ΟΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΝΕΡΑΙΔΑΣ (ΣΠΙΝΑΣΑΣ) ΣΕ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ

Πάει μια δεκαετία και παραπάνω που ξεκίνησε το γράψιμο ενός βιβλίου για  το χωριό Νεράιδα (Σπινάσα) Καρδίτσας και μια πενταετία περίπου αφότου κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» από τις εκδόσεις «Μικρές Πατρίδες».

Το βιβλίο ήταν αφιερωμένο στους μόνιμους κατοίκους της Νεράιδας και του οικισμού Σαραντάπορο που αποτελούσαν και συνεχίζουν να αποτελούν μια κοινότητα.

Τους τελευταίους κατοίκους ενός μεγάλου και ιστορικού χωριού στ’ Άγραφα που η γενιά τους κλείνει μια μακράς σειράς γενεών που προηγήθηκαν και σε ανιστόρητους χρόνους άρχισαν να ημερώνουν τον άγριο τόπο της Δολοπίας, για να κατοικήσουν και να σπείρουν στα χώματά της την σκληρή ράτσα τους. Χρόνο με το χρόνο αυτοί οι υπέροχοι άνθρωποι λιγοστεύουν και με την εκδημία τους κλείνουν τον κύκλο μιας ξεχωριστής εποχής, με την τιμή να έχουν γράψει κι αυτοί πολλές - πολλές σελίδες μιας ιδιαίτερης ιστορίας, στην οποία, εκόντες – άκοντες συμμετείχαν και πολλούς σημάδεψαν ανεξίτηλα.

Tο βιβλίο στον φυσικό του χώρο, στον Άγιο Νικόλαο Βραγγιανών.

Το βιβλίο ξεκίνησε όταν μια συνέντευξη με τον αείμνηστο Κωνσταντή Θάνο δουλεύτηκε έτσι ώστε να γίνει εισήγηση στο συνέδριο με τίτλο:  «Κατοχή – Αντίσταση – Εμφύλιος: η Αιτωλοακαρνανία στη δεκαετία 1940-1950» που έγινε στο Αγρίνιο το 2010. Η συνέντευξη αφορούσε την περίοδο του Εμφυλίου κατά την οποία, ο Κωνσταντής και η οικογένειά του επέλεξαν αντί να φύγουν από το χωριό ως ανταρτόπληκτοι, να χωθούν στον Μέγδοβα όπου και έζησαν όπως αυτοί μπορούσαν μέχρι να τελειώσει ο κύκλος του αίματος και να ησυχάσει πάλι ο τόπος. Επρόκειτο για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και σπάνια ιστορία, απ’ αυτές που αφορούσαν ανυπότακτους Έλληνες που δεν ήθελαν να συνταχθούν με καμιά πλευρά των αντιμαχομένων και προτίμησαν να ζήσουν ελεύθεροι στον τόπο τους πληρώνοντας φυσικά το αντίτιμο μιας τέτοιας αποκοτιάς με ποικίλες κακουχίες.

Η ιστορία όμως των Θαναίων σε αυτή την περίοδο δεν ήταν ξεκομμένη από την ιστορία της Νεράιδας και ευρύτερα των Αγράφων και της Καρδίτσας και γι’ αυτό μετά τις συνεντεύξεις με τον Κωνσταντή ακολούθησαν ανάλογες με πολλούς κατοίκους της Νεράιδας που είχαν ζήσει τα ίδια στην περιοχή την δεκαετία του 1940 – 1950 κυρίως αλλά μεγάλο μέρος αυτών εστιάστηκε στην ανάσταση της Νεράιδας μετά από αυτή την ταραγμένη εποχή. Πολύ γρήγορα οι συνεντεύξεις με πάνω από πενήντα Νεραϊδιώτες εξελίχθηκαν σαν μια καθημερινή κουβέντα μεταξύ συγχωριανών. Έτσι ένιωσα και έτσι κινήθηκα για πάνω από τρία χρόνια επισκεπτόμενος συχνά τη Νεράιδα και τούτο έγινε κατορθωτό χάρη στην φιλοξενία στο σπίτι του Κώστα Πλατσιούρη και την οικειότητα που αναπτύχθηκε με όλους στο χωριό καθώς και στην προθυμία τους να αφηγούνται στιγμές από την ζωή τους.

Στον Άγιο Νικόλαο Βραγγιανών μαζί με τον Αντώνη Παπαδάκο, 

καλωσορίζουμε την δεύτερη έκδοση με αέρα Αγράφων...

Το βιβλίο στηρίχθηκε εξ ολοκλήρου σε αυτές τις συνεντεύξεις και μετά από προσεκτική διασταύρωση των αφηγήσεων για να μην υπάρχουν κυρίως επαναλήψεις και αντιπαραβολή των γεγονότων που συνέβησαν στην Νεράιδα και τα Άγραφα με την ιστορία, οργανώθηκε έτσι ώστε ο κάθε αφηγητής να έχει ένα μοναδικό λόγο. Ήταν ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα και η επιτυχία του προήλθε από την καλή διάθεση όλων μας.

Τα τρία με τέσσερα χρόνια που επισκεπτόμουν συνεχώς τη Νεράιδα, τους χειμερινούς μήνες κυρίως για να τους βρίσκω όλους στα σπίτια τους, κατάφερα να με θεωρούν συγχωριανό τους και αυτό ήταν μεγάλη τιμή για μένα. Έτσι κατάφερα να περάσω ατέλειωτες ώρες συζητώντας με τους άνδρες στα καφενεία αλλά και με τις γυναίκες στα σπίτια όπου και τις περισσότερες φορές καθόμασταν και τρώγαμε στο ίδιο τραπέζι.

Με μια αφήγηση του αείμνηστου Κωνσταντή Θάνου,

 φτιάξαμε ένα ολόκληρο βιβλίο για ένα χωριό..

Οι περισσότεροι από τους Νεραιδιώτες που μιλήσαμε ήταν ηλικιωμένοι, είχαν πρωταγωνιστήσει ο καθένας με τον τρόπο του και την θέση του στην κοινότητα στην ιστορία της περιοχής και το κοινό χαρακτηριστικό όλων ήταν ότι δεν απομακρύνθηκαν ποτέ από την Νεράιδα εκτός από την τριετία 1947 – 1950 λόγω του ανταρτοπολέμου, αλλά επέστρεψαν στο χωριό και το ανέστησαν. Η ανάσταση και η αναδιοργάνωση του χωριού βασικό θέμα των συνεντεύξεων και κριτήριο επιλογής των ερωτήσεων και του διαλόγου που ακολουθούσε με όλους. Έτσι μέσα από μια σειρά αφηγήσεων ξετυλίχθηκε ο καινούργιος αγώνας που είχαν να κάνουν με την ανοικοδόμηση του χωριού και την εξέλιξη της κοινότητάς τους η οποία άνθισε για περισσότερο διάστημα απ’ ότι άλλες γειτονικές των Αγράφων και τελικά άρχισε κι αυτή να διαλύεται στα τέλη της δεκαετίας του ‘80.

Δεν υπήρχε σπίτι στη Νεράιδα που να μη επισκέφτηκα και μοιράστηκα 

μαζί με τους ανθρώπους της ώρες ολόκληρες κουβεντιάζοντας...

Βασικό αίτιο και μη ανατρέψιμο για τη διάλυση της κοινότητας της Νεράιδας ήταν η εκδημία των περισσότερων και το κενό που άφησαν πίσω τους δυσαναπλήρωτο.

Έτσι ξεφυλλίζοντας σήμερα το βιβλίο, το οποίο επανακυκλοφόρησε πρόσφατα και με άλλο εξώφυλλο από την πρώτη έκδοση, βλέπουμε πως απουσιάζουν οι περισσότεροι από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου και τούτο είναι μεν στενάχωρο για όλους αλλά από την άλλη, οι καταθέσεις τους αποτελούν μια θεμελιακή ύλη για την ιστορία της Νεράιδας. Οι ξεχωριστοί βίοι των Νεραιδιωτών που περιγράφονται στις σελίδες αυτού του βιβλίου συνθέτουν εν τέλει την μεγάλη ιστορία της Νεράιδας και η οποία έτσι δεν πρόκειται να ξεχαστεί ενώ παράλληλα αποτελούν και μεγάλο παράδειγμα για όλους τους Έλληνες. 

-      -  Το βιβλίο στην Καρδίτσα μπορείτε να το αναζητήσετε στον Κώστα Πλατσιούρη, τηλ. 6974433949 και στον Αντώνη Παπαδάκο, τηλ: 6977394752. Στην Αθήνα, αποκλειστική διάθεση είναι στο βιβλιοπωλείο «Ναυτίλος», Χαριλάου Τρικούπη 12, τηλ. 21 0361 6204 καθώς και στον συγγραφέα, τηλ. 6973187627.

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 03082020

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ» ΣΕ ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ

Με τον συνεκδότη και Άρχοντα των εκδόσεων Βασίλη Χατζηϊκώβου, 

καλωσορίζουμε την επανέκδοση του βιβλίου «Ελεύθεροι στα Δεσμά των Αγράφων» 

στο βιβλιοπωλείο «Ναυτίλος» όπου μπορεί όποιος θέλει να το πρΟμηθευτεί. 

Κλείνουν πέντε χρόνια από τότε που εκδόθηκε το τελευταίο βιβλίο μου «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» και την πρώτη παρουσίαση του στην Καρδίτσα τέτοιες ημέρες το 2014.  Πρόκειται για ένα βιβλίο όπου πενήντα συγχωριανοί, έτσι αποκαλώ πλέον τους κατοίκους της Νεράιδας (Σπινάσα) Δολόπων Καρδίτσας και τέως Ευρυτανίας, αφηγούνται την ζωή τους στον μεσοπόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο και τέλος, το κυριότερο, το πώς ανάστησαν το χωριό τους τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 και πως συνέχισαν μέχρι που η κοινότητά τους άρχισε να διαλύεται και σιγά – σιγά να σβήνει.  

Η συζήτηση μαζί με αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους συνεχίστηκε μέχρι που κάποιοι πέταξαν στον ουρανό και μας βλέπουν από εκεί ψηλά πλέον. Η μνήμη τους όμως μένει άσβεστη και κάθε φορά που η κουβέντα έρχεται στα παλιά, τους ανακαλούμε νοερά στην παρέα να μας συμβουλεύσουν, να μας δείξουν πως κατάφεραν να επιβιώσουν εκείνα τα τραγικά χρόνια και να έχουν την δύναμη να ξαναφτιάξουν σπίτια, χωράφια, κοπάδια και κυρίως, κοινότητα ανθρώπων που παρά τις αναπότρεπτες απώλειες που υπέστη, υπάρχει ακόμη εκεί στις πλαγιές των Αγράφων και αποτελεί παράδειγμα πατριωτισμού.

Με λίγα λόγια, το βιβλίο το γράψαμε όλοι μαζί και αυτό αποτέλεσε την κιβωτό κατά κάποιο τρόπο της μνήμης για τη Νεράιδα, τα Άγραφα, την Ευρυτανία και την Καρδίτσα, για όλη την  ορεινή εν τέλει Ελλάδα στην οποία προστρέχουμε και τιμούμε ο καθένας με τον τρόπο του. Τα στοιχεία που αντλούμε από τις σελίδες τους, όπου περισσεύει ο αφηγηματικός λόγος των ανθρώπων που υπήρξαν πρωταγωνιστές ή απλά θεατές των γεγονότων της τραγικής δεκαετίας 1940 – 1950 είναι πολύτιμα για όλους, ντόπιους ή απόμακρους από τα Άγραφα.

Οι επόμενοι από μένα και τους φίλους και τους συγχωριανούς που με βοήθησαν να συγκεντρωθεί το υλικό του βιβλίου (πάνω από πέντε χρόνια κράτησε η δημιουργία του) θα έχουν στα χέρια τους ένα πολύτιμο αρχείο, στο χαρτί αλλά και σε ηχογραφημένες συνεντεύξεις, για να συνεχίσουν ένα άλλο έργο που θα αφορά τις επόμενες γενιές, πράγμα που έρχεται στην επικαιρότητα γιατί οι ορεινές κοινότητες  των Ελλήνων, όπως στη Νεράιδα κοντεύουν να σβήσουν. Μπροστά σε αυτή την τραγική πραγματικότητα, τις διαστάσεις της οποίας δεν θέλουμε να παραδεχτούμε, είναι τουλάχιστον υποχρέωση να καταγραφούν σε πρώτο λόγο οι αιτίες και όπως φαίνεται να είναι το έργο του χειμώνα.

Με το βιβλίο «Ελεύθεροι στα δεσμά των Αγράφων» το οποίο επανεκδόθηκε και κυκλοφορεί σε ορισμένα βιβλιοπωλεία στην Αθήνα, επιχειρούμε να δώσουμε μια συνέχεια καταγραφών από τις επόμενες γενιές για την νεότερη ιστορία των Αγράφων. Για όσους ενδιαφέρονται να το αποκτήσουν και να συμμετάσχουν στο νέο έργο, μπορούν να το αναζητήσουν προς το παρόν στην Αθήνα στο βιβλιοπωλείο «Ναυτίλος» Χαρ. Τρικούπη 28, τηλ. 21 0361 6204, στην Καρδίτσα στο κατάστημα «Αμάραντες Γεύσεις» του Αντώνη Παπαδάκου, Τερτίπη 12, τηλ. 6977394752 και στον Κώστα Πλατσιούρη, 6974433949. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να μου γράφετε στο provoilias@gmail.com - provoilias@yahoo.gr ή στο τηλέφωνο 6973187627 και θα βρούμε έναν  τρόπο να φτάσει στα χέρια σας. 

ΑΘΗΝΑ, 05122019.

"ΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ" ΤΗΣ ΧΡΥΣΑΣ ΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

H Χρύσα Χρονοπούλου - Πανταζή έρχεται μια ακόμη φορά με το καινούργιο της βιβλίο «Θεοί και δαίμονες» να μας θυμίσει τους αρχαίους μύθους και με αυτούς να κάνει ένα σπουδαίο μάθημα σε όσους αναζητούν στέρεες βάσεις για μια ελεύθερη και ανοιχτή σκέψη. Η ακούραστη συγγραφέας και ερευνήτρια της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και ιδιαίτερα των Ομηρικών Επών ξανασκύβει πάνω στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια και με ωραίο τρόπο γράφει ιστορίες που μπορούν να διαβαστούν από μικρούς και μεγάλους.

Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της συναντηθήκαμε και μιλήσαμε για το βιβλίο αλλά και τις εμπνεύσεις που αντλεί και για τους μύθους της εποχής μας.

Μετά τα «Σημεία και τα Τέρατα της Μυθολογίας» έρχεσαι με ένα  καινούργιο βιβλίο και αναφέρεσαι στους ήρωες της τέταρτης γενιάς, αυτούς προήλθαν από τον έρωτα ενός θεού και ενός θνητού. Έχει κάποια σημασία αυτό για σένα;

Το τελευταίο μου βιβλίο έχει τίτλο  «Ήρωες και Δαίμονες». Πρόκειται για μια τριλογία εμπνευσμένη από τα παλάτια  της Ιθάκης και οι ήρωες καθώς και οι ηρωίδες που πρωταγωνιστούν έχουν τους δικούς τους δαίμονες που καθορίζουν την ζωή και την μοίρα τους. Πρώτα ο Λαέρτης, γιος του Αρκεσία και πατέρας του Οδυσσέα. Είναι ήρωας, απόγονος του Δία και ο δαίμονάς του είναι ο βαθύς του έρωτας για μια όμορφη κόρη, αλλά δούλη, την οποία η κοινωνική του θέση δεν του επιτρέπει να την κάνει γυναίκα του και βασίλισσα στο πλευρό του, ενώ του επιτρέπει να την έχει ερωμένη. Αλλά μια πραγματική αγάπη δεν βλέπει το αντικείμενο του πόθου της ως μέσον ηδονής, το αντιμετωπίζει με σεβασμό και το αποδεικνύει κιόλας.  

Για τούτο και η Ευρύκλεια συμβιβάζεται με τον δαίμονά της, τον μεγάλο της έρωτα για τον Λαέρτη, και τάζει τον εαυτό της στην διατήρηση του οίκου του Λαέρτη και στην ανατροφή των παιδιών του, κυρίως του δαιμόνιου Οδυσσέα. Επόμενος ήρωας είναι ο θαλασσοπόρος Οδυσσέας. Ο δαίμονας του Οδυσσέα είναι η αγάπη του για τα ταξίδια, την γνώση, την περιπέτεια. Για χάρη της δράσης αποποιείται την ευκαιρία που του δίνει η νύφη Καλυψώ να κερδίσει στο πλευρό της την αθανασία. Αλλά επειδή είναι ένας πολύ ευφυής Αχαιός διεκδικεί και κερδίζει την αθανασία μέσα από τα ταξίδια και τις περιπέτειές του. Τελευταία έρχεται στο προσκήνιο η Πηνελόπη, της οποίας ο έρωτας ήταν ο Οδυσσέας. 

Για χάρη του εγκαταλείπει την Λακεδαίμονα και την ελευθερία που απολαμβάνει ως γυναίκα εκεί και έρχεται να κλειστεί στους γυναικωνίτες της Ιθάκης, να περιμένει μια ζωή τον Οδυσσέα της, να του μεγαλώσει τον διάδοχο και να κρατήσει με παντοίους τρόπους τον οίκο του στην κυβέρνηση του βασιλείου του.  Αυτοί οι ήρωες και η σύντομη προσωπική τους ιστορία έχει σημασία όχι μόνον για μένα, αλλά για τον καθένα μας, γιατί όλοι μας έχουμε κάποιον δαίμονα που μας καθοδηγεί και μαζί του φτιάχνουμε το πεπρωμένο μας. Επί τη ευκαιρία ο δαίμονας είναι ο φωτισμένος, αυτός που μας βοηθάει να βρούμε και να γνωρίσουμε τον εαυτό μας.

Η αναφορά σου σε αυτό το βιβλίο  εκτός από τους Ήρωες στους Δαίμονες εμπεριέχει την υπενθύμιση  ότι στην εποχή μας η σχέση αυτή έχει διαρραγεί και οι όποιοι ήρωες πορεύονται χωρίς να συνομιλούν με τους δαίμονές τους. 

Όντως, ο σύγχρονος άνθρωπος κυριευμένος από την παγκοσμιοποίηση ως το κόκκαλο δεν βλέπει γύρω του ούτε μελετά τον εαυτό του. Αδιαφορεί ή παραβλέπει τα θέλω του και κυνηγάει το χρήμα, γιατί ό,τι καθορίζει το πεπρωμένο του πλέον είναι το γνωστό και αμερικάνικο time is money.

Μπαίνεις μέσα στον οίκο του Κεφάλου στην Ιθάκη και δεν δίνεις τον πρώτο λόγο στον Οδυσσέα αλλά στις γυναίκες, την Πηνελόπη και κυρίως την Ευρύκλεια. Είναι μια τιμή για αυτή τη γυναίκα που γνωρίζουμε μόνο από τη σκιά της; 

Η είσοδός μου στα παλάτια της Ιθάκης έγινε από την κυρία είσοδο και με όλους τους τύπους. Απλά, η ενασχόλησή μου με τις ηρωίδες αυτές ήταν απαραίτητη, γιατί εκεί με οδήγησε το ίδιο το βιβλίο. Ξέρετε, ξεκινάς να γράψεις ένα έργο, μια υπόθεση, και στην πορεία το έργο το ίδιο αρχίζει μια συνομιλία μέσα σου,  καθορίζει τον δρόμο και σε οδηγεί εκεί που πρέπει να φτάσει. Δεν το είδα το θέμα φεμινιστικά, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο που δεν με εκφράζει. Όχι γιατί δεν πιστεύω στην αξία της γυναίκας, αλλοίμονο, απλά, γιατί πιστεύω στην ισότητα και έτσι αντιμετωπίζω τις σχέσεις και τις θέσεις των ανθρώπων. Καταγράφοντας τον ρόλο της Ευρύκλειας και της Πηνελόπης το έκανα γιατί το επέβαλαν όροι ιστορικοί και για μένα η ιστορία είναι πολύ σημαντική γνώση.

Ξανασκύβεις πάνω στην Οδύσσεια και μας χαρίζεις με τον δικό σου τρόπο μια σειρά κειμένων για κάποια θέματα που δεν έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή οι σχολιαστές της. Θα περιμένουμε κι άλλες εκπλήξεις από αυτόν τον Θησαυρό; 

Τα έπη του Ομήρου αποτελούν χρυσοφόρα πηγή γνώσης και πνευματικών θησαυρών  μοναδικών στην ανθρωπότητα. Κάθε φορά που τα μελετάει κανείς ανακαλύπτει και καινούργια  πράγματα. Το ίδιο και εμείς οι φιλόλογοι, κάθε φορά που σκύβουμε στις ραψωδίες αυτές μας ανοίγουν νέοι ορίζοντες και νέοι δρόμοι αναζήτησης. Πάντως για την ώρα δεν προβλέπω να ασχοληθώ με κάτι άλλο μέσα από τον Όμηρο. Ήδη έχω ασχοληθεί με τους δούλους του Ομήρου, πρόκειται για την μελέτη Δούλοι και δουλεία στον Όμηρο, που ετοιμάζομαι να την δημοσιεύσω για τρίτη φορά, επειδή οι δύο προηγούμενες εκδόσεις εξαντλήθηκαν. Μπορώ όμως να διαβεβαιώσω ότι δεν πρόκειται να σταματήσω να μελετώ τον Όμηρο και να μην τον χορταίνω. Επίσης με το ίδιο ενδιαφέρον μελετώ και τις τραγωδίες των ποιητών μας. Και από κει διδάσκεται κανείς πολλά πράγματα για τον κόσμο τον τότε και τον τώρα. Αλλά ο μέγας δάσκαλος παραμένει ο Όμηρος.

Το έχουμε ξαναπεί. Η μυθολογία έχει εξοριστεί από τα σχολεία και ιδίως από τα δημοτικά ενώ το ρόλο αυτό έχει αναλάβει η τηλεόραση και τα κοινωνικά δίκτυα. Βλέπεις πως μπορεί να επιστρέψει και διδάσκεται όπως παλιότερα;

Στο σχολείο, μέχρι πρόσφατα νομίζω, διδασκόμασταν την εβραϊκή μυθολογία και πως οι Ισραηλίτες είναι ο εκλεκτός λαός του Θεού επί της γης. Αναρωτιέμαι ακόμη και σήμερα ποιοι επέβαλαν αυτήν την ασέβεια. Και ισχυρίζομαι ότι είναι ασέβεια και μάλιστα εγκληματική, γιατί εξοβελίστηκε η ελληνική μυθολογία από όλους τους κύκλους του σχολείου και όπου διδάσκεται, διδάσκεται σαν παραμύθι. Η ελληνική μυθολογία δεν είναι παραμύθι, είναι η πρωτοϊστορία του ανθρώπου και κρύβει έναν τεράστιο πλούτο μηνυμάτων. Η διδασκαλία της λοιπόν επιβάλλεται να περάσει αυτόνομα στο σχολείο και φωτισμένοι δάσκαλοι να καθοδηγήσουν τα παιδιά μας να βρουν μέσα της τους θησαυρούς που κρύβει, γιατί κάθε μύθος κρύβει νουν αληθείας. Και όταν έγραψα και δημοσίευσα το βιβλίο μου Σημαία και τέρατα της μυθολογίας, αυτόν τον σκοπό υπηρετούσα, όπως φαίνεται και στην εισαγωγή του βιβλίου.

Περισσότερα για τη Χρύσα Χρονοπούλου – Πανταζή και το έργο της στο http://chryssablog.wordpress.com

- Το βιβλίο της Χρύσας Χρονοπούλου «Ήρωες και δαίμονες» (Εκδόσεις «Σ.Ν. Μπατσιούλας») θα παρουσιαστεί σήμερα στις 19.00 στο Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ελληνισμού της Διασποράς Π.Π.Ι. Ε. Δ. (Δεκελείας 152 και Αιτωλίας 2, Νέα Φιλαδέλφεια). Για το βιβλίο θα μιλήσουν: Αριστείδης Βασιλόπουλος, Δήμαρχος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας και Κώστας Μαυροειδής, δικηγόρος. Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει ο Κωνσταντίνος Μπέζελος.

ΑΘΗΝΑ, 25022019

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ ΕΩΣ ΤΟΝ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟ

Από αριστερά: Ηλίας Προβόπουλος, Διαμαντής Παπαδόπουλος, Στέφανος Σταμέλλος, Νατάσα Βασιλάκου,
Κώστας Παπασπηλίου και Σ. Ζαχαρόπουλος στα γραφεία του "Βριλησσού".

Γεννήθηκα κι εγώ όπως ο Στέφανος Σταμέλλος στη σκιά του θεϊκού Τυμφρηστού, στις βορειοανατολικές πλαγιές του. Εκεί μεγάλωσα μέσα στη φύση αυτού του μοναδικού τόπου και από τους παλιότερους συγχωριανούς άκουσα τις πρώτες ιστορίες για τους ληστές αλλά και για τους αντάρτες κατόπιν που είχαν καταφύγιο και χώρο δράσης τα βουνά της Κεντρικής Ελλάδας. Όσα άκουγα, για κρυφά μονοπάτια στα δάση, για σπηλιές σε απάτητα μέρη, για σκοτωμούς στις ενέδρες και καταδιώξεις στα διάσελα, μου δημιούργησαν μια βέβαια εντύπωση πως προς τα βόρεια, προς το Ζαχαράκη και κατ’ επέκταση προς τη Θεσσαλία, ήταν ένας άλλος τόπος και τα σύνορα με τον δικό μου κάπου εκεί κοντά θα ήταν. Απ’ όσα άκουγα αυτό αυτά έλειπαν για να συμπληρωθεί η ιστορία μιας περιοχής…

Πέρασαν αρκετά χρόνια να διαβάσω γι’ αυτό το σύνορο και να καταλάβω τη σημασία που είχε για την ιστορική πορεία της περιοχής και πολύ περισσότερα να περπατήσω σε ορισμένα σημεία μόνο τμήματα της οριογραμμής που χαράχτηκε μεταξύ της νεαρής ελεύθερης Ελλάδας και της αντιπάλου Τουρκίας και να αναζητήσω στοιχεία από εκείνη την εποχή. Δεν χρειάζεται όμως να μπω πια στον κόπο γιατί το έκανε ο Στέφανος Σταμέλλος και μόνο αν ξεκινήσουμε μαζί, προτείνω μάλιστα να αρχίσουμε από τον Αμβρακικό αυτή τη φορά, το ξανακάνω. Με όλο το θάρρος πάλι, θα έλεγα στον Στέφανο ότι αφού έριξε το σπόρο της διάσχισης της Κεντρικής Ελλάδας δίπλα στα πρώτα σύνορα της Ελλάδας, να αφήσουμε τους νεότερους να τον θερίσουν και να φαρδύνουν το μονοπάτι που χάραξε.   

Όπως καταλαβαίνετε, μετράω τις δυνάμεις μου και θαυμάζω τον Στέφανο που το τόλμησε και το έκανε μόνο σε 11 μέρες. Και το κατάφερε χάρη στην εμπειρία που έχει αποκτήσει τρέχοντας στα βουνά, τα δικά μας και όλου του κόσμου αλλά και στην πίστη του στην ξεχασμένη ιστορία του τόπου την οποία κατάφερε να αποκαλύψει και με αυτό το ωραίο βιβλίο που έγραψε μας προκαλεί και μας προσκαλεί όλους να τον ακολουθήσουμε. 

Ο Στέφανος Σταμέλλος μιλάει για το βιβλίο του στα γραφεία του "Βριλησσού"

Διάβασα προσεκτικά το βιβλίο και χάρηκα πρώτα απ’ όλα το ανάλαφρο ύφος του Στέφανου – δεν μπορούσε να είναι αλλιώς γιατί και ο ίδιος με την εμπειρία του στα βουνά, είναι έτσι.  Παρόλο που η πρώτη του ύλη, οι διάσπαρτες και ανεπεξέργαστες τοπικές ιστορίες θα μπορούσαν να βαρύνουν και να μετατοπίσουν τον στόχο του και να υπονομεύσουν την γραφή του, αυτός εντούτοις παραμένει ανάλαφρος και παράλληλα πολύ διεισδυτικός  στις περιγραφές του. Καταφέρνει δε με σπαράγματα αναμνήσεων και καταθέσεις εμπειρίας από τους αφηγητές που συνάντησε απρόοπτα και τυχαία στη διαδρομή του, να τεντώσει το νήμα της ιστορίας που συνδέει τις δυο άκρες της Κεντρικής Ελλάδας πλάθοντας ένα προσωπικό κείμενο πολλών αστέρων. Σ’ αυτό τολμώ να πω βοήθησε και ο Γαλαξίας κάτω από το φως του οποίου κοιμήθηκε πολλά βράδια ο Στέφανος σε αυτές τις 10 νύχτες που περπάτησε από τον Παγασητικό ως τον Αμβρακικό κόλπο.

Ο Στέφανος ξεκίνησε διαβασμένος το οδοιπορικό του και για την ευκολία του αναγνώστη, παραθέτει στην αρχή του βιβλίου του πολλές λεπτομέρειες που αφορούν την χάραξη των συνόρων το 1832 μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ενώ το κλείνει με τα Πρακτικά της Οριοθετικής Επιτροπής, κείμενα με μεγάλο ενδιαφέρον για την αντίληψη που είχαν οι διπλωμάτες εκείνης της εποχής για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος και την Τουρκία και τρόπον τινά, μπορούν να ερμηνεύσουν την επαναστατική ζέση που διακατείχε τα ελληνικά εδάφη και τις αποτυχημένες προσπάθειες γα την απελευθέρωση της Θεσσαλίας η οποία ήρθε εξήντα χρόνια μετά και ανακούφισε τους πληθυσμούς που ζούσαν με την ιδέα της.

Έχοντας υπ’ όψιν αυτά τα κείμενα ο Στέφανος ανιχνεύει μετά από δυο αιώνες σχεδόν, τον απόηχό τους στην περιοχή και προσεγγίζει με ιδιαίτερο τρόπο την εξέλιξη των πραγμάτων από τότε μέχρι σήμερα στην κοινωνία, στην οικονομία αλλά και στην ιστορία κάθε χωριού που για 50 χρόνια ήταν σε μια μεθοριακή ζώνη – με όσα συνεπάγετο μια τέτοια κατάσταση.

Σε αυτή τη μεθόριο, για ένα αιώνα σχεδόν παρατηρήθηκε και το παρεξηγημένο από πολλούς φαινόμενο της ληστείας, πράγμα που φλόγιζε την καθημερινότητα των εκατέρωθεν πληθυσμών και φούντωνε την φαντασία τους. Ένας απ’ αυτούς ήταν ο παππούς του Στέφανου, ο Σταμελλογιώργης ο οποίος από εκεί ψηλά που βρίσκεται φαίνεται πως βάδιζε δίπλα στον Στέφανο, τον ενέπνεε και του έδειχνε τα μονοπάτια που βάδιζε ο ίδιος και οι όμοιοί του που βγήκαν στο κλαρί γιατί ήθελαν να είναι ελεύθεροι.

Το φαινόμενο της ληστείας –ληστοκρατίας θα μπορούσαμε να πούμε χωρίς να τεθεί ζήτημα πολιτικής ορθότητας- έχει μελετηθεί από πολλούς ιστορικούς ενώ τα ληστρικά ρομάντζα που ήταν της μόδας τις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αιώνα διαβάζονται ακόμη ευχάριστα και δίνουν πάμπολλες πληροφορίες για την εποχή, τους ανθρώπους και τα ήθη τους.

Εδώ ο Στέφανος το προσεγγίζει με ένα άλλο τρόπο και το επαναφέρει στη συλλογική μνήμη σαν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Με βάση αυτό αλλά και την ομορφιά των βουνών της Κεντρικής Ελλάδας, προτείνει με το βιβλίο του ένα οδοιπορικό που ξεκινάει από την αρχαία μυθολογία και φτάνει μέχρι τις μέρες μας και μας προκαλεί να το ξεκινήσουμε. Θα μπορούσαμε να το πούμε μονοπάτι της ιστορίας και της φύσης της Κεντρικής Ελλάδας και νομίζω πως και ο ίδιος δεν έχει αντίρρηση…

Τρεις συμπατριώτες από τη Φθιώτιδα. Γιώργος Δουβλέκας, Στέφανος Σταμέλλος, Ηλίας Προβόπουλος

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Είχα στο νου μου να κάνω ρεπορτάζ για την παρουσίαση αλλά η συζήτηση που ακολούθησε τράβηξε σε μάκρος όσα ακούστηκαν με έκαναν να βάλω μπροστά ένα δεύτερο κείμενο για το βιβλίο και μέχρι να γίνει αυτό, μοιράζομαι μαζί σας τα λίγα λόγια με τα οποία καλωσόρισα το εξαιρετικό βιβλίο του Στέφανου που ήθελε δεν ήθελε, μας άνοιξε δρόμους να έχουμε να περπατάτε από τον Αμβρακικό κόλπο ως τον Παγασητικό ή ανάποδα…    

ΑΘΗΝΑ, 29112018

«ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΛΑΜ» ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ

Βασίλης Σηφάκης, Γιώργος Παυλάκος, Αριστέα Τόλια, Βλάσης Αγτζίδης, Βασίλειος Μεϊχανετσίδης

Σαν να ήταν έτοιμο να έρθει την κατάλληλη ώρα το βιβλίο του Βλάση Αγτζίδη τίτλο «Εμείς και το Ισλάμ» (Εκδόσεις Παττάκη) την παρουσίαση του οποίου χαρήκαμε προχθές στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Στο ερώτημα «πώς επανεμφανίζεται με δυναμικό τρόπο το Ισλάμ» επιχειρεί να απαντήσει το νέο έργο του Βλάση Αγτζίδη με τίτλο Εμείς και το Ισλάμ. Ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ τονίζει ότι κίνητρό του για να γράψει το βιβλίο είναι οι δύο παράλληλοι κόσμοι που ήρθαν ξανά σε επαφή μέσα από την επανεμφάνιση ενός ισλαμικού εξτρεμισμού που τον είδαμε να αναπτύσσεται τα τελευταία 30 χρόνια.

Ο συγγραφέας εστιάζει στην πρώτη αραβική περίοδο του Ισλάμ και διερευνά τις συνθήκες εντός των οποίων αναπτύχθηκε η εξτρεμιστική μορφή του καθώς και το πώς επέστρεψε η έννοια του Ιερού Πολέμου (τζιχάντ). Ως σύστημα αναφοράς ορίζεται το «εμείς» μέσω του οποίου προσεγγίζεται το ισλαμιστικό φαινόμενο, μιας και οι ελληνορθόδοξοι πληθυσμοί υπήρξαν από τους πρώτους που συναντήθηκαν με το Ισλάμ κατά την έξοδό του από την Αραβική Χερσόνησο. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο Εμιράτο της Κρήτης, ένα ιδιαίτερο αραβικό κράτος του 9ου-10ου αιώνα μ.Χ. Στο τέλος του βιβλίου παρουσιάζεται η μεγάλη σύγκρουση του Ισλάμ με τη Δύση, όπως αποτυπώθηκε με τον μουσουλμανικό Ιερό Πόλεμο και τις χριστιανικές Σταυροφορίες.

Για το βιβλίο, εκτός από τον Βλάση Αγτζίδη, μίλησαν: ο φιλόλογος-θεολόγος και αντιπρόεδρος του Οργανισμού για τη Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας Βασίλης Σηφάκης, και ο δρ Δικαίου και μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μελέτη των Γενοκτονιών Βασίλειος Μεϊχανετσίδης. Την εκδήλωση, που έγινε με την υποστήριξη του Δήμου Αθηναίων, συντόνισε η πρόεδρος του Οργανισμού για τη Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας Αριστέα Τόλια.

ΑΘΗΝΑ, 20042018

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΑ, ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

Πριν από λίγες εβδομάδες συμμετείχα στην παρουσίαση του νέου βιβλίου της συγγραφέως Χρύσας Χρονοπούλου – Πανταζή «Σημεία και Τέρατα της μυθολογίας» (Εκδόσεις Ήτορ). Το θέμα αρκούντως προκλητικό καθώς είναι επίκαιρο σε όλους τους αιώνες και τις στιγμές της ανθρωπότητας με οδήγησε να μιλήσω μαζί της και όσα ειπώθηκαν τα μεταφέρω με τη μορφή της συνέντευξης για να γνωρίσετε τη συγγραφέα και το σπουδαίο έργο της.

         Μας έχεις συνηθίσει να καταπιάνεσαι με ιδιαίτερα θέματα της ελληνικής ιστορίας. Μετά το βιβλίο σου «Δούλοι και δουλεία στον Όμηρο» μας ξαφνιάζεις με ένα καινούργιο που θέμα του έχει την μυθολογία και επικεντρώνεσαι στα σημεία και τα τέρατά της. Τι ήταν αυτό που σε ώθησε να ανοίξεις αυτό το θέμα;

Στο  πρώτο μου βιβλίο «Δούλοι και δουλεία στον Όμηρο», ασχολήθηκα με τους δούλους, γιατί  για  τους μεγάλους ήρωες των επών, Αχιλλέα, Αγαμέμνονα, Διομήδη,  Οδυσσέα,  έχουν γράψει  πολλοί  πολλά και πολύ καλά.  Αντίθετα για τους ταπεινούς δούλους των επών, για τους ανθρώπους που βρέθηκαν εκόντες άκοντες να δουλεύουν στα παλάτια και στα αρχοντικά των δυνατών και να κάνουν από τις πιο βαριές ως τις πιο απλές δουλειές,  δεν είχε γράψει κανένας.

         Πιστεύεις ότι η ελληνική μυθολογία μπορεί να είναι και σήμερα διδακτική σε μια κοινωνία της οποίας έχει διασαλευτεί η κανονικότητα;

Στο βιβλίο αυτό ήθελα για παρεμφερείς λόγους να ασχοληθώ μόνον με τα τέρατα της μυθολογίας, γιατί και ο κόσμος των τεράτων έχει την δύναμη να μας διδάξει πολλά, όπως ακριβώς ο κόσμος των θεών, των βασιλιάδων, των ηρώων.

         Παρατηρούμε πως ενώ οι άνθρωποι χρησιμοποιούν παραδείγματα και αναφέρονται στην ελληνική μυθολογία, μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων και αγνοούν εν πολλοίς τη σχέση που έχει και την επιρροή της στον Έλληνα και τον πολιτισμό του. Τι ευθύνεται για τούτο;

Κατά την επεξεργασία του υλικού μου διαπίστωσα ότι δεν είναι δυνατόν να ιδωθούν χωριστά τα τέρατα από τα πρόσωπα. Για παράδειγμα,  δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την Λερναία Ύδρα χωρίς τον Ηρακλή, τον Μινώταυρο χωρίς τον Θησέα κλπ.   Έτσι, συνδέθηκαν τα τέρατα με τα σημεία. Η μυθολογία έχει να μας διδάξει άπειρα πράγματα για την ζωή και τον κόσμο. Δεν ήταν δύσκολο λοιπόν για μένα να ασχοληθώ με αγαπημένο και οικείο θέμα. Απλά έπρεπε να το δω και να το επεξεργαστώ με τον δικό μου τρόπο.

Οι άνθρωποι αγαπούν την μυθολογία.  Την αγαπούν όμως, και αυτό είναι που με λυπεί, σαν να πρόκειται για ένα ωραίο παραμύθι. Η μυθολογία μας δεν είναι παραμύθι. Είναι λόγος με νόημα και περιεχόμενο. Οι Έλληνες πρέπει να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε την μυθολογία μας σαν ένα θησαυροφυλάκιο γνώσης και εμπειρίας, από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε πολλά και χρήσιμα διδάγματα για την ζωή μας. Η μυθολογία μας έχει τις εσωτερικές δυνάμεις να μας φωτίσει τον δρόμο του μέλλοντός μας, αν την δούμε και την μελετήσουμε με αγάπη.

             Διδάσκεται σήμερα η ελληνική μυθολογία στα σχολεία;

Αλλά αυτό θα γίνει πραγματικότητα, αν το σχολείο ξεκινήσει να διδάσκει στους νέους την μυθολογία με την υπευθυνότητα και την σοβαρότητα που της αρμόζει.  Δεν πιστεύω ότι θα βοηθήσει επίσης την διδασκαλία της μυθολογίας,  αν ερμηνευτούν  οι μύθοι με βάση τις γεωλογικές ανακατατάξεις.  Πιστεύω πως αν οι υπερφυσικές δυνάμεις αντιμετωπιστούν ως οντότητες, θα προετοιμάσουν καλύτερα τα παιδιά για την ζωή τους.

Ο  Τυφώνας, για παράδειγμα, πρέπει να αντιμετωπιστεί διδακτικά  ως οντότητα που ήρθε στην γη για να καταστρέψει με την δράση του την ειρήνη  και την τάξη του κόσμου και έπρεπε να πολεμηθεί, για να επανέλθει η ισορροπία και η ευημερία στους ανθρώπους. Άρα, το ζητούμενο της ευτυχίας κερδίζεται μετά από πολλή και σκληρή δουλειά. Όπως επίσης αναφέρω στην εισαγωγή, το βιβλίο γράφτηκε με τρόπο που να μπορεί να διαβαστεί από νέους εννέα ως ενενήντα εννέα χρονών. Τα οφέλη που προκύπτουν είναι κατά την γνώμη μου τεράστια.  

            Γιατί διαλέγεις απ’ όλα τα τέρατα της ελληνικής μυθολογίας τον Υπερίωνα και τον βάζεις να συνομιλεί με τη μητέρα του Γαία  για όσα έγιναν τότε και έχουν μείνει στη μνήμη των ανθρώπων;

Όπως αναφέρω και στην εισαγωγή του βιβλίου, ο Τιτάνας Υπερίων υπερίπταται και μπορεί να βλέπει τι γίνεται στον κόσμο, να έχει μια πιο σφαιρική εποπτεία. Από την άλλη, η Γαία βρίσκεται κάτω και παντού. Βλέπει επίσης τα πάντα, αλλά και γνωρίζει τα πάντα, γιατί είναι προφήτισσα.  Αυτοί οι δύο θα ενώσουν τις δυνάμεις τους και θα μας ανοίξουν το βιβλίο του κόσμου για το παρόν το παρελθόν και το μέλλον του.

ΑΘΗΝΑ, 10122017

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΗΛΙΟ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ

Οι δημοσιογράφοι συνήθως ασχολούμαστε με αυτό που έχουμε αναλάβει στο μέσο που εργαζόμαστε και άντε το πολύ να δείξουμε ενδιαφέρον και για κάτι κοντινό με το αντικείμενο της δουλειάς μας· γιατί, κακά τα ψέματα, ο χρόνος είναι λίγος και οι απαιτήσεις όπως έχουν διαμορφωθεί πλέον τα ΜΜΕ δεν επιτρέπουν τέτοιες πολυτέλειες…

Από αριστερά: Ηλίας Προβόπουλος, Αποστόλης Μπίσας, Αλέκος Παπαδόπουλος, Σωτήρης Τριανταφύλλου, Φώντας Χήτας, Γιάννης Κορακής.

Εκείνο όμως που δεν μπαίνει σε τέτοια δοκιμασία όπως έχω διαπιστώσει για λίγους και εκλεκτούς συναδέλφους είναι το ενδιαφέρον για πράγματα που έχουν να κάνουν με τον γενέθλιο τόπο κι αυτό που το υπαγορεύει είναι η αγάπη για την μικρή μας πατρίδα. Είναι αρκετοί, όπως έχω παρατηρήσει, που ασχολούνται με αυτό και πολλοί μάλιστα έχουν κάνει πολύ σοβαρό έργο με δημοσιεύματα, τηλεοπτικές εκπομπές και φυσικά βιβλία. Χωρίς υπερβολή μπορώ να πω ότι τα βιβλία που φτιάχνουν οι συνάδελφοι για τις μικρές τους πατρίδες είναι εξαιρετικά καθώς η ενασχόλησή τους με αυτά γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και φυσικά η πείρα τους τούς οδηγεί σε σπουδαία αποτελέσματα.

Μας ενώνει μια φιλία από χρόνια και φυσικά οι Μικρές Πατρίδες!

Ένας απ’ αυτούς είναι ο Φώντας Τρ. Χήτας του οποίου το ωραίο βιβλίο με τίτλο «Στη σκιά του ήλιου – το Ανήλιο της Πίνδου» αφιερωμένο στη δική του μικρή πατρίδα το Ανήλιο της Πίνδου παρουσιάσαμε το απόγευμα της Παρασκευής που μας πέρασε στην ΕΣΗΕΑ. Για τον καλό συνάδελφο με οποίο συνδέομαι από τα πρώτα μας βήματα στη δημοσιογραφία μίλησαν επίσης: ο Αποστόλης Μπίσας, πρόεδρος του Εξωραϊστικού Συλλόγου Μετσοβιτών Αθήνας και Διευθυντής της Ουρολογικής κλινικής στο Σισμανόγλειο, ο Σωτήρης Τριανταφύλλου, δημοσιογράφος και πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αθλητικού Τύπου και ο δημοσιογράφος συγγραφέας Αλέκος Παπαδόπουλος ενώ την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Γιάννης Κορακής. Την αγάπη του Φώντα προς τον τόπο του και τίμησαν πολλοί και εκλεκτοί συνάδελφοι, συμπατριώτες του που ζουν στην Αθήνα αλλά και αρκετοί που ήρθαν από το Ανήλιο και το Μέτσοβο ειδικά για την παρουσίαση.

Στις σελίδες του βιβλίου ο Φώντας πιάνει το νήμα της ιστορίας του Ανήλιου από τους απώτατους χρόνους μέχρι σήμερα και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και τα ντοκουμέντα ανασυνθέτει την βλάχικη κοινωνία του σε διάφορες ιδιαίτερες ιστορικές περιόδους. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι η ενδελεχής έρευνά του πάνω στις πηγές, οι βιβλιογραφικές αναφορές που κάνει και η προσεκτική χρήση των φωτογραφιών που κοσμούν την έκδοση. Όλα αυτά συνθέτουν έναν ολοζώντανο πίνακα του Ανήλιου και ένα προσκλητήριο επιφανών και αφανών που πέρασαν ανά τους αιώνες ενώ ιδιαίτερη μνεία γίνεται για τους ευεργέτες και τα κληροδοτήματα καθώς και στις παραδόσεις της περιοχής.

Οι φωτογραφίες της εκδήλωσης είναι από τον Πάρη Σαρρήκωστα. Τον ευχαριστώ!

-       -   Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επτάλοφος» (Αρδηττού 12 – 16, τηλέφωνο 2109217513 & 2109237033 και το βρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία. 

ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΑΚΙ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΑΛΗ

Ο Πρόδρομος είναι ένας συνοικισμός του μεγάλου χωριού Πρασιά στη Δυτική Ευρυτανία (Απεράντιος) του οποίου οι κάτοικοι, όπως και σε όλα τα χωριά της ορεινής Ελλάδας έχουν σκορπίσει σε όλες τις γωνιές της Ελλάδας και στην πατρώα γη μόνιμα ζουν καμιά δεκαριά νοματαίοι οι οποίοι, κάθε χρόνο λιγοστεύουν και κανείς δεν παίρνει τη θέση τους…

Έχοντας αναλάβει να φτιάξω έναν βιβλίο με την ιστορία που ακουμπά στις μνήμες των Προδρομιτών και αφού έχω μιλήσει με τους περισσότερους απ’ αυτούς που ζουν στην Αθήνα, την Βοιωτία και την Αιτωλοακαρνανία πήγα προχθές και στην πηγή της μνήμης, δηλαδή στον Πρόδρομο να περπατήσω τον τόπο, να βγάλω φωτογραφίες αλλά κυρίως να κάτσω λίγες ώρες με τους ανθρώπους που κρατάνε ακόμη ανοιχτές λίγες πόρτες των σπιτιών στο σιωπηλό χωριό και έφυγα από εκεί ικανοποιημένος από το ωραίο έργο.

 Έφυγα αλλά το μυαλό μου έμεινε εκεί, στην αυλή του πατρικού των Μητραλαίων, σε ένα χειροποίητο ξύλινο τραπεζάκι που άφησαν να λιώνει κάτω από την γέρικη βελανιδιά στον καιρό. Σε αυτό το τραπεζάκι που  κάθονταν να πάρουν ανάσα και να στοχαστούν τα πεπραγμένα της ημέρας οι Μητραλαίοι και ένας θεός ξέρει πόσα και πόσα ζητήματα που τους απασχολούσαν πάνω σε αυτό συζητήθηκαν και πάρθηκαν κρίσιμες αποφάσεις.  

Σε αυτό το τραπεζάκι λοιπόν, όπου συχνά κάθονταν ο Κώστας (Κώτσιας) Μητραλής και έγραφε με ωραία καλλιγραφικά γράμματα τα γράμματα που έστελνε αλλά και αγνάντευε τον ωραίο τόπο που έζησε τη γενιά του, στάθηκα για λίγο και συλλογίστηκα πόσο όμορφο θα ήταν να καθόμασταν οι τωρινοί μαζί με τους ίσκιους των προγόνων ώστε να μη χαθεί καμιά κουβέντα για όσα έζησε και είδε η γενναία γενιά τους…  

ΑΘΗΝΑ, 09072017

ΠΕΦΤΟΥΜΕ ΣΤΑ ΒΑΡΙΑ ΑΠΟ ΣΗΜΕΡΑ…

Το είχα σταμπάρει από μέρες στο ράφι και είπα στον μέγιστο Γιώργο Τσάκαλο του βιβλιοπωλείου «Ναυτίλος» (Χαριλάου Τρικούπη 28, τηλ. 2103616204) να μου το κρατήσει στην άκρη μέχρι να ευκολυνθώ να το αγοράσω. Η μεγάλη στιγμή ήρθε χθες το απόγευμα που πέρασα από εκεί και έγινε δικό μου το πολύτιμο έργο του Fernand Braudel «Υλικός Πολιτισμός, Οικονομία και Καπιτάλισμός (15^ος – 18^ος αιώνας)», σε μετάφραση της Αικατερίνης Ασδραχά, έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Αγροτικής Τράπεζας, 1995. Τη χαρά δεν μοιράστηκα με τον καλό φίλο και συνάδελφο Βασίλη Καλαμαρά, τον οποίο μετά τη ζημιά που έπαθε κι αυτός με την «Ελευθεροτυπία» τον είδα αισιόδοξο!

Το ογκώδες έργο χωρίζεται σε δυο τόμους και έχει σύνολο 1534 σελίδες με μικρό γράμμα και πυκνό διάστιχο και το οποίο θέλω να διαβάσω μια πρώτη φορά σε μια δόση και συνέχεια και κατόπιν αν ανατρέχω σε αυτό όπου μου χρειάζεται. Κάτι τέτοιο ασφαλώς θέλει το χρόνο του και οπωσδήποτε μια απομάκρυνση από τα ποικίλα εγκόσμια, άλλα σοβαρά και άλλα της καθημερινότητας και γι’ αυτό βάζω μέρα νύχτα μπροστά να τελειώσω ότι εκκρεμότητες έχω μέσα στις επόμενες εβδομάδες και να πάω μετά σε μέρος απόμακρο και δροσερό να το διαβάσω – 50 σελίδες την ημέρα υπολογίζω. Με αυτή την ιδέα λοιπόν σας ανακοινώνω από τώρα πως ο Ακτήμων αποσύρεται από την πρώτη Ιουλίου για ένα μήνα για διάβασμα και η σελίδα θα εμφανίζεται, για να μην ξεχαστούμε, με παλιές δημοσιεύσεις μέχρι να αρχίσω πάλι καινούργιες οι οποίες σίγουρα θα επηρεαστούν από την ανάγνωση του Braudel!

ΥΓ. Ευχαριστούμε τον Γιώργο Τσάκαλο που μας επιφυλάσσει τέτοιες εκπλήξεις στο βιβλιοπωλείο του καθώς και την Γαρυφαλιά που της διακόψαμε την αναζήτηση βιβλίων εκείνη τη στιγμή να μας φωτογραφίσει. 

ΑΘΗΝΑ, 31052017

ΜΙΑ ΩΡΑΙΑ ΕΙΔΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟ ΠΡΑΣΙΑΣ

Απριλιάτικο ξημέρωμα στον Πρόδρομο της Πρασιάς στον Απεράντιο της Ευρυτανίας πριν από οκτώ χρόνια· με την ανθισμένη κουτσουπιά να φωτίζει μελαγχολικά την καλύβα – κονσέρβα φτιαγμένη εξ’ ολοκλήρου με φύλλα τσίγκου. Ένας θεός ξέρει πόσες φορές χρησιμοποιήθηκαν για να καταλήξουν αυτά να γίνουν στέγη, τοίχος και πόρτες σε μια κατασκευή που πέρασε πλέον σε αχρησία λόγω έλλειψης κοπαδιού αλλά και νοικοκύρη καθώς, ούτε ο Πρόδρομος θα μπορούσε να εξαιρεθεί από την φορά των πραγμάτων που πήραν τα περασμένα χρόνια ολόκληρη την Ελλάδα και οι άνθρωποί του αποχαιρέτησαν ένα πρωί την πατρώα γη και πήγαν αλλού να αναζητήσουν προκοπή και τα κατάφεραν.

Όλες οι γενιές των Προδρομιτών: μεγάλοι που γεννήθηκαν πριν από πολλά χρόνια εκεί και οι νεότεροι που μεγάλωσαν στη διασπορά τους ανά την Ελλάδα και γνωρίζουν τον τόπο των προγόνων μόνο σε επισκέψεις και μαθαίνουν την ιστορία του από αφηγήσεις των τρανότερων, διατηρούν μια ιδιαίτερη σχέση αγάπης  με το άδειο, σιωπηλό χωριό και έχουν στο νου τους πάντα μια επιστροφή κάποτε στο μέλλον, πράγμα το οποίο δεν αποκλείεται αλλά δεν γνωρίζουμε με ποιους όρους θα γίνει και αν αυτή είναι αποτέλεσμα σφοδρού νόστου ή απόρροια μιας άλλης κατάστασης που θα επικρατήσει στη χώρα...

Ανέσυρα τη φωτογραφία αυτή από το αρχείο φωτογραφιών του Προδρόμου και του Απεραντίου για να στολίσει με την απριλιάτικη επικαιρότητά της μια είδηση που ενδιαφέρει πρώτα τους Προδρομίτες και κατά συνέπεια και την Πρασιά και τα Κέδρα, ενδεχομένως και λίγο τα Βραγγιανά και άλλα χωριά της Αργιθέας, αρέσει πολύ σε μένα και ξεκίνησα ήδη με πολύ κέφι να την υλοποιώ και πιστεύω πως θα την εκτιμήσουν ανάλογα και πολλοί φίλοι των «Μικρών Πατρίδων» από όλη την Ελλάδα και τον κόσμο.

Πρόκειται για τη δημιουργία μιας έκδοσης που θα αφορά την ιστορία απ’ όλες τις πλευρές της του Προδρόμου και των ανθρώπων του και η οποία, όπως μου αρέσει πολύ και έτσι πρέπει να γίνεται θα στηριχθεί στις αφηγήσεις των τρανότερων από τον Πρόδρομο και με βάση αυτές θα φτιαχτούν κάποια κείμενα που στολιστούν με φωτογραφίες από το χωριό αλλά και των ανθρώπων του. Ήδη πήρα τις πρώτες και βασικές συνεντεύξεις στην Αθήνα και στη Βοιωτία, έκανα τις απομαγνητοφωνήσεις και φτιάχνω το πλαίσιο που το έργο θα συμπληρωθεί με πληροφορίες απ’ όλες τις πηγές και κυρίως από άλλες αφηγήσεις.

Στόχος, και γι’ αυτό και η δημόσια δέσμευση είναι να είναι έτοιμη στα μέσα του καλοκαιριού και να παρουσιαστεί στο μεγάλο πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, στις 29 Αυγούστου που όλοι οι Προδρομίτες πηγαίνουν να γιορτάσουν τον Άγιο τους στο χωριό και κάνουν ένα από τα καλύτερα πανηγύρια του Απεραντίου.

ΑΘΗΝΑ, 21042017

Η… ΩΡΑΙΟΤΗΣ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΠΥΡΟ ΝΕΡΑΪΔΙΩΤΗ

Ο καλός φίλος Σπύρος Νεραϊδιώτης τιμά επί σειρά ετών την παράδοση, με τις βαθιές γνώσεις του, τη διδασκαλία της και τη συμμετοχή του σε πάμπολλες εκδηλώσεις, τόσο στη μικρή ορεινή πατρίδα του, τη Νεράιδα (Γρεβενοσέλι) Τρικάλων όσο και στην ευρύτερη περιοχή των Τζουμέρκων και της Άρτας αλλά και όλης της Ελλάδας και στον κόσμο.

Μεθαύριο Σάββατο 8 Απριλίου, είναι η σειρά μας να τιμήσουμε τον ακάματο στο χορό, το τραγούδι, την έρευνα και την καταγραφή Σπύρο στην παρουσίαση του νέου του βιβλίου «Εν χορώ και οργάνοις - Επί των ορέων ωραιότης». Η εκδήλωση θα γίνει στις 19.000 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου Χαλανδρίου, στο Χαλάνδρι (Παπάγου 7 και Αριστοφάνους) που οργανώνεται από την Ένωση Ηπειρωτών Χαλανδρίου στα πλαίσια της διήμερης έκθεσης των εικαστικών εργαστηρίων (Ζωγραφική, κόσμημα, παλαίωση, φωτογραφία).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Ηλίας Προβόπουλος, δημοσιογράφος, Ηλίας Ζάχος, τέως γενικός διευθυντής Παντείου, Αντώνης Κοντός, ιατρός, έφορος τύπου Πανηπειρωτικής Σ.Ε. Γιάννης Λιούκας, πρόεδρος αδελφότητας Θεοδωριανιτών Άρτας. Χαιρετισμό θα απευθύνουν η Πρόεδρος της Ένωσης Ηπειρωτών Χαλανδρίου, Ευαγγελία Γαλάνη
Την εκδήλωση θα συντονίσει: ο Χρήστος Τσιάβος, μέλος του Δ.Σ. της Ένωσης Ηπειρωτών Χαλανδρίου

Σχετικά με το βιβλίο που θα παρουσιάσουμε μεθαύριο, ο Σπύρος σημειώνει: «Το βιβλίο αυτό είναι μια καταγραφή με κάθε λεπτομέρεια των γάμων, των πανηγυριών και γενικότερα της Τζουμερκιώτικης λαϊκής παράδοσης, που οι παλιότεροι την αποθήκευσαν στην ψυχή τους ως ένα από τα πολυτιμότερα κομμάτια της συλλογικής τους ζωής και συνείδησης. Η καταγραφή τους δεν συνιστά μόνο ένα αίτημα του καιρού μας με τις τόσες και τόσες συγκλονιστικές αλλαγές του, οι οποίες μας αποσπούν και μας απομακρύνουν διαρκώς από την παράδοσή μας. Είναι και μια ακαταμάχητη προσωπική μου ανάγκη, που με κρατά πάντοτε άγρυπνο και με γυρίζει συχνά πίσω σ’ εκείνα τα ακούσματα και τις εικόνες εκείνες που φύσηξαν στο βαθύτερο είναι μας την απερίγραπτη ομορφιά της ορεινής μας πατρίδας».

ΑΘΗΝΑ, 06042017

«ΘΑΜΠΩΣΕ Ο ΝΟΥΣ» ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ο Σωτήρης Δημητρίου διαβάζει σελίδες από το νέο του βιβλίο.

Τον Σωτήρη Δημητρίου γνώρισα το 1990, μέσα από τις σελίδες του ανεπανάληπτου βιβλίο «Ντιαλιθ’ ιμ, Χριστάκη» και από τότε μέχρι σήμερα, ομολογώ, πως δεν έχω αφήσει σελίδα του αδιάβαστη και πάντα περιμένω να ακούσω την ευχάριστη είδηση ότι κάποιο καινούργιο του βγαίνει στις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Η ηθοποιός Χριστίνα Παπατριανταφύλλου διαβάζει διηγήματα του Σωτήρη Δημητρίου

Γι’ αυτό και δεν έλειψα χθες στην παρουσίαση του νέου τόμου διηγημάτων του «Θάμπωσε ο νους» (Εκδόσεις Πατάκη) στο ωραίο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει» (Ακαδημίας 32) όπου μπροστά σε ένα κοινό από φίλους και συμπατριώτες από την Ήπειρο ο Σωτήρης μίλησε για τα καινούργια διηγήματά του και εναλλάξ με την ηθοποιό Χριστίνα Παπατριανταφύλλου τους ακούσαμε να διαβάζουν κάποια απ’ αυτά.

 Φίλοι από την Ήπειρο με τον Σωτήρη Δημητρίου στη χθεσινή παρουσίαση

Πρόκειται, όπως σημειώνει ο ίδιος,  για μια σειρά διηγημάτων στα οποία υπάρχουν πολλά «ίσως» και «μάλλον». Χάνονται με τα χρόνια οι βεβαιότητες. Ίσως μόνο η ενθεότης προβάλλει δειλά. Τα διηγήματα δεν είναι αυθεντικά. Είναι από χίλιες μεριές διαμεσολαβημένα· και απ’ την «αυθεντικότητα». Αλλά τα ψέματα μπορεί κατά στιγμές και κατά όψεις να περιέχουν αλήθεια. Και αντιστρόφως. Είναι μάλλον αυθαίρετες κατασκευές απ’ τα υλικά της ρευστής και χαώδους ζωής. Ίσως χρησιμεύουν –κυρίως οι μορφοποιήσεις τους- ως παρηγορητικές λαβές. 

Γέμισε το βιβλιοπωλείο "Επί Λέξει" από φίλους και Ηπειρώτες.

Η ηθοποιός Χριστίνα Παπατριανταφύλλου διαβάζει σελίδες του Σωτήρη Δημητρίου

Η Νόρα Γαλανοπούλου με τον Σωτήρη Δημητρίου.

ΑΘΗΝΑ, 06042017