ΟΙ "ΚΟΙΜΙΣΜΕΝΕΣ" ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ

Τον Γιώργο Πίττα πρώτα τον γνώρισα από τις σελίδες του πρώτου βιβλίου του «Τα σημάδια του Αιγαίου» (2007). Στη ματιά που έβλεπε τα πράγματα αυτός ο ακούραστος ταξιδευτής ανακάλυψα όλα εκείνα που υπάρχουν πίσω και δίπλα από τον τουρισμό που είχε ήδη αρχίσει να αλέθει τοπία, ανθρώπους, παραδόσεις σε κάθε γωνιά της Ελλάδας και από τότε έχω το βιβλίο σαν οδηγό να ανακαλύπτω τα σημάδια κάθε τόπου. Το καλοκαίρι του 2010 είχα την χαρά να ταξιδέψουμε μαζί στα Δωδεκάνησα, δούλευε τότε το επόμενο βιβλίο του «Πανηγύρια του Αιγαίου» και τον χειμώνα της επόμενης χρονιάς πάλι μαζί βρεθήκαμε στην Ήπειρο για τη συγκέντρωση υλικού για την προβολή του ελληνικού πρωινού στα ξενοδοχεία, πράγμα που σημείωσε μεγάλη επιτυχία και καμαρώνει πολύ γι’ αυτό όπως φυσικά και για την μοναδική γαστρονομική ιστοσελίδα www.greekgastronomyguide.gr.

Πρόκειται για έναν ακούραστο άνθρωπο, δοσμένο απόλυτα σε αυτό που κάνει. Έπιανε κουβέντα με τον κόσμο, ρωτούσε για πλήθος πραγμάτων, κρατούσε στο μπλοκάκι του λεπτομερείς σημειώσεις για κάθε τι που έβλεπε και άκουγε. Φωτογράφιζε διαρκώς ότι τον συγκινούσε και του δημιουργούσε ενδιαφέρον. Στο τέλος της ημέρας κάθονταν στον υπολογιστή και ξελαγάριζε τη σοδειά της ημέρας με τρόπο που θα ζήλευε και ο πιο επιμελής σπουδαστής. Το αποτέλεσμα αυτού του έργου το είδαμε στη σειρά των εξαιρετικών, 17 στον αριθμό, βιβλίων του. Εκείνο όμως που δεν φαίνονταν ότι ο Γιώργος κρατούσε σημειώσεις για ένα ακόμη βιβλίο το οποίο κυκλοφόρησε λίγο πριν τελειώσει το 2018 και κυριολεκτικά μας ξάφνιασε. Πρόκειται για τις «Γαστρονομικές κοινότητες – Γαστρονομικοί προορισμοί» και ο ίδιος το αποκαλεί εγχειρίδιο χρήσης για τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να παίξουν στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας και την διαμόρφωση της γαστρονομικής και πολιτιστικής ταυτότητας κάθε τόπου.   

Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Γαστρονομικές Κοινότητες» και την αρχή μιας σειράς παρουσιάσεων σε διάφορα μέρη της Ελλάδας τις επόμενες ημέρες συναντηθήκαμε προχθές με τον Γιώργο Πίττα μιλήσαμε για το έργο του.

Ποια αφορμή σε οδήγησε να γράψεις αυτό το βιβλίο;

Έχω γράψει 17 βιβλία και αυτό ήταν η αφορμή να γνωρίσω την Ελλάδα. Κατέγραψα τα καφενεία, τα πανηγύρια, τα προϊόντα. Το πιο ενδιαφέρον όμως ήταν τα 8 χρόνια που δούλεψα το «Ελληνικό πρωινό» που ήταν μια προσπάθεια να βάλουν τα ελληνικά ξενοδοχεία  στο πρωινό τους τοπικά προϊόντα. Ο βασικός κορμός του ελληνικού πρωινού ήταν μια επανάσταση γιατί μέχρι τότε ο κόσμος έβαζε στα πρωινά κρουασάν, τυράκια, τυποποιημένες μαρμελάδες. Ήταν προσανατολιζόμενο στις ανάγκες των ξένων όπως τις σκεφτόμαστε εμείς. Ο ΕΟΤ στις προδιαγραφές που συνιστούσε αυτά προέβλεπε: ένα κρουασάν και μια πορτοκαλάδα. Αυτό δεν μπορούσε να κρατήσει άλλο κι έτσι ξεκίνησε η προσπάθεια της προβολής του «Ελληνικού πρωινού» και της συνεργασίας των ξενοδοχείων με τις τοπικές κοινωνίες. Είπαμε το πρωινό να έχει παξιμάδια, λάδι, ελιές, τυροκομικά, γιαούρτι, μέλι. Είπαμε όλα αυτά να μην είναι μια ενιαία ντιρεκτίβα, αλλά κάθε περιοχή να προσφέρει τα δικά της. Για να γίνει όμως αυτό έπρεπε να εντοπιστούν αυτά τα προϊόντα και οι άνθρωποι που τα δημιουργούν. Έτσι ταξίδεψα σε 41 περιοχές της Ελλάδας όπου σε κάθε περιοχή πριν παρουσιάσουμε το «Ελληνικό πρωινό» έπρεπε να πάω να κάνω μια έρευνα. Έτσι ήρθα σε επαφή με πολλούς παραγωγούς, τοπικούς σεφ και δημοσιογράφους, πολιτιστικούς συλλόγους. Αρχίσαμε έτσι να ψάχνουμε και όταν παρουσιάζαμε το «Ελληνικό πρωινό» καλούσαμε και τους σεφ της περιοχής, τους παραγωγούς, τους επιχειρηματίες. Οι πολιτιστικοί σύλλογοι ενώ στην αρχή αν τους ρωτούσες τι τοπικά προϊόντα είχαν, έλεγαν τίποτα, ξαφνικά ανακάλυπταν ότι είχαν έναν τεράστιο πλούτο τον οποίο υποτιμούσαν.

Η μάχη που έδινα τότε ήταν πως αυτά ήταν προϊόντα της ντροπής, τραχανάς, τοπικά τυριά και αλλαντικά. Θεωρούσαν ότι τους θύμιζαν τις γιαγιάδες τους. Έπρεπε να τους εξηγήσω ότι αυτά για τα οποία ντρέπονταν, αυτά ήταν και η περιουσία σας. Είναι αυτά που διαφοροποιούν την μια περιοχή από την άλλη. Γιατί ο επισκέπτης ή ο τουρίστας δεν ενδιαφέρεται τόσο για το καλό προϊόν. Τον ενδιαφέρει κάτι το διαφορετικό, αυτό που δημιουργεί ταυτότητα στον τόπο. Γνώρισα πολλούς ανθρώπους που έβλεπαν τα πράγματα με άλλο μάτι και υπήρχαν νέοι παραγωγοί, νέοι σεφ, μάγειροι. Κατάλαβα πως σε κάθε τόπο υπήρχε ένα κεφάλαιο υλικό που ήταν τα προϊόντα και ένα κεφάλαιο άυλο που ήταν η γνώση των γυναικών της περιοχής που ήξεραν τις συνταγές. Αυτό όμως που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν ότι παντού ανακάλυπτα «κοιμισμένες κοινότητες» που δεν ήξεραν τι σημαίνει συνεργασία και δεν γνώριζαν να κάνουν κάτι από κοινού.

Περιγράφεις ένα όραμα για την Ελλάδα που μπορεί να αλλάξει τα πράγματα στην κοινωνία και την οικονομία της;

Τελειώνοντας το πρόγραμμα του «Ελληνικού πρωινού» που κράτησε 8 χρόνια έμεινε το όνομα και δημιουργήθηκε μια καινούργια έννοια στο ελληνικό πρωινό. Είδα πως αυτό αφορούσε τον χώρο των ξενοδοχείων αλλά άρχισε να με απασχολεί τι γινόταν με τον προορισμό σαν προορισμό. Έτσι μου ήρθε η ιδέα πως όλοι αυτοί οι επαγγελματίες κάθε τόπου να συνεργαστούν και να φτιάξουν δίκτυα συνεργασίας, να συνεννοηθούν, να κάνουν σχέσεις μεταξύ τους, να συνεργαστούν οι παραγωγοί με τους ταβερνιάρηδες και τους ξενοδόχους και όλοι μαζί να βλέπουν τον τόπο τους σαν μια ενότητα. Ένας επαγγελματίας όσο και να πασχίζει να προωθήσει τη δουλειά του εάν ο περίγυρος δεν έχει αξία, όσο και αν προσπαθεί δεν μπορεί να απολαύσει την αξία του παρά μόνο αν είναι γνωστός. Άρα λοιπόν το σκεπτικό είναι να ενωθούν όλοι αυτοί, να ανταλλάξουν απόψεις, να φτιάξουν κάποιες ομάδες οι οποίες θα διέπονται από ένα όραμα. Το όραμα είναι να κάνουμε τον τόπο μας γαστρονομικό προορισμό, να αποκτήσει δηλαδή γαστρονομική ταυτότητα.

Και το δεύτερο είναι να φτιάξουμε και ένα πλαίσιο, κάποιους κανόνες συνεργασίας και ένα σύστημα αξιών. Δηλαδή εμείς που θα συνεργαζόμαστε θα πρέπει να προσέξουμε τα τοπικά προϊόντα. Για να γίνει επώνυμος ο ταβερνιάρης θα πρέπει να έχει και επώνυμα προϊόντα. Πατάτες για παράδειγμα από την περιοχή, από τον τάδε επώνυμο παραγωγό. Θα φτιαχτεί έτσι μια ομάδα η οποία από κοινού θα προωθεί κάποια πράγματα. Το πλαίσιο αξιών είναι: να πιστεύουν στην εντοπιότητα, να παράγουν ποιότητα, να έχουν συνεργατικότητα και αυτοδέσμευση. Αυτά που θα πούμε θα τα τηρήσουμε. Αυτή είναι η νέα αντίληψη.

Η αλήθεια είναι ότι η κρίση έφερε στην ελληνική κοινωνία νέα δεδομένα, όπως οι συλλογικότητα, η αλληλεγγύη και επί πλέον υπάρχει και ένα δεύτερο πράγμα. Τουρισμός δεν μπορεί να είναι αυτοί που έρχονται και παίρνουν ένα σουβλάκι. Ο καλός τουρισμός αποτελείται από ανθρώπους που ψάχνουν να βρουν την ταυτότητα του τόπου. Εγώ λέω τα δαιμόνια ενός τόπου δεν έχουν σχέση μόνο με τα μνημεία του τόπου αλλά και με τη συνεργασία τους, την εμπλοκή τους με την καθημερινότητα των ανθρώπων και οι άνθρωποι που έχουν σχέση με τον τόπο είναι οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι. Όλοι οι άλλοι είναι υπάλληλοι στο Δημόσιο, στο Δήμο, στις Υπηρεσίες.

Στο Ευρωκοινοβούλιο  

Προτείνεις ένα πλήρες σύστημα ανάπτυξης αλλά δεν στέκεσαι μόνο στην θεωρία και προχωράς με παραδείγματα και δράσεις;

Έτσι βγήκε αυτό το βιβλίο που περιγράφει πως οργανώνονται οι γαστρονομικές κοινότητες . Σε κάθε περιοχή καταγράφονται πρώτα όλες οι επιχειρήσεις, είτε είναι παραγωγοί, είτε είναι ταβέρνες ή καφενεία οι οποίες παράγουν ποιότητα. Μετά γίνονται κάποια σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα για να ακούσουν οι άνθρωποι παραδείγματα από άλλα μέρη, για παράδειγμα από την Τοσκάνη, το Σαν Σεμπαστιάν ή την Τήνο; Για να συνεργαστείς πρέπει να αντιληφθείς τι γίνεται αλλού. Έχει φύγει από την πρακτική μας η συνεργατικότητα, την έχουμε ξεχάσει, ο μοναδικός τρόπος για να συνεργαστείς  πρέπει να καταλάβεις ότι αυτό συμφέρει. Άπαξ και αρχίσεις να συνεργάζεσαι καταλαβαίνεις τις άλλες πτυχές της συνεργατικότητας που είναι η αλληλεγγύη και η φιλία. Αλλά σε πρώτη φάση, επειδή μάθαμε να είμαστε μονήρεις και κοιτάζουμε μόνο πότε θα πεθάνει ο γείτονας να του φάμε την κατσίκα, πρέπει να αντιληφθούμε γιατί μπορεί να βοηθήσει αυτή η συνεργατικότητα. Αυτή είναι όλη η ιστορία, πολλά τα παραδείγματα. Μετά σε κάθε περιοχή θα πρέπει να βρεθούν κάποια εργαλεία που έχουν σχέση με το μάρκετινγκ για να προωθηθεί. Λέει το μάρκετινγκ: να προβάλλουμε τον τόπο. Αλλά πριν ξεκινήσει η προβολή ενός τόπου πρέπει να φτιάξεις το περιεχόμενο. Τι είναι αυτός ο τόπος; Τι τον συνθέτει; Να καταγραφούν οι 10 καλύτερες συνταγές του, τα τοπικά κρασιά.

Είναι ένα μοντέλο εντελώς καινούργιο, είναι καινοτόμο. Μιλάμε για συνεργασίες ανθρώπων που μόνοι τους θα φτιάξουν το σύστημα των αξιών τους. Εγώ έχω ένα πρότυπο αλλά αυτοί το συμπληρώνουν. Πάνω σε αυτό όλοι μαζί αποφασίζουν και πρέπει να νιώσουν ότι ο καθένας ενώ εκπροσωπεί τον εαυτό του, τη δουλειά του, την επιχείρησή του εκπροσωπεί και τον τόπο του. Επώνυμος εστιάτορας είναι αυτός που έχει επώνυμα προϊόντα από τους προμηθευτές του. Ξέρει δηλαδή τι και από πού το παίρνει και είναι υπερήφανος γι’ αυτό. Έτσι δημιουργούνται σχέσεις αλληλεξάρτησης και υπερηφάνειας. Είμαι περήφανος γιατί παίρνω από σένα γιατί εσύ θα μου συντηρείς την ποιότητά μου κι εγώ με τη σειρά μου θα συντηρώ την αγορά μου από σένα. Είναι ένας κύκλος, μια αλυσίδα αλληλεξαρτήσεων.

Σε απασχολεί πολύ και καταπιάνεσαι αρκετά με την συνεργατικότητα σαν να μην υπάρχει καν στην ελληνική κοινωνία.

Αν θεωρήσουμε ότι για αναπτυχθεί η γαστρονομία ενός τόπου, γαστρονομία με όλη την ευρύτητα της έννοιας αυτοί που την κατέχουν όσο κανένας είναι αυτοί που την παράγουν. Για να μπορέσουν οι κοινότητες αυτή η μεμονωμένη γνώση να γίνει συλλογική πρέπει να υπερβούν τον πολιτισμό της τελευταίας 30ετίας που είναι ένας πολιτισμός του «εγώ ξέρω!» Εγώ δεν έχω μάθει να συνεργάζομαι, δεν έχω μάθει να ζητάω συγνώμη, δεν σέβομαι την διαφορετικότητα του άλλου, δεν έχω μάθει το να κάνω συμβιβασμούς, δεν έχω μάθει να είμαι δημοκράτης ώστε να κερδίζει η πλειοψηφία. Δηλαδή ουσιαστικά λέμε ότι για να πετύχει η γαστρονομία ενός τόπου, η οικονομική ανάπτυξη μέσα από την γεωργία ενός τόπου πρέπει να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους οι παραγωγοί, οι άνθρωποι που είναι επαγγελματίες. Αυτοί όμως για να την πάρουν πρέπει να αποκτήσουν την κουλτούρα της συνεργασίας. Αυτή τη στιγμή η όλη ιστορία είναι να συνειδητοποιήσουν, κι επειδή κανένας δεν συνεργάζεται γιατί η συνεργατικότητα είναι ένα πολύ δύσκολο πράγμα. Ενώ θα μπορούσες να την προσεγγίσεις ιδεολογικά, αξιακά, συναισθηματικά, αυτά τα τρία πράγματα είναι πολύ βαθιά. Ο μοναδικός τρόπος για να τους πείσεις να συνεργάζονται, πρώτο βήμα μέχρι να τσιμπήσουν στα άλλα τρία που έχουν απωθηθεί, είναι να  καταλάβουν ότι θα ωφεληθούν. Αν αρχίσει αυτή η αλυσίδα να λειτουργεί στα πλαίσια του ωφελισμού θα αρχίσουν και οι άλλες μπάντες να βγαίνουν κι αυτές και θα ενισχύσουν τον συνεργατισμό. Δεν μπορείς να πείσεις κανέναν άνθρωπο να συνεργαστεί παρά μόνο μέσα από το δικό του όφελος. Όλη η ιστορία είναι να τους πεις δοκιμάστε και τα άλλα θα έρθουν μόνα τους. 

Έχεις διαπιστώσει ότι κάπου έχουν αλλάξει τα πράγματα; Αναφέρεις το παράδειγμα της Τήνου.

Ναι εκεί με το food path, με απίστευτη προσπάθεια οι άνθρωποι συνεργάστηκαν και προώθησαν τα τοπικά τους προϊόντα. Μόνο έτσι γίνεται. Για να γίνει αυτό πρέπει να αλλάξει όλη αυτή η αλυσίδα. Για να μπορέσουν οι σεφ για να μαγειρέψουν ελληνικά πρέπει να βρουν προϊόντα. Γι’ αυτό πρέπει οι παραγωγοί να παράγουν προϊόντα με προδιαγραφές που θα τα δεχθεί ο τυποποιητής. Πρέπει όλη η αλυσίδα, από τον πρωτογενή τομέα μέχρι τον σεφ να κάνει το βήμα των επιλογών της.  Δεν μπορείς να προωθείς και να υποστηρίζεις μόνο ένα κομμάτι αυτού του κύκλου, όλος ο κύκλος πρέπει να κινείται παράλληλα μέχρι την επίτευξη του τελικού στόχου. Πρέπει να καταλάβει ο καθένας το ρόλο του μέσα σε αυτή την αλυσίδα και να κινηθεί ανάλογα.

Bραβευση του γηραιότερου καφετζή στην Αμοργό

Γαστρονομία και τουρισμός

Η γαστρονομία δεν είναι η γαστριμαργική απόλαυση αλλά το σύνολο των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στη διατροφή του ανθρώπου. Από το πώς καλλιεργεί το χωράφι του, πως φτιάχνει το αμπέλι του, πως το φακόχωραφο στην Εγκλουβή της Λευκάδας. Πως δηλαδή ο άνθρωπος παρεμβαίνει στη φύση, δημιουργεί τεχνικές καλλιέργειας, επεξεργάζεται τα προϊόντα που παράγει, πως εξελίσσει τεχνικές συντήρησης. Αυτά αποτελούν έναν ολόκληρο κύκλο ο οποίος περιέχει την δημιουργία του τοπίου με καλλιεργήσιμες περιοχές, τον πρωτογενή τομέα, την μεταποίηση και στην τελική μορφή είναι ο πολιτισμός που έχει σχέση με τη γαστρονομία. Υπάρχουν δεκάδες έθιμα που έχουν σχέση με τις καλλιέργειες. Η καλλιέργεια ήταν η ζωή τους και επειδή ο άνθρωπος στη φύση είναι πιο κοντά και στις καιρικές συνθήκες, όλες αυτές οι γιορτές είχαν και στα τελετουργικά τους  και τον απαραίτητο θρησκευτικό χαρακτήρα.  Όλο αυτό το σύμπλεγμα ενδιαφέρει και τον τουρισμό. Τον τουρισμό ενός άλλου επιπέδου, όχι αυτόν που φέρνουν μαζικά οι τουρ οπερέιτορς. Στόχος της Ελλάδας δεν πρέπει να είναι η αύξηση των τουριστών αλλά να φέρει επισκέπτες που θέλουν να ψάξουν το ιδιαίτερο που έχει αυτή η χώρα.

ΑΘΗΝΑ, 22012019. Εφημερίδα "Φιλελεύθερος", σελ. 2 - 3. 

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ…

Η Ήπειρος μας αποκαλύπτει μια τη μια τις ομορφιές της και γι’ αυτό δεν λογαριάζουμε ούτε το κρύο, ούτε τις αποστάσεις… Αφήσαμε με το Γιώργο Πίττα νωρίς το πρωί το Ανήλιο και το Μέτσοβο, κάναμε μια μικρή στάση στα Ιωάννινα, πήραμε μαζί μας την Κορίνα Γιώτη. Πρώτα περάσαμε να δούμε το σπουδαίο γεφύρι του Κόκορη ή Νούτσου μετά περπατήσαμε στους δρόμους του μοναδικού χωριού Κουκούλι και μόλις πριν από λίγο καταλήξαμε στο Μπουραζάνι… 

ΑΘΗΝΑ, 11032017

ΤΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΤΟΥ GREEK GASTRONOMY GUIDE

Για τη μεγάλη ημέρα του GREEK GASTRONOMY GUIDE και του Γιώργου Πίττα σήμερα 

του αφιερώνω μια στιγμή από τα ταξίδια μας στην Κρήτη πριν από έξι χρόνια που κράτησα 

για να θυμάμαι έναν άνθρωπο με μεγάλο πάθος για την Ελλάδα και τους Έλληνες.

Με τον Γιώργο Πίττα ταξιδέψαμε μαζί πολλές φορές σε διάφορα σημεία της Ελλάδας για να βγάλουμε «θέματα» την εποχή κυρίως που δούλευε το ωραίο του βιβλίο «Τα πανηγύρια του Αιγαίου». Όπου και αν πηγαίναμε, πέρα από το συγκεκριμένο θέμα ο Γιώργος με εξαιρετική προσοχή συνέλεγε πληροφορίες για ένα σωρό άλλα πράγματα που αφορούσαν τη ζωή και τον πολιτισμό των ανθρώπων και με ιδιαίτερη επιμέλεια κρατούσε σημειώσεις.

Κάτι ετοίμαζε, δεν το μαρτυρούσε σε κανέναν αλλά όλοι περιμέναμε την έκπληξη!!!

Έτσι, πέρσι τέτοιες ημέρες έβγαλε στον δικτυακό αέρα το μοναδικό GREEK GASTRONOMY GUIDE κι έτσι καταλάβαμε τι ετοίμαζε τόσα χρόνια και αύριο το βράδυ στις 8 στην «Αθηναΐδα» (Καστοριάς 34, Βοτανικός) γιορτάζει τα πρώτα γενέθλια σε μια γιορτή με χαρά, απολογισμούς και νέα όνειρα. Και βέβαια μαζί με τους φίλους, τους συνεργάτες, τους χορηγούς και τους υποστηρικτές του GREEK GASTRONOMY GUIDE.

Ένα από τα νέα στοιχεία της φετεινής χρονιάς για το GREEK GASTRONOMY GUIDE, σημειώνει θα είναι και η ενότητα-καμπάνια: Γνωρίστε τα εμβληματικά μας προϊόντα! Με τους leaders κάθε σημαντικού μας τρόφιμου, επιχειρούμε να γνωρίσουμε σε βάθος και από όλες τις πτυχές, τα προϊόντα που μας μεγάλωσαν, που τα αγαπήσαμε και που τώρα ξεθαρεύουν για να κατακτήσουν τις διεθνείς αγορές. Το υλικό αυτό μεταφράζεται και θα είναι ένα εργαλείο για την γνωριμία των εμβηματικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.
Ξεκίνησαμε με το μέλι και έπεται συνέχεια!

ΑΘΗΝΑ, 12022017

ΜΕ ΤΣΑΜΠΟΥΝΕΣ ΚΑΙ ΝΤΑΟΥΛΙΑ ΣΤΟ ΣΑΝ ΜΙΧΑΛΗ

Ο Φραγκίσκος, η Κατερίνα και ο Άγης

Η νύχτα στη Σύρο το χειμώνα διαφέρει από τα άλλα νησιά των Κυκλάδων για τον απλό λόγο ότι ζουν επάνω στο νησί παραπάνω από 25.000 άνθρωποι. Φυσικά μέσα σε μια νύχτα δεν προλαβαίνεις ούτε να προσανατολιστείς αλλά όταν όμως είσαι μαζί με ανθρώπους που αγαπάνε και γνωρίζουν καλά τον τόπο τους είσαι βέβαιος ότι θα σε οδηγήσουν στο πιο καλό μέρος. 

Ο Φραγκίσκος με την ωραία του τσαμπούνα. 

Ο Νίκος, ο Μίμης και ο Φραγκίσκος 

Ο Φραγκίσκος, ο Μπάμπης και η Κατερίνα

Έτσι και έγινε με τον Μπάμπη Γαβριήλ, παλιό γνωστό του Γιώργου Πίττα, που μας πήγε στην ταβέρνα «Πλακόστρωτο» στο Σαν Μιχάλη ένα από τα ομορφότερα χωριά της Σύρου το οποίο σχεδιάζουμε να γνωρίσουμε τη Δευτέρα. Για το φαγητό, κανένας λόγος, ήταν πολύ καλό. Το ιδιαίτερο όμως ήταν όταν ο Φραγκίσκος ο πατέρας του ιδιοκτήτη του καταστήματος Νίκου πήρε την τσαμπούνα του και άρχισε να παίζει αιγαιοπελαγίτικους σκοπούς. Στο ταμπούρλο τον συνόδεψε ο Δημήτρης (Μίμης) Αγγέλου, ψαράς και δύτης και κάποια στιγμή την θέση του Φραγκίσκου πήρε ο Νίκος. Το κέφι είχε ανάψει αλλά λόγω της ώρας και των υποχρεώσεων της σημερινής ημέρας ο χορός δεν κράτησε πολύ και η συμμετοχή ήταν μικρή. Σημειώνεται πως από το τραπέζι και από το χορό δεν έλειψε ο συνάδελφος από τα παλιά χρόνια της Ελευθεροτυπίας Άγης Κελπέκης ο οποίος ζει μόνιμα πλέον στη Σύρο και η Κατερίνα, καθηγήτρια στο Λύκειο Σύρου. 
… 
ΣΗΜ. Το τραπέζι, η μουσική και ο χορός στο «Πλακόστρωτο» δεν ήταν παρά ένα ζέσταμα για ότι πρόκειται να γίνει στην παρουσίαση του βιβλίου στην Πινακοθήκη των Κυκλάδων. (20122009). 

ΑΘΗΝΑ, 21122016

ΜΙΑ ΕΚΠΛΗΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΠΙΤΤΑ

 

Με τον Γιώργο Πίττα έχουμε ταξιδέψει μαζί σε πολλά μέρη της Ελλάδας, τόσο της νησιωτικής όσο και της ορεινής αναζητώντας ο καθένας την πρώτη ύλη για όσα γράφουμε και επόμενο είναι να βλέπουμε που επικεντρώνει ο καθένας μας την προσοχή του και να ανταλλάσουμε απόψεις και σχόλια πάνω σε διάφορα θέματα. Έτσι έγινε περισσότερο με τα «Πανηγύρια του Αιγαίου» και κάπως και με τα «Καφενεία της Ελλάδας».

Εκεί λοιπόν που τρέχαμε, με τετράδια σημειώσεων, μαγνητόφωνα, φωτογραφικές μηχανές και άλλα σύνεργα, ο εξαιρετικά οργανωτικός Γιώργος έδειχνε πως πέρα από αυτά που μας απασχολούσαν αναζητούσε και κάτι άλλο, κάτι το οποίο υποψιαζόμουν αλλά δεν περίμενα ότι μέσα σε τόσο φόρτο εργασίας να κρατάει σημειώσεις και γι’ αυτό, ούτε πάλι περίμενα πως μέσα σε ένα χρόνο από την έκδοση των «Καφενείων» θα το είχε ετοιμάσει.

 

Και να, που προχθές, στις 18 Δεκεμβρίου, στο NJV Athens Plaza, καλωσορίσαμε και κατευοδώσαμε το καινούργιο, εξαιρετικό από όλες τις απόψεις βιβλίο του «Θησαυροί της Ελληνικής Γαστρονομίας». Την εκδήλωση χαιρέτησαν η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, εκπρόσωποι από τον χώρο των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και του κρασιού στην Ελλάδα ενώ για το βιβλίο μίλησαν, η Μερόπη Παπαδοπούλου, από τον  «Οινολόγο» της Καθημερινής, ο Στέλιος Κούλογλου, η Μπήλιω Τσουκαλά και βεβαίως ο Γιώργος Πίττας ο οποίος δεν μας αποκάλυψε τι άλλη έκπληξη μας ετοιμάζει. Την παρουσίαση ακολούθησε μπουφές με ιδιαίτερες νοστιμιές από διάφορα μέρη της Ελλάδας και μουσική από το συγκρότημα «Παλαϊνά Σεφέρια».

ΥΓ. Τη σύντομη αυτή παρουσίαση του νέου βιβλίου του Γιώργου Πίττα «Θησαυροί της Ελληνικής Γαστρονομίας» σύντομα θα ακολουθήσει άλλη μεγαλύτερη και με περισσότερες λεπτομέρειες …

ΑΘΗΝΑ, 22122014

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΤΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Από αριστερα: Τάσος Μπίρης, Λευτέρης Παπαδόπουλος,
εγώ, Μπήλιω Τσουκαλά και Γιώργος Πίττας

Τον Γιώργο Πίττα τον γνωρίζω αρκετά χρόνια. Στην αρχή παρακολουθούσα από μακριά το έργο του και κάποια στιγμή που ήρθε η ώρα να γνωριστούμε, γίναμε φίλοι και πολλές φορές συνταξιδεύσαμε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας ή έτυχε να ανταμώσουμε σε κάποιο μέρος της Ελλάδας που δεν θα πίστευε κανένας...

Με τη Μπήλιω Τσουκαλά και τον Γιώργο Πίττα

 Ήταν η εποχή που δούλευα στην Ελευθεροτυπία, σαν άρχισα να γνωρίζω τον Γιώργο μέσα από τα πρώτα βιβλία του, κυρίως το εξαιρετικό, μνημειώδες βιβλίο του «Τα σημάδια του Αιγαίου» και τον ζήλευα που μπορούσε να ταξιδεύει και να γράφει τέτοια πράγματα αλλά κυρίως τον θαύμαζα, για τον τρόπο που δούλευε. Ήταν η εποχή,εκεί στο γύρισμα του αιώνα,η λεγόμενη εποχή της «ευκολίας» που έκαναν το ταξίδι και την γνωριμία με την Ελλάδα, προϊόν κατανάλωσης κι έτσι έπρεπε να προβληθεί, για να έχει περισσότερους πελάτες απαξιώνοντας παράλληλα το ιθαγενές στοιχείο ή προκαλώντας το να αποδεχθεί το λεγόμενο life style που ισοπέδωσε τα πάντα και είναι σίγουρα μια από τις αιτίες της σημερινής κακοδαιμονίας. Ήταν η εποχή που ανακαλύφθηκε το «γραφικό» από επιπόλαιους γραφιάδες που ντύνονταν πρόχειρα τον μανδύα του ερευνητή και βεβήλωσαν με όλους τους τρόπους,το απλό, το ωραίο,το λαϊκό, ολόκληρης της χώρας.

Να μη θυμίζω οικεία κακά τώρα. Να θυμήσω όμως πως ο Γιώργος Πίττας, όλα εκείνα τα χρόνια ουδόλως προκλήθηκε να δημοσιεύσει κείμενα και φωτογραφίες σε κανένα από αυτά τα γυαλιστερά έντυπα που κυκλοφορούσαν με το σωρό και πολλά από αυτά τα κρατάμε σήμερα στοιβαγμένα σε κάποια άκρη της βιβλιοθήκης μας για να μας θυμίζουν την εποχή που είχαν πάρει τα μυαλά μας πολύ αέρα. Αντιθέτως, ο Γιώργος προτίμησε, τις ποικίλες σημειώσεις και τις άειρες φωτογραφίες που έβγαζε με μια μηχανή παλιάς τεχνολογίας, μια αναλογική που σήμερα αποτελεί συλλεκτικό είδος, να τις κρατήσει στην άκρη τακτοποιημένες με φοβερή μεθοδικότητα και απελπιστική σχολαστικότητα, πιστεύοντας πως θα έρθει μια στιγμή να τις αξιοποιήσει,στιγμή που τελικάή ρθε και τα τελευταία χρόνια μας έδωσε μια εξαιρετική τριλογία βιβλίων, όπως η «Αθηναϊκή Ταβέρνα», τα «Πανηγύρια του Αιγαίου» και να τώρα, τα «Καφενεία της Ελλάδας».

Η αξιοποιήση αυτού του υλικού από τον Γιώργο Πίττα, επ’ ουδενί δεν αποσκοπούσε στο κέρδος αλλά στη διάσωση με αυτό τον τρόπο, «σκηνών από τον ελληνικό βίο»,όπως ακριβώς θα θυμούνται οι ωριμότεροι εξ υμών, έγραφαν κάποτε τα βιβλία του δημοτικού σχολείου. Αν υπολογίσει κανείς το χρόνο που αφιέρωσε και το κόστος των ταξιδιών που έκανε και μια και δυο και τρεις φορές σε όλες τις άκρες της Ελλάδας, για να συγκεντρώσει το υλικό για τα πανηγύρια και τα καφενεία, εύκολα μπορεί να καταλάβει πως ποτέ δεν πρόκειται να κάνει απόσβεση, πόσο μάλιστα αν πρόκειται για κέρδος.

Έχει ένα τρόπο τον οποίο παρακολούθησα και κατέγραψα στις περιπλανήσεις μας - μαζί πήγαμε στο Ανατολικό Αιγαίο, στην Κάρπαθο, την Κάσο, τη Νίσυρο, την Κώ για τα πανηγύρια και μαζί πάλι στην Ήπειρο, τη Δυτική Ελλάδα και τα Άγραφα για άλλα πράγματα που μας ενδιέφεραν.Ο Γιώργος πρώτα - πρώτα, λόγω της δουλειάς του και της ενασχόλησής του προφανώς με το σχεδιασμό και τη διακόσμηση, ξέρει να κινείται άνετα μέσα στο χώρο, είτε πρόκειται για ταβέρνα ή καφενείο επί του προκειμένου και γνωρίζει λεπτομέρειες που πιθανόν να αγνοούν οι μαγαζάτορες και οι θαμώνες. Αυτή η δυνατότητα ενισχύεται με τις μελέτες και τα διαβάσματά του. Δείτε τις παραπομπές και τη βιβλιογραφία και θα καταλάβετε πως χειρίζεται και παντρεύει τις πρωτογενείς πληροφορίες με το αρχειακό υλικό. Είναι απίστευτο αλλά ξέρει να μιλήσει το ίδιο για μια ταβέρνα,για ένα καφενείο, για ένα ξυλουργείο, για ένα ταρσανά και για ένα σωρό άλλα πράγματα που μπορεί να αφήσουν το συνομιλητή του με ανοιχτό το στόμα.

Δεν το κάνει όμως ποτέ μπροστά στους ανθρώπους που θέλει να μιλήσει και να αποσπάσει τις πληροφορίες που θέλει. Τους αφήνει να μιλήσουν αυτοί πρώτα, μόνο καμιά κουβέντα πετάει που και που κι αυτό για να σπρώξει παρεπέρα τη συζήτηση και ξέρει να σταματάει την κατάλληλη στιγμή. Τότε είναι, μιας και μιλάμε για ταβέρνες, πανηγύρια και καφενεία που αρχίζουν και οι γύροι με τα κεράσματα και λειτουργούν έτσι ώστε να ζεσταίνεται περισσότερο η ατμόσφαιρα αλλά ο Γιώργς είναι πάντα σε ετοιμότητα για να τσιμπήσει μια ακόμη λέξη, μια φράση, να αποτυπώσει μια κίνηση, να βάλει μια φωτογραφία.

Έτσι δουλεύει ο Γιώργος και τον χαίρομαι και περιμένω πως και πως την ημέρα που θα μου ανακοινώσει ότι θα αρχίσει να γράφει το επόμενο βιβλίο που έχει στο μυαλό του.Από πλευράς μου,πιστεύω πως ενώ τα «Καφενεία» ήταν η λογική κατάληξη της τριλογίας «Ταβέρνες, πανηγύρια,καφενεία», από την πόλη όπου κυριαρχούν οι ταβέρνες, προς την ύπαιθρο όπου περισσεύουν τα πανηγύρια, καταπιάνεται με ένα θέμα που και στις πόλεις και τα χωριά παίζει σχεδόν το ίδιο, με ελάχιστες παραλλαγές πάνω στον ίδιο ρόλο.

Θα μπορούσε να ξεκινήσει ανάποδα, να ανοίξει δηλαδή τον κύκλο της τρολογίας που προανέφερα με τα καφενεία, καθώς όπως ο ίδιος λέει, από αυτά ξεκινούσε την αναζήτηση των πληροφοριών και των ατόμων που αναζητούσε στα χωριά και τις πόλεις για τα πανηγύρια αλλά τα άφησε τελευταία. Να μη το δέσουμε όμως κόμπο, ότι με αυτά έκλεισε γιατί δεν αποκλείεται να ξεκινήσει ένα καινούργιο κύκλο, καθώς, όπως θέλω να πιστεύω ότι εξαιτίας της κρίσης (να χρησιμοποιήσω ένα όρο για να καταλαβαινόμεστε όλοι) ένας κύκλος ζωής αρχίζει για ένα σωρό πράγματα και σίγουρα για τους χώρους συναρθροίσεων και διαλόγου. Μπορεί εμείς οι ωριμότεροι να μην τους γνωρίσουμε, αλλά από πλευράς μας ο καθένας έχει συνεισφέρει στην καταγραφή των στοιχείων της δικής μας γενιάς καθώς και της προηγούμενης και τα αφήνουμε παρακαταθήκη στους επόμενους.

Τα περισσότερα καφενεία που αναφέρει ο Γιώργος, 80 στον αριθμό, τα επισκέφθηκε ο ίδιος κατά την τελευταία δεκαετία.Μαζί βρεθήκαμε στην Αμοργό κυρίως, στο καφενείο του «Χορευτή» και στο καφεζυθερστιατόριο του Πρέκα, το ονομαζόμενο «Ναυτιλία» στο λιμάνι, στο καφενείο του κυρ Μάκη στην Αρκεσίνη. Και μαζί να μην ήμασταν με τον Γιώργο στο ίδιο πλοίο, νοερά κινούμασταν με το ίδιο εισιτήριο θα έλεγα σε αγαπημένους τόπους και τόπους με ενδιαφέρον.

Ως παρατηρητής κι εγώ των καφενείων, ή μάλλον παρατηρητής της ζωής των μικρών κοινοτήτων, των Μικρών Πατρίδων όπως λέω, πριν κλείσουμε θέλω κι εγώ να πω δυο λόγια αναφορικά με το μέλλον τους. Ειδικά για τα καφενεία της ορεινής Ελλάδας την οποία τα τελευταία χρόνια τους φούσκας, ξεχάσαμε πως υπάρχει επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον μας μόνο στους προορισμούς του ορεινού τουρισμού. Τα καφενεία σε αυτούς τους τόπους λειτουργούσαν αδιάκοπα μέχρι την προηγούμενη δεκαετία που λειτουργούσαν και ως χώροι υποδοχής και αποχαιρετισμού για την κοινότητα, δεν υπάρχουν πια γιατί διαλύθηκαν οι κοινότητες που τα στήριζαν και είναι απίθανο να ξανανοίξουν αν δεν αρχίσουν να οργανώνονται πάλι αυτά τα βασικά κύταρα οργάνωσης της κοινωνίας.

Σημείωση: Ευχαριστούμε όλους τους συναδέλφους φωτογράφους που μας τίμησαν στη χθεσινή εκδήλωση και πιο πολύ, τον Γιάννη Καρνεσιώτη φωτογραφίες του οποίου έλαβα αμέσως μετά την εκδήλωση και με μεγάλη ευχαρίστηση δημοσιεύουμε εδώ. Στις σελίδες του Γιάννη και των άλλων συντελετών της εκδήλωσης θα δείτε περισσότερες.

ΑΘΗΝΑ, 07102013

ΤΑ «ΚΑΦΕΝΕΙΑ» ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΙΤΤΑ

Φάγαμε κάτι ωρίτσες προχθές το απόγευμ με τον Γιώργο Πίττα στην «Αθηναϊδα» να στήσουμε την έκθεση φωτογραφίας που θα παρουσιάσει παράλληλα με το νέο του βιβλίο «Τα καφενεία της Ελλάδας» (Εκδόσεις Κοιλάδα των Λευκών) αύριο Δευτέρα 7 Οκτωβρίου, στις 8 το απόγευμα και ήταν ομολογώ μια εμπειρία μοναδική για όλους μας.

Μαζί μς ήταν, η Νίνα Κασιανού, ιστορικός της φωτογραφίας που επιμελήθηκε την έκθεση και έγραψε το προλογικό της σημείωμα, ο Κώστας Ορδόλης, φωτογράφος ενώ στη βαρειά δουλειά,ήτοι το προσεκτικό μέτρημα, το κρέμασμα και το κάρφωμα που όπως αποδείχθηκε γι’ αυτόν ήταν παιχνιδάκι και το έκανε με τέλειο τρόπο, ήταν ο Ανέστης Βιόλατζης από τη Λέσβο.

Όλα πήγαν όπως τα είχε σχεδιάσει η Νίνα μετά από ατέλειωτη κουβέντα με το συγγραφέα φυσικά και στο τέλος ο Γιώργος ευχαριστημένος και από το φωτισμό που οργάνωσαν οι υπάλληλοι του κέντρου στήθηκε καμαρωτός, καμαρωτός μπροστά στον τοίχο όπου είχαν αναρτηθεί κάποιες φωτογραφίες από παλιές και σπάνιες ταμπέλες. Η σύνθεση δεν θα μπορούσε παρά να χαρακτηριστεί ως το «Πανόραμα των καφενείων» και η οποία θα καλωσορίσει τους επισκέπτες της έκθεσης και τον κόσμο που έχει προσκληθεί να έρθει στην παρουσίαση του βιβλίου και για το οποίο μιλάμε,ο Τάσος Μπίρης, αρχιτέκτων, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, δημοσιογράφος, η Μπήλιω Τσουκαλά, δημοσιογράφος κι εγώ.

ΑΘΗΝΑ, 05102013