Ο ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ

 

Όπως και να’ χει το πράγμα, ο χειμώνας είναι κάπως άγριο πράγμα και όσα χαριτωμένα δίνουν εσχάτως ονόματα στα φαινόμενά του, ο άνθρωπος παρά τις εγγυήσεις που του παρέχει υποτίθεται η τεχνολογία, ποτέ δεν θα πάψει να νιώθει αδύναμος απέναντί του και να προσπαθεί διαρκώς να μετριάσει τις περιπτώσεις που μπορεί να είναι θύμα του.

Ο τρόπος ζωής των σημερινών κοινωνιών ασφαλώς και έχει εξασφαλίσει σε αρκετά ικανοποιητικό βαθμό την κάλυψη των βασικών αναγκών του ανθρώπου σε στέγαση, θέρμανση, επικοινωνία αλλά οποιαδήποτε έξαρση των καιρικών φαινομένων τον αποσυντονίζει. Η αποτίμηση δε των συνεπειών αυτών των ακραίων φαινομένων πολλές φορές είναι οδυνηρή, τόσο σε ζωές, όσο και σε έργα και εγκαταστάσεις. Ένα κύμα πολικού ψύχους για παράδειγμα, όπως αυτό που θα πλήξει τη χώρα αυτές τις ημέρες φέρνει στην επιφάνεια πλείστα όσα προβλήματα γνωρίζουν οι άνθρωποι και το κράτος, τα βιώνουν όλοι αλλά αποτιμώνται με ένα τρόπο που απέχει πολύ της εμπειρίας που θα μπορούσε, συσσωρευόμενη και από πολλές πηγές να συνθέσει ένα σχέδιο πρόληψης και προστασίας.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, σε όλες τις εποχές όλο και κάποιο ακραίο καιρικό φαινόμενο συνέβαινε και αναστάτωνε τη ζωή και την πορεία πολλών κοινωνιών. Έτσι εκτός από τους πολέμους που έχουν όλοι μια αιτία, ακούμε για μεγάλες παγετώδεις περιόδους, εποχές ξηρασίας,  τρομακτικές πλημμύρες, σαρωτικές πυρκαγιές, καταστροφικοί σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων, πράγματα που δημιουργεί η φύση και ποτέ δεν θα πάψουν να απασχολούν τον  άνθρωπο, να τα εξετάζει και να προσπαθεί να τα ερμηνεύσει.

Όποιο όμως δρόμο μελέτης και έρευνας ακολουθήσει, στο συμπέρασμα που θα καταλήξει είναι ότι αυτά τα δημιουργεί η φύση, είτε ως εξέλιξη είτε και ως αντίδραση λένε τα τελευταία χρόνια και μάλιστα έχουν βρει και τον όρο «κλιματική κρίση», αναθεματίζουν τον άνθρακα και έχουν στήσει μια σειρά επιχειρήσεων που θησαυρίζουν προτείνοντας και εφαρμόζοντας αμφίβολες πρακτικές που υποτίθεται θα εμποδίσουν την περαιτέρω εξέλιξή τους. Δεν επεκτείνομαι στο θέμα, αναφέρω ως παράδειγμα της παραγωγή ενέργειας που προωθείται με εναλλακτικούς τρόπους (αιολική, φωτοβολταϊκά) οι οποίοι όμως καταστρέφουν ολόκληρα ορεινά συγκροτήματα, νησιά και τσιμεντώνουν τους κάμπους.

Το ζητούμενο είναι η παραγωγή ενέργειας που δεν λένε θα είναι φτηνή και θα διανέμεται σε όλο τον κόσμο, αλλά επειδή θα σώσει τον πλανήτη θα είναι ακριβή και τα αγαθά της θα απολαμβάνει όποιος μπορεί να την πληρώσει. Η άνοδος των τιμών ηλεκτρικού και καυσίμων τον τελευταίο καιρό που είχαν συνέπεια την αύξηση σε όλα τα αγαθά, κάτι τέτοιο δείχνει και φοβάμαι πως ακόμη δεν έχουμε δει τίποτα σε αυτό το θέμα μέχρι να καταλάβει ο άνθρωπος ότι το ζητούμενο δεν είναι η άφθονη ενέργεια αλλά η διαχείρισή της και το παράδειγμα μπορούν να το αναζητήσουν στον τρόπο ζωής πριν από λίγες δεκαετίες.   

Εκείνος ο κόσμος, για να έρθουμε και στον τρόμο που προκαλεί η ελαύνουσα πολική «Ελπίδα», φυσικά και δεν διέθετε τα σημερινά μέσα που παρέχει η τεχνολογία, ζούσε και πορεύονταν με έναν πιο απλό τρόπο και κατά συνέπεια είχε και διαφορετικούς τρόπους να τα αντιμετωπίζει, στα υποτυπώδη γιατί τέτοια ήταν πάντα τα περισσότερα σπίτια του.  

Κατ’ αρχάς και ανεξάρτητα αν ήταν φτωχός ή πλούσιος, δεν εκτίθονταν στους κινδύνους ενός τέτοιου παγετού εκτός και αν υπήρχε μεγάλη ανάγκη  κι αυτό με χίλιες προφυλάξεις. Έφτανε στο σημείο, κάτι που δεν ήταν μόνο ζήτημα του χειμώνα αλλά ασφάλειας γι’ αυτό να διατηρεί κάποια ζωντανά στο διπλανό δωμάτιο με το τζάκι από εκείνο που έμεινε η οικογένεια αν ήταν ισόγειο το σπίτι ή σ’ αυτό αν επρόκειτο για δίπατο. Έτσι, αφενός τα προφύλασσε από το κρύο και αφετέρου, αυτά με την παρουσία τους και την κοπριά ζέσταιναν το χώρο. Με αυτό τον τρόπο περιόριζε τις μετακινήσεις στις λιγότερες, κυρίως για νερό γιατί τότε ήταν άγνωστα τα δίκτυα που το έφερναν στο σπίτι. Ακόμη, επειδή αυτόν τον καιρό γεννούσαν τα πρόβατα, τα νεογέννητα, για να μην παγώσουν πρώτα γνώριζαν την θαλπωρή του τζακιού και μετά παραδίδονταν στις μανάδες τους. Αυτά ήταν κυριολεκτικά τα κατοικίδια ζώα στα οποία κάθε νοικοκυριό στήριζε την επιβίωσή του.

Οι περισσότεροι σήμερα, αν και τα έχουν ακούσει από γιαγιάδες και παππούδες τους, αγνοούν παντελώς τις συνθήκες και τους τρόπους που αντιμετώπιζαν το κρύο οι παλιότερες γενιές και τρομάζουν με την ιδέα της συγκατοίκησης στον διπλανό χώρο με μια αγελάδα ή ένα κοπαδάκι από πρόβατα. Θεωρούν αυτονόητο το καλοριφέρ, εσχάτως το κλιματιστικό, τρομάζουν με τους λογαριασμούς που θα πληρώσουν μετά αλλά δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί μαζεύονταν όλη η οικογένεια σε ένα δωμάτιο που έκαιγε το τζάκι  να περάσουν την ημέρα τους, να φάνε και να κοιμηθούν. Όπως παράξενο τους φαίνεται, αν το παρατηρούν ότι όλα τα σπίτια στα χωριά της ορεινής Ελλάδας η πρόσοψη και τα ανοίγματα ήταν προς την ανατολή ή το νότο και ότι στο βορινό τμήμα δεν είχαν κανένα παράθυρο!

Στέκομαι στο τελευταίο για να σημειώσω ότι η πείρα είχε δείξει στον άνθρωπο, όταν αυτός βγήκε από τα σπήλαια όπου οι επιλογές του ήταν περιορισμένες, ότι το πολύ κρύο έρχονταν από τον βοριά κι στο σπίτι που έχτισε, δεν του άφησε κανένα πέρασμα να μπει να τον παγώσει. Την πόρτα του ή το μπαλκόνι τα έβαλε προς την ανατολή, να βλέπει τον ήλιο και να ζεσταίνεται ακόμη και τις πιο κρύους χειμώνες. Κι ακόμη, ότι αυτές τις ανάγκες της θαλπωρής, μπορεί να μην τις μοιράζονταν με τους γείτονες, αλλά με τα ζωντανά του τις έβαζε σ την ίδια μοίρα που είχαν στον κόσμο που ζούσαν. Έτσι με την απλή ελπίδα για το ξημέρωμα της επομένης ημέρα πορεύτηκαν στους αιώνες που προηγήθηκαν αλλά κανένας δεν σκέφτηκε ότι το λιθαράκι της πείρας που έβαζαν θα γίνονταν βουνό που οι απόγονοί τους δεν θα μπορούσαν πια να σηκώσουν και το κυριότερο, να αδυνατούν να πληρώσουν.   

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 21012022

 

https://www.nextdeal.gr/epikairotita/politismos/125044/arariskontas-ilias-provopoylos-ta-palia-spitia-kai-o-heimonas

ΔΥΟ ΣΠΙΤΙΑ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΠΑΙΩΝΙΟΥ

Θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι δίδυμα,  τα δυο νεοκλασικά σπίτια στην οδό Παιωνίου, στην πλατεία Βικτωρίας, κάτω από την Αχαρνών που είναι στριμωγμένα ανάμεσα στις μεγάλες πολυκατοικίες. Μπορεί να χτίστηκαν παράλληλα το ένα με το άλλο από το ίδιο συνεργείο και την επίβλεψη ενός αρχιτέκτονα ή πρωτομάστορα ή μπορεί να χτίστηκε πρώτα το ένα και μετά ο νοικοκύρης του άλλου να ζήτησε να ακολουθήσουν τον ρυθμό του διπλανού για να ομορφύνει διπλά ο δρόμος και σε αυτή τη γειτονιά της πόλης.

Το βέβαιο πάντως και ανεξάρτητα ποιο χτίστηκε πρώτο είναι ότι οι τεχνίτες ακολούθησαν το ρυθμό αλλά δεν έχτισαν ένα πανομοιότυπο και κατάφεραν με τα ίδια στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα νεοκλασικά κτίρια να δημιουργήσουν ένα εντελώς διαφορετικό σπίτι. Αυτό την ωραία πρακτική πήγαν να ακολουθήσουν αργότερα, από τη δεκαετία του ‘50 όσοι έχτισαν πολυκατοικίες και στην αρχή τα κατάφεραν αλλά μπροστά στη ζήτηση και την ευκολία που παρείχαν τα νέα υλικά γρήγορα την παράτησαν και γέμισαν την πόλη και κτίρια που μοιάζουν απελπιστικά μεταξύ τους και ισοπέδωσαν κάθε αισθητική.

Στον ίδιο δρόμο σίγουρα υπήρχαν και άλλα νεοκλασικά κτίρια πρέπει να ήταν μια όμορφη  γειτονιά αλλά δεν νομίζω πως ζουν και πολλοί εκεί που να την θυμούνται πως ήταν. Αυτά ισοπεδώθηκαν για να γίνουν οι πολυκατοικίες που βλέπουμε σήμερα να παρακμάζουν σε μια γειτονιά που κοντεύει να θυμίζει προάστιο μιας πόλης κομμουνιστικής χώρας. Και θα ήταν αν δεν υπήρχαν αυτά τα δυο σπίτια καθώς και μερικά άλλα που ρημάζουν στην ίδια περιοχή και θυμίζουν στους κατοίκους, στους περαστικούς αλλά και στους μετανάστες ότι βρίσκονται στην Αθήνα και όχι κάπου στην Αφρική ή την Ασία.

Τα δυο σπίτια στην Παιωνίου όμως δεν είχαν την ίδια τύχη. Το ένα οι κληρονόμοι του ή κάποιος άλλος που ενδεχομένως έγινε κύριός του, το φρόντισαν πριν αυτό αρχίσει να γερνάει να το περιποιηθούν, να το ομορφύνουν και τα ανοιχτά παράθυρά του και το φροντισμένο μπαλκόνι, φανερώνουν ότι κατοικείται. Το άλλο όμως ποιος ξέρει σε τι μπερδέματα κληρονομικά βρέθηκαν οι κληρονόμοι και το άφησαν στην τύχη του να ρημάξει και μια μέρα να γίνει, όπως το άλλο πριν από λίγες μέρες στον Κεραμεικό, ερείπιο.

Το γεγονός δεν περνά απαρατήρητο και όποιος βρεθεί στη γειτονιά μπορεί να δει το παράπονο που δημιουργεί η φθορά στην πρόσοψη του παρατημένου σπιτιού αλλά και την αγωνία του φροντισμένου μη και χάσει, από μια έντονη βροχόπτωση για παράδειγμα την συντροφιά του και βρεθεί μια μέρα δίπλα του ένα οικόπεδο γεμάτο σκουπίδια ή στην καλύτερη περίπτωση χώρος παρκαρίσματος αυτοκινήτων. Μια τέτοια περίπτωση ασφαλώς και θα είναι μια απώλεια για την γειτονιά αλλά περισσότερο θα κοστίσει στο διπλανό σπίτι που θα χάσει την συντροφιά που είχε εδώ και έναν αιώνα και θα κλονιστεί…

ΑΘΗΝΑ, 28012019. Εφημερίδα "Φιλελεύθερος", 28012018.

ΕΝΑ ΩΡΑΙΟ ΣΠΙΤΙ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΒΑΚΧΟΥ

Πέρασα για λίγο σήμερα το μεσημέρι από την Πλάκα, με σκοπό να επισκεφτώ κάποιες αυλές σπιτιών σε αυτή τη γειτονιά που θα ήταν ανοιχτές  με αφορμή την ωραία εκδήλωση Open Walk Athens που διοργάνωσαν οι atenistas κι έδωσαν την ευκαιρία στους Αθηναίους να γνωρίσουν κάποια από τα ομορφότερα σημεία της πόλης, «τον μέσα κόσμο» της παλιότερης συνοικίας που σε άλλες περιπτώσεις δεν είναι εύκολο να το κάνουν.

Δεν ακολούθησα το πρόγραμμα, πήγα σε κάνα δυο και μου άρεσε ο ενθουσιασμός των επισκεπτών και σημείωσα την έκπληξη που διαγράφονταν στα πρόσωπά τους για όσα έβλεπαν. Δεν είχα και το χρόνο εξάλλου να τους ακολουθήσω αλλά καθώς έφευγα πρόλαβα και έβγαλα λίγες φωτογραφίες που φανερώνουν την απλή ομορφιά της Πλάκας και κυρίως τον κλασσικό χαρακτήρα της και βεβαίως τη φροντίδα που δείχνουν για τα σπίτια τους ορισμένοι Αθηναίοι και με τον τρόπο τους τα κάνουν πραγματικά στολίδια της πόλης μας που κακοποιείται διαρκώς από τους βάνδαλους που φιλοεξενεί.

Ένα απ’ αυτά ήταν στην μικρή οδό Βάκχου, το οποίο δεν χρειάζεται να αφαιρέσει κανένα παράταιρο στοιχείο από δίπλα του να το καμαρώσει και μοιάζει να ζει σε πολύ προηγούμενες δεκαετίες, τότε που η αισθητική είχε άλλο ειδικό βάρος στη ζωή της πόλης και στη μικρή οδό Βάκχου το μέτρο επέβαλε η ατμόσφαιρα αυτής της πανάρχαιας γειτονιάς της Αθήνας. Επί πλέον, αυτό το πανέμορφο σπίτι φανερώνει εκτός από τη διαρκή φροντίδα που έχει από τους νοικοκυραίους του και το θάρρος τους, να το προβάλουν στη γειτονιά τους και σε ολόκληρη την γκρίζα πόλη μας.

Μπράβο τους και εύχομαι το παράδειγμά τους να ακολουθήσουν και άλλοι!

ΑΘΗΝΑ, 14052017

ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΑΜΗΛΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

Το έχουμε ξαναπεί: η Καρδίτσα είναι μια πόλη που τη θεωρώ σαν δεύτερη πατρίδα· κάθε φορά που βρίσκομαι εκεί την περπατώ, όχι πια για να την γνωρίσω πια, αλλά για να δω πάλι κάποιες λεπτομέρειες αγαπώ και που τις δίνουν εκείνο το χαρακτηριστικό χρώμα - το γήινο που απηχεί τόσο τον κάμπο αλλά και τα ριζά των βουνών και βεβαίως τ’ Άγραφα.

Είναι για μένα η Καρδίτσα απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας αυτή που βρίσκεται πιο κοντά στη γη και τούτο έχει να κάνει κυρίως με την αγροτική παραγωγή η οποία εξαρτάται από τον αγώνα που δίνει ο κάθε άνθρωπος και τη φροντίδα που δείχνει στη γη του αλλά και γιατί, τα στοιχεία που τη συνθέτουν είναι πανταχού παρόντα με κυριότερο βέβαια το χώμα ως κυρίαρχο και απαραίτητο στοιχείο για την καλλιέργεια. Όλα είναι γήινα, τολμώ να πως στην Καρδίτσα αλλά παράλληλα έχουν και κάτι που τα κάνει να στέκονται πάνω από το χώμα, να αιωρούνται θαρρείς στο ύψος του ανθρώπου και όποτε τον ξεπερνάνε είναι για να του διδάξουν το χαμένο μέτρο και γι’ αυτό δεν τον συνθλίβουν με τον όποιον όγκο τους. 

Γι’ αυτό και στην Καρδίτσα μου αρέσουν περισσότερο τα μικρά, χαμηλά σπίτια παρά οι μεγάλες, πρόχειρες για να μην πω τίποτα άλλο αυτή τη στιγμή κατασκευές για τις οποίες φυσικά και δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία γιατί έγιναν έτσι. Τα μικρά σπιτάκια λοιπόν που είναι ξαπλωμένα στα οικόπεδα της Καρδίτσας είναι αυτά που τις δίνουν το χαρακτηριστικό χρώμα και τα οποία, λόγω της φύσης των υλικών κατασκευής τους – πλίνθες και ξύλα είναι αυτά τα οποία όταν γεράσουν μπορούν να ξαναγίνουν χώμα, να σβήσουν στη γη και κανείς να μην θυμάται μετά από λίγα χρόνια που ήταν αυτά και ποιοι τα κατοικούσαν.

Είναι μεγάλη κουβέντα γι’ αυτά τα σπίτια της Καρδίτσας που η διατήρησή τους ορισμένων ως κατοικήσιμων, εμένα μου λέει πως είναι πολλοί αυτοί που τα αγαπάνε και τα συντηρούν και αφορά πιστεύω όλη την κοινωνία της Καρδίτσας και είναι πολύ όμορφο για τον επισκέπτη της πόλης να τα αναζητεί και να τα ανακαλύπτει πίσω και κάτω από τη σκιά των πολυκατοικιών που πιέζουν το κέντρο της πόλης και τις γειτονιές της καθώς και πολλά χωριά κοντά της. Τούτες τις ημέρες μάλιστα που δεν έχουν ακόμη αρχίσει να θρασεύουν τα κλαριά και οι πρασινάδες και να τα πνίξουν με τον όγκο τους, μπορούν ολόγυμνα με τα σημάδια του χρόνου στο σώμα τους να πουν ατέλειωτες ιστορίες για τα ίδια και τους νοικοκυραίους τους… 

ΚΑΡΔΙΤΣΑ, 17032017

ΟΙ ΧΕΙΜΩΝΕΣ ΛΥΓΙΖΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ…

Πόσα χρόνια μετράει στην πλάτη του ένα παλιό σπίτι; Όσοι γνωρίζουν κάτι γι’ αυτό, ενδεχομένως δε και να έχουν γνωρίσει κάποτε και τους ενοίκους του μπορούν να πουν τόσα ή στο περίπου έστω. Όσοι όμως δεν ξέρουν, θα απαντήσουν με την έκφραση «τόσους χειμώνες» και ποτέ «τόσα καλοκαίρια». Το γιατί «τόσοι χειμώνες» μπορείτε να το δείτε καθαρά στη πρόσοψη αυτού του μικρού παρατημένου σπιτιού στη άκρη της Νεράιδας (Δολόπων) και θα καταλάβετε γιατί η πορεία της φθοράς μετριέται με αυτό τον τρόπο…

ΝΕΡΑΙΔΑ (ΣΠΙΝΑΣΑ) ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ, 11122011

ΤΟ ΤΖΙΝΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Στους δρόμους της πόλης το μάτι είναι ελεύθερο να διαβάζει μέχρι το βάθος τις εικόνες που βρίσκει μπροστά του και αν έχει και προηγούμενες, τότε προχωρά και σε συγκρίσεις για όσα συνέβησαν από την προηγούμενη μέχρι τη σημερινή ματιά.

Το δύσκολο για το μάτι είναι να εισχωρήσει στα ενδότερα, ιδίως των παρατημένων σπιτιών και με όσα βλέπει στο εξωτερικό τους κάνει υποθέσεις και σκηνογραφεί αυτά που θα ήθελε να δει μέσα σε μια άδεια κάμαρα ή ένα σαλόνι με την προϋπόθεση βέβαια αυτά να είναι προσβάσιμα από τον δρόμο. Την ευκαιρία αυτή δίνουν καμιά φορά οι διαλυμένες εξώπορτες που χάσκουν προς το εσωτερικό κι από εκεί αφήνουν και λίγο φως να μπει και να φωτίσει όπως μπορεί τους κλειστούς χώρους και τα ξεχασμένα αντικείμενα που φιλοξενούν. Όπως στην οδό Αισχύλου πάλι, στου Ψυρρή, όπου χθες, καθώς πέρασα το φακό μου μέσα από τα κάγκελα της κλειστής πόρτας ενός καταστήματος που δεν ξέρω τι ήταν και μέσα στο μισοσκόταδο είδα τη ζωγραφιά μιας γυμνής γυναίκας να βγαίνει σαν τζίνι μέσα από ένα μπουκάλι και να ανεβαίνει σαν οπτασία προς την οροφή όπου οδηγεί και μια σκάλα και στο φως της ταράτσας. 

ΑΘΗΝΑ, 09022015

ΕΝΑ ΠΑΛΙΟ ΣΠΙΤΙ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Όταν φεύγουν οι νοικοκυραίοι και τα εγκαταλείπουν οι νοικάρηδες, τα σπίτια μελαγχολούν, κλείνονται στον εαυτό τους και δεν είναι λίγες οι φορές που η βαριά σιωπή τα οδηγεί στην αυτοκτονία, ήτοι την ξαφνική κατάρρευση. Αυτό φοβούνται οι διπλανοί και αφού εξαντλήσουν την αναζήτηση στο ληξιαρχείο να βρουν κάποιο κληρονόμο να αναλάβει την ευθύνη καλούν τις υπηρεσίες του Δήμου οι οποίες το περιφράζουν με τσίγκους και το απομονώνουν οριστικά από τη ζωή της γειτονιάς σαν ποτέ να μην υπήρξε.

Οι μόνες ψυχές που το επισκέπτονται, αυτό το νεκρό σημείο στην πόλη, είναι τα ποντίκια και οι γάτες και αυτές βγαίνουν απ’ εκεί μόνο να αναζητήσουν φαγητό στα σκουπίδια από τα παρακείμενα ταβερνεία γιατί εκεί κάτω, στην οδό Αισχύλου, στου Ψυρρή η τελευταία αναλαμπή της γειτονιάς ήταν οι διασκεδάσεις στην εποχή της ευμάρειας και τώρα οι Κυριακές μοιάζουν σαν κάθε ημέρα της εβδομάδας και οι νύχτες σαν σε συνοικισμό σε μακρινό προάστιο…   

ΑΘΗΝΑ, 09022015

ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΚΕΡΑΜΙΔΙ ΧΡΩΜΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

 

Για κάποιους λόγους σήμερα έμεινα όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και εγκλωβισμένος από μια υποχρέωση στο κέντρο, προς τη συνοικία του Αγίου Παύλου και μιας και δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς, είπα να συνδυάσω το τερπνόν μετά του ωφελίμου που λένε και τι άλλο από το να βγάλω μερικές φωτογραφίες θα μπορούσα να κάνω;

Έτσι λοιπόν, περιπλανήθηκα λίγο στους δρόμους γύρω από την πλατεία Βάθης και Σταθμού Λαρίσης και βεβαίως κατευθύνθηκα προς την οδό Μαιζώνος, όπου κατά τη γνώμη μου υπάρχει ένα παρατημένο σπίτι και στην πρόσοψη του οποίου αν και λίγο ξεθωριασμένο, διακρίνεται το καλύτερο κεραμιδί χρώμα που έχει βαφτεί ποτέ τοίχος στην Αθήνα. Το παρακολουθώ χρόνια, να μένει το ίδιο και να λάμπει κυριολεκτικά τα απογεύματα του Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου που οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν κάθετα πάνω του και το αναδεικνύουν με έναν εκπλητικό τρόπο, τέτοιον που αμφιβάλλω αν υπάρχουν φωτογραφικές μηχανές να το αποτυπώσουν πλην κάποιες που λειτουργούν ακόμη με φιλμ.

Τα λέω αυτά για να διασκεδάσω λιγάκι το ότι δεν θα το δείτε στη φωτογραφία στις κανονικές του αποχρώσεις αλλά και γιατί ποτέ, μα ποτέ, τις ώρες που πηγαίνω δεν μπόρεσα να βρω το σπίτι χωρίς να είναι ένα αυτοκίνητο μπροστά του παρκαρισμένο. Πέρα από αυτά όμως, σας προτείνω ένα απόγευμα να πάτε να το δείτε κι εσείς και ποιος ξέρει, μπορεί να είστε πιο τυχεροί από μένα και μπροστά στο σπίτι δεν θα υπάρχουν αυτοκίνητα.

ΑΘΗΝΑ, 15032014

Η ΛΑΜΠΑ ΠΟΥ ΕΝΟΧΛΕΙ ΤΟΝ «ΑΡΑΠΗ»

Το συνήθιζαν παλιά οι μαστόροι σαν έφτιαχναν σπίτια να σκαλίζουν σε μια πέτρα κάποια μορφή και να τη βάζουν ψηλά στα αγκωνάρια της νότιας πλευράς ή πάνω από την πόρτα η οποία έπαιζε αποτρεπτικό ρόλο για το κακό εν γένει ή εξέφραζε κάπως το status όπως θα λέγαμε σήμερα στο Facebook, του νοικοκύρη…

Ήταν μια ωραία τέχνη η οποία εξέλιπε σαν μετά τον πόλεμο τα σπίτια άρχιζαν να χτίζονται πρόχειρα να στεγάσουν τον ταλαιπωρημένο πληθυσμό της ορεινής Ελλάδας και ξεχάστηκε εντελώς σαν επικράτησε παντού το τσιμέντο και τα τούβλα. Στην περίοδο της «εξέλιξης» που ακολούθησε και διέλυσε μεταξύ των άλλων και την ομορφιά των χωριών και των σπιτιών πολλοί ήταν που αφαίρεσαν αυτά τα γλυπτά αριστουργήματα από τα πατρικά τους σπίτια τα οποία γκρέμισαν για να κάνουν εξοχικά και διατήρησαν ως διακοσμητικά συνήθως στα τζάκια και στα σαλόνια μαζί με τα σαμάρια, τα χαλκώματα, τις καρδάρες και τις κιτς γκλίτσες!!!

Σε όσα σπίτια δε παρέμειναν οι «αράπηδες» όπως έλεγαν αυτά τα ανάγλυφα τούτο σήμαινε πως οι κληρονόμοι δεν τα έβρισκαν μεταξύ τους ως προς την κατεδάφιση και το μοίρασμα της πατρικής περιουσίας και γι’ αυτό παρέμειναν όρθια και αφέθηκαν να γίνουν ερείπια. Στην κατηγορία αυτή δυστυχώς ήταν τα μεγαλύτερα και τα πιο όμορφα σπίτια που τα κατοικούσαν αρχοντικές και εύπορες οικογένειες.

Έτσι σε όλη την ορεινή Ελλάδα, από τη Ναυπακτία μέχρι τα ορεινά Τρίκαλα σε ελάχιστα σπίτια απέμειναν αυτές οι ομορφιές οι οποίες δυστυχώς τα τελευταία χρόνια σαρώθηκαν όπως και κάθε άλλη χρήσιμη πέτρα και αντικείμενο από τους ντόπιους και τους περιπλανώμενους γύφτους να πωληθούν ως παλαιά αντικείμενα.

Ένας από αυτά τα ανάγλυφα βρίσκεται εντοιχισμένο πάνω από την είσοδο ενός ερειπωμένου αρχοντικού στο Μυρόφυλλο Τρικάλων το οποίο χτίστηκε το 1883 και ενώ γλύτωσε από την μεγάλη κατολίσθηση που κατέστρεψε το χωριό το 1963 το τσάκισε ο φοβερός σεισμός της 1ης Μαίου 1967. Έτσι εγκαταλείφθηκε στην τύχη του μαζί με τον «αράπη» ο οποίος στο μεταξύ πρόλαβε να αποκτήσει συντροφιά μια καμένη λάμπα του ηλεκτρικού η οποία από την έκφρασή του καταλαβαίνουμε πως τον ενοχλεί αφάνταστα αλλά που τα χέρια να την πιάσουν και την πετάξουν μακριά;

ΜΥΡΟΦΥΛΛΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ, 12062010

ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

Είμαι αρκετά μακριά απόψε, σε ένα χωριό της Ευρυτανίας, τη Χελιδόνα* ή Λάστοβο όπως το έλεγαν παλιά όπου το μόνο παράθυρο στον έξω κόσμο είναι η τηλεόραση και απ’ αυτή μαθαίνουν οι επτά μόνιμοι κάτοικοί του τι συμβαίνει και τα κουβεντιάζουν όλη μέρα…

Εγώ εκτός από το ότι δεν δίνω καμία σημασία στην τηλεόραση, είχα άλλα πράγματα στο νου μου και αυτά προσπάθησα σήμερα το απόγευμα μετά που σταμάτησε η χαλαζόπτωση, να κάνω. Να πάω δηλαδή στον οικισμό Αλογομάντρι, τον οποίο είχα γνωρίσει τον περασμένο Ιούνιο, μέσα στο πράσινο, την ομορφιά και τα αρώματα, χωμένο στην απότομη αγκαλιά του Μεγάλου Ρέμματος, να δω πως είναι γυμνό από φύλλα μέσα στο χειμώνα. Εκεί στέκει όρθιο ακόμα ένα από τα παλαιότερα σπίτια δίπατα της Ευρυτανίας, του Βαγγέλη Γκρούμπα και παρά δίπλα του είναι το καλύβι του Τριαντάφυλλου Ζαχαρόπουλου το οποίο δυστυχώς άρχισε να καταρρέει και τίποτα δεν το γλιτώνει από την ισοπέδωση.

Εδώ χάνεται ο κόσμος θα πείτε με την οικονομία, κι εγώ αναζητώ ίχνη από άλλες εποχές στους πιο έρημους τόπους της Ελλάδας (ευτυχώς υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν τις παραξενιές μου και όχι μόνο τους υποδεικνύουν, αλλά και με υποστηρίζουν στις μετακινήσεις και στη διαμονή) και προσπαθώ να αρθρώσω ένα λόγο υπέρ αυτών των ξεχασμένων πραγμάτων που σε πολλούς μοιάζει ως επικήδειος. Έτσι είναι για όσους αυτό καταλαβαίνουν, αλλά για μένα εκτός του ότι αποτελεί επάγγελμα είναι και μια μεγάλη χαρά που πηγάζει από το απόλυτα απλό κτίσμα που συναντάω, το ανόθευτο από κάθε παρέμβαση ανθρώπου τοπίο, το γνήσιο έργο του ταπεινού τεχνίτη, αυτού που μάλιστα δεν βάζει ούτε το όνομά του σε μια πέτρα για να τον μνημονεύουν οι επόμενες γενιές.

Έτσι ένοιωσα απόψε εκεί πέρα, μέσα στην απόλυτη σιωπή και στον αέρα που κατέβαινε παγωμένος από τις χιονισμένες κορυφές της Χελιδόνας και χωρίς να νοιώθω καμιά ενοχή που δεν συμμετέχω έστω και μέσα από το δίκτυο στις διαμαρτυρίες για τα όσα έγιναν στην Αθήνα και στην επίθεση που δέχθηκε ο αγαπημένος μου Μανώλης Γλέζος. Βλέπω πως είστε τόσοι πολλοί που ανάμεσά σας σίγουρα βρίσκεται και ένας που μπορεί να με δικαιολογήσει…

(*) Η Χελιδόνα υπήρξε ένας τραγικός κατά την περίοδο του Εμφυλίου χώρος και από τα σκληρά γεγονότα της εμπνεύστηκε ο Διονύσης Χαριτόπουλος το βιβλίο του «Τα παιδιά της Χελιδόνας» το οποίο έγινε αργότερα και ταινία με τον ίδιο τίτλο. Η Μαρία Καρδαρά – Δημητριάδη επίσης που γεννήθηκε στη Χελιδόνα έχει γράψει ένα πολύ καλό βιβλίο, το «Φλουρί Κωνσταντινάτο» για το χωριό της και τους ανθρώπους του και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα». Δικά μου κείμενα και αναρτήσεις για τη Χελιδόνα σας υπόσχομαι πως θα διαβάσετε σύντομα στο δίκτυο και στις εφημερίδες.

ΧΕΛΙΔΟΝΑ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ, 07032010