Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ «ΟΡΕΙΝΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ»

Σαν χθες, 17 Μαρτίου το 2007 έγινε η παρουσίαση του πρώτου μου βιβλίου, «Ορεινή Πατρίδα – Στον Άσπρο, στην Πίνδο», έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων τότε, στο ξενοδοχείο «Τιτάνια»,. Το βιβλίο αυτό που το 1999 άρχισα να συγκεντρώνω υλικό και το συνέχισα μετά όταν έφυγα από την Ελευθεροτυπία (2000) και το Βήμα (2003) ήταν αφιερωμένο στους ανθρώπους και τον τόπο, του Άνω Ρου του Αχελώου και της Πίνδου που δοκίμασαν μια πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα βία στον τόπο τους με τα έργα για να γίνει το φράγμα – φάντασμα της Μεσοχώρας και την εκτροπή του Αχελώου.

Για μια πενταετία θυμάμαι περπάτησα, όλες τις εποχές αυτόν τον μοναδικό τόπο, μίλησα σχεδόν με όλους τους μόνιμους κατοίκους των έξι χωριών (Νεράιδα, Κορυφή, Αετός, Παχτούρι, Λαφίνα και Αρματολικό), ανέβηκα σε όλες τις κορυφές και διάβηκα άπειρες φορές τον ποταμό. Αποτέλεσμα ήταν η έκδοση ενός μοναδικού βιβλίου – ντοκουμέντου που δεν αφορούσε μόνο την συγκεκριμένη περιοχή, αλλά κάθε άλλη γωνιά της Ελλάδας, ορεινή ή νησιωτική δεν έχει σημασία που έρχονταν αντιμέτωπη με την «ανάπτυξη» όπως αυτή προβάλλονταν τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Το βιβλίο δεν το έγραψα μόνος, το γράψαμε όλοι μαζί οι κάτοικοι της Κοινότητας Νεράιδας, στα καφενεία, στα μαντριά, στα ποτάμια, στις κορυφές, στα σπίτια μέσα σε μια φιλική, οικογενειακή σχεδόν θα έλεγα ατμόσφαιρα και όσα απλώθηκαν στις σελίδες τους, ήταν λόγια βγαλμένα από τις καρδιές των ανθρώπων και φωτογραφίες από την ψυχή του τόπου. Η επιτυχία του ήταν απρόσμενη, εξαντλήθηκε αμέσως και απ’ ότι μαθαίνω ούτε και στο Δημαρχείο Πύλης υπάρχουν πια αντίτυπα και με κάποιους φίλους συζητάμε την επανέκδοσή του, με στοιχεία των 20 χρόνων που πέρασαν και κυρίως για να αποτίσουμε τιμή σ’ εκείνους τους υπέροχους ανθρώπους που γνωρίσαμε και δεν είναι πια μαζί μας.

Για την επέτειο: Την παρουσίαση έκαναν οι πολιτικοί φίλοι, συμμαθητές και συνεργάτες Θοδωρής Ρουσσόπουλος, Κώστας Σκανδαλίδης, Σταύρος Θεοδωράκης, Εύη Καρακώστα, Γιώργος Σταματόπουλος, η Κατερίνα Καμηλάκη, διευθύντρια τότε το Ιδρύματος της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και ο Ηλίας Καραγεώργος, πρόεδρος της Κοινότητας. Αποσπάσματα διάβασε η Μάνια Παπαδημητρίου και τον συντονισμό της εκδήλωσης έκανε ο αγαπητός μου Βασίλης Καλαμάρας. Όλοι τους, όπως όλος ο κόσμος που γέμισε εκείνη την ημέρα την μεγάλη αίθουσα του «Τιτάνια» θα είναι καλεσμένοι στην επόμενη παρουσίαση, αν τη βγάλουμε καθαρή με την επιδημία τον Μάρτιο του 2023…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 18032021

Ο ΣΟΠΩΤΟΣ - ΕΝΑΣ ΟΙΩΝΟΣ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ

Ο Σόπωτος είναι ένας περιστασιακός καταρράκτης που εμφανίζεται ξαφνικά κατά τους χειμερινούς μήνες, στην πλαγιά πάνω από τη Λαφίνα, πολύ δυνατός και θορυβώδης, ιδιαίτερα κατά τις ημέρες που βρέχει ακατάπαυστα ή λιώνουν τα χιόνια στα Ελατάκια και στον παχτουριώτικο Αϊ – Λιά.

Είναι τότε που η γη δεν προλαβαίνει να απορροφήσει όλα τα νερά τα οποία θέλουν να κρυφτούν στα σωθικά της, και τα διώχνει· μέσα από σκοτεινούς δαιδάλους, τα μεταφέρει στον υπόγειο ρου του Σόπωτου και αυτός αναλαμβάνει να τα οδηγήσει πάλι με τη βία πάλι στο φως και τα εκσφενδονίζει από την ψηλή πλαγιά, δίπλα στο Κουντρί, στο Ρέμα, για να καταλήξουν στον Άσπρο.

Ο Σόπωτος είναι ένα από τα αγαπημένα στοιχειά της Λαφίνας – τόσο, που η εμφάνισή του αποτελούσε κάποτε και ένα στοιχείο πρόβλεψης για την απόδοση των καλλιεργειών. Τις άνυδρες μάλιστα χρονιές, όταν δεν εμφανίζονταν ο καταρράκτης, όλοι θεωρούσαν το γεγονός «κακό οιωνό» και πίστευαν πως θα δυστυχήσει πολύ ο τόπος και θα διψάσουν τα ζωντανά – ήμερα και άγρια.

Στις ημέρες μας, κανείς δεν ενδιαφέρεται αν εμφανιστεί ή όχι, ούτε νοιάζεται για την ποσότητα του νερού που θα βγάλει όταν βρέξει. Οι περαστικοί απλά τον θαυμάζουν από τον κεντρικό δρόμο, ενώ οι ντόπιοι τον θεωρούν ένα όμορφο σημείο του χωριού τους και τον περιγράφουν με ωραία λόγια.

«ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ» σελ. 70

ΑΘΗΝΑ, 07012018

ΟΙ ΔΡΑΚΟΙ ΠΟΥ ΦΥΛΟΥΝ ΤΙΣ ΣΠΗΛΙΕΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ

Η οροσειρά φυτρώνει μαζί με τα πλατάνια και τις ιτιές στις κοίτες των ποταμών. Μια αρχέγονη σχέση, βαθιά όσο ο χρόνος, συνδέει τις κορυφές με τους υδάτινους πλοκάμους της Πίνδου. Ο αφρός των ποταμών γίνεται υδρατμός, μια ελαφριά άχνη –σαν τη ψυχή των νερών- ανεβαίνει στον αιθέρα, στροβιλίζεται, ακουμπά μαλακά στις κορυφές. Η πυκνή σύναξη των ατμών δημιουργεί τούφες από σύννεφα που, καθώς πυκνώνουν, κυοφορούν τη βροχή, τους κεραυνούς, το χιόνι και το χαλάζι.

Οι πέτρες των βουνών και τα φυτά σαν σφουγγάρια θηλάζουν τους υδρατμούς – φλέβες αόρατες στέλνουν τα νερά στις αρτηρίες και κρυφά οδηγούνται στις υπόγειες θαυμαστές δεξαμενές που έχει προς τούτο δημιουργήσει η οροσειρά, όπου αγαθά στοιχεία και ευγενικές νεράιδες τα συγκεντρώνουν, τα νανουρίζουν στο σκοτάδι, τα χαϊδεύουν και τα προσέχουν σαν μικρά παιδιά. Επιστάτες αυτού του κόσμου είναι οι καλοπροαίρετοι δράκοι οι οποίοι εφαρμόζουν το δικό τους δίκαιο στη διανομή.

Αυτοί κρατούν τα κλειδιά των αγωγών που οδηγούν τα νερά στις πηγές. Αυτοί είναι οι μόνοι που αφουγκράζονται τις φωνές και τους ψιθύρους των νερών μέσα στις υπόγειες δεξαμενές και, σύμφωνα με όσα ακούνε, αποφασίζουν για την επιστροφή τους στο φως – πολύ σπάνια λαμβάνουν υπ’ όψη τους τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που προβάλουν συνήθως οι άνθρωποι.

«ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ» σελ. 28.

ΑΘΗΝΑ, 06012018

ΜΙΑ ΥΠΟΚΛΙΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΤΡΙΝΗ ΚΟΥΠΑ

Στο δάσος των δρυών, στον όμορφο αυχένα που κατεβαίνει από τον αυχένα του Ταξιάρχη, και σε μια κρυφή μεριά, από κτήσεως κόσμου αναβλύζει ένα νεράκι, και χάρις σ’ αυτό ευδοκίμησαν οι άνθρωποι που εγκαταστάθηκαν σιμά του. Βάδιζαν ως εκεί για τη δροσιά του, και για των ζωντανών τη χρεία ήταν απαραίτητο. Αυτό το νεράκι ήταν ο πραγματικός θησαυρός που ανακάλυψε ο Αναστάσης Λιούκας, ένας από τους τρεις γενάρχες του Σκλήβαινου, ο άνθρωπος που στη γενιά του έχουν ρίζες τα μισά επώνυμα του χωριού.

Η βρύση, που αποτελούσε πάντα ένα χώρο συνάντησης των περαστικών με τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί, ήταν πάντα περιποιημένη και καθαρή. Η σημερινή κούπα της, αν και μεταγενέστερης κατασκευής με ντόπια πέτρα, είναι εντούτοις ένα εξαιρετικό δείγμα της λαξευτικής τέχνης. Είναι πράγματι η μόνη κούπα απ’ όλες τις βρύσες της περιοχής που απηχεί το πνεύμα και την τέχνη μιας άλλης εποχής. Δεν είναι μόνο η πέτρινη κούπα, αλλά και ο τοίχος της βρύσης, τον οποίο με σεμνή φροντίδα έχουν συντηρήσει, αποτρέποντας την κατάρρευσή του. Έτσι οι Λαφινιώτες, με αυτή την προσπάθειά τους, κατάφεραν και να διατηρήσουν το ύφος μιας εποχής, και να τιμήσουν τους προγόνους τους.

«ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ» σελ. 40.

ΑΘΗΝΑ, 06012018

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ

Να είναι καλά ο φίλος Σπύρος Νεραϊδιώτης, ο ακούραστος εργάτης του πολιτισμού στην Άρτα και τα Τζουμέρκα, από τη Νεράιδα Τζουμέρκων (Γρεβενοσέλι) που μόλις μου θύμισε πως σαν τέτοιες ημέρες πριν από 10 χόνια, το 2007, είχα πάει με τον Θύμιο Κάκο με τους συνεργάτες του στην εκπομπή «Μένουμε Ελλάδα» της ΕΡΤ, στα χωριά της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων και κάναμε μια εξαιρετική εκπομπή. Τώρα όλα αυτά έπαψαν και τίποτα δεν δείχνει ότι θα τα αντικαταστήσει, στην τηλεόραση τουλάχιστον γιατί στη ζωή, δεν θα το αφήσουμε... Η φωτογραφία, το απόβροχο μιας ωραίας ημέρας στη Νεράιδα με φόντο το ωραίο χωριό που ποτέ δεν ξεχνούμε…

ΑΘΗΝΑ, 18112017

ΟΙ ΔΡΑΚΟΙ ΠΟΥ ΦΥΛΟΥΝ ΤΙΣ ΣΠΗΛΙΕΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ

Η οροσειρά φυτρώνει μαζί με τα πλατάνια και τις ιτιές στις κοίτες των ποταμών. Μια αρχέγονη σχέση, βαθιά όσο ο χρόνος, συνδέει τις κορυφές με τους υδάτινους πλοκάμους της Πίνδου. Ο αφρός των ποταμών γίνεται υδρατμός, μια ελαφριά άχνη –σαν τη ψυχή των νερών- ανεβαίνει στον αιθέρα, στροβιλίζεται, ακουμπά μαλακά στις κορυφές. Η πυκνή σύναξη των ατμών δημιουργεί τούφες από σύννεφα που, καθώς πυκνώνουν, κυοφορούν τη βροχή, τους κεραυνούς, το χιόνι και το χαλάζι.

Οι πέτρες των βουνών και τα φυτά σαν σφουγγάρια θηλάζουν τους υδρατμούς – φλέβες αόρατες στέλνουν τα νερά στις αρτηρίες και κρυφά οδηγούνται στις υπόγειες θαυμαστές δεξαμενές που έχει προς τούτο δημιουργήσει η οροσειρά, όπου αγαθά στοιχεία και ευγενικές νεράιδες τα συγκεντρώνουν, τα νανουρίζουν στο σκοτάδι, τα χαϊδεύουν και τα προσέχουν σαν μικρά παιδιά. Επιστάτες αυτού του κόσμου είναι οι καλοπροαίρετοι δράκοι οι οποίοι εφαρμόζουν το δικό τους δίκαιο στη διανομή.

Αυτοί κρατούν τα κλειδιά των αγωγών που οδηγούν τα νερά στις πηγές. Αυτοί είναι οι μόνοι που αφουγκράζονται τις φωνές και τους ψιθύρους των νερών μέσα στις υπόγειες δεξαμενές και, σύμφωνα με όσα ακούνε, αποφασίζουν για την επιστροφή τους στο φως – πολύ σπάνια λαμβάνουν υπ’ όψη τους τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που προβάλουν συνήθως οι άνθρωποι.

«ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ» σελ. 28.

ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΕΙΝΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ

Η Κωνσταντίνα Αλεξίου από το Αρματολικό Τρικάλων

Όσοι από εμάς περπατούμε ακόμη σε κάποιο από τα ορεινά ή τα ημιορεινά χωριά μας, στην Πίνδο, τα Άγραφα και αλλού όλο το χρόνο καταλαβαίνουμε αμέσως πως είναι άδεια ή σχεδόν άδεια από ανθρώπους γιατί δεν βλέπουμε πουθενά ένα τζάκι να καπνίζει ή ένα φούρνο να φουντώνει. Το γεγονός βεβαίως και είναι χαρακτηριστικό της ερήμωσης και για τον επισκέπτη σημαίνει πως αυτός αποκλείεται να βρει να μια στάλα ζεστασιά το χειμώνα και κάτι πολύ σημαντικό, δεν πρόκειται να βρει σε κανένα σπίτι ένα πιάτο ζεστό φαγητό. 

Θα μου πείτε, γι’ αυτό πηγαίνουμε χειμωνιάτικα σε κάποιο χωριό; Να μετρήσουμε πόσα τζάκια καπνίζουν και να βγάλουμε μελαγχολικά συμπεράσματα και να ψάξουμε τα σοκάκια για να δούμε από ποιο σπίτι βγαίνει η μυρωδιά μιας ωραίας φασολάδας ή η τσίκνα από κάποιο κρέας; Ναι, είναι παράδοξο, αφού για τα σχετικά έχει φροντίσει ο τοπικός ξενώνας – καλώς ή κακώς, δεν έχει σημασία. Οι ανάγκες πλέον για κατάλυμα και διατροφή, λόγω βεβαίως και της ερήμωσης των χωριών αλλά και λόγω της τάσης που επικρατεί, την έχει αναλάβει ο τοπικός ξενώνας ο οποίος τυπικά ή άτυπα εκτελεί χρέη πολλές φορές του θεματοφύλακα της παραδοσιακής τοπικής διατροφής, με πενιχρά συνήθως και αμφίβολα αποτελέσματα. Έτσι έχουν τα πράγματα, το χειμώνα στα χωριά, τόσο για όσους από τους ντόπιους έχουν απομείνει εκεί, αλλά και για τους επισκέπτες και ο περιορισμός αυτός οφείλεται κυρίως στην έλλειψη γεωργοκτηνοτροφικών προϊόντων, αυτών που αποτελούσαν τη βάση της παραδοσιακής διατροφής των κατοίκων. 

Η Γεωργία Βασιλάρα στο Παχτούρι Τρικάλων

Ας αφήσουμε όμως το χειμώνα, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μια ερήμωση και μελαγχολία και ας σταθούμε για λίγο στο καλοκαίρι. Είναι οι ημέρες που σε όλα τα χωριά παρατηρείται μια ιδιαίτερη κίνηση από ηλικιωμένες γυναίκες και που και που από κάποιους αλβανούς ή άλλης εθνικότητας εργάτες οι οποίοι σκάβουν και φυτεύουν τους κήπους, κυρίως μέσα στα χωριά και ανοίγουν αυλάκια. Αυτές οι ηλικιωμένες γυναίκες λοιπόν, είναι οι τελευταίες ιέρειες της παραδοσιακής γεωργίας στην Ελλάδα και πιστεύω, πως άμα λείψουν και αυτές, δεν πρόκειται να ξαναδούμε κήπο σε κανένα χωριό. Αυτές οι γυναίκες, στις οποίες πρέπει να απευθύνουμε και από το χώρο αυτό ένα μεγάλο ευχαριστώ, μετακομίζουν με βαριά καρδιά συνήθως το χειμώνα στα χωριά του κάμπου και στις πόλεις και μετρούν τις ημέρες, πότε θα ανοίξει ο καιρός να ανέβουν στο χωριό και η βασική δικαιολογία για να επισπεύσουν την άνοδο στο χωριό είναι οι κήποι. 

Ούτε καν κοιτάζουν το σπίτι και αμέσως πιάνουν το τσαπί και με όσες δυνάμεις διαθέτουν αρχίζουν το σκάψιμο. Τα τελευταία χρόνια, ανεξάρτητα από την οικονομική τους επιφάνεια και λόγω της αδυναμίας, οι περισσότερες πληρώνουν κάποιον αλλοδαπό εργάτη, αλλά εκεί που πήγαν αυτοί το μεροκάματο, το σκάψιμο του κήπου είναι πλέον ασύμφορο. Ανεξάρτητα δε από αυτό, λίγο – πολύ όλες καταφέρνουν να φτιάξουν το κηπάκι τους και εργάζονται συστηματικά όλο το καλοκαίρι και παρατείνουν συνήθως τη διαμονή τους στο χωριό, μέχρι την ημέρα της συγκομιδής και αν ήταν τρόπος, θα έφευγαν τα Χριστούγεννα. 

Η θειά Πανάγιω στη Λαφίνα Τρικάλων

Όταν λοιπόν μιλάμε για διατροφή που να στηρίζεται σε ντόπια προϊόντα το μόνο που μπορεί να μας δώσει τη σχετική βάση είναι αυτά τα προϊόντα που παράγουν αυτές οι γερόντισσες στα χωριά. Αυτές είναι πάλι που διατηρούν και ένα παραδοσιακό τρόπο μαγειρέματος και δεν τον αλλάζουν με τίποτα, όσες τηλεοπτικές εκπομπές κι αν δούνε και όσες επισκέψεις κάνει στην κουζίνα τους ο κάθε τηλεμάγειρος με τα τατουάζ. Όλες μπορεί να έχουν ηλεκτρικές συσκευές ή άλλες υγραερίου στο σπίτι τους, αλλά πάντα βρίσκουν ένα τρόπο να βάλουν την παλιά κατσαρόλα στη γωνιά και να μαγειρέψουν όπως έκαναν παλιά, με ξύλα και κλαδιά που θέλουν να μαζεύουν οι ίδιες από το κοντινό δάσος.
Όποιος βρεθεί λοιπόν το καλοκαίρι στα χωριά και έχει γνωστή καμιά γερόντισσα, τότε μόνο θα μπορέσει να καταλάβει την ουσία αυτής της διατροφής η οποία στηρίζεται στο ελάχιστο, στο απολύτως απαραίτητο. Τα Σαββατοκύριακα που συνήθως ανεβαίνουν στο χωριό οι οικείοι τους, σαφώς και τα πράγματα αλλάζουν καθώς από το πέρασμα από το σούπερ μάρκετ, είναι θεσμός και το επακόλουθο είναι η διατροφική ισορροπία να αλλάξει αμέσως και να επανέλθει στην καθημερινότητα της γιαγιάς την επομένη για να διαταραχθεί πάλι το επόμενο Σαββατοκύριακο. 

Η Βαγγελιώ και η Γλυκερία Πλαστάρα στο Αρματολικό

Ας σταθούμε όμως στη διατροφή της γιαγιάς. Κατ’ αρχήν, είναι η πρώτη που θα δοκιμάσει τους καρπούς του κόπου της από τον κήπο. Φασολάκια στην αρχή, πατάτες, ντομάτες, πιπεριές, μελιτζάνες και κανένα χλωρό καλαμπόκι. Θα μπορούσαμε να σχολιάσουμε αν αυτά τα προϊόντα προέρχονται από μεταλλαγμένους σπόρους, αλλά δεν είναι επί του παρόντος. Με αυτά τα προϊόντα ζουν οι γιαγιάδες 4 – 5 μήνες το χρόνο και καμιά φορά μπαίνω στον πειρασμό να σκεφτώ και σ’ αυτά οφείλεται κι ένα μέρος της μακροζωίας τους. Εκ πεποιθήσεως οι ίδιες γυναίκες σπάνια καταφεύγουν στο χασάπη – αλήθεια, που χασάπης στα χωριά πλέον, σπάνια τρώνε κανένα κοτόπουλο ή άλλο κρέας – πλην του Σαββατοκύριακου που όπως προαναφέρθηκε τις επισκέπτονται οι οικείοι τους, πολλοί από τους οποίους καταθέτουν τα ευρώ τους σε ψευδεπίγραφα προϊόντα. 

Η Πηνελιά Κουτρούμπα στη Καστανιά Ευρυτανίας

Οι ίδιες επίσης εκμεταλλεύονται τα άγρια λαχανικά και συχνά πυκνά φουρνίζουν κανένα πλαστό που το ψήσιμό του αναστατώνει το χωριό και βάζει σε πειρασμό τις αισθήσεις. Δυστυχώς είναι πολύ λίγες οι γερόντισσες που κάνουν σωστό πλαστό, δηλαδή με χόρτα που ξέρουν μόνο οι ίδιες και αλεύρι από κάποιο ηλεκτροκίνητο νερόμυλο και βεβαίως αν έχουν λίγο τυρί, από κάποιον χωριανό που διατηρεί κανένα μικρό κοπάδι από γιδοπρόβατα. Δυστυχώς απ’ όλα σχεδόν τα χωριά έχουν εξαφανιστεί τα γιδοπρόβατα, επομένως και τα προϊόντα τους και όσο νάναι, πλαστό με τυρί από τα σούπερ μάρκετ δεν είναι πλαστός και περισσότερο μοιάζει με πίτσα με άνοστα χορτάρια! Τα ίδια θα μπορούσαμε να πούμε και για άλλα φαγητά τα οποία ασφαλώς και ακολουθούν τον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής τους αλλά όσο νάχει, χρησιμοποιούν και άλλα προϊόντα του εμπορίου γιατί απλά δεν παράγονται στον τόπο. 

Καλοκαίρι λοιπόν και άμα δούμε να σηκώνεται καπνός από κάπου σημαίνει πως κάποια γερόντισσα άναψε το φούρνο και όσο μας επιτρέπει το θάρρος μπορούμε να πλησιάσουμε και να καμαρώσουμε το ταψί της και είναι βέβαιο πως δεν θα μείνουμε παραπονεμένοι. Ένα κομματάκι πάντα αναλογεί και για μας. 

ΥΓ. ο κείμενο, σε μια άλλη βεβαίως μορφή και οι φωτογραφίες περιέχονται στο βιβλίο "ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ - Στην Πίνδο, στον Άσπρο", έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράϊδας Τρικάλων 2007 το οποίο έχει εξαντληθεί. Γι' αυτό θα αρχίσω κατά καιρούς να ανεβάζω κάποιες σελίδες ώστε να γνωρίστε ένα όμορφο και ξεχασμένο κομμάτι της πατρίδας μας.

ΑΘΗΝΑ, 23072009

ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΟΥΒΑΛΑ ΕΝΑ ΒΟΥΝΟ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ

Έλεγαν παλιότερα στα χωριά της Ορεινής Πατρίδας ότι οπουδήποτε αλλού, ότι εκτός από τον τυραννισμένο τόπο τους, η ζωή οπωσδήποτε θα ήταν καλύτερη. Το έλεγαν οι μεγαλύτεροι και ελάφραινε την πλάτη όλων. Το άκουγαν οι νεότεροι και σχεδίαζαν ταξίδια στον ακριβό κάμπο πρώτα, στις μακρινές πολιτείες και στις άγνωστες θάλασσες κατόπιν. 

Με αυτή την ιδέα μεγάλωσαν τόσα και τόσα παιδιά στα χωριά – και για τους περισσότερους έφτασε κάποια στιγμή να ζήσουν αυτό το όνειρο. Όπου και να πήγαν, ασφαλώς δεν έζησαν όπως στον τόπο τους˙ βρήκαν δουλειές, πρόκοψαν, καθένας έγραψε την προσωπική του ιστορία μακριά από τη γενέτειρα. Περνώντας όμως τα χρόνια, όλοι έπαψαν να μιλούν για τόπους της επαγγελίας…

Στα καλοκαιρινά ανταμώματα, γίνονται κάποιες αποτιμήσεις, περισσότερο για να περνά η ώρα κάτω από τον πλάτανο, παρά για να αναζητηθούν η ουσία και τα αποτελέσματα αυτής της άδηλης προσφυγιάς που διαρκώς ωθεί στην επιστροφή. Όσοι έμειναν, τους ακούνε, αναζητούν και αυτοί τις αιτίες που δεν πραγματοποίησαν τα όνειρα της νιότης τους, παρά έμειναν να φυλάνε τον πατρογονικό τόπο και κουβαλούν ένα παράπονο, καθώς γι’ αυτούς έκλεισαν όλες οι στράτες.

Δεν μιλούν – καθένας ζυγίζει το βουνό που κουβαλά όλον τον χρόνο στην πλάτη του… 

ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ, 30012004

ΥΓ.Σελίδα από το βιβλίο μου «Ορεινή Πατρίδα – στον Άσπρο, στην Πίνδο» που κυκλοφόρησε από τη Διευρυμένη Κοινότητα Νεράϊδας Τρικάλων το 2007.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΧΙΟΝΙ ΠΟΥ ΕΡΙΞΕ Ο ΘΕΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

O Κριάκουρας είναι η κορυφή που χωρίζει τη Νεράιδα των Τρικάλων από τα Θεοδώριανα της Άρτας. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σκληρό βουνό, όπου, δοκιμάστηκε σκληρά η αντοχή των ανθρώπων για την επιβίωση μέχρι που άδειασε ο Τόπος...

Κάποιος που ξέρει τον Τόπο και το πώς να περπατήσει στην απότομη πλαγιά δεν δυσκολεύεται να φτάσει στην περίφημη Τρύπα του Κριάκουρα· όποιος όμως δεν τη ξέρει και θέλει να την επισκεφθεί πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από κάποιον ντόπιο. Είκοσι περίπου λεπτά απέχει από τη βρύση της Νεράιδας αυτό το μνημείο της φύσης και για τους ντόπιους είναι κάτι παραπάνω από ψυγείο! Απέναντι ακριβώς από τη βρύση, μετά από τη λάκα που καλείται Σαρμανίτσα, υψώνεται μια μεγάλη πλάκα και στην κορυφή της αρχίζει μια πλαγιά που μοιάζει με σκάλες – και Σκάλες καλείται! Είναι όντως δύσκολη η ανάβαση σε αυτό το σημείο, αλλά αξίζει να την τολμήσετε για να γνωρίσετε την Τρύπα, η οποία, όπως λέει και το όνομά της, είναι μια μεγάλη – άγνωστο πόσο βαθιά- τρύπα μέσα στο κορμί του βουνού. Λέμε «άγνωστο», γιατί ο συσσωρευμένος πάγος στο εσωτερικό της αποτελεί εμπόδιο στο να φτάσει κανείς στον πάτο της. Ο πάγος αυτός, λένε οι ντόπιοι, προέρχεται από το πρώτο χιόνι που έριξε ο Θεός στον κόσμο, και αποδείχθηκε σωτήριος μια εποχή κατά την οποία είχε ξεσπάσει επιδημία δάγγειου πυρετού, όταν απ’ όλα τα χωριά της Άρτας έρχονταν κόσμος να πάρει πάγο. Το ίδιο έκαναν και οι ντόπιοι, τον χρησιμοποιούσαν όμως και στα πανηγύρια για να κρυώνουν τις μπύρες!

- Μια ακόμα σελίδα από την "ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ" για την ομάδα "ΑΣΠΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ".

Η ΘΕΙΑΚΩ ΠΙΝΔΟΣ - ΜΙΑ ΑΝΑΜΝΗΣΗ

 

Στη ζωή της δεν είχε περπατήσει παραπέρα από το μικροχώρι της, τη Λαφίνα· πόσες φορές είχε κατέβει με τα πόδια της στη Λογγά και στο ποτάμι και πόσες είχε ανέβει στο Σελιό και στον Κάναλο, ούτε που το θυμόταν. Είχε λησμονήσει πόσες φορές βρέθηκε στο σαμάρι του μουλαριού και πόσες στο δρολάπι, κοντά στις γίδες. Στη Μεσοχώρα, άντε και να είχε πάει κάμποσες φορές για λίγα ψώνια, και μια δυο ακόμη ως τα Τρίκαλα. Δεν μπορούσε να θυμηθεί ούτε σε πόσα πανηγύρια πήγε, ούτε σε πόσα ξόδια και μνημόσυνα είχε παραστεί. Στη μνήμη της είχαν ξεθωριάσει τα πρόσωπα των ανθρώπων που γνώρισε παιδούλα, των συνομηλίκων με τους οποίους «φύτρωσαν» μαζί και αντάμα πορεύτηκαν στη ζήση, των ξένων που πέρασαν από το χωριό. Σαν λευκό συννεφάκι που σφουγγίζει απαλά τα γεγονότα, η θύμησή της, τα στραγγίζει από τον κάματο της ζωής και από τα κακώς καμωμένα, και τ’ άφηνε σαν πάχνη στ’ αυλάκια που ο αχάριστος χρόνος είχε σκάψει στο πρόσωπό της. Στο αποκαμωμένο μυαλό της οι μνήμες πετούσαν σαν μικροπούλια, που έρχονταν να γευματίσουν στ’ απόδειπνο του μνημοσύνου, και στην πετσέτα, όπου είχαν φυλαγμένο το προσφάι αυτοί, οι οποίοι πριν από τις δικές της ημέρες θεμελίωσαν στον Κάναλο τον Αϊ - Ταξιάρχη. 

 

ΛΑΦΙΝΑ ΤΡΙΚΑΛΩΝ, 20101004

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ ΚΑΙ Η ΧΑΜΕΝΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ

Ο Στέφος Τσιαγλής και γυναίκα του Παναγιώτα, στο χωράφι τους
στο Αρματολικό Τρικάλων, την άνοιξη του 2004

Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ήταν μια εποχή αρκετά δύσκολη για την επιβίωση των ανθρώπων και πρώτο μέλημα για όλους ήταν η ανασυγκρότηση του τόπου μετά από μια δεκαετία πολέμου, κατοχής και εμφυλίων συγκρούσεων. Και αυτό έγινε μαζί με το όργωμα, τη σπορά, το θέρο, τον τρύγο, το κοπάδι και τη βάρκα και είχε ως αποτέλεσμα να γίνει ένα θαύμα από άκρον σε άκρον της πατρίδας. Μιας πατρίδας που όλοι σχεδόν και ο καθένας με τον τρόπο του έβαλαν πλάτη να σηκωθεί όρθια και το κατάφεραν μέχρι που ήρθαν αργότερα άλλοι «πατριώτες» και άλλος λίγο και άλλος πολύ, έβαλαν το χεράκι τους και την διέλυσαν. Το αποτέλεσμα είναι πλέον ορατό και η αρχή μιας αντίστροφης πορείας, όπως αυτή στις αρχές της δεκαετίας του ’50 που δεν περίσσευε κανένας, μαζί με ότι χρήσιμο καινούργιο ήρθε στη ζωή μας, είναι κατά τη γνώμη μου η προτεινόμενη. Το κακό στην περίπτωση όμως είναι ότι από την πολύτιμη μαγιά εκείνου του κόσμου ελάχιστα ίχνη έχουν μείνει και από τους πρωταγωνιστές του μεταπολεμικού έπους της επιβίωσης οι περισσότεροι δεν είναι πια μαζί μας να μας διδάξουν πως με υπομονή, πίστη, αφοσίωση, αλληλεγγύη και αγάπη σε αυτό που κάνουν μπορεί να αναστηθεί πάλι ο τόπος και να ανοίξει η ψυχή μας. Ο τόπος μας είναι ο ίδιος και πολλές έχει κατ’ επανάληψη αποδείξει πως μπορεί να στηρίξει τους ανθρώπους που τον αγαπούν βεβαίως και τον προσέχουν σαν τα μάτια τους…

ΑΘΗΝΑ, 21012016

ΣΤΟΧΟΣ Η ΨΗΛΟΤΕΡΗ ΚΟΡΥΦΗ

Πήρα λίγο αργά ομολογώ είδηση, την αναγγελία από το φίλο και συνάδελφο Σταύρο Θεοδωράκη της ίδρυσης πολιτικής κίνησης με τίτλο «ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ» και χαιρετίζω θερμά την ωραία του πρωτοβουλία και εύχομαι καλή συνέχεια και καλή επιτυχία...

  

Εκ των πραγμάτων όμως υποχρεώνομαι να πάρω κι εγώ θέση αναγγέλοντας την ίδρυση κίνησης με τίτλο «ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ» αλλά μανιφέστο δεν θα δείτε νωρίτερα από τη Δευτέρα γιατί τούτες τις ημέρες έπεσε λίγη δουλειά και πέρα απ’ αυτό πρέπει να ανέβω για τρείς - τέσσερις ημέρες στα Άγραφα.Αφού λοιπόν πάρω τον αέρα μου εκεί στις κορυφές και πούμε όλοι μαζί εκεί στο καφενείο της Νεράιδας (Σπινάσας) το πολυαναμενόμενο «τυπωθήτω» στο βιβλίο που παλεύαμε τόσο καιρό και έχει τίτλο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων», θα ακουλουθήσει και η σχετική ανακοίνωση. 

Πρέπει όμως να πω δυο λόγια γιατί προχώρησα στην εξαγγελία της κίνησης «ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ» γιατί μπορεί να πει κανένας πως αντιγράφω το Σταύρο. Προς Θεού, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, χαίρομαι μάλιστα γι’ αυτή την κίνησή του γιατί πέρα από συνάδελφος είναι και καλός φίλος. Η γνωριμία μας ξεκινά από μυθικό 1982 που πηγαίναμε μαζί στο «Εργαστήρι Δημοσιογραφίας» και συμμαθητές μας εκείνη τη χρονιά ήταν ο Θοδωρής Ρουσόπουλος, ο Γιάννης Τριάντης, ο Γιώργος Γεωργιάδης, ο Γιώργος Γιουκάκης, η Αλίκη Μάτση, ο Πάνος Σώκος και πολλές άλλες και άλλοι συνάδελφοι - ήταν η χρονιά μάλιστα που όλοι όσοι αποφοιτήσαμε πιάσαμε αμέσως δουλειά καθώς άνοιγαν τότε πολλά νέα ΜΜΕ. 

Αναφέρω αυτή τη χρονιά γιατί όταν έφυγα οριστικά από τις εφημερίδες, πήρα τα βουνά και το πρώτο μεγάλο έργο που έκανα ήταν το βιβλίο «ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ - Στην Πίνδο, στον Άσπρο» (Έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων) και στην παρουσίαση που έγινε στις 17 Μαρτίου 2007 στο «Τιτάνια» έκρινα πως έπρεπε να μιλήσουν γι’ αυτό κυρίως συνέδαλφοι και φίλοι. Έτσι σε μια μεγάλη εκδήλωση που το συντονισμό έκανε ο Βασίλης Καλαμάρας, μίλησαν οι Θοδωρής Ρουσόπουλος, Σταύρος Θεοδωράκης, Κώστας Σκανδαλίδης με τον οποίο είχαμε συνεργαστεί εκείνα τα χρόνια στην «Εξόρμηση», Γιώργος Σταματόπουλος συνάδελφος από την Ελευθεροτυπία, η Διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Καίτη Καμηλάκη και η Εύη Καρακώστα που κατάγονταν από το χωριό Νεράιδα ενώ κείμενα διάβασε η Μάνια Παπαδημητρίου. 

Τι τα λέω τώρα αυτά και που θέλω να καταλήξω; Απλά, όταν μετάτα πολύ ωραία λόγια που άκουσα απ’ όλους, για το έργο και για τη στάση μου απέναντι στη δημοσιογραφία, απάντησα απευθυνόμενος κυρίως προς τους υπουργούς Θοδωρή Ρουσόπουλο και Κώστα Σκανδαλίδη πως «ενώ αυτοί πήραν τα υπουργεία, εγώ διάλεξα να πάρω τα βουνά, κυριολεκτικά καιμεταφορικά» και τούτο σημειώθηκε. Τώρα με την κίνηση του Σταύρου, ήρθε η ώρα να το συμπληρώσω περιλαμβάνοντας κι αυτόν στους φίλους και συναδέλφους που μετά από μακρά και καλή θητεία στη δημοσιογραφία, τους γοήτευσε και η πολιτική... 

ΑΘΗΝΑ, 27022014

ΕΘΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΟΡΥΦΗΣ

 

Οι πλατείες στα χωριά, φιλοξενούν και τα Ηρώα όπου σε μαρμάρινες συνήθως πλάκες αναγράφονται τα ονόματα των πεσόντων συγχωριανών στους πολέμους, από τους Βαλκανικούς και δώθε μέχρι και την Κύπρο το 1974. Εκεί στις εθνικές επετείους οι τοπικές αρχές και διάφοροι εκπρόσωποι των τοπικής κοινωνίας καταθέτουν στεφάνια και με τον τρόπο αυτό τιμούν τους ήρωές τους. Προϋπόθεση όμως για να γίνει κάτι τέτοιο στις ημέρες μας είναι να υπάρχει χωριό, ήτοι να κατοικείται και να αριθμεί βεβαίως κάποιους κατοίκους έτσι ώστε να δωθεί η ανάλογη σημασία από τους νέους καλλικρατικούς δήμους που έχουν καταπιεί κάθε κοινότητα και κάθε μικρή και ιδιαίτερη πατρίδα καθενός μας.

Η φωτογραφία είναι από τον εορτασμό της 28^ης Οκτωβρίου 1940,στην πλατεία του χωριού Κορυφή Τρικάλων, (Καπρό) για τους ντόπιους, κρεμασμένο πάνω από μέσο ρου του Αχελώου το 2005 και καταντίκρυ στα επιβλητικά Τζουμέρκα, χρονιά κατά την οποία το χωριό αριθμούσε καμιά 80 ψυχές να κατοικούν μόνιμα εκεί και υπήρχαν ακόμη κάποιοι γέροντες που είχαν πολεμήσει στην Αλβανία και κάποιους γερόντισσες που ο πόνος για το χαμό κάποιου δικού τους τόσα χρόνια μετά δεν είχε κρυώσει και βάραινε την ψυχή.

Το σημαντικότερο όμως σε αυτό τον εορτασμό, ήταν ότι μέχρι εκείνη τη χρονιά λειτουργούσε ακόμη το Δημοτικό Σχολείο της Κορυφής, το μοναδικό σε όλη τη Διευρυμένη Κοινότητα Νεράιδας Τρικάλων και έτσι η ελπίδα που εκφράζονταν με τα τραγούδια και τις απαγγελίες των παιδιών ήταν ακόμη δροσερή και άνθιζε με θάρρος στην πλατεία ανάμεσα στους ηλικιωμένους συγχωριανούς τους οι οποίοι καμάρωναν τα παιδιά. Τα καμάρωναν και κρυφά αντλούσαν δύναμη για να πορευτούν αυτοί ήμερα στη δύση της ζωής τους.

Το σχολείο της Κορυφής λειτούργησε ακόμη δυο - χρόνια και μετά έκλεισε, γιατί γονείς και παιδιά αναζήτησαν καλύτερη τύχη σε άλλα, πιο ζωντανά μέρη στην Άρτα και στα Τρίκαλα κι έτσι η πλατεία τέτοιες ημέρες δεν γεμίζει πλέον από παιδιά και το Ηρώο, άντε να φιλοξενεί ένα απλό στεφάνι που στέλνουν από την Πύλη, την έδρα του Δήμου που ανήκει πλέον το χωριό που σβήνει όπως και όλα τα άλλα χωριά σε αυτή την λησμονημένη γωνιά της Ελλάδας.

-          Η φωτογραφία προέρχεταιαπό το βιβλίο μου «ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ, Στον Άσπρο - στην Πίνδο» που έχει εξαντληθεί και σιγα - σιγά ζεσταίνομαι να κάνω τη δεύτερη έκδοση.

 

ΑΘΗΝΑ, 19112013

ΕΝΑ ΒΟΥΝΟ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΤΟΥ..

" Έλεγαν παλιότερα στα χωριά της Ορεινής Πατρίδας ότι οπουδήποτε αλλού εκτός από τον τυραννισμένο τόπο τους, η ζωή οπωσδήποτε θα ήταν καλύτερη. Το έλεγαν οι μεγαλύτεροι και ελάφραινε την πλάτη όλων. Το άκουγαν οι νεότεροι και σχεδίαζαν ταξίδια στον ακριβό κάμπο πρώτα, στις μακρινές πολιτείες και στις άγνωστες θάλασσες κατόπιν.

Με αυτή την ιδέα μεγάλωσαν τόσα και τόσα παιδιά στα χωριά – και για τους περισσότερους έφτασε κάποια στιγμή να ζήσουν αυτό το όνειρο. Όπου και να πήγαν, ασφαλώς δεν έζησαν όπως στον τόπο τους˙ βρήκαν δουλειές, πρόκοψαν, καθένας έγραψε την προσωπική του ιστορία μακριά από τη γενέτειρα. Περνώντας όμως τα χρόνια, όλοι έπαψαν να μιλούν για τόπους της επαγγελίας…

Στα καλοκαιρινά ανταμώματα, γίνονται κάποιες αποτιμήσεις, περισσότερο για να περνά η ώρα κάτω από τον πλάτανο, παρά για να αναζητηθούν η ουσία και τα αποτελέσματα αυτής της άδηλης προσφυγιάς που διαρκώς ωθεί στην επιστροφή. Όσοι έμειναν, τους ακούνε, αναζητούν και αυτοί τις αιτίες που δεν πραγματοποίησαν τα όνειρα της νιότης τους, παρά έμειναν να φυλάνε τον πατρογονικό τόπο και κουβαλούν ένα παράπονο, καθώς γι’ αυτούς έκλεισαν όλες οι στράτες.

Δεν μιλούν – καθένας ζυγίζει το βουνό που κουβαλά όλον τον χρόνο στην πλάτη του…"

Σημείωση:  Σελίδα από το βιβλίο μου «Ορεινή Πατρίδα – στον Άσπρο, στην Πίνδο» που κυκλοφόρησε το 2007 από τη Διευρυμένη Κοινότητα Νεράϊδας Τρικάλων το 2007 και επειδή έχει εξαντληθεί κάποια στιγμή θα βάλουμε μπροστά να το εκδώσουμε πάλι.

ΜΕ ΕΝΑ ΒΟΥΝΟ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ...

Έλεγαν παλιότερα στα χωριά της Ορεινής Πατρίδας ότι οπουδήποτε αλλού εκτός από τον τυραννισμένο τόπο τους, η ζωή οπωσδήποτε θα ήταν καλύτερη. Το έλεγαν οι μεγαλύτεροι και η ελπίδα ελάφραινε την πλάτη όλων. Το άκουγαν οι νεότεροι και σχεδίαζαν ταξίδια στον ακριβό κάμπο πρώτα, στις μακρινές πολιτείες και τις άγνωστες θάλασσες κατόπιν.

Με αυτήν την ιδέα μεγάλωσαν τόσα και τόσα παιδιά στα χωριά – και για τους περισσότερους έφτασε κάποτε η στιγμή να ζήσουν αυτό το όνειρο. Όπου και να πήγαν, ασφαλώς δεν έζησαν όπως στον τόπο τους· βρήκαν δουλειές, πρόκοψαν, καθένας έγραψε την προσωπική του ιστορία μακριά από τη γενέτειρα. Περνώντας όμως τα χρόνια έπαψαν να μιλούν για τόπους επαγγελίας…

Στα καλοκαιρινά ανταμώματα, γίνονται κάποιες αποτιμήσεις, περισσότερο για να περνά η ώρα κάτω από τον πλάτανο, παρά για να αναζητηθούν η ουσία και τα αποτελέσματα αυτής της άδηλης προσφυγιάς που διαρκώς ωθεί στην επιστροφή. Όσοι έμειναν, τους ακούνε, αναζητούν και αυτοί τις αιτίες που δεν πραγματοποίησαν τα όνειρα της νιότης τους, παρά έμειναν να φυλάνε τον πατρογονικό τόπο και κουβαλούν ένα παράπονο, καθώς γι’ αυτούς έκλεισαν όλες οι στράτες.

Δεν μιλούν – καθένας ζυγίζει το βουνό που κουβαλά όλον τον χρόνο στην πλάτη του…

ΣΗΜ. Στη φωτογραφία ο Χρήστος Χήτας (Πέννιας) το χειμώνα του 2006 κουβαλάει μια μπάλα ζωοτροφών στο μαντρί του και το ύψος του χιονιού είναι εξήντα πόντοι…

[ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ, σελ. 381]

Ο ΤΟΠΟΣ ΣΑΝ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΟΣ…

 

Μπορεί να ξαναγεννηθεί ένας τόπος; Βεβαίως και μπορεί! 

Ξαναγεννιέται κάθε πρωί με την πρώτη ακτίνα του ήλιου. Κάθε πρωί ένας καινούργιος τόπος, διαφορετικός από αυτόν που έχει νυχτώσει, λάμπει κάτω από το φως της ημέρας. Συμβαίνει όμως κάποιες φορές, ένας τόπος να μοιάζει αγνώριστος λόγω της εποχής ή λόγω κάποιου ιδιαίτερου κλιματολογικού φαινομένου. 

Έτσι διαφορετικά φαίνεται πάντα κατά το φθινόπωρο, όταν θριαμβεύουν τα ξανθοκόκκινα –στις αποχρώσεις του κεχριμπαριού- χρώματα στα δάση, και αλλιώς στα τέλη Μαίου, όταν το φρέσκο πράσινο κυριεύει κάθε σημείο της επιφάνειάς του. 

Η πιο εντυπωσιακή όμως αναγέννηση ενός τόπου γίνεται την εποχή που το χιόνι σκεπάζει κάθε σημείο του· ακόμα και κάτω από τις πέτρες χώνονται οι νιφάδες του χιονιού, μέχρι τις ρίζες των δέντρων φτάνουν και δροσίζουν τα μάτια τους, που ψάχνουν τους χυμούς της γης για να θρέψουν ολόκληρα δάση.

Κάποιες δε παγωμένες ημέρες του χειμώνα, το χιόνι φτάνει μέχρι τα νερά του ποταμού, σκεπάζει κάθε λιθάρι του γιαλού και τον κάνει να μοιάζει με άσπρο λιβάδι. Τότε είναι που κάθε ασχήμια, αλλά και κάθε ομορφιά σβήνει από το πρόσωπο της γης. Αυθαίρετοι δρόμοι στις πλαγιές, κάθε λογής σκουπίδια στα ρέματα, παρατημένα μηχανήματα στους δρόμους, ακαλλιέργητα χωράφια, ερειπωμένες καλύβες, όλα χάνονται κάτω από την πρόσκαιρη δύναμή του. 

Είναι οι στιγμές που, κάτω από το γλυκασμό του χιονιού με το χώμα, κυοφορείται ένας άλλος τόπος που θα ξαναγεννηθεί καινούργιος –παρθένος- για να πορευτεί μια καινούργια μέρα στην πλάση. Είναι οι στιγμές που κάτω από το χιόνι κάθε αμαρτία συγχωρείται, κάθε πράξη με άλλο ζύγι μετριέται. 

Είναι οι νύχτες που το φεγγάρι δεν λέει να περπατήσει ένα βήμα παραπέρα από την ομορφιά της Ορεινής μας πατρίδας και ο ποταμός κυλά, σαν ερωτευμένο ασημένιο φίδι, ανάμεσα στα πάλλευκα βουνά μας. Είναι οι νύχτες που τα πλατάνια εύχονται ποτέ να μην ξημερώσει, για να μη λυθούν τα μάγια και λιώσουν οι νεράιδες και τα όνειρα του τόπου μας…

ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ...