ΕΝΑ ΑΝΤΙΟ ΣΤΟΝ ΜΙΧΑΛΗ ΚΑΤΣΙΓΕΡΑ

Με τον θάνατο του Μιχάλη Κατσίγερα ο οποίος επιμελείτο επί σειρά πολλών ετών την στήλη «Φιλίστωρ» και είχε την ευθύνη της πρώτης σελίδας στην εφημερίδα Καθημερινή κλείνει και ακόμη μια σελίδα της παραδοσιακής δημοσιογραφίας, αυτής των ενθυμήσεων σημαντικών γεγονότων των περασμένων ετών τα οποία με διάφορους τρόπους επηρεάζουν και το σήμερα και διαμορφώνουν το πολιτικό και κοινωνικό πεδίο. 

Τούτο δεν σημαίνει πως θα σταματήσουν τα εναπομείναντα παραδοσιακά αλλά και νέα ΜΜΕ να αναφέρονται στο παρελθόν, αλλά θα λείψει αυτό που λέμε πατίνα του χρόνου και η οποία δεν είναι παρά ο σεβασμός, η γνώση της ιστορίας και των πηγών, η κατανόηση των εποχών και των γεγονότων, η οξυδέρκεια στην αποδελτίωση μιας παλιάς είδησης και ο επιμελής και λεπτός σχολιασμός που διέκρινε τον Μιχάλη Κατσίγερα πάνω στο υλικό και το έργο που είχαν καταθέσει οι παλιότεροι συνάδελφοι σε κιτρινισμένες σελίδες. Σωστά τον χαρακτήρισε ο διευθυντής της εφημερίδας Αλέξης Παπαχελάς, «…ψυχή. παράδοση, ιδιοτροπίες και κουλτούρα της εφημερίδας». Θα μας λείψει αλλά συχνά θα ανατρέχουμε στο υποδειγματικό πέρασμά του από την ελληνική δημοσιογραφία…   

ΑΘΗΝΑ, 18022018

Ο ΛΙΜΕΝΑΡΧΗΣ "ΠΕΤΑΞΕ" ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

Το καλοκαίρι του 2011, ο μπάρμπα Λάμπρος Κοντογούνης, το σύμβολο των Αγράφων όπως έχει εξελιχθεί ο πλέον φωτογραφημένος άνθρωπος όλης της περιοχής, θα μετρούσε εξήντα τρία συναπτά έτη λειτουργίας του περίφημου χανιού, που πρωτολειτούργησε ο πατέρας του Γιώργος με τη μάνα του Σάββα το 1937 στον παραποτάμιο οικισμό του Μαράθου, Βαρβαριάδα.

Το καλοκαίρι του 1950 που η οικογένεια επέστρεψε από το Αγρίνιο όπου τους υποχρέωσαν να καταφύγουν ως ανταρτόπληκτοι, ο Γιώργος Κοντογούνης έβαλε για πρώτη φορά μπρίκι στη φωτιά και έτσι εγκαινίασε μια εποχή στην οποία το χάνι έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην επικοινωνία των Αγραφιωτών με τον έξω κόσμο. Αφορμή για το τεράστιο αυτό γεγονός στην τοπική ιστορία, υπήρξε η κατασκευή της σιδερένιας γέφυρας στον ποταμό και η κάλυψη των αναγκών του συνεργείου.

Μέχρι το 1980 που πέρασε ο δρόμος για τα απομακρυσμένα χωριά, το χάνι όντως υπήρξε το σημείο όπου πέρασαν έστω μια νύχτα της ζωής τους όλοι οι Αγραφιώτες, έφαγαν ένα πιάτο ζεστό φαί, ήπιαν ένα τσίπουρο, στέγνωσαν στη σόμπα και χόρεψαν ολόκληρες νύχτες με το βιολί του Γυφταντρέα.  Κατόπιν άλλαξαν τα πράγματα, σταμάτησαν οι διανυκτερεύσεις αλλά όλοι οι περαστικοί σταματούσαν για λίγο και έκαναν κίνηση στο μαγαζί το οποίο λειτούργησε υποδειγματικά μέχρι το θάνατο της γυναίκας του Μαρίας πριν από επτά χρόνια, ο μπάρμπα Λάμπρος.

Η απουσία της όμως από εκεί και πέρα, τον σημάδεψε βαθιά και σιγά – σιγά παραιτήθηκε από την εξυπηρέτηση των περαστικών και περιορίστηκε στα απολύτως αναγκαία, όσο φτάνει δηλαδή για να δικαιολογεί την παρουσία του εκεί και να ανοίγει την πόρτα του ένδοξου μαγαζιού που τα σημάδια του χρόνου και της εγκατάλειψης είναι πλέον εμφανή. Το γεγονός δεν απασχολεί κανέναν, καθώς το ζητούμενο για όλους είναι μια καλημέρα στο γέροντα που οι αφηγήσεις του για πρόσωπα, πράγματα και γεγονότα των Αγράφων αποτελούν θησαυρό ιστορίας.

Έτσι λοιπόν, δεν υπάρχει κανένας που να μη κάνει στάση μπροστά στο χάνι και σαν δει κλειστή την πόρτα, θα πατήσει την κόρνα μήπως και ξεμυτίσει από πουθενά ο μπάρμπα Λάμπρος να τον χαιρετήσει. Το κόλπο το έμαθαν και οι καινούργιοι κι έτσι δεν περνάει στιγμή που να μην είναι σταματημένο ένα αυτοκίνητο μπροστά στο χάνι και σήμερα ειδικά, που λόγω Πάσχα θα περάσουν όλοι οι Αγραφιώτες να πάνε στα χωριά τους να γιορτάσουν την Ανάσταση, ο μπάρμπα Λάμπρος θα μετρήσει άλλη μια φορά το ψυχομάνι που κάποτε θεωρούσε τη Βαρβαριάδα τα σύνορα ενός άλλου κόσμου τον οποίο, αφού τον γνώρισαν και το γεύτηκαν, τότε μπόρεσαν να εκτιμήσουν τον τόπο που παράτησαν και τον 
ανακαλύπτουν τώρα που έσβησε…   

ΑΘΗΝΑ, ΝΟΜΕΒΡΙΟΣ 2011

ΤΟ ΣΥΜΠΕΘΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

Έτσι γίνονταν παλιά στα χωριά μας στα βουνά, όταν η νύφη ήταν από άλλο χωριό και επρόκειτο να πάει να ζήσει στο σπίτι του άντρα της. Την πήγαιναν συνοδεία, οι γονείς, τα αδέρφια, οι μπράτιμοι, το χωριό ολόκληρο πολλές φορές και όλος αυτός ο κόσμος λέγονταν συμπεθερικό. Καβάλα σε άλογο ή μουλάρι συνήθως η νύφη και σπάνια, πολύ σπάνια με τα πόδια . Το συμπεθερικό συμπληρώνονταν, ανάλογα την προίκα που διέθετε η νύφη, με φορτωμένα ζώα. Η εικόνα του συμπεθερικού που ήταν ένα διάλλειμα χαράς για κάθε τόπο έπαψε να υπάρχει αφότου ανοίχτηκαν δρόμοι παντού και βεβαίως από τότε που ερήμωσαν τα χωριά και οι μόνες τελετές, οι οποίες σπανίζουν κι αυτές πλέον, είναι οι εξόδιοι και τα μνημόσυνα.

Τα συμπεθερικά περπατούσαν πάντα το καλοκαίρι και σπάνια το χειμώνα. Έπρεπε να συντρέχουν ειδικοί λόγοι για να διασχίσει βουνά και ποτάμια το χειμώνα ένα συμπεθερικό και κάποιες ιστορίες, καθώς και τοπωνύμια όπως πάνω από το Καρπενήσι υποδηλώνουν τους κινδύνους που διέτρεχε μια τέτοια κίνηση. Τούτα μου ήρθαν στο μυαλό, όταν πριν από λίγο είδα στην οθόνη μου και θαύμασα μια εξαιρετική φωτογραφία του Πάνου Παλαιού που ζει στον Τόρνο, ένα μικρό δίπλα από τον Προυσσό την οποία έβγαλε σήμερα στα χιονισμένα Αραποκέφαλα, στα σύνορα των νομών Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας.

Η φωτογραφία όπως είναι φωτισμένη δείχνει ακριβώς ένα χειμωνιάτικο συμπεθερικό που έχει σταθεί σε μια ράχη να πάρει ανάσα και να αγναντέψει τον τόπο που θα διαβεί να αφήσει τη νύφη. Η νύφη ντυμένη το νυφικό της είναι λουσμένη στο φως ενώ δεξιά δίπλα της βαρύς στέκει ο πατέρας ή ένας αδερφός τυλιγμένος στην κάπα του  και αριστερά, ένας μπράτιμος ανάλαφρος με τα μανίκια της γιορτινής φορεσιάς του να ανεμίζουν σέρνει το άλογο από τη σέλα του οποίου κρέμονται προικιά. Χαμηλότερα στο έδαφος, άλλα μικρότερα ελάτια είναι τα παιδιά που χαίρονταν πάντα να ακολουθούν τα συμπεθερικά στέκονται και περιμένουν κι αυτά να δουν τον τόπο που θα πάνε τη νύφη…

Να είσαι καλά Πάνο που με αυτή τη φωτογραφία μας θύμισες πως στον έρημο πια τόπο, οι ψυχές όλων αυτών που τον έζησαν και τον περπάτησαν σε χαρές και λύπες, ακόμα κυκλοφορούν και φανερώνονται σε όσους έχουν τον τρόπο να τις διακρίνουν…

ΑΘΗΝΑ, 17022018   

ΣΤΟ «ΚΡΕΟΦΑΓΕΙΟΝ» ΤΟΥ ΦΑΝΗ ΤΣΕΚΟΥΡΑ

Με τον Φάνη Τσεκούρα και τον Δημήτρη Παπαδιά στο ωραίο «Κρεοφαγείο». 

Το ότι αύριο μεθαύριο μπαίνουμε στη Σαρακοστή, τη μεγάλη καθώς έλεγαν παλιότερα, δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουμε με τον Δημήτρη Παπαδιά και τις βραδινές συναντήσεις που καθιερώσαμε τους μήνες που πέρασαν στην ψησταριά - σουβλατζίδιο «Κρεοφαγείον» του φίλου μας Φάνη Τσεκούρα για ωραίους μεζέδες και λίγο κόκκινο κρασί.

 Το «Κρεοφαγείον» είναι στη Λεωφόρο Ιωνίας 87, Τηλ. 2111834726, ακριβώς απέναντι από την έξοδο του Ηλεκτρικού όπως κατεβαίνουμε από την Κηφισιά, στο σταθμό του Αγίου Νικολάου και μας βολεύει γιατί μοιραζόμαστε την απόσταση να πάμε σπίτια μας και όλο το προσωπικό είναι πολύ φιλικό και εξυπηρετικό. Αυτό όμως που μας έκανε να επιλέξουμε αυτό το σημείο είναι ότι ο Φάνης Τσεκούρας εκτός από φίλος μας έχει και το διπλανό κρεοπωλείο, είναι και συμπατριώτης, από τα χωριά του Βάλτου απ’ όπου και προμηθεύεται και τα εξαιρετικά κρέατα από κοπάδια που βόσκουν ελεύθερα στα βουνά καθώς και άλλα ωραία προϊόντα της περιοχής, όπως τυροκομικά από το Παραδοσιακό Τυροκομείο του Ιωάννη Ματσιούλα από τα Βρουβιανά, ζυμαρικά από εργαστήρια της περιοχής, ελιές και λάδια από την Αμφιλοχία και βεβαίως και όσπρια από τον ίδιο τόπο.

ΑΘΗΝΑ, 17022017

Ο ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΔΕΝ ΞΕΧΝΙΕΤΑΙ

Η Μαρίζα Κωχ και η Ουρανία Ξυλούρη μιλούν στον Λάμπρο Λιάβα.

Μια μουσική βραδιά στη μνήμη του Νίκου Ξυλούρη οργάνωσε προχθές, 15 Φαβρουαρίου το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής Φοίβος Ανωγειανάκης» (Ευρυπίδου 18 και Αιόλου). Για τον αξέχαστο Νίκο Ξυλούρη μίλησαν στον Λάμπρο Λιάβα, η σύντροφος της ζωής του Ουρανία Ξυλούρη και ανακάλεσε μνήμες από τη ζωή και το έργο του, η συνεργάτιδα και φίλη του Μαρίζα Κοχ, ο φίλος του λυράρης και τραγουδιστής Αστρινός Ζαχαριουδάκης, ο λαουτιέρης και τραγουδιστής Δημήτρης Σκουλάς καθώς και ο νομικός Μανώλης Λιγνός. Ο Κάρολος Κουκλάκης και η Ειρήνη Δερέμπεη μίλησαν για τη σχέση της νεότερης γενιάς με την παρακαταθήκη του Νίκου Ξυλούρη και στο τέλος όλοι μαζί οι μουσικοί, παλιοί και νέοι έπαιξαν και τραγούδησαν συνθέσεις του Νίκου Ξυλούρη.

Από αριστερα: Λάμπρος Λιάβας, Ειρήνη Δερέμπεη, Κάρολος Κουκλάκης,
 Αστρινός Ζαχαριουδάκης, Δημήτρης Σκουλάς.

Από αριστερά: Μανώλης Λιγνός, Ειρήνη Δερέμπεη, Μαρίζα Κωχ, Ουρανία Ξυλούρη,
 Αστρινός Ζαχαριουδάκης, Κάρολος Κουκλάκης, Δημήτρης Σκουλάς και Λάμπρος Λιάβας.

Η Ουρανία Ξυλούρη με τον Λάμπρο Λιάβα.

Ο Αστρινός Ζαχαριουδάκης με την Ουρανία Ξυλούρη και τον Λάμπρο Λιάβα.

Μια βραδιά αφιερωμένη στον Νίκο Ξυλούρη στο ΚΕΜΦΑ.

Μια βραδιά αφιερωμένη στον Νίκο Ξυλούρη στο ΚΕΜΦΑ.

Μια βραδιά αφιερωμένη στον Νίκο Ξυλούρη στο ΚΕΜΦΑ.

ΑΘΗΝΑ, 17022018

ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΡΕΤΣΗ

Ο Δημήτρης Κρέτσης μπροστά σε ένα από τα έργα του

Ήταν πολλοί οι φίλοι, οι συντοπίτες από την Ευρυτανία και την Αιτωλοακαρνανία και ομότεχνοί του που βρεθήκαμε χθες το απόγευμα στην γκαλερί «Τεχνοχώρος» στα εγκαίνια της έκθεσης του Δημήτρη Κρέτση με τίτλο «Το δέντρο της ζωής μου» και χαρήκαμε μια σειρά έργων αφιερωμένων στα δέντρα!

Όπως αναφέρει ο ίδιος ο καλλιτέχνης: «Το δέντρο μας ενώνει με τη γη, τη γη των προγόνων μας, «τις ρίζες μας», το παρελθόν μας. Μας ζει, μας τρέφει, μας δροσίζει, μας σκεπάζει από το κάμα του μεσημεριού, από τη βροχή και το χιόνι. Μας δίνει οξυγόνο, είναι η ζωή μας, το παρόν μας. Ξεκουράζει τα πουλιά, τα ζωντανά, τις πεταλούδες και τις μέλισσες και από τις φυλλωσιές του τις νύχτες βγαίνουν πυγολαμπίδες. Μεγαλώνει και μεγαλώνουμε μαζί του, μας πάει ψηλά, μας αφήνει σκαρφαλώνοντας να «αγγίζουμε» τον ουρανό. Είναι η ελπίδα μας, το μέλλον μας. Το βρίσκουμε από τους γονείς μας και το δίνουμε στα παιδιά μας! Είναι το δέντρο της ζωής μας!».

Ο Δημήτρης Κρέτσης με την Αθηνά Σχινά και την Μαριέττα Πεπελάση 

Για το έργο του Δημήτρη Κρέτση η Αθηνά Σχινά, Ιστορικός της Τέχνης και της Θεωρίας του Πολιτισμού, γράφει: «Ο Δημήτρης Κρέτσης εμπνέεται από τον περιβάλλοντα χώρο της πατρίδας του, αλλά και από τα δέντρα που ανακρατεί, ως αισθήσεις στο υποσύνείδητό του, καθώς συνεχόμενα τις εμπλουτίζει με επεξεργασμένες εντυπώσεις, μνήμες και εμπειρίες, που αποκτά μέσα από τις πολλές, όσο και τις συχνές περιηγήσεις του, σε διάφορες περιοχές της επικράτειας. Με σχέδια, στα οποία χρησιμοποιεί μολύβια, άλλοτε σινική μελάνη, πότε πάλι ελαφρές ύλες, ακρυλικά αλλά και λάδια, πάνω σε καμβάδες και χαρτιά, επιλέγει πάντα τα υλικά του, σύμφωνα με τις πτυχές των όψεων που του προσφέρουν τα δέντρα, οι κορμοί και τα φυλλώματά τους, οι άνεμοι και το οπτικοποιημένο τους θρόισμα, οι εποχές των ψυχικών διαθέσων και οι αναπολήσεις κατά τις ώρες της ημέρας.

» Τα σχέδια και οι εικαστικές συνθέσεις του συμπληρώνονται με τον τονικό, όσο και τον μορφοχρωματικό διάλογο οι πρωτοβάθμιες σε σχέση με τις δευροβάθμιες ριπές της σκιάς. Άλλωστε, η φόρμα συχνά στα έργα αυτά του Δημήτρη Κρέτση, προσδιορίζεται από την εκάστοτε “ομιλητική” πλαστικότητα της φωτοσκιάς, καθώς οι δυο αυτές παράμετροι λειτουργούν συμπληρωματικά, σαν θαλερές, θαρρείς, ετεροπροσωπίες της υπαρξιακής ζωντάνιας αυτών των πολυδαίδαλων βλαστικών σχηματισμών, με τα “αστερόεντα φυλλώματα” να σχηματίζουν άλλοτε νέφη και άλλοτε γαλαξίες. Σε άλλα πάλι έργα, εντυπωσιάζει το βλέμμα, η σύνδεση της μνήμης με την καθημερινότητα, όπως το εφήμερο ή το περιστασιακά τονιζόμενο στοιχείο, συνδυασμένο εκείνο με ένα υπόγεια επανερχόμενο μοτίβο, που μεταφέρει αισιοδοξία, χωρίς ωστόσο να απουσιάζει μια κριτική διάσταση της φύσης που καταστρέφεται από τον ανθρώπινο παράγοντα.

» Κυριαρχεί, πάνω από όλα όμως, το κρυφό μεγαλείο και ο συναισθηματικός παράγοντας που πηγάζει μέσα από την ίδια τη φύση  ̶  του “εαυτού” και του περιβάλλοντος  ̶  συγκεκριμένα μέσα από το κάθε δέντρο, που αναδεικνύει, με ιδιαίτερο σε κάθε περίπτωση τρόπο, τη λιτότητα και τη δωρικότητα των κορμών, των κλαδιών και των φύλλων από τα πεύκα, τα κυπαρίσσια, τα πλατάνια, τις ελιές και τις συκιές. Αναμφισβήτητα ο ζωγράφος γνωρίζει επιδέξια να χειρίζεται και να αναδεικνύει, μέσα από διαβαθμιζόμενες συνομιλίες εντάσεων και υφέσεων, τη μορφοπλαστική φωταύγεια, αλλά και τη μουσικότητα της κάθε φόρμας του».

Ο Δημήτρης Κρέτσης με τον Γκολφίνο Κρέτση 

Ο Δημήτρης Κρέτσης με την Βίκυ από τον "Τεχνοχώρο"

Με τον Δημήτρη Κρέτση στα εγκαίνια της έκθεσης.

Η ωραία ατμόσφαιρα των εγκαινίων της έκθεσης του Δημήτρη συνοδεύτηκε με τα εξαιρετικά κρασιά, χορηγία του Αμπελώνα Λούση.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι και το Σάββατο 10 Μαρτίου. (Λεμπέση 4 & Μακρυγιάννη 11742 Αθήνα, Τηλ: 21 1182 3818 www.technohoros.org

ΑΘΗΝΑ, 16022018

ΤΟ ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΥΡΟΛΙΘΑΡΙ

Μπορεί κάποιοι να χαίρονται τον χειμωνιάτικο καιρό που ενέσκηψε τούτες τις ημέρες, άλλους όμως δεν τους ενθουσιάζει γιατί τα αποθέματα της φύσης σε σπόρους έχουν εξαντληθεί και η παγωνιά τους εμποδίζει να σκάψουν και στο χώμα να βρουν τροφή και η επιβίωσή τους μέχρι την άνοιξη δεν εμπνέει καμιά αισιοδοξία.  Ευτυχώς  για τα μικροπούλια που ζωντανεύουν τα χωριά με τα φτερουγίσματά τους υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που τα σκέφτονται και φροντίζουν γι’ αυτά με ειδικά και ασφαλή καταφύγια στις αυλές και τα γεμίζουν με σπόρους για να τρώνε τις δύσκολες ημέρες και είναι πολύ όμορφο να τα βλέπεις να έρχονται και να φεύγουν με μικρά κελαϊδίσματα ευγνωμοσύνης…

Η φωτογραφία από το Μαυρολιθάρι Φωκίδας, στην αυλή του Βαγγέλη Πετσωτά που νοιάζεται όχι μόνο για τους χωριανούς του και τους επισκέπτες του χωριού του αλλά και για κάθε ζωντανό και πετούμενο που ζωντανεύει τον όμορφο τόπο του.  

ΑΘΗΝΑ, 16022018