ΤΟ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΟ ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ

 

Τιμήσαμε προχθές Ψυχοσάββατο στην εκκλησία της Παναγίας, όπου κάτω από τις ρίζες των αρχαίων δρυών αναπαύονται οι κεκοιμημένοι συγχωριανοί μας, τις ψυχές οικείων, φίλων και γειτόνων. Ήταν συγκινητική η παρουσία των μονίμων κατοίκων αλλά πιο πολύ εκείνων που λόγω της επιδημίας, είχαν μείνει αρκετό χρόνο μακριά από το χωριό και τώρα στις πρώτες ελεύθερες επισκέψεις, το μνημόσυνο και το καντηλάκι ήταν πρώτη σκέψη τους.

Τιμήσαμε σήμερα το πρωί σε μια πάνδημη και λαμπρή τελετή, την εκκλησία μας που είναι αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα (θεμελιωμένη το 1749) και γέμισε κόσμο το χοροστάσι. Το παρών έδωσαν και οι ιερείς από τα διπλανά χωριά καθώς και πολύς κόσμος απ’ αυτά, υπενθυμίζοντας έτσι τις σχέσεις που ανέκαθεν διατηρούσαμε όλοι οι κατοικούντες στις πλαγιές του Τυμφρηστού και πασχίζουμε ακόμη να καλλιεργούμε έστω και με απουσίες.

Τα δυο γεγονότα, δηλώνουν πως παρά τα τραύματα της περιόδου των περιορισμών από την επιδημία, η ζωή μας επανέρχεται στο παλιό ρυθμό και στο χέρι μας είναι να την αποκαταστήσουμε όπως ήταν και γιατί όχι, να την βελτιώσουμε ακόμη περισσότερο.    

ΤΟ ΜΠΕΡΓΑΜΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΠΟΝΤΙΚΟΠΟΥΛΟΥ

 

Έβλεπα, από την καραντίνα που οικειοθελώς μπαίνω για δεύτερη χρονιά στο χωριό και συνεχίζω να βλέπω μια ιδιαίτερα αυξημένη με την επιδημία του Covid-19 εκδοτική δραστηριότητα και αρθοaγραφία και προκαλούμαι, ομολογώ, να διαβάσω όσο γίνεται περισσότερα στο χρόνο βέβαια που μου επιτρέπουν οι δραστηριότητες στο χωράφι...

Διάβασα αρκετά, αλλά αυτό που μου έμεινε ήταν το βιβλίο του Κώστα Ποντικόπουλου «Μπέργαμο – Κούρβα Πιζάνι – Ρέκβιεμ» (Εκδόσεις «Εύμαρος» 2021). Ο Κώστας είναι καλός φίλος και συγχωριανός, μας συνδέουν πολλά από την παιδική μας ηλικία και παρακολουθώ την ωραία και ενδιαφέρουσα πορεία του στη λογοτεχνία. Μόλις βρέθηκα στην Αθήνα πριν από λίγες ημέρες, πήγα στην «Πολιτεία» και πήρα το βιβλίο να το διαβάσω πρώτα και μετά να μιλήσω μαζί του πράγμα που έγινε αμέσως μετά από δυο ώρες σαν γύρισα στο σπίτι.

Το βιβλίο του Κώστα είναι το μόνο που διάβασα τα τελευταία είκοσι χρόνια μόλις βγήκα από το βιβλιοπωλείο σε παγκάκι, ένα απ’ αυτά που έχουν απομείνει γύρω από το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων στην Ακαδημίας και χωρίς κόσμο γύρω μου. Το αναφέρω γιατί το παγκάκι ενισχύει τον συμβολισμό της επιδημίας, με την απαγόρευση της λειτουργίας των καταστημάτων, όπως το σουβλατζίδικο «Προδόρπιον» στη γωνία της Ασκληπιού. Το διάβασα μονορούφι και καμάρωσα για τον τρόπο που ο Κώστας διηγείται μέσα από μικρές ιστορίες τεσσάρων ανδρών της οικογένειας Τεντέσκι που αγαπούν το ποδόσφαιρο και κυρίως την ομάδα τους Αταλάντα, το πώς κλείνει μια εποχή και ανοίγει μια άλλη, κάτι που στην Ελλάδα το αισθανθήκαμε με άλλους τρόπους, ο κάθε ένας με τον δικό του αλλά στον παρονομαστή, όλοι θα τον μοιραστούμε θέλω να πιστεύω αναλόγως.

Μέσα από τέσσερις γενιές, περιγράφεται η ιστορία μιας ακμάζουσας πόλης που ένα γεγονός, συνδεδεμένο με το ποδόσφαιρο, γίνεται η αρχή για μια εφιαλτική εποχή που μπήκε πρώτα το Μπέργκαμο και μετά όλος ο κόσμος. Η γεύση που αφήνει η ανάγνωση του βιβλίου σε ένα παγκάκι της Αθήνας, με τη μάσκα στο πρόσωπο και απέναντι σε ένα κατάστημα εστίασης που εξυπηρετεί το κοινό από την πόρτα, είναι στυφή και η αναδρομή σε όσα ζήσαμε στην προ covid – 19 εποχή αναπόφευκτη. Όσο για το μέλλον, η πίστη ότι μπορεί να γίνει καλύτερο, είναι αυτή που ενισχύει τη θέλησή μας να το κάνουμε. Ο Κώστας υπαινικτικά το αφήνει στις τελευταίες σελίδες του ωραίου βιβλίου που μας χάρισε.   

ΥΓ. Ο Κώστας με προκάλεσε να βάλω κι εγώ τις σημειώσεις μου για την καραντίνα στο χωριό και το πώς είδαμε την επιδημία στην ύπαιθρο και τον ευχαριστώ για το σκούντημα…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 17052021

ΜΝΗΜΗ ΒΑΓΓΕΛΗ ΛΑΜΠΡΟΥ (1952 – 2021)

Ο Βαγγέλης Λάμπρου (ή Τραγδάρας) (1952- 2021) ήταν από εκείνους τους συμπατριώτες που μεγαλώνοντας δεν διάλεξε όπως οι περισσότεροι από την πρώτη μεταπολεμική γενιά να φύγει από τον τόπο του, την Ανατολική Φραγκίστα Ευρυτανίας αλλά έμεινε να ζήσει και να προκόψει στην γενέτειρα. Στην αρχή ασχολήθηκε με τις συνηθισμένες αγροκτηνοτροφικές εργασίες, κατόπιν έπιασε δουλειά στα ΚΤΕΛ Φθιώτιδας αλλά η πρόσληψή του στην Δασοφυλακή, το έτος 1980-1981, ήταν αυτή που τον έδεσε περισσότερο με την μικρή μας πατρίδα. 

 Ως δασοφύλακας έμαθε και γνώρισε σπιθαμή τη σπιθαμή όλη την Δυτική Ευρυτανία, κυρίως την περιοχή των πρώην Δήμων Αγράφων, των Αγραίων, πράγμα που τον έκανε πασίγνωστο ενώ η στάση του, στο δύσκολο αυτό έργο καθώς είχε να αντιμετωπίσει αντιλήψεις που δεν ήταν πάντα συμβατές με τις αρχές της φύλαξης και της προστασίας του δάσους αλλά και κατ’ επέκταση της υπαίθρου, θα μνημονεύεται για καιρό. Δίκαιος και επιεικής με τους αναγκεμένους, αυστηρός με τους θρασείς και τους τάχα… ανυπότακτους συμπατριώτες μας, ευθύς και ντόμπρος, ο Βαγγέλης κατάφερε να δημιουργήσει ένα κλίμα εμπιστοσύνης με όλους και οι υποθέσεις και οι διαφορές που προέκυπταν να μην έβγαιναν έξω από τα σύνορα των χωριών και δεν έφθαναν κν στις αίθουσες των Δικαστηρίων, καθότι πάντα έδινε λύσεις. Έτσι τον θυμούνται και θα τον μνημονεύουν όσοι έχουν ακόμη μια θέση στην παραγωγική ζωή της Δυτικής Ευρυτανίας.

Η Δασοφυλακή ήταν αυτή που θεμελίωσε την μόνιμη παραμονή του στην Ανατολική Φραγκίστα όπου έκανε οικογένεια με την Βασιλική και απέκτησαν δυο παιδιά, τον Βασίλη και την Κωνσταντίνα. Ενεργός πολίτης, δεν έμεινε να βιώνει παθητικά την ζωή ενός χωριού που προοδευτικά έσβηνε, όπως όλα της περιοχής. Αναμείχθηκε με τα κοινά από το έτος 1990, ως κοινοτικός σύμβουλος του χωριού του, από το έτος 1995 έως και το έτος 1998, διετέλεσε Πρόεδρος της Ανατολικής Φραγκίστας, σε μια κρίσιμη περίοδο για την Κοινότητα και αρκετά σημαντικά έργα οφείλονται στις πρωτοβουλίες του που έλαβε, όπως το πάρκινγκ που άλλαξε τη μορφή του χωριού. Επίσης και για και για την ενίσχυση και συνέχεια του Παζαριού της Σωτήρας. Έκτοτε από σύσταση του πρώην Καποδιστριακού Δήμου Φραγκίστας εκλέγονταν συνέχεια δημοτικός σύμβουλος, πάλευε για το χωριό του και όχι μόνον και από το έτος 2007 έως και το 2010 διετέλεσε Αντιδήμαρχος Φραγκίστας Ευρυτανίας και ήτο περήφανος για το έργα που έγιναν στην Ανατολική Φραγκίστα, αλλά και στα άλλα χωριά του Δήμου. Εργάστηκε επίσης για την επιστροφή της έδρας του Καλλικρατικού Δήμου Αγράφων στην Δυτική Φραγκίστα για να αξιοποιηθεί και το σχολείο – μνημείο. 

 Ως συνταξιούχος, ο Βαγγέλης περνούσε τα τελευταία χρόνια στην Ανατολική Φραγκίστα, ασχολούμενος με αγροτοκτηνοτροφικές εργασίες και ήταν για τους χωριανούς και όλο τον κόσμο, ένας ανθρωπος που ενέπνεε τον σεβασμό. Όμως η μοίρα αλλά του επιφύλασσε. Την περίοδο της πανδημίας δεν στάθηκε τυχερός να ζήσει, να δει το τέλος αυτής της συμφοράς. Άγνωστο πώς, κόλλησε τον ιό, νοσηλεύθηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Καρπενησίου και στη συνέχεια μεταφέρθηκε επειγόντως στη Λαμία όπου διασωληνώθηκε αλλά εξαιτίας μιας ενδονοσοκομειακής λοίμωξης, πέθανε, σε ηλικία 69 ετών, την Κυριακή των Βαϊων και την Μεγάλη Δευτέρα, έγινε η κηδεία του, στην Ανατολική Φραγκίστα που κανένας ακόμη δεν πιστεύει ότι πέθανε ο Βαγγέλης, μέσα σε ένα βουβό κλίμα. Ο θάνατός του, μας λύπησε όλους. Ένα ΓΙΑΤΙ, ακόμη ΜΈΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ δεν έχει απάντηση και ούτε θα δοθεί. 

Χάσαμε έναν καλό φίλο, έναν πολύτιμο συγχωριανό και κυρίως γιατί σε αυτή τη δύσκολη περίοδο που βιώνουμε, έναν άνθρωπο που όλη του τη ζωή τάχθηκε να δεί το χωριό του να προκόβει. Καλό κουράγιο στην οικογενειά του,να βρούν την δύναμη να ξεπεράσουν την απωλειά του, ΝΑ ΣΤΑΘΟΎΝ ΟΡΘΙΟΙ και εμείς που ζήσαμε τον Βαγγέλη,σίγουρα δεν θα τον ξεχάσουμε ……. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01052021

ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΑΜΑΛΙΑΣ ΧΑΛΑΤΣΗ (1925 – 2021)

 

Η Αμαλία Χαλάτση, στο γηροκομείο του ΚΚΕ, το 2013

Δεν θέλω να μετρήσω πόσοι είναι ακόμη στη ζωή από τους πρωταγωνιστές στη δεκαετία 1940 – 1950 αλλά και στα κατοπινά δύσκολα για όλους χρόνια που μίλησαν για τον εαυτό τους και τους άλλους, αδέρφια, γονείς, φίλους, συντρόφους, αντιπάλους στο βιβλίο μου «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» που κυκλοφόρησε πριν από επτά χρόνια και ήταν αφιερωμένο στους ανθρώπους από την Νεράιδα (Σπινάσα) που μετά την τραγική δεκαετία 1940 – 1950 κατάφεραν να αναστήσουν το χωριό τους και να διατηρήσουν Κοινότητα.

Το βιβλίο, από την έκδοσή του μέχρι σήμερα εξελίχθηκε και σε άτυπο βιβλίο ληξιαρχείου, με εγγραφές δυστυχώς μόνο τις απώλειες καθώς τα πρόσωπα που γεμίζουν τις σελίδες του, λόγω ηλικίας φεύγουν για τον ουρανό και μας αφήνουν λιγότερους στη Γή. Σειρά είχε χθες η Αμαλία Χαλάτση, (1925 – 2021) μια γενναία γυναίκα που οι συνθήκες που επικράτησαν στ’ Άγραφα μετά την Απελευθέρωση την έφεραν στις γραμμές του ΔΣΕ, συμμετείχε σε πάρα πολλές επιχειρήσεις, μέχρι λοχαγός έφτασε να γίνει και τον βαθμό της απένειμε ο ίδιος ο καπετάν Διαμαντής μετά την μάχη στη γέφυρα του Κοράκου. Συνελήφθη όταν επέστρεψε στο χωριό της να δει τι ρημάδια είχε γίνει η οικογένειά της και από εκεί και πέρα αρχίζει για αυτήν ένας γολγοθάς που τον ανέβηκε χάρη στη απίστευτη δύναμη που είχε μέσα της.

Όσο διακρίθηκε στις μάχες η Αμαλία, τόσο διακρίθηκε και στη ζωή κατόπιν. Με διαλυμένο από τα βασανιστήρια σώμα, κατάφερε εντούτοις και άρχισε μια καινούργια ζωή, εργαζόμενη και έφτιαξε το σπιτικό της. Δούλεψε, όσο άντεχε η ψυχή της ενώ παράλληλα φρόντισε και από την οικογένειά της κατάφεραν να επιζήσουν του τραγικού εμφυλίου και των συνεπειών της. (Η περίπτωση της οικογένειας Χαλάτση είναι χαρακτηριστική για όσα τράβηξαν οι άνθρωποι στ’ Άγραφα εκείνη την περίοδο και μπορεί όποιος θέλει να τη διαβάσει στο βιβλίο). Η Αμαλία επισκέπτονταν συχνά το χωριό της αλλά τα τελευταία χρόνια ζούσε στο γηροκομείο του ΚΚΕ στη Δάφνη, όπου την επισκέφτηκα για τελευταία φορά προσφέροντάς της το βιβλίο που χάρη στις δικές της αφηγήσεις φωτίστηκαν κάποιες πτυχές της ιστορίας του χωριού της τουλάχιστον που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η Αμαλία Χαλάτση, στο νοσοκομείο όπου νοσηλευτηκε
από τα τράυματα και τις κακουχίες του Εμφυλίου.

Από σήμερα η Αμαλία Χαλάτση αναπαύεται στη γη της μικρής της πατρίδας, της Νεράιδας (Σπινάσα) Καρδίτσας κοντά στους οικείους της και τους συγχωριανούς της. Ας είναι ελαφρά η γη που τους σκεπάζει όλους. Η ζωή της, μαζί με άλλους συγχωριανούς από τη Νεράιδα στο βιβλίο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» που περιγράφει τη ζωή στην περιοχή την δεκαετία 1940 - 1950 καθώς και τα κατοπινά χρόνια. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 17042021

ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, ΕΧΟΥΜΕ ΟΜΩΣ ΕΝΟΡΙΑ…

 

Χειμωνιάτικος ο καιρός σήμερα στη μικρή πατρίδα αλλά η διάθεση ήταν θερμή, ανάμεσα στους λιγοστούς συγχωριανούς να ευλογηθούμε στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, ακούγοντας και νιώθοντας τον Ακάθιστο Ύμνο. Λαμβάνοντας όλα τα πέτρα για τον περιορισμό της επιδημίας, καμιά εικοσαριά δώσαμε το παρών, με δυο ψάλτες και τέσσερα παιδιά. Τον Άγγελο, τον Λευτέρη, τον Κώστα και την Παρασκευή, εγγόνια συγχωριανών που βρίσκονται αυτές τις ημέρες το χωριό μας και ελπίζουμε, να είναι κοντά μας κι άλλες πολλές ημέρες. Οι απόντες, δικαιολογημένοι οι περισσότεροι, όχι λόγω μέτρων αλλά υποχρεώσεων στις δουλειές τους θα βρουν κι αυτή ευκαιρία να έρθουν τις επόμενες ημέρες στην εκκλησία, τον μόνο χώρο που τελικά λειτουργεί, έστω και υπό όρους, στα έρημα χωριά.  

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 16042021    

Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ «ΟΡΕΙΝΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ»

Σαν χθες, 17 Μαρτίου το 2007 έγινε η παρουσίαση του πρώτου μου βιβλίου, «Ορεινή Πατρίδα – Στον Άσπρο, στην Πίνδο», έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων τότε, στο ξενοδοχείο «Τιτάνια»,. Το βιβλίο αυτό που το 1999 άρχισα να συγκεντρώνω υλικό και το συνέχισα μετά όταν έφυγα από την Ελευθεροτυπία (2000) και το Βήμα (2003) ήταν αφιερωμένο στους ανθρώπους και τον τόπο, του Άνω Ρου του Αχελώου και της Πίνδου που δοκίμασαν μια πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα βία στον τόπο τους με τα έργα για να γίνει το φράγμα – φάντασμα της Μεσοχώρας και την εκτροπή του Αχελώου.

Για μια πενταετία θυμάμαι περπάτησα, όλες τις εποχές αυτόν τον μοναδικό τόπο, μίλησα σχεδόν με όλους τους μόνιμους κατοίκους των έξι χωριών (Νεράιδα, Κορυφή, Αετός, Παχτούρι, Λαφίνα και Αρματολικό), ανέβηκα σε όλες τις κορυφές και διάβηκα άπειρες φορές τον ποταμό. Αποτέλεσμα ήταν η έκδοση ενός μοναδικού βιβλίου – ντοκουμέντου που δεν αφορούσε μόνο την συγκεκριμένη περιοχή, αλλά κάθε άλλη γωνιά της Ελλάδας, ορεινή ή νησιωτική δεν έχει σημασία που έρχονταν αντιμέτωπη με την «ανάπτυξη» όπως αυτή προβάλλονταν τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Το βιβλίο δεν το έγραψα μόνος, το γράψαμε όλοι μαζί οι κάτοικοι της Κοινότητας Νεράιδας, στα καφενεία, στα μαντριά, στα ποτάμια, στις κορυφές, στα σπίτια μέσα σε μια φιλική, οικογενειακή σχεδόν θα έλεγα ατμόσφαιρα και όσα απλώθηκαν στις σελίδες τους, ήταν λόγια βγαλμένα από τις καρδιές των ανθρώπων και φωτογραφίες από την ψυχή του τόπου. Η επιτυχία του ήταν απρόσμενη, εξαντλήθηκε αμέσως και απ’ ότι μαθαίνω ούτε και στο Δημαρχείο Πύλης υπάρχουν πια αντίτυπα και με κάποιους φίλους συζητάμε την επανέκδοσή του, με στοιχεία των 20 χρόνων που πέρασαν και κυρίως για να αποτίσουμε τιμή σ’ εκείνους τους υπέροχους ανθρώπους που γνωρίσαμε και δεν είναι πια μαζί μας.

Για την επέτειο: Την παρουσίαση έκαναν οι πολιτικοί φίλοι, συμμαθητές και συνεργάτες Θοδωρής Ρουσσόπουλος, Κώστας Σκανδαλίδης, Σταύρος Θεοδωράκης, Εύη Καρακώστα, Γιώργος Σταματόπουλος, η Κατερίνα Καμηλάκη, διευθύντρια τότε το Ιδρύματος της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και ο Ηλίας Καραγεώργος, πρόεδρος της Κοινότητας. Αποσπάσματα διάβασε η Μάνια Παπαδημητρίου και τον συντονισμό της εκδήλωσης έκανε ο αγαπητός μου Βασίλης Καλαμάρας. Όλοι τους, όπως όλος ο κόσμος που γέμισε εκείνη την ημέρα την μεγάλη αίθουσα του «Τιτάνια» θα είναι καλεσμένοι στην επόμενη παρουσίαση, αν τη βγάλουμε καθαρή με την επιδημία τον Μάρτιο του 2023…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 18032021

ΤΑ ΕΛΑΤΑΚΙΑ ΠΟΥ ΑΓΑΠΑΜΕ

 

Πάνω από τα χωριά του Ανατολικού Τυμφρηστού (Τυμφρηστός, Μεσαία και Μεγάλη Κάψη, Μερκάδα, Μαυρίλο και Νεοχώρι) στη Δυτική Φθιώτιδα απλώνεται ένα μεγάλο και υγιές δάσος ελάτης και εν μέρει καστανιάς. Αυτό το δάσος πάντα προσέφερε τις μικρές μας κοινωνίες τα ξύλα του για τις οικοδομές και για τη θέρμανση, βοσκή για τα ζωντανά, δροσιά και νερά, αναψυχή στα όμορφα μονοπάτια του, καταφύγιο για όποιον είχε λόγο να κρυφτεί και εσχάτως και ελατάκια που τα στολίζουν και γίνονται όμορφα χριστουγεννιάτικα δέντρα!

Θα αποτελούσε ίσως παράδειγμα μελέτης η ιστορία αυτού του δάσους, το οποίο παρά τις πίεση των ανθρώπων για να καλύψουν τις ανάγκες τους, παλιότερα που ήταν και πιο πολλοί, κατάφερνε εντούτοις να διατηρείται ακμαίο και θαλερό. Το γεγονός οφείλεται αφ’ ενός τα ταπεινά εργαλεία που είχαν τότε και δεν μπορούσαν να κόψουν τα μεγάλα δέντρα και αφ’ ετέρου στην ύπαρξη των καστανιών που υπήρχαν ανάμεσα στα έλατα οι οποίες ήταν πολύτιμες για τον καρπό τους κι έτσι και το πρόσεχαν από τη φωτιά και το καθάριζαν.

Λέγεται επίσης πως υπήρχε μια άγραφη συμφωνία μεταξύ των χωριανών για την σωστή εκμετάλλευση των πόρων τους και η οποία, όσο υπήρχαν κοινότητες τηρούνταν. Επί πλέον, ένας λόγος που διατηρήθηκε ήταν ότι οι άνθρωποι εκείνα τα χρόνια όπως ήταν ολιγαρκείς σε όλα έτσι ήταν και στην θέρμανση και δεν είχαν ανάγκη από πολλά ξύλα. Βολεύονταν με ότι ξερά έλατα εύρισκαν και διάφορα λιανοκλάρια από τον λόγγο. Για ένα διάστημα, από τον πόλεμο και δώθε εννοείται ότι στην προστασία του βοήθησε αρκετά και η παρουσία της δασικής υπηρεσίας άλλοτε ως αρωγός ακόμα και σαν εργοδότης στις αναδασώσεις και τα αντιπλημμυρικά έργα και άλλοτε ως φόβητρο των παραδασοβίων κοινοτήτων .

Από την δεκαετία του ’60 όμως και δώθε που αρχίζουν να ερημώνουν τα χωριά, το δάσος εγκαταλείπεται στην τύχη του και η απουσία του ανθρώπου το βοηθάει να γίνει λόγγος. Μόνο στο χωριό Μερκάδα κατάφεραν να νομιμοποιήσουν τις ιδιοκτησίες στα παλιά καστανοπερίβολα και οι άνθρωποι εκεί, εκτιμώντας το γεγονός έβαλαν μπροστά να τα αξιοποιήσουν με στόχο αυτή τη φορά όχι τις καστανιές που ήδη άρχισε να τις αποδεκατίζει μια ασθένεια και ξέρανε τις περισσότερες απ’ αυτές αλλά τα ελατάκια για χριστουγεννιάτικα δέντρα που είχαν γίνει μόδα στα αστικά κέντρα. Η στροφή αυτή και η εργατικότητα των Μερκαδιωτών αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποδοτική και έκτοτε στη στα καστανοπερίβολα της Μερκάδας συνδυάζουν καλλιέργειες καστανιάς και ελάτης και φυσικά, όλος ο κύκλος αυτών των εργασιών εποπτεύεται και ελέγχεται από τους δασικούς.

Απ’ αυτά τα χωράφια λοιπόν και όχι από το φαντασιακό δάσος που έχουν στο μυαλό τους οι κούφιοι οικολόγοι προέρχονταν για πολλά χρόνια τα ελατάκια που στολίζουμε στην Αθήνα, στη Λαμία και σε άλλες πόλεις. Πρόκειται για ελατάκια τα οποία προσέχουν και φροντίζουν επί χρόνια οι άνθρωποι στη Μερκάδα και όταν κόβουν ένα βλέπουν ότι από κάτω είναι φυτρωμένα άλλα δέκα και κάποιο απ’ αυτά θα πάρει τη θέση του κομμένου στο χωράφι. Πρόκειται για μια καλλιέργεια όπως όλες οι άλλες που θέλει κόπο και υπομονή για να αναπτυχθεί και να αποδώσει ενώ παράλληλα, οι καλλιεργητές προσφέρουν και υπηρεσίες πρόληψης από τις φωτιές και κάθε άλλου κινδύνου στο δάσος και το σημαντικότερο απ’ όλα, είναι ότι ο επισκέπτης και ο περιπατητής θα ξέρουν ότι δεν είναι μόνοι εκεί και ότι κάποιος άνθρωπος είναι στο χωράφι του και εργάζεται. Το αναφέρω αυτό γιατί, η ερημιά και η σιωπή στα βουνά και τα δάση από τη στιγμή που άδειασαν τα χωριά είναι αφόρητη και είναι ένας λόγος δυστυχώς που αποτρέπει την προσέγγισή τους.

Τα ελατάκια όμως εκτός από τις κατσίκες που τα ρημάζουν έχουν και τους επικριτές τους, διάφορους που η σχέση τους με τη φύση είναι επιδερμική και επισφαλής οι οποίοι μαινόμενοι κάθε φορά που τα βλέπουν στην αγορά κινητοποιούνται ενώ όλο το χρόνο προπαγανδίζουν εναντίον των καλλιεργητών. Όχι του εθίμου, για το οποίο προτείνουν τη χρήση πλαστικών και άλλων τεχνουργημάτων αλλά κατά των ανθρώπων που ζουν με αυτά στο δάσος και από αυτά πάλι όταν βγαίνουν στην αγορά. Η διαμάχη η οποία υποκρύπτει και άλλα θολά πεδία οικολογισμού και δικαιωμάτων, δεν πρόκειται να σταματήσει κι ας πνιγεί ο πλανήτης στα πλαστικά έλατα. Κανείς όμως απ’ όλους που είναι αντίθετοι με το κόψιμο των μικρών ελάτων δεν πήγε μια επίσκεψη στα καστανοπερίβολα της Μερκάδας να δει από κοντά πως τα μεγαλώνουν, πως τα κόβουν και πως φροντίζουν την διαδοχή τους.

Η περίπτωση της Μερκάδας είναι ενδεικτική το πώς το δάσος μπορεί να κρατήσει λίγο κόσμο στο χωριό αλλά και ανθρώπους που να ζωντανεύουν τις εξοχές του. Τα διπλανά χωριά δυστυχώς δεν το κατάφεραν αυτό και άδειασαν. Με μια καινούργια πιθανόν διευθέτηση  των ιδιοκτησιών και του δημόσιου δάσους μπορεί να δημιουργηθούν εκείνες οι προκλήσεις που κάνουν ένα δάσος παραγωγικό και δεν αφήνεται να γίνει λόγγος.

ΥΓ. Το πανύψηλο έλατο που θα στολιστεί φέτος στην πλατεία Συντάγματος προέρχεται από τα καστανοπερίβολα της Μερκάδας και μέσω αυτού, παίρνουμε κι εμείς που διαβιώνουμε ακόμη στην ορεινή καραντίνα μας λίγο αέρα από την πόλη και τις εκδηλώσεις της.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 12122020