ΤΟ ΚΟΠΑΔΑΚΙ ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ

Είναι η καλύτερη συντροφιά το καλοκαίρι οι γάτες για τους εξοδούχους των πόλεων και του κάμπου στα νησιά ή τα ορεινά χωριά τους. Συντροφιά η οποία καμιά φορά μόλις πιάσουν τα κρύα, κυριολεκτικά αφήνεται στην τύχη της. Καθώς μάλιστα τα περισσότερα χωριά αδειάζουν από ανθρώπους, είναι βέβαιο πως κανένα από αυτά τα ζώα δεν θα βρεθεί να προϋπαντήσει στην πόρτα τον άσπλαχνο νοικοκύρη, σαν αυτός επιστρέψει πάλι την άνοιξη στο εξοχικό του. Ο χειμώνας είναι αμείλικτος και καθώς αυτά είναι άμαθα από κυνήγι, θα χαθούν από την πείνα. Μια συνηθισμένη επίσης κατάσταση σε πολλά νησιά και χωριά είναι ένα τσούρμο αδύναμες γάτες και σκύλοι να περιμένουν να ανοίξει η πόρτα κάποιου μαγαζιού να πετάξει κανένα κόκαλο ή τα αποφάγια για να ζήσουν μερικές ημέρες ακόμα μέχρι την άνοιξη.

Έτσι λοιπόν, η ωραία εικόνα από ένα κοπάδι ζωηρότατες γάτες – 13 τον αριθμό, που βγήκαν με βιασύνη μόλις πήραν είδηση το δικηγόρο – συγγραφέα Μενέλαο Παπαδημητρίου να φθάνει στο σπίτι του στο Ανθηρό Αργιθέας, από τον διπλανό αχυρώνα και να παρατάσσεται με υποδειγματική τάξη μπροστά στην αυλόπορτα, αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα της αδιαφορίας για τα ξεχασμένα ζωντανά. Το κοπάδι αυτών των γατιών, γνωρίζει πως δυο φορές κάθε μήνα ο Μενέλαος, ο οποίος ασχολείται συστηματικά πλέον με την καταγραφή της ιστορίας της Αργιθέας, θα καταφθάσει στο χωριό με ένα τσουβάλι κονσέρβες, θα τις ταίσει καλά, θα τις χαϊδέψει, θα κουβεντιάσει μαζί τους δυο – τρεις ημέρες και σαν φύγει, θα αφήσει στο θαλερό μπάρμπα Γεωργούλη Κωτή τις υπόλοιπες για το συσσίτιό τους μέχρι την άνοιξη, που αναλαμβάνει πλέον ο ίδιος την καθημερινή φροντίδα τους.

Δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2008 στην Ελευθεροτυπία. Τα επόμενα χρόνια το κοπαδάκι του Μενέλαου Παπαδημητρίου σχεδόν διπλασιάστηκε και σήμερα έχει γεμίσει το χωριό απογόνους…

Η ΚΟΠΗ ΤΗΣ ΠΙΤΑΣ ΣΤΟ ΠΕΤΡΙΛΟ

 

Ο Πρόεδρος του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Πετρίλου Στέλιος Καραμπάς, η Αργυρώ Τουραλιά, η τραγουδίστρια Ρούλα Τουραλιά και ο Γιώργος Αργυρός. 

Θεσμός στην αρχή κάθε νέας χρονιάς η κοπή της λεγόμενης πρωτοχρονιάτικης πίτας από κάθε σύλλογο, όμιλο, εταιρεία, ομάδα, σωματείο, γραφείο, ενορία και επειδή δεν έφταναν οι κατάλληλες μέρες για να συντονιστεί ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων για να παραβρίσκεται στην εκδήλωση, πολλές φορές έφτανε να γίνεται και την Σαρακοστή. 

Σαν θεσμός ο οποίος εξυπηρετούσε ποικίλες καταστάσεις και στόχους  παρά την όποια κριτική και τις ενστάσεις που προέβαλλαν ορισμένοι έμοιαζε να μην κλονίζεται από τίποτα.  Ήρθε όμως η επιδημία και σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση περιόρισε δραματικά τις παρουσίες ,μπήκε στο περιθώριο και είναι αμφίβολο αν μπορέσει να ξαναγίνει όπως παλιά. Αυτό παρατηρούμε φέτος, για δεύτερη χρονιά της επιδημίας στην Αθήνα όπως και στα άλλα αστικά κέντρα και όπου γίνεται μοιάζει με παρωδία των… παλιών καλών ημερών!

Η κατάσταση επηρέασε  αρκετά, σχεδόν διαλυτικά και τις πατριδοτοπικές οργανώσεις, τους συλλόγους και τα σωματεία που κάθε χρόνο η κοπή της πίτας η οποία συνοδεύονταν και με ένα γλέντι ήταν μια αφορμή να συναντηθούν οι συγχωριανοί και οι φίλοι του κάθε χωριού, να τα πούνε όσο προλάβαιναν διάφορα μεταξύ τους και να διασκεδάσουν.  Η κοπή δε της πίτας και το πανηγύρι το καλοκαίρι στο χωριό ήταν τα τελευταία στοιχεία που θύμιζαν την κοινότητα η οποία τον υπόλοιπο χρόνο καμιά άλλη ενέργεια δεν δήλωνε την ύπαρξή της.

Οι περισσότεροι σύλλογοι δέχθηκαν την κατάσταση σχεδόν μοιρολατρικά ενώ δεν έλειψαν και πολλοί που χάρηκαν την λόγω  επιδημίας ακύρωση αυτών των εκδηλώσεων είτε γιατί δεν ήθελαν σε συμμετάσχουν, είτε γιατί έβλεπαν το αδιέξοδο που έχουν περιέλθει οι Σύλλογοι καθώς η παλιά γενιά φεύγει και από τους νέους ελάχιστοι πια ενδιαφέρονται.

Δεν συμβαίνει όμως με όλους τι ίδιο. Ο Μορφωτικός και Εκπολιτιστικός Σύλλογος Πετρίλου, του ιστορικού χωριού της Αργιθέας με τους πολλούς συνοικισμούς και την μεγάλη κτηνοτροφία, έκανε προχθές για πρώτη φορά στην 50χρονη ιστορία του την κοπή της πίτας στο χωριό και μάλιστα ανήμερα της εορτής του Αγίου Χαραλάμπους. Η απόφαση να γίνεται η κοπή της πίτας στο Πετρίλο, όπως μας είπε ο Πρόεδρος Στέλιος Στέλιος Καραμπάς είχε ληφθεί από πέρσι αλλά λόγω επιδημίας δεν έγινε πραγματικότητα. Έτσι φέτος, 48 Πετριλιώτες από διάφορα σημεία της Ελλάδας που ζουν, έχοντας τον νου τους περισσότερο στην κακοκαιρία και την παγωνιά παρά στην επιδημία γιατί τηρούσαν όλους τους κανόνες της προφύλαξης, ανηφόρισαν στο Πετρίλο. Μαζί με τους 17 μόνιμους κατοίκους  του χωριού τίμησαν τον Άγιο Χαράλαμπο στη λειτουργία που έκανε ο πάτερ Θεόκλητος, ιερομόναχος που κάθε Σάββατο πηγαίνει και λειτουργεί στο Πετρίλο και κατόπιν όλοι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία έξω από καφενείο του Αποστόλη Σβεντζούρη στον συνοικισμό Αργυρέϊκα και έκοψαν την πίτα και μετά απόλαυσαν τσίπουρα και τοπικά εδέσματα. Στο μικρό αυτό προσκύνημα βοήθησε πολύ και ο καιρός. Οι ψηλές κορυφές, Καράβα, η ψηλότερη των Αγράφων, Ντελιδήμι, Βουτσικάκι πάνω από το Πετρίλο ήταν κάτασπρες από το χιόνι και παρά τον λαμπρό ήλιο η αίσθηση του χειμώνα ήταν έντονη.

Ο Δήμαρχος Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου στο Πετρίλο.   

Η κίνηση αυτή του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Πετρίλου, πέρα από την συμβολική διάστασή της πραγματοποιήθηκε γιατί στηρίζεται στην αγάπη των Πετριλιωτών για το χωριό τους, αγάπη που τους οδηγεί και ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες να το επισκέπτονται συχνά. Μπορεί το Πετρίλο να άδειασε πριν από λίγες δεκαετίες από κόσμο, αλλά οι καρδιά όσων μεγάλωσαν εκεί αλλά και των νεώτερων που δεν έκοψαν τους δεσμούς τους με την μικρή τους πατρίδα, είναι εκεί και δεν το δείχνουν μόνο το καλοκαίρι που γεμίζει κόσμο, αλλά και τον χειμώνα που δυσκολεύουν τα πράγματα . Η εορτή του Αγίου Χαραλάμπους και η κοπή της πίτας (που λόγω επιδημίας θα ήταν δύσκολο να γίνει αλλού αλλά δεν μπορούσε να ακυρωθεί για δεύτερη χρονιά) ήταν η αφορμή και τέτοιες είναι γεμάτο το ημερολόγιο και το χωριό πάντα εκεί και τους περιμένει…   

Σημειώνουμε ότι με την παρουσία τους τίμησαν την εκδήλωση ο Δήμαρχος Στεργίου Ανδρέας, ο Αντιδήμαρχος Μπάμπης Πούλιος, ο πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Ηλίας Παπαδήμας, ο προεδρος της τοπικής κοινότητας Κίσσας Σωτήρης και οι σύμβουλοι Αργυρός Δημήτρης, Καψάλης Κώστας, Χόντζιας Γιώργος.    

ΑΘΗΝΑ, 15022022   

ΕΝΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΓΙΘΕΑ

Ένα πολύτιμο βιβλίο, έργο ζωής και προσφοράς του Ξενοφώντα Σωτ. Κουτή στην πατρίδα του Αργιθέα του καλωσορίσαμε προχθές την Κυριακή στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. Πρόκειται για το βιβλίο  «Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του καθολικού της Ιεράς Μονής Μπουκοβίτσας Αγράφων – Μονές και Ναοί της Αργιθέας (16ος -19ος αιώνας)» και για το οποίο μίλησαν ο Δήμαρχος Αγράφων Αλέξης Καρδαμπίκης, ο Δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα Παναγιώτης Νάνος. ο Δήμαρχος Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου και ο συγγραφέας ενώ τον συντονισμό είχε η εκπαιδευτικός Αναστασία Κλάρα. Πολύς ήταν ο κόσμος από την Αργιθέα και τα Άγραφα που ήρθαν να τιμήσουν τον Ξενοφώντα και να του ευχηθούν καλή συνέχεια στο ωραίο έργο του για την ανάδειξη των μνημείων της ορεινής πατρίδας μας.

ΑΘΗΝΑ, 24112019.

ΕΓΕΙΡΕ Ο ΕΛΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ

O Μιλτιάδης Φρύδας στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου το 2015.

Πλήρης ημερών και όρθιος έφυγε πριν από λίγες ημέρες ο Μιλτιάδης Φρύδας (1914 – 2019) ο γηραιότερος τσέλιγκας της Αργιθέας ο οποίος  έζησε σαν παιδί τον απόηχο των Βαλκανικών Πολέμων και ώριμος την τραγική δεκαετία του 1940 – 1950 και κατόπιν, είδε από την μοναξιά της μικρής του ορεινής πατρίδας να ρημάζουν σιγά – σιγά τα βουνά από μεγάλα κοπάδια και να σωπαίνει ο τόπος από φωνές, κουδούνια και αλυχτίσματα.

O Μιλτιάδης Φρύδας στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου το 2015.

Ο Μιλτιάδης  γεννήθηκε στο Αετοχώρι (ή Μαρκελέσι, συνοικισμός της Στεφανιάδας) ένα από τα ψηλότερα χωριά της Αργιθέας και ακολούθησε αυτό που έκαναν οι γονείς του και πρόγονοί του.  Ο πατέρας του Ιωάννης του οποίοι η γενιά είχε ρίζες στην Ήπειρο, ήταν γεννημένος στο Δέντρο των Βραγγιανών και σαν μπιστικός στον Κώστα Τσαπραΐλη βρέθηκε  στο Αετοχώρι και παντρεύτηκε την κόρη του τσέλιγκα Αθηνά.   

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του ο Μιλτιάδης ακολούθησε τη ζωή του πατέρα του και των χωριανών που χειμώνα έφευγαν να ξεχειμάσουν στο Ξηρόμερο (Ξηροβούνι, Παλιαομάνινα, Αστακό) και το καλοκαίρι βοσκούσαν τα κοπάδια τους στα λιβάδια της Ιτιάς πάνω από τη Στεφανιάδα. Παράλληλα καλλιεργούσαν και τα λιγοστά χωραφάκια που είχαν κερδίσει από το δάσος για να βγάζουν το ψωμί της χρονιάς χωρίς να περιμένουν και πλήρη ανταπόδοση των κόπων τους. Τα αδέρφια του ήταν ο Κωνσταντής που ξενιτεύτηκε στον Καναδά και πέθανε εκεί, Βασίλης που ζει στον Καναδά, ο Θωμάς, ο Δημοσθένης, η Αντιγόνη που πέθανε πάνω στη γέννα στο Ανθηρό, η Ιουλία που ζει σήμερα στο Στρογγυλοβούνι του Ξηρόμερου και η Λαμπρινή που ζει στην Αθήνα.

Στο Ξηρόμερο οι Φρυδαίοι πήγαιναν μαζί με συγγενείς τους από το Αετοχώρι αλλά και άλλους, από το Λεοντίτο και εκεί αποκλείστηκαν δυο χρόνια στην περίοδο του Εμφυλίου που δεν τους επιτράπηκε να ανέβουν στα βουνά εξαιτίας των επιχειρήσεων του στρατού εναντίον των ανταρτών. Ο Μιλτιάδης είχε καμιά εκατοστή πράματα και με αυτά πορεύονταν αλλά έχασε τα μισά κάποια χρόνια στον Εμπεσσό και με όσα του απόμειναν πορεύτηκε μέχρι το 1958 που παντρεύτηκε την Ευθαλία και πήρε προίκα καμιά πενηνταριά.

O Μιλτιάδης Φρύδας με την κόρη του Μαρία.

Από εκείνη τη χρονιά ο Μιλτιάδης σταμάτησε να πηγαίνει στο Ξηρόμερο και έμεινε μόνιμα στο Αετοχώρι με το κοπάδι του και καλλιεργώντας τα χωράφια του.  Εκείνη την εποχή άρχισε να αδειάζει το χωριό και κάποια χρόνια έμειναν αυτός και η γυναίκα του μόνοι στο χωριό που ακόμα δεν είχε ούτε δρόμο της προκοπής, ούτε ηλεκτρικό ρεύμα. Οι χωριανοί είχαν αρχίσει τότε να διαλύουν τα κοπάδια τους και φεύγουν προς την Ελάτεια αναζητώντας καλύτερη τύχη στα εργοστάσια και τις άλλες δουλειές του κάμπου. Ο Μιλτιάδης δεν τους ακολούθησε και πορεύτηκε όπως ήξερε στο άδειο χωριό.  

Όλος ο τόπος ήταν δικός του πλέον και δεν χρειάζονταν να ανεβάζει τα πράματα στην Ιτιά, τα τάιζε και από το κριθάρι που καλλιεργούσε και σαν είχε ανάγκη προμηθεύονταν αυτό που χρειάζονταν από τον Πάνο Νασιώκα, που διατηρούσε χάνι στη γέφυρα κάτω από το Λεοντίτο. Στο χωριό μεγάλωσαν και τα δύο παιδιά του, Γιάννης και Μαρία. Ο Γιάννης έγινε δάσκαλος, ένα δυο χρόνια δίδαξε και στο σχολείο του Αετοχωρίου και κατόπιν διορίστηκε στη Βοιωτία σε σχολεία της οποίας δίδαξε αρκετά χρόνια.

Ο Μιλτιάδης Φρύδας με τη γυναίκα του Ευθαλία 

στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου το 2009.

Καθώς περνούσαν τα χρόνια η ζωή στο Αετοχώρι γίνονταν δύσκολη και έτσι τον χειμώνα 1984 - 1985 διέλυσε το κοπάδι, κράτησε λίγα και τα έδωσε στον αδερφό του Δημοσθένη στην Ελάτεια και πήγε κοντά στον γιό του που διορίστηκε δάσκαλος στη Βοιωτία. Το επόμενο έτος εγκαταστάθηκε στην Ελάτεια όπου είχαν συγκεντρωθεί πλέον οι περισσότεροι συγχωριανοί του. Από τότε και ύστερα κάθε χρόνο ανέβαιναν με τη γυναίκα του από τις αρχές του Μαίου για να είναι εκεί στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου και κάθονταν μέχρι αργά το φθινόπωρο στο χωριό ασχολούμενος μέχρι πριν από δυο χρόνια με τον κήπο του.  Το 2010 πέθανε η γυναίκα του και από τότε το χειμώνα πήγαινε στη Λάρισα στα παιδιά του αλλά μέχρι πέρσι που άρχισαν να λυγάνε τα πόδια του, το καλοκαίρι δεν έλειπε ούτε μέρα από το χωριό.

Ο Μιλτιάδης Φλούδας αγαπούσε το χωριό και τον Τόπο του όσο λίγοι και αυτό τον έκανε να νιώθει ευχαριστημένος να είναι εκεί και να ασχολείται με τα ζωντανά και τα χωράφια του. Ήταν ένας πράος και αγαπητός απ’ όλους άνθρωπος, δίκαιο τον αποκαλούσαν και ήταν αυτός που καλούσαν να λύσει όποιες διαφορές προέκυπταν ανάμεσα στους χωριανούς. Με μια τεράστια εμπειρία ζωής κοντά στα κοπάδια στα βουνά της Αργιθέας αλλά και την συμμετοχή του στον πόλεμο του 1940 στην Αλβανία, όπου τραυματίστηκε και η είσοδος των Γερμανών τον βρήκε σε ένα νοσοκομείο στη Θεσσαλονίκη, ο Μιλτιάδης αποτέλεσε το παράδειγμα για μια συνετή και μετρημένη, χωρίς ρίσκα ζωή και έτσι παρέμεινε ως το τέλος. 

Ερείπια μιας άλλης εποχής στα βουνά της Αργιθέας

Αυτό όμως που όλοι εκτιμούσαν και προσέτρεχαν σε αυτόν ήταν ότι γνώριζε τα πάντα γύρω από τις αρρώστιες και τα προβλήματα των ζωντανών και έκανε μέχρι χειρουργικές επεμβάσεις όταν παρουσιάζονταν κάποιο πρόβλημα. Όσοι τον έβλεπαν να ανοίγει το κεφάλι της προβατίνας να βγάζει την «τρέλα», ένα σκουλήκι δηλαδή δεν πίστευαν ότι θα τα κατάφερνε. Τα κατάφερνε όμως μια χαρά γιατί πίστευε σε αυτό που έκανε και ήθελε να μην χαλαλιστεί το ζωντανό και να γίνει καλά γιατί απ’ αυτά ζούσαν όλοι στο Αετοχώρι. Τον καλούσαν να δει ζωντανά σε όλα τα κοπάδια και η εμπειρία του τον έκανε σεβαστό σε όλη την Αργιθέα.

O Μιλτιάδης Φρύδας στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου
 το 2015 με την κόρη του Μαρία και συγχωριανούς.

Ήξερε ακόμη και από βότανα, μάζευε τσάι από τις πιο απρόσιτες κορυφές και άφησε στον γιό του Γιάννη παρακαταθήκη σε αυτές να πηγαίνει να μαζεύει κι αυτός,  χρησιμοποιούσε τις φλούδες από τις ρίζες των πουρναριών για τους στομαχόπονους και άλλες αδιαθεσίες. Η παρατηρητικότητά του αλλά και όσα είχε μάθει από τους παλαιότερους που γνώρισε τον είχαν κάνει ειδικό πάνω σε όλα αυτά τα ζητήματα. Στη ζωή του πάλι δεν έκανε υπερβολές και έτσι διατηρήθηκε μέχρι τα 100 χρόνια του ανάλαφρος και δημιουργικός. Είχαν να το λένε στο Αετοχώρι για το πόσο ελαφρά περπατούσε στην Ιτιά, στο Μοναχό Κλαρί, στο Γαλάτσι.

O Μιλτιάδης Φρύδας στο πανηγύρι του Αγίου Κωνσταντίνου το 2015.

Φεύγοντας ο Μιλτιάδης κλείνει κι ένα ακόμη κεφάλαιο της παραδοσιακής ζωής στην Αργιθέα και σε όλη την Ελλάδα. Από τους τελευταίους μιας γενιάς που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν μέσα στη φύση, απόλυτα ενταγμένοι στις αλλαγές της και ικανοί να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά κάθε απρόοπτο που συνέβαινε γύρω τους και να επιβιώσουν και στις πιο αντίξοες συνθήκες. 

ΑΘΗΝΑ, 13032019. Περιοδικό "Κυνήγι{, εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. 

ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΝΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΓΙΘΕΑ

Ο θεσμός την κοινών Θεσσαλικών αναβάσεων διανύει τον τέταρτο  χρόνο του και είναι μία αφορμή για τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των ορειβατικών συλλόγων και την εδραίωση των συνεργασιών σε πολλούς τομείς. Προσφέρουν ακόμη την δυνατότητα γνωριμίας νέων ορειβατικών διαδρομών που στη συνέχεια προστίθενται στα προγράμματα των συλλόγων. Προγραμματίζονται τέσσερις τέτοιες κάθε χρόνο, οι οποίες γίνονται εναλλάξ σε κάθε νομό της Θεσσαλίας και οργανώνονται από τους τοπικούς ορειβατικούς συλλόγους.

Την Κυριακή 25 Νοέμβρη ήταν προγραμματισμένη η τελευταία  τέτοια ανάβαση για  φέτος, με διοργανωτή τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο Καρδίτσας (ΕΟΣΚ), και το πρόγραμμα έλεγε ανάβαση στην άγνωστη κορυφή "Παλιομάντρι" της Αργιθέας.

Το  "Παλιομάντρι" είναι μια σχετικά χαμηλή κορυφή σε υψόμετρο 1810 μέτρα, του ορεινού συγκροτήματος Καζάρμα – Βουτσικάκι κοντά στο διάσελο που συνδέει αυτά τα δυο βουνά. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές προσεγγίσεις της κορυφής, από τον Άγιο Νικόλαο Βλασίου, από το ορειβατικό καταφύγιο Αγράφων, από την Φυλακτή, από το Κρυονέρι. Ο ΕΟΣΚ διάλεξε την ανάβαση από τα Λιβάδια έναν από τους πολλούς συνοικισμούς του Πετρίλου.

Το Πετρίλο είναι ένα από τα καλύτερα θέρετρα της περιοχής με πλούσια βλάστηση, γραφικά σπίτια και μοναδικές εκκλησίες. Βρίσκεται περίπου στο κέντρο των βορείων Αγράφων. Από το Μάιο μέχρι το Σεπτέμβριο 1944, ήταν η έδρα της Κυβέρνησης της ελεύθερης Ελλάδας. Είναι το μεγαλύτερο χωριό στην Ανατολική Αργιθέα, με μακρόχρονη ιστορία και οι κάτοικοι επειδή αποτελείται από πολλούς συνοικισμούς το αποκαλούν Πετρίλια, Κρανιά (Χάρις), Χαλκιόπουλο, Ρώσση, Μάγειρος, Αργυρέικα, Καμπουρέικα, Βλαχογιαννέικα, Βασιλάδες, Κουκλαρέικα και Λιβάδια, είναι οι πιο σημαντικοί οικισμοί.

Στα Ανατολικά του χωριού υψώνεται επιβλητικά το Βουτσικάκι (2.154), λίγο πιο κάτω από την κορυφή του στη θέση Εννιά Βρύσες πηγάζει ο Πετριλιώτης ποταμός, ο οποίος διασχίζοντας το χωριό καταλήγει δυτικότερα στον Αχελώο. Νοτιοδυτικά του χωριού βρίσκεται το Ντεληδήμι ενώ στα Βόρεια αγναντεύουμε την Καράβα. Με επίκεντρο το Πετρίλο έχουν καταγραφεί από τον ΕΟΣΚ και άλλες διαδρομές τα ίχνη των οποίων θα είναι διαθέσιμα σύντομα στον ιστότοπό του συλλόγου: eoskarditsas.gr.

Αξίζει κανείς να επισκεφτεί το ιστορικό πετρόχτιστο Σχολείο (1884) όπου υπήρξε η έδρα και τα γραφεία της κυβέρνησης της Ελεύθερης Ελλάδας (1944) και την «Σούδα», τον επιβλητικό καταρράχτη με τα γάργαρα νερά του που βρίσκεται στο μονοπάτι από Λιβάδια Πετρίλου προς το χωριό Βλάσι. Επίσης αν έχει λίγο χρόνο αξίζει να πάει οδικώς μέχρι την Ιερά Μονή Σπηλιάς και την λίμνη Στεφανιάδα.

Εκατόν ενενήντα πέντε (195) ορειβάτες και πεζοπόροι από όλη τη Θεσσαλία ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του ΕΟΣΚ και βρέθηκαν στο ραντεβού που ήταν στη  Λιβάδια. Μετά το καλωσόρισμα, την ενημέρωση από τους συντονιστές και τις καθιερωμένες φωτογραφίες αλλά και το κέρασμα με λουκούμια, αρχίζει η ανάβαση. Η διαδρομή έχει καθαριστεί πρόσφατα από τον ΕΟΣΚ έχει σήμανση κόκκινο κύκλο σε κίτρινο φόντο με κωδικό «Β21». Είναι η τελευταία από ένα μεγάλο δίκτυο 150 χιλιομέτρων μονοπατιών που έχει αναδείξει ο υπερδραστήριος σύλλογος. Έντονη ανηφορική διαδρομή στην αρχή μέχρι τη θέση "Κεφαλόγουρνα" όπου υπάρχει και ποτίστρα, ενώ ο βαρύς καιρός επιβεβαιώνει τις προβλέψεις και αρχίζει το ψιλόβροχο.

Από εδώ μέχρι το διάσελο ένα υπέροχο μονοπάτι με καλντερίμι και σε πολλά σημεία σκαμμένο στο βράχο αποκαλύπτεται, στοιχείο της λαϊκής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, μιας και είναι τμήμα του μεγάλου μονοπατιού που ένωνε το οροπέδιο της Νευρόπολης με την ανατολική Αργιθέα και το Μοναστήρι της Σπηλιάς.

Μια ανθρώπινη αλυσίδα σχηματίζεται στο μονοπάτι προσφέροντας ένα  πολύχρωμο  θέαμα, όπου μαζί μα την βροχή και την ομίχλη δημιουργούν ένα  υπέροχο σκηνικό. Στις πλαγιές που δεν τις βλέπει ο ήλιος έχει αρκετό μισοπαγωμένο χιόνι αναγκάζοντας τους πρώτους να ανοίγουν βαθειά βήματα  για του επόμενους. Μετά από δυόμιση ώρες φτάνουμε στην κορυφή αλλά η ομίχλη και η χαμηλή νέφωση  μας στερούν την υπέροχη θέα προς την λίμνη Πλαστήρα, αλλά και προς τις κορυφές των Αγράφων.

Η βροχή  που έχει δυναμώσει πολύ και ο αέρας, αναγκάζουν τους συντονιστές να τροποποιήσουν τα σχέδια για ανάβαση στην ψηλότερη κορυυφή την Μουτσιάρα στα 2133 μέτρα, έτσι βγάζουμε γρήγορα-γρήγορα φωτογραφίες, τα μέλη του ΕΟΣΚ κερνάνε τσίπουρο σε όσους ανέβηκαν κορυφή (μερικοί γύρισαν πιο νωρίς) και αρχίζει η γρήγορη κατάβαση. Όσοι είχαν την υπομονή να περιμένουν ανταμείφτηκαν, ο καιρός άνοιξε και αποκαλύφτηκε όλη η γοητεία των Αγράφων. Μαζί με την ομορφιά όμως αποκαλύφτηκε και ο ανόητος ανθρώπινος παραλογισμός που μπροστά στο κέρδος δεν τον σταματάει τίποτα. Βλέπουμε τον πρόσφατα τοποθετημένο ανεμολογικό ιστό ύψους 40 μέτρων, προπομπός των σχεδιαζόμενων αιολικών βιομηχανικών εγκαταστάσεων που αν επιτρέψουμε να εγκατασταθούν θα αλλοιώσουν άπαξ και δια παντός την φυσιογνωμία της Αργιθέας και των Αγράφων.   

Μουσκεμένοι αλλά χαρούμενοι παίρνουμε το κατηφορικό μονοπάτι του γυρισμού και καταλήγουμε πάλι στα Λιβάδια, όπου στήθηκε ένα μικρό γλέντι στην ταβέρνα, ολοκληρώνοντας έτσι ακόμα μια επιτυχημένη κοινή δράση  ανανεώνοντας το επόμενο Θεσσαλικό ραντεβού μας.

Περισσότερες πληροφορίες για τη δράση του ΕΟΣΚ στα τηλ: 6973695595 – 6974110853, στο eoskarditsas.gr, στο facebook.com/eoskarditsas και για ηλεκτρονική επικοινωνία στο e-mail : eoskarditsas@yahoo.gr

ΑΘΗΝΑ, 29112018 (Αντιγραφή από την σελίδα του ΕΟΣ Καρδίτσας).

ΜΙΑ ΣΗΜΑΙΑ ΜΕ ΚΛΕΙΣΤΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ

Το θεόκλειστο σπίτι βρίσκεται στο ορεινό χωριό Θερινό (πρώην Γλογοβίτσα) του Δήμου Αργιθέας Καρδίτσας (1000 μ. υψόμετρο) και την ημέρα που βρεθήκαμε εκεί, τέλη Νοεμβρίου του 2009 δεν βρήκαμε κανέναν εκεί να ρωτήσουμε σε ποιόν ανήκει. Φυσικά η απάντηση δεν θα είχε καμιά σημασία, μπορεί να δημιουργούσε μάλιστα και τίποτα περίεργες εντυπώσεις κι έτσι έκρινα πως αυτή η πληροφορία θα ήταν κάπως περιττή. 

Γιατί όντως ο συνδυασμός των τεσσάρων παραθύρων και του χρώματος που είναι βαμμένα ευθέως οδηγεί σε παρωχημένους εθνικούς συνειρμούς και τούτο έχει τη βάση του στα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου. Αν και το γεγονός έχει περάσει στα ψιλά της ιστορίας, σας θυμίζουμε πως μετά τη μεγάλη αυτή εθνική τραγωδία το βάψιμο των πορτοπαράθυρων ήταν υποχρεωτικά γαλάζιο για να δηλώνει τις «υγιείς» πολιτικές πεποιθήσεις του κάθε νοικοκύρη και ανεξάρτητα αν αυτός συμφωνούσε ή όχι με την αισθητική παρέμβαση που του επέβαλλαν οι Αρχές. Σε περίπτωση δε ανυπακοής με την επιλογή άλλου χρώματος, το λόγο είχε ο χωροφύλακας που ενημέρωνε ανελλιπώς ο τοπικός ρουφιάνος ή η παρέα του. Χώρια που στις περισσότερες φορές τα κουφώματα που ήταν μέρος του προγράμματος αποκατάστασης της υπαίθρου (το περιβόητο Σχέδιο Μάρσαλ που καρπώθηκαν αποκλειστικά οι "νικητές" και πήγαιναν στα χωριά έτοιμα, συνοδεύονταν και με ντενεκέδες γαλάζιας λαδομπογιάς και το ανάλογο νέφτι και τα πινέλα για τα παρεταίρω ενώ στα μαγαζιά όλης της επικρατείας τότε τα σχετικά υλικά υπήρχαν σε αφθονία. 

Την εικόνα συμπλήρωνε πολλές φορές το ασβέστωμα γύρω – γύρω από τα παράθυρα για να τονίζεται το γαλάζιο των κουφωμάτων που η αποκατάσταση πολλές φορές ενός σπασμένου τζαμιού από την ανέχεια του κόσμου καθυστερούσε ακόμα και μήνες. Το άσπρισμα γύρω από τα παράθυρα ήταν μια συνήθεια που άρχισε να επιβάλλεται τον μεσοπόλεμο, επί δικτατορίας Μεταξά, σε όλη την επικράτεια και παρά το γεγονός ότι σε πολλές περιοχές ο ασβέστης έφτανε συνήθως πανάκριβος, τούτο επικράτησε και έγινε θεσμός που ενισχύθηκε με την άποψη των σχετικών υπηρεσιών περί της υγιεινής και της απολύμανσης χώρων και επιφανειών. Έτσι, ακόμα και στις πολύ ορεινές περιοχές που ο ασβέστης ήταν σχεδόν άγνωστος όλα τα παράθυρα απόκτησαν ένα λευκό περίγραμμα και το οποίο αργότερα, με πολύ κόπο και έξοδα για την αμμοβολή κατάφεραν να το σβήσουν οι κληρονόμοι ώστε να αποκατασταθεί στοιχειωδώς το ύφος κάποιου σημαντικού κτιρίου.
Στο ίδιο πνεύμα υγιεινής και απολύμανσης εξάλλου, εξαιρετικές τοιχοποιίες σε εκκλησίες και άλλα παραδοσιακά οικοδομήματα παστώθηκαν από στρώματα ασβέστη και πολλές φορές σοβαντίστηκαν κρύβοντας έτσι την τέχνη και τις λεπτομέρειες του τοίχου. Κι εδώ χρειάστηκε κάποια στιγμή να γίνει απόξεση των σοβάδων για να αποκαλυφθούν αριστουργήματα των παλιών τεχνητών που ήξεραν να δουλεύουν την πέτρα έτσι ώστε ο τοίχος σε κάθε οικοδόμημα να ευφραίνει όχι μόνο τα μάτια αλλά και την ψυχή… 

ΑΘΗΝΑ, 25102018

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΙΤΟ

Στην εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους. Ο Δήμαρχος Αργιθέας 

Λάμπρος Τσιβόλας και παπα Βασίλης Γυφτογιάννης και παπα Χρήστος Αποστόλου.

Μια επίσκεψη στο Λεοντίτο της Αργιθέας αυτές τις μέρες που ο Φλεβάρης μπορεί να εκφράσει και τις ιδιοτροπίες του, έχει πάντα το ρίσκο της και αυτό δεν είναι παρά η περίπτωση του αποκλεισμού από τα χιόνια σε ένα χωριό που πλέον είναι έρημο το χειμώνα καθώς και οι τελευταίοι μόνιμοι κάτοικοί του προτιμούν να τον περνούν στον κάμπο…

Στην εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους. Ο παπα Βασίλης Γυφτογιάννης 

και ο παπα Χρήστος Αποστόλου διαβάζουν την πανυχίδα της Παναγιώτας Αποστόλου

Τούτο λαμβάνουν πάντα υπ’ όψιν τους οι χωριανοί αλλά και οι επισκέπτες που θέλουν να τιμήσουν την πατροπαράδοτη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους στο παλιό μοναστήρι και ανηφορίζουν έχοντας στις αποσκευές τους εκτός από καλές προμήθειες για το πανηγυράκι και αλυσίδες για την περίπτωση που χρειαστούν να περάσουν τον αυχένα της Οξυάς. Έτσι έγινε κι εφέτος που παρά της προειδοποιήσεις της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, που προέβλεπε δυνατές βροχοπτώσεις και χιόνια στα ορεινά και της Θεσσαλίας και τα Άγραφα, αρκετοί ήταν εκείνοι που βρέθηκαν στο Λεοντίτο την παραμονή αλλά και ανήμερα του Αγίου Χαραλάμπους κι έτσι και το φετινό πανηγύρι καταγράφεται από τα  επιτυχημένα.  

Οι εορτάζοντες κερνάνε γλυκά στο καφενείο.

Πήγα κι εγώ φέτος με τον δήμαρχο Αργιθέας Λάμπρο Τσιβόλα που κατάγεται από το Λεοντίτο, μετά από δέκα χρόνια πάλι για την γιορτή αλλά και με την ευκαιρία είδα τι άλλαξε μέσα σε αυτά τα χρόνια και οι εντυπώσεις μου για την αγάπη των χωριανών για το Λεοντίτο ενισχύθηκαν.  Φυσικά δεν έγινε το γλέντι στο καφενείο του παπά Χρήστου Αποστόλου όπως γίνονταν την παραμονή γιατί από τους παλιούς μουσικούς ο Κώστας Καλιακούδας είναι στους ουρανούς και ο μπάρμπα Γρηγόρης Δήμου δεν μπόρεσε να έρθει από τα Κουμπουριανά αλλά περάσαμε ωραία όσοι μαζευτήκαμε εκεί γύρω από τη σόμπα.

Η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του Πολιτιστικού Συλλόγου Λεοντίτου.

Το πρωί πηγαίνοντας στην εκκλησία κάτω από δυνατή βροχή και κατά περιόδους με νερόχιονο όλοι είχαν το νου τους σε εκείνους που ήταν στο δρόμο και σκέφτονταν πως θα περάσουν τον αυχένα της Οξυάς αλλά ευτυχώς ήταν σε ετοιμότητα και τα μηχανήματα των σχετικών υπηρεσιών και καθάρισαν το λίγο χιόνι που έπεσε τη νύχτα. Έτσι μετρηθήκαμε καμιά εβδομηνταριά άτομα στη λειτουργία που έκαναν ο παπά Χρήστος Αποστόλου με τον παπα Βασίλη Γυφτογιάννη, ακολούθησαν τα υψώματα αλλά φέτος δεν είχε καφέ στο κελί γιατί ο Βασίλης Αποστόλου έχει πάθει ένα ατύχημα και δεν ήταν εκεί να φροντίσει τη θέρμανση και τα σχετικά. Γι’ αυτό όλοι βρεθήκαμε γρήγορα στο καφενείο όπου μετά τα κεράσματα που έκαναν οι εορτάζοντες, τα τραπέζια γέμισαν με ωραίες πίτες και κρέατα που είχαν ετοιμάσει οι γυναίκες του χωριού και όλοι μαζί απολαύσαμε το αντάμωμα στο οποίο έγινε και η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του Πολιτιστικού Συλλόγου,  ένα εξαιρετικό γλυκό που λένε μελαχροινή από τα χέρια της εορτάζουσας Χαρούλας Αποστόλου.

Οι γυναίκες του Λεοντίτου που ετοίμασαν ότι χρειάζονταν για τη γιορτή του 

Αγίου Χαραλάμπους στο Λεοντίτο. Από αριστερά: Βάσω Ποζιού από τα Κουμπουριανά, 

Μαρία Παληαντώνη, Μαρία Κορλού, Λίτσα Αποστόλου, Χαρούλα Αποστλιλου, Αγγέλω Αποστόλου, 

Μαρία Γρίβα, Παναγιώτα Αποστόλου, Πανάγιω Αποστόλου και ο Δημήτρης Γρίβας. 

Ο καιρός όμως δεν έδειχνε πως είχε καλές διαθέσεις και για τον φόβο του αποκλεισμού αρχίσαμε λίγοι – λίγοι να φεύγουμε έχοντας τις καλύτερες εντυπώσεις και ευχόμενοι του χρόνου να είμαστε περισσότεροι και βεβαίως να μας ευνοεί ο Φλεβάρης να ανταμώσουμε πάλι στο Λεοντίτο που δεν παύει να είναι όμορφο και το καλοκαίρι και το χειμώνα…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Το ρεπορτάζ για το πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπους στο Λεοντίτο δεν σταματάει εδώ και θα συνεχιστεί με άλλα κείμενα και σχόλια συντόμως.

ΑΘΗΝΑ, 11022018

ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΧΙΟΝΙ ΣΤΗΝ ΟΞΥΑ ΑΡΓΙΘΕΑΣ

Δεν είναι και λίγα τα χιλιόμετρα από την Αθήνα ως το Λεοντίτο της κεντρικής Αργιθέας που έκανα μέσα σε δυο μέρες. Με το ΚΤΕΛ χθες ως την Καρδίτσα και ως συνοδηγός κατόπιν του Δημάρχου Αργιθέας Λάμπρου Τσιβόλα από την Καρδίτσα ως το χωριό του και του καλού φίλου Δημήτρη Γρίβα από το Λεοντίτο σήμερα το απόγευμα ως την Αθήνα αλλά άξιζε πολλαπλώς τον κόπο και το γιατί θα το διαβάσετε σε σημείωμα που θα ακολουθήσει. 

Με τούτο το μικρό πρώτο σημείωμα για την χειμερινή έξοδο στο Λεοντίτο, θέλω απλά να πω δυο λόγια για ένα σύνορο της Αργιθέας με την υπόλοιπη Ελλάδα και το οποίο καλείται Οξυά, εξαιτίας της πυκνής παρουσίας της οξιάς εκεί. Ο αυχένας δηλαδή της Οξυάς ο οποίος όταν σκεπαστεί από χιόνι αποκλείει την Αργιθέα για άγνωστο χρονικό διάστημα. Οι παλιοί λένε για μήνες ολόκληρους και τραγωδίες με ανθρώπους που τόλμησαν να αψηφήσουν τα χιόνια και πάγωσαν στις κορυφές και τις χαράδρες και τούτο ήταν που έκανε τον κόσμο να φύγει γιατί δεν άντεχε άλλο την χειμωνιάτικη απομόνωση. Έτσι ερήμωσαν τα χωριά τις προηγούμενες δεκαετίες και σήμερα ελάχιστα είναι εκείνα που βλέπεις καπνό σε κάποιο τζάκι και οι περιπτώσεις αφορούν ήρωες πραγματικά που τολμούν να ξεχειμωνιάσουν εκεί.

Σήμερα ο αποκλεισμός δεν κρατάει πάνω από λίγες ώρες (εξαρτάται βέβαια από την ένταση του χιονιά) και το άνοιγμα των δρόμων γίνεται, τιμητικά θα έλεγα, για αυτούς τους λίγους που έχουν μείνει φύλακες στα άδεια χωριά. Το νου τους πάντως είχαν οι σχετικές υπηρεσίες και για όσους πήγαμε χθες και σήμερα στο Λεοντίτο για το πανηγυράκι του Αγίου Χαραλάμπους καθώς και για τους Πετριλιώτες που είχα το δικό τους και βεβαίως για τους Βλασιώτες που αύριο γιορτάζουν τον Άγιο Βλάσιο και όλοι απ’ όσους βρεθούν εκεί είναι βέβαιοι πως θα ξαναμπορέσουν να περάσουν την Οξυά να γυρίσουν στα σπίτια τους.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Δεν ασχολήθηκα σήμερα να κάνω φωτογραφίες από τη χιονισμένη Οξυά ή οποία ήταν όμορφη γιατί έχω τέτοιες από το προηγούμενο ταξίδι τέτοιες ημέρες πριν από δέκα χρόνια με περισσότερο χιόνι και τραβηγμένες με τα ανάλογα συναισθήματα.

ΑΘΗΝΑ, 10022018

ΟΙ ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ 01

Ο Γρηγόρης Δήμου και η Αγορή στην πόρτα του σπιτιού τους στα Κουμπουριανά. 

Το μοναδικό τζάκι που καπνίζει χειμώνα - καλοκαίρι στα Κουμπουριανά, το αλλοτινό κεφαλοχώρι της πολύπαθης Αργιθέας, είναι από το σπίτι του Γρηγόρη Δήμου και της Αγορής που ζουν στην πρώτη γειτονιά που συναντούμε καθώς φτάνουμε στο χωριό. Εκεί,  χωρίς να απομακρυνθούν ούτε μια στιγμή πέρασαν όλη τους τη ζωή και σήμερα είναι οι τελευταίοι που το τιμούν με την παρουσία τους και το ζωντανεύουν με την ανάσα τους. 

Το χωριό Κουμπουριανά της Αργιθέας και η Παναγία της Σπηλιάς απέναντί του. 

Η Αγορή μεγάλωνε τα παιδιά και πρόσεχε τους κήπους ενώ ο Γρηγόρης φρόντιζε το κοπάδι με τα πιο γλυκόλαλα, όπως καμαρώνει κουδούνια του τόπου και δούλευε στα χωράφια – ήταν μάλιστα ο καλύτερος στο κόψιμο των χορταριών και έβγαζε δυνατό μεροκάματο. Κάποια χρόνια μάλιστα  ανέλαβε και το τοπικό ταχυδρομείο αλλά αυτά κυρίως που τον έκαναν  γνωστό σε όλη την Αργιθέα ήταν το λαγούτο και η κιθάρα που έπαιζε μαζί με άλλους ντόπιους μουσικούς, σε γάμους, γλέντια και πανηγύρια. Από το 1960 μέχρι το 1975 περίπου που σταμάτησε να παίζει γιατί δεν προλάβαινε τις οικογενειακές υποχρεώσεις αλλά και γιατί εκείνα τα χρόνια καθώς άρχισαν να αδειάζουν τα χωριά περιορίστηκαν και οι διασκεδάσεις, είχε προλάβει να αλλάξει τέσσερις κιθάρες γιατί έλιωναν στα χέρια του. Το μεγάλο δε δάκτυλο του δεξιού χεριού του παραμορφώθηκε από την πέννα και αυτός ήταν ένας ακόμα λόγος να μην πάρει άλλη κιθάρα και αρκέστηκε στο ντέφι, όργανο το οποίο ξέρει να φτιάχνει μόνος του και να το φροντίζει.  Με αυτό συνοδεύει καμιά φορά τις κομπανίες που παίζουν τα τελευταία χρόνια στα πανηγύρια του χωριού του, ενώ ποτέ δεν χάνει την ευκαιρία να παίξει και του Αγίου Χαραλάμπους στο γειτονικό Λεοντίτο, απ’ όπου πήρε νύφη την Αγορή, μόλις 18 χρονών κοπέλα ανήμερα του Αγίου Φιλίππου το 1955.

Ο Γρηγόρης Δήμου παίζει ντέφι. Με το βιολί ο Μιλτιάδης Καλλιακούδας, Φωτογραφία
από το πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπους το 2008 στο Λεοντίτο.

Από τότε πέρασε παραπάνω από μισός αιώνας και οι δυο τους επιμένουν να ζουν στα Κουμπουριανά και κάθε μέρα που ξυπνάνε κάνουν το σταυρό προς την Παναγιά τη Σπηλιώτισσα, την προστάτιδα των Αγράφων, που είναι χτισμένη στην απέναντι πλαγιά, στους γκρεμούς πάνω από το ποτάμι, καλημερίζουν τα παιδιά τους από το τηλέφωνο και καθένας ξεκινάει να κάνει τα δικά του. Η Αγορή φροντίζει το σπίτι και ο Γρηγόρης σκαρίζει το κοπαδάκι του στα χωράφια του χωριού και όπως πάντα συνήθιζε, όλο και ένα τραγούδι από τα παλιά που του αρέσουν βγάζει από τα χείλη του αλλά στο έρημο χωριό, μόνο η Αγορή  μπορεί να τον ακούσει σαν βγει στο μπαλκόνι τους και τον καμαρώνει όπως τα πρώτα χρόνια της νιότης τους, τότε που ο ένας ήταν για τον άλλο ο κόσμος όλος…

ΥΓ. Κείμενο και φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν την άνοιξη του 2008 στο ωραίο περιοδικό Explore Nature που κυκλοφορούσε με την εφημερίδα Έθνος και φιλοξενούσε και κείμενα του Ακτήμονα για τις Μικρές Πατρίδες και τους ανθρώπους τους.

ΑΘΗΝΑ, 24012018

ΟΙ ΤΗΓΑΝΙΤΕΣ ΤΗΣ ΚΥΡΑ ΑΓΟΡΗΣ

Η Αγορή Χύτα φτιάχνει υπέροχες τηγανίτες. 

Το καλούσε η ημέρα και βεβαίως η στιγμή· είχαν περάσει δυο ώρες αφότου ήρθε ο Αντιδήμαρχος Αργιθέας Θανάσης Καραγεώργος από τον Μάραθο να με πάρει από τα Κέδρα και κάναμε πάλι την ίδια διαδρομή περνώντας από τα Ρόγκια, τα Βραγγιανά και ένα σωρό άλλα σημεία της συννεφιασμένης Αργιθέας να κάνουμε μια στάση στην Αγορασιά να πιούμε ένα δυνατό καφέ στο ζεστό καφενείο – τόπο συνάντησης όλων των Αργιθεατών της Αγορής Χύτα πριν πάρουμε την ανηφόρα προς τον συννεφιασμένο αυχένα του Τύμπανου.

Μέλι από την Αργιθέα συμπληρώνει τη νοστιμιά!

Στο μαγαζί της Αγορής όμως δεν στεκόμαστε μόνο για καφέδες αλλά και για ένα σωρό άλλα ωραία πράγματα που φτιάχνει για να συνοδέψουν κάθε παραγγελιά, ιδιαίτερα για τα τσίπουρα. Χθες το πρωί λοιπόν τη βρήκαμε να κάνει τηγανίτες – αυτές τις υπέροχες τηγανίτες με κουρκούτι και τυρί φέτα μόνο και μοσχοβολούσε όλο τα μαγαζί και ως ήταν επόμενο, τις τιμήσαμε, άλλος σκέτες όπως ήταν κι άλλος με λίγο ωραίο αργιθεάτικο μέλι.

Μια ωραία: ο παπα - Αντώνης Ζουμπουρλής, ο Βασίλης Μπίνας και ο Θανάσης Καραγεώργος 

Μας αρέσει να κάνουμε πάντα μια στάση εκεί·  βρίσκουμε φίλους απ’ όλη την Αργιθέα που σταματάνε να πάρουν μια ανάσα μετά τη διαδρομή στον Τύμπανο για να συνεχίσουν προς τα απομακρυσμένα χωριά, να πίνουμε τους καφέδες και τα τσίπουρά μας, να βάζουμε και κάτι στο στόμα μας και να λέμε και καμιά κουβέντα με τον μπάρμπα Κώστα Χύτα, τον πατέρα της Αγορής που κοντεύει τον ένα αιώνα στη ζωή και είναι έξοχος αφηγητής πολλών ιστοριών. Σας το συνιστούμε ανεπιφύλακτα και στην περίπτωση που δεν έχει τηγανίτες η Αγορή πείτε το της και είναι σίγουρο πως θα σας ικανοποιήσει την επιθυμία.

Ο μπάρμπα Κώστας Χύτας είναι μια κιβωτός μνήμης για την Αργιθέα

Ο Γιώργος παίζει με τον φύλακα του μαγαζιού

ΑΘΗΝΑ, 01122017

ΟΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΑΝΟΥ

ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΙΤΟ ΤΗΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ

Είναι σίγουρα από τα μεγαλύτερα δέντρα που απαντώνται στην ελληνική φύση, ο πλάτανος που φύτρωσε κάποτε σε ένα σημείο του χωριού Λεοντίτο της Αργιθέας και όταν μεγάλωσε, στη σκιά του έφτιαξαν την πλατεία του χωριού και άνοιξαν και μαγαζιά να μαζεύεται ο κόσμος. Είναι τόσο παλιός, τόσο που κάτω από τα κλαδιά του λέει η τοπική ιστορία πως έκαναν σύναξη οι κλεφταρματωλοί πριν ακόμα από την επανάσταση του 1821 και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εκεί είχε για πολύ καιρό το λημέρι του και το στρατηγείο του.

Με το δίκιο τους καμαρώνουν στο Λεοντίτο τον μεγάλο πλάτανο 
που ισκιώνει την πλατεία και χαίρονται τη δροσιά του.

Έτσι λένε στο Λεοντίτο και καμαρώνουν για αυτό το μνημείο του τόπου τους που το ύψος του ξεπερνά τα 35 μέτρα, η δε ηλικία του υπολογίζεται σε περισσότερα από 500 χρόνια και αποτελεί ένα σημαντικό πόλο έλξης για επισκέπτες από όλη την Αργιθέα και την υπόλοιπη Ελλάδα που θέλουν να γνωρίσουν αυτό το περίφημο δέντρο και να απολαύσουν τη σκιά του. Ένας τόσο μεγάλος όμως πλάτανος έχει και προβλήματα με τα κλαδιά του που ξεραίνονται ή σπάνε από τα χιόνια και τους αέρηδες και πολλές φορές κρέμονται ή σκαλώνουν στα άλλα κλαδιά και ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσουν στο έδαφος με κίνδυνο πολλές φορές να τραυματίσουν κάποιον άνθρωπο ή να προξενήσουν ζημιές.

Δεν είναι και εύκολη δουλειά να βάλεις σκάλα σε ένα δέντρο...

Μια ομάδα φίλων από την Άρτα, ο Ανδρέας Χαραλάμπης καθηγητής φυσικής, ο Βάσος Κωστής και ο Χρήστος Μπόσμης οι οποίοι δηλώνουν πως από τότε που τον γνώρισαν τον έχουν ερωτευτεί και τον επισκέπτονται συχνά, σε μια πρόσφατη επίσκεψή τους στο χωριό διαπίστωσαν πως κάποια μεγάλα κλαδιά του πλατάνου ενέχουν κινδύνους για τους ανθρώπους που θα καθίσουν από κάτω τους τώρα που καλοκαιριάζει και γεμίζει η πλατεία και πήραν την απόφαση να τον καθαρίσουν.

Δεν ήταν δα και εύκολο πράγμα να ανέβουν πάνω στο μεγάλο δέντρο το οποίο σημειωτέον δεν μπορεί να πλησιάσει ειδικό ανυψωτικό μηχάνημα να κόψουν τα κλαδιά και γι’ αυτό πήραν μια ξύλινη σκάλα την οποία έδεσαν με σχοινιά στον κορμό και έτσι αναρριχήθηκαν πάνω στο μεγάλο δέντρο και έριξαν στο έδαφος τα ξερά κλαδιά. Η δουλειά απαιτούσε ειδικές ικανότητες ισορροπιστή και για αυτό ο Ανδρέας που όπως λένε μπορεί να βαδίσει πάνω στο παραπέτο της γέφυρας της Άρτας με δεμένα τα μάτια ήταν αυτός που περπάτησε πάνω στα κλαδιά, τα έδεσε με σχοινιά και σιγά – σιγά και προσεκτικά τα τράβηξαν κάτω χωρίς βεβαίως να σπάσουν τα υγιή και τα καινούργια βλαστάρια της χρονιάς.

Η παρέα από την Άρτα τέλειωσε και κατεβαίνει από τον πλάτανο

Η όλη τους επιχείρηση επίσης εμπνέονταν από το σεβασμό στον πλάτανο και προσπάθησαν να μην πληγώσουν καθόλου τον κορμό του με καρφιά προκειμένου να στηρίξουν τη σκάλα. Ήξεραν πολύ καλά πως αν επιχειρούσαν να βάλουν έστω ένα καρφί, αυτό θα δημιουργούσε μια πληγή που θα έφερνε αμέσως το σάπισμα του πληγωμένου σημείου και σιγά – σιγά θα επεκτείνονταν σε όλο το δέντρο. Μαθηματικά όλες αυτές οι πληγές καταλήγουν σε ακρωτηριασμό του δέντρου γεγονός που αν σε μια ποταμιά ή σε άλλο σημείο του δάσους θεωρείται φυσικό και απαλλάσσει το δέντρο από τα άρρωστα μέλη του, στο Λεοντίτο περικλείει κινδύνους για τους ανθρώπους.

Ο Ανδρέας αποδείχθηκε ένας πολύ καλός ισσοροπιστής

Η μέθοδος που ακολούθησαν οι τρεις φίλοι να φροντίσουν τον πλάτανο ήταν ένας συνηθισμένος τρόπος να περνάνε παλαιότερα από το ένα κλαδί στο άλλο σε κάποια δέντρα τα οποία για να μαζέψουν τους καρπούς του οι άνθρωποι έπρεπε να υποχρεωτικά να σκαλώσουν πάνω του. Τέτοια συνήθως δέντρα ήταν οι καρυδιές που για να ανέβει κάποιος επάνω στα κλαδιά τους να τινάξει τον καρπό έπρεπε να χρησιμοποιήσει σκάλα ή να δεθεί. Μια τέτοια απόπειρα φυσικά και απαιτούσε ειδικές ικανότητες και σε κάθε χωριό ήταν λίγοι τότε που ανέβαιναν στα δέντρα και φυσικά έπαιρναν και καλό μεροκάματο. Σήμερα όμως είναι ζήτημα αν βρεθεί κάποιος να το κάνει αυτό, χώρια που όλες οι μεγάλες καρυδιές έχουν κοπεί για το πολύτιμο για έπιπλα ξύλο τους και αν κάπου έχει σωθεί μια, περιμένουν να πέσουν οι καρποί τους στο έδαφος να τα μαζέψουν.

Κι επειδή κάποιοι φίλοι έχουν την απορία που τους βρίσκω όλους αυτούς τους ωραίους και διαφορετικούς ανθρώπους, τους προσκαλώ σε ένα ταξίδι μαζί μου. Έτσι θα έχουν τη χαρά και γνωρίσουν ένα σωρό τόπους που ούτε καν φαντάζονται ότι υπάρχουν και βεβαίως την τιμή να συνταξιδεύσουν με τον καλύτερο συνοδηγό της ορεινής Ελλάδας...

ΥΓ. Το κείμενο και οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στο ένθετο περιοδικό της εφημερίδας "Έθνος" Κυνήγι, τον Ιούνιο του 2009.

ΑΘΗΝΑ, 19062017

ΟΙ ΜΥΛΩΝΑΔΕΣ ΤΟΥ ΛΕΟΝΤΙΤΟΥ

Ο Παπα Χρήστος και ο Βασίλης μπροστά στον ανακαινισμένο μύλο

Το Λεοντίτο ήταν πάντα ένα χωριό που διέφερε από τα γειτονικά του της Ανατολικής Αργιθέας γιατί ο κόσμος του, μικροκτηνοτρόφοι κυρίως και αγρότες δεν συνήθιζαν να φεύγουν τους χειμώνες στους κάμπους κι έτσι η λειτουργία ενός και δύο μύλων ήταν απαραίτητη όλο το χρόνο. Παραδοσιακοί μυλωνάδες ήταν η οικογένεια Αθανασίου (Παλιαντωναίοι) που είχαν ακόμα μαντάνια και νεροτριβή που κινούνταν με τα νερά του απρόοπτου και διαρκώς νευρικού Πετριλιώτη ποταμού στον πάτο του χωριού. 

Ο μύλος του Παλιαντώνη όπως είναι σήμερα

Ως ιδρυτής του μύλου και πρώτος μυλωνάς πριν από 140 περίπου χρόνια αναφέρεται ο Γιώργος Παλιαντώνης, ένας εμβληματικός άνθρωπος για όλη την περιοχή και από τότε συνέχισε να λειτουργεί από τους απογόνους του μέχρι που σιώπησε η φτερωτή του, το φθινόπωρο του 1985. Τελευταίος μυλωνάς ήταν πριν φορέσει το ράσο ο παπα Χρήστος Αθανασίου και ο οποίος σήμερα εκτός από τα καθήκοντα του εφημερίου στο χωριό αποτελεί και την ψυχή του μοναδικού καφενείου που διατηρεί όλο το χρόνο ανοιχτό στην πλατεία του χωριού, κάτω από τον ιστορικό πλάτανο η γυναίκα του Αγγελική. 

Σημειώνεται, πως στο Λεοντίτο ξεχειμάζουν μόνο τέσσερις άνθρωποι, ο παπα Χρήστος, η παπαδιά του, ο Χρυσόστομος Βοϊβόντας και η απόμακρη Αλεξάντρα Μιαρίτη στην οικισμό Αγριοκερασιά, κάτω από τις κορυφές του Ντεληδήμι, αλλά η κανένα Σαββατοκύριακο και φυσικά στις εορταστικές ημέρες δεν υπάρχει περίπτωση να μη γεμίσουν τα σπίτια από συγχωριανούς που το επισκέπτονται και έτσι το γλέντι στο καφενείο είναι κάτι το καθιερωμένο. 

Ο Βασίλης είναι μελισσοκόμος και κρατάει τα μελίσσια του όλο το χρόνο στο χωριό

Από το 1985 και εντεύθεν ο μύλος εγκαταλείφθηκε, παρά λίγο να γίνει ένας σωρός πέτρες και μόλις πριν από 3 χρόνια ο παπα Χρήστος μαζί με τον αδερφό του Βασίλη, ο οποίος μόλις συνταξιοδοτήθηκε ως δάσκαλος επέστρεψε και ζει στο Λεοντίτο, έβαλαν μπροστά και τον επισκεύασαν αλλά γεννήματα για να δουλέψει ακόμα περιμένουν. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο μύλος του Παλιαντώνη δεν αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για την περιοχή ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες που ο Βασίλης, ο οποίος διατηρεί επίσης τα μελίσσια του όλο το χρόνο στις κοντινές εξοχές, βάζει μπροστά τη νεροτριβή και γίνεται πανηγύρι κάτω από τα πλατάνια από τον κόσμο που φέρνει τα κουβέρτες και βαριά ρούχα να πλύνει. 

- Οι φωτογραφίες και το κείμενο είναι από τον Φεβρουάριο του 2008 που πήγα στο Λεοντίτο στο πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπους. 

ΑΘΗΝΑ, 21042009