξουν τα από πλατανίσιο ξύλο πορτοπαράθυρα με σιδερένια - να είναι αθάνατα- πιστεύοντας ότι στα χρόνια που θα έρχονταν ίσως χρειαστεί να αλέσει πάλι ο μύλος και αυτά να είναι σε θέση να διαφυλάξουν το μυλωνά και τα αλέσματα από εκείνους που η ανάγκη τους οδηγήσει πάλι στα βουνά να ζήσουν και δεν τους φτάνουν οι πέτρες να χορτάσουν...

ΑΘΗΝΑ, 13062014

ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΝΤΕΣ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΟ

Όλοι όσοι έδωσαν το παρών τους στο προσκλητήριο των Κατσαντωναίων την Κυριακή της Πεντηκοστής στο Μάραθο

Το τελευταίο κατόρθωμα του Κατσαντώνη, όπως χαρακτηριστικά είπε προχθές ο ζωγράφος Χρήστος Μποκόρος στην μικρή πλατεία Κατσαντώνη του απόμακρου για πολλούς χωριού Μάραθος (πρώην Μύρεσι) Αγράφων αλλά πολύ κοντινού για όσους τον κρατάνε ακόμη στην καρδιά, ήταν ότι παρά τις αντίξοες συνθήκες της ζωής και της κοινωνίας, καταφέραμε να μαζευτούμε κι εφέτος καμιά πενηνταριά, μετρημένοι στα δάχτυλα νοματαίοι για να τιμήσουμε τον ήρωα των Αγράφων στη γενέτειρά του και να ανάψουμε ακόμη μια φορά το καντήλι στην ιστορική εκκλησία του Ταξιάρχη Μιχαήλ ή των Ταξιαρχών αν προτιμάτε.

Δυο «αράδες» ήμασταν αυτοί που στοιχηθήκαμε προχθές για το προσκλητήριο των Κατσαντωναίων μπροστά στην προτομή του Κατσαντώνη, στο Μάραθο. Η «αράδα» των ντόπιων, αυτών που κοιμούνται και ξημερώνονται ολοχρονίς στο ερημωμένο χωριό και η οποία διαρκώς λιγοστεύει καθώς ο Ταξιάρχης Αυγέρης σκοτώθηκε πέρσι τέτοιες μέρες μαζεύοντας τσάι στο Ζυγουρόγρεκο, ο Βαγγέλης Ζιάκας πέθανε στη Λαμία και μόλις πριν από ενάμιση μήνα μας αποχαιρέτησε η Μαριγούλα Μπούρα, η ψυχή του Μαράθου που κρατούσε ανοιχτό όλο το χρόνο το μικρό καφενείο δίπλα στην εκκλησία.  Από τους υπολοίπους,όλοι έδωσαν τον παρών τους. Από τον μεγαλύτερο σε όλους στην ηλικία μπάρμπα Ταξιάρχη Πεσλή μέχρι τα πέντε δισέγγονα του Θόδωρου Μπούρα, Κωνσταντίνος και Παντελής Στυλιαράς, Ελευθερία Τσικριτέα και Δημήτρης και Λευτέρης Ασημάκης που έτυχε να βρίσκονται με τους γονείς τους αυτές τις ημέρες στο Μάραθο.

Από την άλλη «αράδα», των Μαραθιωτών που ζουν μακριά από το χωριό και των φίλων του Μαράθου, οι απουσίες ήταν πολλές και ιδιαίτερα εμφανείς. Μια δικαιολογία είναι η στενάχωρη κατάσταση που βιώνουν πολλοί λόγω της συγκαιρίας στην οικονομία της χώρας ολόκληρης και ως ένα βαθμό είναι κατανοητή για ορισμένους,όχι όμως για όλους. Δεν επεκτείνομαι στο θέμα, γιατί μπορούμε να πέσουμε σε παρεξηγήσεις, απλά το σημειώνω για να το έχουμε στο νου μας και να μετράμε τα λόγια και τα πράγματα στο κανονικό τους βάρος και ανάλογα με τη συνέπεια που πρέπει να μας διακρίνει. Μια άλλη δικαιολογία, σοβαρή όμως, είναι ότι μετά από δυο επισκέψεις στο Μάραθο, η αντοχή των ψηφοφόρων για μετακινήσεις μειώθηκε, χώρια που την παραπάνω εβδομάδα πολλοί είναι αυτοί που θα ξαναπάνε στο μνημόσυνο του Ταξιάρχη οπότε παράβλεψαν τον ήρωα Κατσαντώνη.

Ήταν όμως και μια άλλη «αράδα» που ενώ τα περασμένα χρόνια έδινε δυναμικά το παρών της φέτος δεν φάνηκε ούτε ένας. Πρόκειται για την ατέλειωτη σειρά των πολιτικών και των πολιτευόμενων της Ευρυτανίας, από βουλευτές μέχρι δημοτικούς συμβούλους και λογής -λογής παρατρεχάμενους της εξουσίας οι οποίοι δεν έχαναν ευκαιρία να κάνουν το πέρασμά τους από τον Μάραθο κάθε χρόνο στα «Κατσαντώνεια» να φανούν, να αμολήσουν έναν τσίγκινο δεκάρικο λόγο, να φέρουν μια γυροβολιά στο χορό. Φέτος ούτε ο ίσκιος κανενός δεν πέρασε από τον Μάραθο πλήν της αντιδημάρχου Βασιλικής Φεγγούλη η οποία έλκει την καταγωγή της από το Παληοχώρι και του νεοεκλεγέντος δημοτικού συμβούλου Γρηγόρη Παπαθανάση. Από τους υπολοίπους, «ιστορικούς» και άρα μη εξαιρετέους πολιτικούς του νομού Ευρυτανίας και των Αγράφων, ούτε ένας δεν φάνηκε, ούτε καν χαιρετισμό δεν έστειλε. Κοντά σε αυτούς δεν φάνηκε και κανένας εκπρόσωπος των αρχών του νομού κι έτσι γλύτωσαν και τα κισσούδια από τις Μπίλιτσες γιατί δεν χρειάστηκε να φτιάξουν ο Ταξιάρχης Σβερώνης και ο Δήμος Λάμπου περισσότερα στεφάνια. Εντύπωση τέλος προκάλεσε και η απουσία του νέου Δημάρχου Θόδωρου Μπαμπαλή ο οποίος μάλιστα κατάγεται από το διπλανό χωριό, τα Άγραφα και όλα τα προηγούμενα χρόνια έδινε παρών.

Για την ιστορία της εκδήλωσης, τη λειτουργία τέλεσε ο παπα Βασίλης Βλάχος εφημέριος του Κερασοχωρίου, το καλωσόρισμα έκαναν ο Ηλίας Μπουμπουρής και ο Πρόεδος του Συλλόγου Μαραθιωτών Ταξιάρχης Σβερώνης και στεφάνια κατέθεσαν ο περιφερειακός σύμβουλος και τέως δήμαρχος Αγράφων Χρήστος Μπούρας, η αντιδήμαρχος Αγράφων Βασιλική Φεγγούλη, ο δημοτικός σύμβουλος Αγράφων Γρηγόρης Παπαθανάσης, ο εκπρόσωπος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλόγγων Σαρακατσαναίων Απόστολος Καραγκούνης, ο πρόεδρος του Τ.Δ. Χρύσως Ηλίας Καρανίκας, ο πρόεδρος του Τ.Δ. Μαράθου Παύλος Μπαλωμένος, ο απόγονος των Γαλαναίων Γιώργος Διαμάντης, η μοναδική δασκάλα στον καποδιστριακό Δήμο Αγράφων Βάγια Φιλιππόπουλου - Μπαλωμένου η οποία διδάσκει στο σχολείο των Αγράφων, ο πρόεδρος του Συλλόγου Μαραθιωτών Ταξιάρχης Σβερώνης και ο ζωγράφος Χρήστος Μποκόρος ο οποίος ήταν και ο κύριος ομιλητής της εκδήλωσης και για τα όσα είπε θα αναφερθούμε σε επόμενο σημείωμα για την φετινή γιορτή στο Μάραθο μαζί με κάποιες σκέψεις για το μέλλον του πατροδοτοπικού κινήματος για τον Μάραθο αλλά και γενικότερα. Σημειώνουμε επίσης πως το παρών τους έδωσαν κάποια στιγμή στο Μάραθο και οι εκπρόσωποι της Ομοσπονδίας Ευρυτανικών Συλλόγων (ΟΕΣ) Μπεσίνης Σωτήρης και Κονιαβίτης Δημήτριος καθώς και μια ομάδα νέων μοτοσυκλετιστών από την Δυτική Φραγκίστα.

Όσον αφορά τώρα το παραδοσιακό γλέντι που ακολουθούσε πάντα το μνημόσυνο στους Κατσαντωναίους, παρά τις απουσίες έγινε με την ορχήστρα του Γιώργου Διαμάντη από τα Γιάννενα με μια ποικιλία τραγουδιών, από κλέφτικα ως λαϊκά χόρεψαν οι λίγοι παρόντες. Πρώτοι χόρεψαν οι ντόπιοι, ο Κώστας Καλύβας με τον Ταξιάρχη Σβερώνη και ακολούθησαν και οι υπόλοιποι για μια γυροβολιά για το καλό και τη γιορτή. Όσον αφορά επίσης και το τραπέζι της ημέρας,  ήταν γεμάτο με το παραπάνω από εξαιρετικό ψητό κρέας και κοκορέτσι όπως ξέρει να το φτιάχνει ο Χρήστος Πεσλής και μάλιστα περίσσεψε αρκετό και για να μη μπεί πολύ μέσα το μαγαζί, το πλήρωσαν και πήραν οι επισκέπτες μαζί τους.  

ΑΘΗΝΑ, 10062014

ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΣΜΑΤΑΚΙ ΣΤΟ ΔΡΥΟΔΑΣΟΣ

Ωραία,ήρθε μετά από αρκετή καθυστέρηση το φθινόπωρο και η φύση φόρεσε τα χρώματα που ταιριάζουν στην εποχή που όλα αποσύρρονται στον εσωτερικό τους κόσμο,να μιλήσουν με τον εαυτό τους ή και να μονάσουν, αν νιώθουν πως έτσι πρέπει να κάνουν…

Με λίγα λόγια, ο καιρός που όλη η ζωή κινείται στο ύπαιθρο τελειώνει και για λίγους μήνες όλα τα πράγματα μοιάζει να αποζητούν μια στέγη ή μια αγκαλιά για να περάσουν το χειμώνα ενώ όσα απομείνουν εκεί έξω, στις παγωμένες βροχές και τον τσουχτερό αέρα ξέρουν πως θα περάσουν και μια άλλη φορά παρέα με τα άγρια θηρία του λόγγου.

Τούτο όμως δεν φαίνεται να ενδιαφέρει τους μικρούς αγίους της ελληνικής φύσης που κατοικούν στο πέτρινο εικονισματάκι, δίπλα στο δρόμο που οδηγεί από τον ορεινό Μάραθο Β’ στον παραποτάμιο Μάραθο γιατί από τον καιρό δεν καταλαβαίνουν. Τους αρκούν αυτούς για στέγη οι δυο πλάκες πέτρας που κάποιος ευλαβής συντοπίτης έβαλε κάποτε πάνω από τις εικονίτσες τους και έχουν πάντα παρέα τα μικροπούλια του δάσους, αφού πολλές φορές αυτά κουρνιάζουν μέσα στο μικρό χώρο που έχει πολλά χρόνια να ζεσταθεί από κεριά ή καντήλι για να μη τα βρει το ξημέρωμα με παγωμένες τις φτερούγες.

Εκείνο που τους απασχολεί είναι ότι χρόνο με το χρόνο μεγαλώνει η μοναξιά στο δρόμο καθώς λιγοστεύουν οι ψυχές που ξεχειμωνιάζουν στα χωριά. Νοσταλγούν την εποχή που πριν περάσουν από εκεί οι μπουλντόζες και ταράξουν τον τόπο, οι σκιές από τους διαβάτες και τα φορτωμένα ζωντανά φώτιζαν σε κάθε στροφή του, ανηφόρα ή κατηφόρα, το παλιό μονοπάτι που περνούσε μέσα από το δάσος με τις βασιλικές δρυς και το οποίο είχαν αναλάβει να προσέχουν και να δίνουν θάρρος και κουράγιο στον περαστικό οδοιπόρο και τον στρατολάτη του κόσμου που κανένας τους δεν φαίνεται πια να το περπατάει…

ΑΘΗΝΑ, 12112013