ΌΣΑ ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΙ ΑΚΟΥΜΠΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΙΟΝΙ

 

Ο χειμώνας στη φύση δεν είναι παύση, αλλά δοκιμασία προσαρμογής. Δεν χαρίζεται· απαιτεί οικονομία κινήσεων, ακρίβεια, γνώση του χρόνου. Όσα ζουν μέσα του δεν τον πολεμούν — τον διαβάζουν. Μαθαίνουν πώς να κινούνται λιγότερο, πώς να περιμένουν περισσότερο, πώς να διακρίνουν το ουσιώδες μέσα στη στέρηση.

Η αλεπού κουλουριάζεται στο χιόνι και περιορίζει τις απώλειες. Σώμα και ουρά γίνονται ένας μικρός θερμικός κύκλος, μια μορφή μνήμης του σώματος απέναντι στο κρύο. Δεν υπάρχει εδώ άνεση, μόνο ακρίβεια. Κι όταν η ανάγκη το ζητήσει, στέκεται ακίνητη, ακούει κάτω από τη σιωπή του χιονιού, εκεί όπου η ζωή εξακολουθεί να κινείται αόρατη. Ένα άλμα αρκεί. Το χιόνι ανοίγει, όχι ως εμπόδιο αλλά ως πεδίο, όχι ως κενό αλλά ως κάλυμμα.

Ο χειμώνας θυμίζει ότι η επιβίωση δεν είναι ζήτημα δύναμης ή κυριαρχίας, αλλά σχέσης με το περιβάλλον. Είναι η ικανότητα να γνωρίζεις τα όρια του τόπου και του σώματος, να σέβεσαι τον ρυθμό των πραγμάτων, να ζεις χωρίς να εξαντλείς.

Ίσως γι’ αυτό ο χειμώνας έχει τόση σιωπή. Όχι επειδή λείπει η ζωή, αλλά επειδή μιλά χαμηλά. Και μόνο όποιος μαθαίνει να ακούει μπορεί να την ακολουθήσει.

Κι έτσι, ακουμπώντας το χιόνι, μαθαίνεται ένας άλλος τρόπος να είσαι ζωντανός.

 📷 Photo by Jim Peaco / NPS - U.S. Department of the Interior

ΑΘΗΝΑ, 17122025 

ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΑΛΜΑ ΜΙΑΣ ΑΛΕΠΟΥΣ ΣΤΟ ΧΙΟΝΙ

 

Οι στιγμές που ζηλεύω για κάτι που ζει και απολαμβάνει κάποιος και θα ήθελα (για καλό εννοείται) να είμαι στη θέση του είναι αρκετές και ανάλογα τις προσπερνώ. Είναι όμως κάποιες που δεν ξεχνώ, τις σημειώνω και εύχομαι να έρθει μια στιγμή να τις ζήσω, αν προλάβω. Είναι όμως και κάποιες άλλες που πολύ θολά έρχονται στη μνήμη μου και σαν όνειρα μου θυμίζουν κάτι που έχω δει πολύ παλιά ή κι αν δεν ήμουν μάρτυρας μπροστά σε αυτό το γεγονός, να το έχω ακούσει από άλλους και να το εντάξω με κάποιες τροποποιήσεις βέβαια, στην προσωπική μου μυθολογία.

Κάπως έτσι ένοιωσα σήμερα που είδα μια πολύ ωραία σειρά φωτογραφιών του John Winnie Jr. τραβηγμένες αυτές τις ημέρες στο χιονισμένο Yellowstone Park που έδειχναν μια κόκκινη αλεπού να κάνει ένα υπέροχο τόξο στον αέρα και μετά να κάνει μια βουτιά με τη μύτη της μέσα στο χιόνι για να αρπάξει ένα τρωκτικό (Meadow voles ή Gophers τα αναφέρει και είναι ιθαγενή της Αμερικής και του Καναδά). Δεν έχει, φαντάζομαι για λόγους ευπρέπειας και κανονισμών στο Fb το αποτέλεσμα της βουτιάς στο στόμα της αλεπούς αλλά σημειώνει πως το είδε σε φωτογραφίες άλλων επισκεπτών του πάρκου.

Ούτε εγώ θα ήθελα να δω τώρα το αποτέλεσμα – το έχω δει στα παιδικά μου χρόνια με θύματα αλεπούδων κότες, ποντίκια, φίδια, άλλα πουλιά-  αλλά δεν μπορώ να μην πω πόσο θα ήμουν ευχαριστημένος να έβλεπα μια αλεπού να κάνει αυτό το πήδημα ή έστω να περπατάει σε ένα χιονισμένο λιβάδι. Μου έλειψε φέτος το χιόνι και η μυρωδιά του στο χωράφι, το περπάτημα στις εξοχές του χωριού μου, το αγνάντεμα στα βουνά και σαν βλέπω τέτοιες εικόνες από άλλα μέρη, παρασύρομαι σε ονειροπολήσεις και αναδρομές…

ΑΘΗΝΑ, 11032025

Ο ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

 

Δεν μπορούσα να μη σταθώ μπροστά σε αυτή την απίστευτη φωτογραφία που δείχνει τα πρώτα χιόνια στο βουνό Παππούς (Grandfather Mountains) της Βόρειας Καρολίνα που δημοσίευσε η ιστοσελίδα North Carolina News. Τέτοια σκάλα χρωμάτων που να δένουν τόσο αρμονικά δεν έχω ξαναδεί και υποπτεύομαι, όπως και άλλοι που σχολίασαν πως είναι προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης. Μπορεί, και η περίπτωση μας βοηθάει να αναλογιστούμε ένα μέλλον όπου τα πάντα θα περνάνε μέσα απ’ αυτό το πράγμα που απλώνεται στη ζωή μας. Εμάς τους τρανότερους λίγο θα μας επηρεάσει και φαντάζομαι οι νεότερες γενιές θα εξοικειωθούν με αυτή και θα ζουν όπως οι άνθρωποι στα έργα του Άλντους Χάξλει.

Φυσικά το φθινόπωρο και ο χειμώνας θα συνεχίσουν να έχουν τα ίδια χρώματα που είχαν πάντα αλλά τα φίλτρα που θα φοράνε στο μυαλό τους οι άνθρωποι θα τον δείχνουν όπως θέλουν οι άρχοντες της εποχής. Δεν θα είμαστε εκεί και δεν θα έχουμε όπως ο «άγριος» του Χάξλει να τους πούμε τι χρώματα έχει πραγματικά ο χειμώνας και το γεύση έχουν τα κάστανα στο δάσος και πως μυρίζουν τα πεσμένα φύλλα. Φοβάμαι δε πως δεν θα υπάρχουν και βιβλία και περιοδικά να τα δούνε, κι αν υπάρχουν θα είναι κλειδωμένα στα γραφεία των Διευθυντών. Δεν μπορώ να σκεφτώ μια τέτοια εποχή, με απελπίζει και δεν θέλω να προσθέσω στις τρέχουσες ανησυχίες μια ακόμη που αφορά το μέλλον.

Πέρα απ’ αυτά, ενδιαφέρον έχει ο διάλογος που αναπτύχθηκε με τα περισσότερα σχόλια να αφορούν την κατάσταση των κατοίκων αυτής της περιοχής, Βόρεια Καρολίνα και Τενεσί που επλήγησαν την προπερασμένη εβδομάδα από την φοβερή κακοκαιρία που άκουε στο όνομα Έλενα και άφησε άστεγους και με διαλυμένα δίκτυα χιλιάδες ανθρώπους στην λεγόμενη «Ζώνη της Σκουριάς» των ΗΠΑ. Τα επτά στα δέκα σχόλια ήταν ευχές για την ασφάλεια αυτών των ανθρώπων και την αποκατάσταση της κανονικότητας στη ζωή τους. 

ΑΘΗΝΑ, 21102024

ΤΟ ΧΙΟΝΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ

 

Δεν λέει να κάνει πίσω φέτος ο χειμώνας. Κάνει δυναμική την εμφάνισή του ακόμα και στις πόλεις και σε μέρη που σπάνια επισκέπτονταν, αναστατώνει τον κόσμο, φεύγει αφήνοντας πίσω πικρές εμπειρίες και απορίες, επιστρέφει και ξεκινάνε πάλι τα ίδια πράγματα. Ο φόβος των κλειστών δρόμων, της διακοπής της ηλεκτροδότησης, της έλλειψης και η ακρίβεια αγαθών και η ισχνή δυνατότητα θέρμανσης κυριαρχεί παντού και οι προβλέψεις της μετεωρολογικής υπηρεσίας έγιναν απαραίτητες αναγνώσεις πριν ξεκινήσει η μέρα.

Επόμενο είναι αφού ο πολύς κόσμος έχει ξεχάσει τι είναι πραγματικά και πως αντιμετωπίζεται ο χειμώνας (όπως όλες οι εποχές)και η εντύπωση που έχει επικρατήσει γι’ αυτόν είναι ότι εκδηλώνεται μόνο στα ψηλά βουνά και σε χώρες του βορά και στα χειμερινά αθλήματα και διασκέδαση. Χιονίζει και στην Αττική καμιά φορά αλλά αυτό ξεχνιόνταν σύντομα γιατί η ζωή εκεί τρέχει με άλλους ρυθμούς και σπάνια στέκεται σε τέτοια γεγονότα, όποιες και αν είναι οι συνέπειες σε ανθρώπινα θύματα και υποδομές.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στα βουνά και στα ορεινά μέρη όπου ακόμα και τις πιο στεγνές χρονιές ο χειμώνας δεν ξεχνά να σκεπάσει, έστω και λίγες ημέρες την πλάση με χιόνι. Ανάλογα δε με τις χιονοπτώσεις, προεξοφλείται και η απόδοση των καλλιεργειών και της φύσης ολόκληρης αφού το χιόνι είναι εκείνο το στοιχείο που ενισχύει την ροή των νερών, εμπλουτίζει τον υδροφόρο ορίζοντα της γης και δημιουργεί αποθέματα ικανά για να τροφοδοτούν τις πηγές μέχρι αργά το καλοκαίρι. Οι έμπειροι αγρότες το γνωρίζουν πολύ καλά αυτό και προεξοφλούν την ικανοποίηση για τους κόπους τους με μια καλή παραγωγή.

Δεν είναι όμως μόνο ο εμπλουτισμός των υδάτινων αποθεμάτων που προσφέρει το χιόνι. Αυτό λειτουργεί κυρίως ως ένα πέπλο πάνω στη γη (σεντόνι το θέλουν οι πιο ρομαντικοί) το οποίο δεν επιτρέπει να παγώσει πολύ βαθιά στο χώμα. Σαν μονωτικό το κρατά σε μια θερμοκρασία που δεν είναι καταστρέφει τον μικρόκοσμο που το κρατάει ζωντανό και συνεχίζει να δρα καταλυτικά ως προς την αποσύνθεση των οργανικών υλών μετατρέποντάς τες σε ωφέλιμες συνθέσεις για την ανάπτυξη των φυτών. Κάτω από το χιόνι σαπίζουν τα ξερά χόρτα, διαλύονται τα φύλλα και λιώνουν τα κλαδιά που έριξε ο αέρας. Στην περίπτωση, μέγιστη είναι η συμβολή του πάγου που θρυμματίζει όλη αυτή την ύλη και λειτουργεί ως ένα αόρατο αλέτρι καθώς με την διαστολή εισχωρεί στο χώμα κι έτσι μπορούν να βρουν την θέση να φωλιάσουν οι σπόροι να βλαστήσουν την άνοιξη. 

Η διαφορά στο πως βλέπει η πόλη και την ύπαιθρο τον χειμώνα και το χιόνι είναι στο τι θα απογίνει αυτό αφού πέσει στη γη. Στο ύπαιθρο, όσο όγκο και ύψος έχει ακολουθεί αυτό που υπαγορεύει η φύση αλλά στη πόλη και στα σημεία που οι παρεμβάσεις του ανθρώπου είναι κυρίαρχες, αυτό χάνει το δρόμο του. Έτσι γίνεται εμπόδιο στους δρόμους που πρέπει να απομακρυνθεί αλλά δεν υπάρχει χώρος που να μπει μέχρι να λιώσει. Έτσι καταντάει σωρός που βρωμίζει και έτσι γίνεται πιο απωθητικό στην όψη. Λερώνει και χάνει την αγνότητα που έχει σαν σκεπάζει την ύπαιθρο. Αν τύχει και βρέξει τότε τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, γίνεται ένας σκούρος πολτός που τρέχει στους δρόμους και αν τύχει και παγώσει και δυσκολεύονται άνθρωποι και οχήματα βεβαίως να κινηθούν άνετα.

Αυτή είναι η εμφανής διαφορά στο χιόνι ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο, η βαθύτερη έχει χαθεί λόγω της απόστασης που έχει πάρει ο πολύς κόσμος από την φύση και τις εκφράσεις της. Απόσταση που κάνουν μεγαλύτερη οι λογής – λογής εκτιμήσεις των συνεπειών οποιασδήποτε έντονης εκδήλωσης των φαινομένων της φύσης. Ο φόβος που παράγεται από την αδεξιότητα του Κράτους στην αντιμετώπιση τέτοιων γεγονότων αλλά και από τον λόγο των μέσων ενημέρωσης, απαξιώνει την σωστή αντιμετώπιση των πραγμάτων, ενισχύει την εντύπωση αδυναμίας των ατόμων και αθροιζόμενος  τελικά στην κοινωνία δημιουργεί τετελεσμένα που θέλουν τη φύση επικίνδυνη και κατά συνέπεια, την περαιτέρω απομάκρυνση απ’ αυτή. Στην περίπτωση, μόνο η Φύση δεν φταίει…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01042022

Η ΧΑΜΕΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

 

Η συνέχεια μιας ομάδας ανθρώπων, από την πρώιμη ιστορία μέχρι την στιγμή που δημιουργήθηκε η οικογένεια, η πατριά (φατριά), η κοινότητα και η κοινωνία αργότερα στηρίζονταν πάνω στην εμπειρία που αποκτούσε κάθε γενιά και ο τρόπος που την παρέδιδε στην επόμενη – αθροιζόμενη δε αυτή έφτασε ως τις ημέρες και καλείται πολιτισμός, τους καρπούς του οποίοι γεύονται, υποτίθεται και απολαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι.

Στην εξέλιξη του πολιτισμού, αναμφίβολα έπαιξαν σημαντικό ρόλο ορισμένα άτομα που χάρη στην παρατηρητικότητά τους, την έμπνευση και το ανήσυχο πνεύμα έκαναν κάποια βήματα παραπάνω από τους άλλους. Έτσι περπάτησε η ανθρωπότητα και σιγά – σιγά εξελίχθηκαν οι κοινότητες, τα βασίλεια, οι πόλεις, οι πολιτείες και φτάσαμε στα κράτη. Στην πορεία αυτή, ιδιαίτερο ρόλο είχαν οι πιο δημιουργικοί, στα έργα και στο πνεύμα και οι οποίοι σε διαδοχικές φάσεις και διάφορους τρόπους, απέκτησαν εξουσία πράγμα που δεν το έβλεπαν όλοι με καλό μάτι αλλά στο τέλος συμφώνησαν σε ένα σχεδόν αποδεκτό τρόπο άσκησής της, με την ελπίδα ότι  αυτή δεν θα ασκείται σε βάρος και υπό κρίση του κοινωνικού συνόλου για την ανεπάρκεια και όποιες ατασθαλίες προκύψουν.

Να έρθουμε στην επικαιρότητα, αυτοί που έχουν την ευθύνη για τον τρόπο της αντιμετώπισης του χειμερινού καιρικού φαινομένου που τόσο χαριτωμένα ονόμασαν «Ελπίδα» και οι οποίοι μάλιστα πληρώνονται από το δημόσιο ταμείο, έπρεπε να έχουν ετοιμαστεί με τρόπο τέτοιο που κανένας πολίτης, σε οποιοδήποτε  σημείο της χώρας να μην νιώσει ανασφαλής ή κινδυνεύσει από τις επιπτώσεις. Τα μέσα που τους διέθετε ο πολιτισμός (μετεωρολογικές προβλέψεις, ειδικά μηχανήματα, ψηφιακή διακυβέρνηση και πληρωφόρηση, Μέσα Ενημέρωσης, σιτιζόμενες από το Κράτος ομάδες  «ευαίσθητων» πολιτών και πλείστα άλλα πληρωμένα από το κράτος συστήματα) ήταν επαρκή.

Τίποτα ή μάλλον ελάχιστα απ’ αυτά λειτούργησαν όπως πρέπει και θέμα έχει προκαλέσει δημόσια αγανάκτηση η οποία εκφράζεται και εκτονώνεται μόνο στα κοινωνικά δίκτυα. Έτσι έγινε και με τις πυρκαγιές το περασμένο καλοκαίρι, έτσι έγινε και με τις πλημμύρες. Τα κακά φαινόμενα, αποδόθηκαν στην αμφισβητούμενη κλιματική αλλαγή και όλοι, διαμαρτυρόμενοι και υπεύθυνοι ησύχασαν. Οι εξάρσεις αυτές του κλίματος, παρά τις παρατηρήσεις των ειδικών επιστημόνων ότι στους αιώνες που προηγήθηκαν πάντα κάτι απρόοπτο συνέβαινε, έγιναν το άλλοθι για την ανικανότητα των υπευθύνων –για τη ζωή μας, την περιουσία μας και τη συνέχειά μας. Ένα άλλοθι που τείνει να γίνει ακράδαντο καθώς γύρω από στην «κλιματική αλλαγή» τρέχει και όλο το χρήμα του πλανήτη. Έτσι εύκολα μπορούν να δοθούν κάποιες αποζημιώσεις για να μην ξεσηκωθεί ο κόσμος, να κλείσουν στόματα, να πληρωθούν ομάδες προπαγανδιστών ενώ σχεδιάζονται έργα που υποτίθεται θα αποτρέψουν μια επόμενη καταστροφή και θα κοστίζουν πολλαπλάσια.

Όλα κοστίζουν και όλα πληρώνονται από κοινού. Εκείνο που θα κόστιζε λιγότερο σε χρήμα και πολύ περισσότερο σε προθέσεις, είναι η προσπάθεια να μάθει ο κόσμος από την αρχή πως είναι να ζει αρμονικά και να φοβάται την φύση όταν πρέπει. Να ξέρει δηλαδή, μια και χάθηκε η πολύτιμη εμπειρία των προηγούμενων γενεών ή να έχει εγγυήσεις από το πλήθος των ειδικών για το πώς και που θα χτίσει το σπίτι του. Πως θα πάει και θα γυρίσει στη δουλειά του ασφαλής και το ίδιο να αισθάνεται και για τα παιδιά του. Που και σε ποιόν γιατρό θα πάει και τι θα κάνει όταν αντιληφθεί ότι κινδυνεύει από κάποιο λόγο.

Για όλα αυτά και πολλά άλλα ακόμη περισσότερο, ο κόσμος έχει επιλέξει και έχει δώσει εξουσία και καλούς μισθούς σε μια σειρά ανθρώπων που κακά τα ψέματα, δεν διακρίνονται όλοι για την ακεραιότητα του χαρακτήρα τους και οι προθέσεις τους δεν είναι οι αρμόζουσες. Βρίθει η καθημερινή ειδησιογραφία από τέτοιες περιπτώσεις, σε βαθμό μάλιστα που ο ανίσχυρος πολίτης αντιλαμβάνεται πως όλοι αυτοί αποτελούν μια συντεχνία και τον απελπίζει η ιδέα πως δεν έχει ποιον να επιλέξει για να νιώθει καλύτερα. Η απελπισία τον αδρανοποιεί, του κόβει τα πόδια, του θολώνει το βλέμμα και την διάθεση.

Η «Ελπίδα» έφερε πάλι στην επικαιρότητα τον ατέλειωτο διάλογο για τις ευθύνες του κράτους και τον τρόπο που διαχειρίζεται  τις όποιες κρίσεις και η κριτική είναι απογοητευτική. Σαφώς και υπάρχουν και εξαιρέσεις αλλά απ’ αυτή την περίπτωση ας κρατήσουμε προς το παρών την προσωπική ευθύνη η οποία πιστεύω πως θα μας οδηγήσει, όταν έρθει η ώρα να επιλέξουμε και αυτούς που θέλουμε να νοιάζονται για τη ζωή μας.

Για να αποδεχτούμε όμως την προσωπική ευθύνη, πρέπει πρώτα απ’ όλα να παραδεχτούμε ότι δεν έχουμε πια καθόλου πείρα ζωής και ότι ξεχάσαμε τον τρόπο που αυτή περνούσε από την μια γενιά στην άλλη. Για τον ένα ή τον άλλο λόγο, αυτή την πολύτιμη, μοναδική αίσθηση που απέκτησε ο άνθρωπος στη διάρκεια δεκάδων αιώνων πάνω στη γη απαξιώθηκε από την στιγμή που δόθηκε να την διαχειριστούν οι λογής λίγοι και λιγοστοί της κάθε εξουσίας. Για να την ξαναβρούμε, γιατί χωρίς αυτή δεν πρόκειται ούτε να πάμε παρακάτω, ούτε και τα πράγματα να βλέπουμε καθαρά δεν απαιτείται παρά να κοιτάξουμε λίγο πίσω μας και αν το πιστέψουμε, θα μπορέσουμε θα διδαχτούμε και θα μπορέσουμε να να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το οφείλουμε στην γενιά μας και στις επόμενες που θα ακολουθήσουν γιατί αλλιώς κάποια δεν θα μπορέσει να προχωρήσει παρακάτω.  

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 25012022  

ΜΗ ΤΥΧΕΙ ΚΑΙ ΑΡΡΩΣΤΗΣΕΙΣ ΧΕΙΜΩΝΑ

 

Όταν έλεγαν οι παλιότεροι «καλό χειμώνα» εννοούσαν βέβαια να περάσει αυτός με ήπιες χιονοπτώσεις, λίγο πάγο και προπαντός, να μην προκύψει κάποιο ζήτημα υγείας στην οικογένεια ή το χωριό που να θέλει μετακίνηση ο ασθενής εκεί που υπήρχε γιατρός γιατί κάτι τέτοιο ήταν πρακτικά αδύνατο και σίγουρα ατελέσφορο. Η ταλαιπωρία θα απέβαινε μοιραία και θα κινδύνευαν και όσοι επιχειρούσαν να διαβούν τα χιονισμένα βουνά.

Σε περίπτωση όμως που κρίνονταν αναγκαίο, τότε επιστρατεύονταν  οι νεότεροι άντρες του χωριού, έφτιαχναν μια καζιάκα (ένα υποτυπώδες φορείο που το κρατούσαν τέσσερα άτομα) έβαζαν τον ασθενή και ξεκινούσαν για το κοντινότερο μεγαλοχώρι που είχε γιατρό ή την πλησιέστερη πόλη. Η πορεία μέσα στα χιόνια ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη, ειδικά ότανεπρόκειτο να διαβούν περάσματα και κορυφές καθώς εκδηλώνονταν πολλές χιονοστιβάδες και σε πολλά σημεία τα μονοπάτια ήταν κλειστά από χιόνι πολλών μέτρων.

Έπρεπε όσοι αναλάμβαναν αυτή την αποστολή να είναι έμπειροι από τα χιόνια των βουνών, να γνωρίζουν καλά τον τόπο που επρόκειτο να περπατήσουν και φυσικά να έχουν τον Θεό βοηθό τους σε αυτό το τολμηρό εγχείρημα. Τις περισσότερες φορές αυτές οι επιχειρήσεις γίνονταν αν επρόκειτο για νέο άτομο ή παιδί παρά για ηλικιωμένους που το λάδι του καντηλιού τους είχε σχεδόν τελειώσει. Το ίδιο γίνονταν και για τις γυναίκες και γι’ αυτό πολλοί τοκετοί στα χωριά εκείνα τα χρόνια κατέληγαν σε τραγωδίες καθώς οι μαμές αρκετές φορές κρίνονταν ανεπαρκείς να βοηθήσουν μια ετοιμόγεννη ή το νεογέννητο.

Οι αρρώστιες όμως και οι απώλειες μέσα στο χειμώνα τα παλιότερα χρόνια ήταν φαινόμενα που συντάραζαν τις μικρές κοινότητες αλλά καθώς οι άνθρωποι ήταν ακόμη δεμένοι με τη φύση, φύση την οποία χαρακτήριζε ο τόπος τους, αποδέχονταν μοιρολατρικά τα πράγματα και εναπόθεταν τις ελπίδες τους στις ανώτερες δυνάμεις. Όταν όμως την Άνοιξη το χωριό μετριόνταν, έπρεπε πάντα να νιώθει δυνατό για να βάλει μπροστά τον αγώνα της επιβίωσης στα χωράφια και τα κοπάδια ή την θάλασσα. Την ίδια εποχή και στα αποκλεισμένα μικρά νησιά οι περιπτώσεις ασθένειας αντιμετωπίζονταν με τον ίδιο τρόπο.

Οι συνηθισμένες αρρώστιες ήταν κρυολογήματα τα οποία αντιμετωπίζονταν με διάφορους πρακτικούς τρόπους, ροφήματα, βεντούζες, ζεστά κεραμίδια στο στήθος πράγματα τα οποία είχαν κάποιο αποτέλεσμα αλλά τυχόν επιπλοκές απέβαιναν μοιραίες για πολύ κόσμο. Μετά έρχονταν οι γρίπες, που κι αυτές αντιμετωπίζονταν με τον ίδιο τρόπο και οι ασθενείς, ανάλογα τώρα με την περιποίηση που είχαν στα σπίτια τους, άλλοι ανέρρωναν γρήγορα κι άλλους δεν τους έβρισκε η άνοιξη. Χώρια που η αναγκαστική συμβίωση πολυμελών οικογενειών σε ένα δωμάτιο με θέρμανση μετέδιδε την ασθένεια σε όλους. Το ίδιο συνέβαινε και στα σχολεία, τις παιδικές αρρώστιες τις περνούσαν όλοι οι μαθητές. 

Οι υπόλοιπες ασθένειες δεν είχαν όνομα και οι ασθενείς ταλαιπωρούνταν και έσβηναν χωρίς να ξέρουν από τι έπασχαν. Οι πρακτικοί γιατροί κάτι ήξεραν, μπορούσαν να διακρίνουν διάφορους όγκους, δερματικές ασθένειες, την προέλευση των πυρετών αλλά δεν είχαν φάρμακα να δώσουν στους ασθενείς παρά μόνο διάφορα καταπότια που τους υπαγόρευε η εμπειρία τους. Αντιθέτως, αυτοί ήταν πολύ αποτελεσματικοί στα κατάγματα καθώς η πρακτική τους αφορούσε και τα ζώα και η εμπειρία τους εκεί ήταν μοναδική.   

Τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες που φάνηκαν γιατροί σε πολλά χωριά, οι άνθρωποι ένιωσαν λιγάκι ασφαλείς και έτρεχαν σε αυτούς. Φυσικά και αυτοί οι γιατροί δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν όλες τις περιπτώσεις των ασθενειών αλλά η ιδέα και μόνο ότι σε αυτούς θα εύρισκαν μια στοιχειώδη φροντίδα, ανάπαυε τον κόσμο. Όταν δε άνοιξαν και οι δρόμοι στα ορεινά χωριά, ένιωσαν ακόμη περισσότερο ασφαλείς καθώς δεν θα ήταν πια απαραίτητο να επιστρατευτούν όλοι οι άντρες του χωριού να τους πάνε στους γιατρούς. Όλο και κάποιο αυτοκίνητο, θα τους πήγαινε ως εκεί και ανάλογα την διάγνωση που θα έκανε ο γιατρός, θα γύριζαν σπίτι τους με κάποια φάρμακα ή θα πήγαιναν σε κάποιο νοσοκομείο για πρώτη φορά ή μπορεί και την τελευταία της ζωής τους…

Οι αρρώστιες μετά τα μεροκάματα στις πόλεις ήταν και βασικές αιτίες να εγκαταλείψουν τα ορεινά χωριά οι άνθρωποι από τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες και μετά. Σε έναν κόσμο που αλλού άλλαζε ραγδαία, αυτοί δεν μπορούσαν να μένουν αποκλεισμένοι και στο έλεος του χειμώνα ειδικά οι ηλικιωμένοι. Μόλις πιάστηκαν τα παιδιά τους σε κάποια δουλειά, ξεκίνησαν να πηγαίνουν στις πόλεις για εξετάσεις πρώτα και σιγά – σιγά όταν  άρχισαν να τους εγκαταλείπουν οι δυνάμεις, για ξεχειμώνιασμα. Στα χωριά έμειναν όσοι δεν είχαν δικούς τους στην πόλη ή όσοι ένιωθαν ακόμη δυνατοί. Η γενιά όμως αυτών των δυνατών, τέλειωσε και μαζί της τέλειωσε και ζωή σε μεγάλα τμήματα της επαρχίας.

ΥΓ. Με το θέμα των γιατρών τον χειμώνα στα χωριά έχω μια προσωπική εμπειρία. Στις Απόκριες του 1964 έκοψα με μια κλαδευτήρα το δεξί πόδι μου στο γόνατο, σχεδόν στα δύο. Κρέμονταν από το νεύρο όταν με περίλαβε ο μπάρμπα Μήτσος Λουκόπουλος, πρακτικός ορθοπεδικός στα ζώα και μου το κλάπωσε με τέτοιο τρόπο που θαύμασε ο χειρούργος όταν με πήγαν μετά από δυο μέρες στη Λαμία. Είχε πολύ χιόνι θυμάμαι και με πήγαν αγκαλιά οι γονείς ως τον Πλατανιά και από εκεί με κάποιο αυτοκίνητο στη Λαμία. Στην επιστροφή μετά στο χωριό έπρεπε να το βλέπει ένας γιατρός και να κόψει όταν έπρεπε τα ράμματα. Τέτοιος υπήρχε μόνο στο διπλανό χωριό Τυμφρηστός και επειδή δεν υπήρχε δρόμος πήγαινε ο πατέρας μου με το μουλάρι να τον φέρνει και να τον πηγαίνει πάλι στο ιατρείο. Ήταν μια εμπειρία του χειμώνα στο χωριό που την θυμάμαι με σεβασμό προς όλους…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 20012022

ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ ΣΤΑ ΕΛΑΤΑ

 

Είναι άπειρες οι χιονονιφάδες όταν πέφτουν από τον ουρανό· κάθε μια σε διαφορετική αστεροειδή μορφή με έξι ακτίνες και δημιουργούνται στα ψηλότερα μέρη της ατμόσφαιρας ανάλογα με τις συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας που επικρατούν εκεί εκείνη την στιγμή. Κατά συνέπεια, κάθε μια θα έχει και διαφορετικό βάρος, πράγμα που τις ξεχωρίζει κατά την πτώση τους από τον ουρανό και τον τρόπο που στοιβάζονται στο έδαφος. 

Είναι ενδιαφέροντα στοιχεία αυτά και όσοι ασχολούνται με την παρατήρησή τους, δηλώνουν ενθουσιασμένοι ενώ είναι και ωραίο θέμα έρευνας για τους επιστήμονες φυσικούς και φωτογράφισης από παθιασμένους φωτογράφους. Οι πρώτοι μέσα από την παρατήρησή τους βγάζουν πολλά συμπεράσματα ενώ οι δεύτεροι, ενισχύουν με τις φωτογραφίες τους την εντύπωση ότι πρόκειται για τα πιο ποικίλα και τα τελειότερα σχήματα που δημιουργεί η φύση. Αυτό φαίνεται το γνωρίζουν και οι ίδιες οι χιονονιφάδες και από φιλαρέσκεια ή μάλλον από λύπη που δεν μπορούν να ζήσουν παρά ελάχιστα δευτερόλεπτα, λιώνουν. Οι άνθρωποι όμως έχουν προλάβει να αντιγράψουν τα σχήματά τους με χιονονιφάδες, από κάθε υλικό και σε κάθε μέγεθος στολίζουν το χειμώνα τους.

Όμως δεν λιώνουν αμέσως όλες οι χιονονιφάδες. Καθώς πέφτουν πυκνές στοιβάζονται στο έδαφος και δημιουργούν στρώματα χιονιού που ανάλογα την θερμοκρασία αυτά υψώνονται πολλές φορές πολλές δεκάδες εκατοστά στα χαμηλά μέρη ενώ στα βουνά μπορεί να ξεπεράσουν και το ένα μέτρο, μπορεί και τα δύο στις κορυφές. Αυτές οι μέρες της «κακοκαιρίας» που επιπόλαια λένε στα δελτία ειδήσεων είναι που όλη η πλάση σκεπάζεται με ένα λευκό σεντόνι, κατάλευκο στην ύπαιθρο ενώ στις πόλεις τις περισσότερες φορές μοιάζει λεκιασμένο από τους ρύπους ανθρώπων και τεχνολογίας. Ανάλογα δε με το ύψος του χιονιού που πέφτει κάθε φορά και τον παγετό που ακολουθεί δημιουργούνται πλείστα όσα προβλήματα στον σύγχρονο τρόπο ζωής που απαιτεί μαζικές μετακινήσεις, θέρμανση και άλλα ενώ στην ύπαιθρο, εκτός κάποιων εξαιρέσων μοιάζει σαν κάτι το αναμενόμενο και συνηθισμένο φαινόμενο του χειμώνα.

Τα παλιότερα χρόνια δε, το μόνο που απασχολούσε τους πληθυσμούς της υπαίθρου και πολύ περισσότερο τα ορεινά χωριά ήταν η επάρκεια σε προμήθειες για να βγει ο χειμώνας. Εκείνος ο κόσμος δεν έβλεπε το χιόνι σαν μέσο διασκέδασης και αναψυχής, το έβλεπε σαν μια αναγκαία πράξη στον κύκλο του χρόνου, απαραίτητη για την αναζωογόνηση της φύσης και γι’ αυτό το μόνο βάρος που ένιωθε για το χιόνι ήταν εκείνο πάνω από το σπίτι του ή το καλύβι του με τα ζωντανά κι εκεί είχε το νου του και το φτυάρι έτοιμο να ξεχιονίσει.

Ναι, μπορεί να μοιάζει ελαφρό το χιόνι, αλλά στην πραγματικότητα είναι βαρύ όσο το νερό, ειδικά όταν είναι νοτισμένο (επηρεασμένο από νότιους ανέμους) ενώ εκείνο που δημιουργείται από τους βοριάδες, πολλές φορές είναι σαν παγωμένη πούδρα. Κι αυτό όμως όταν πέσει στο έδαφος και υγρανθεί, γίνεται ασήκωτο. Γενικά σε όλες τις περιπτώσεις το χιόνι όταν ξεπεράσει τους 20 – 30 πόντους αρχίζει και γίνεται πολύ βαρύ και μπορεί όντως να ρίξει μια στέγη με αδύναμα δοκάρια. Παλιότερα οι νοικοκυραίοι που ήξεραν τις αδυναμίες που είχαν τα σπίτια τους, φρόντιζαν ανέβαιναν στις στέγες και έριχναν το χιόνι γιατί υπήρχε κίνδυνος να τους θάψει μέσα σε αυτά. Τα τελευταία χρόνια, μετά την εμφάνιση των τσίγκων και των σύγχρονων κεραμιδιών καθώς και των συστημάτων στήριξής τους ο κίνδυνος αυτός έφυγε μαζί με την γενιά που ήξερε τι θα πει αληθινός χειμώνας.

Το βάρος όμως του χιονιού δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους και τις κατασκευές τους. Αφορά όλη την πλάση και κυρίως τα δέντρα που το δέχονται αδιαμαρτύρητα στα κλαδιά τους ή το φύλλωμά τους. Τα περισσότερα  γνωρίζουν αυτόν τον κίνδυνο και φροντίζουν να απαλλαγούν από τα φύλλα τους να μην σπάσουν τα κλαδιά από το βάρος. Στην περίπτωση αυτή βλέπουμε μετά από μια βαριά χιονόπτωση σπασμένα και αυτό οφείλεται στο «κούρεμα» που κάνει το χιόνι στα πιο αδύναμα και άρρωστα κλαδιά.

 Στα αειθαλή δέντρα, όπως τα έλατα που ούτως ή άλλως βρίσκονται  σε μεγάλο υψόμετρο όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά και πρέπει το δέντρο να βρει τρόπο να σηκώσει τεράστιο βάρος και το κατορθώνει χάρη στη συνεργασία που αναπτύσσεται μεταξύ των κλαδιών του και βεβαίως χάρη στο κωνικό του σχήμα. Τα πάνω – πάνω κλαδιά είναι μικρά, γέρνουν και φορτώνουν το χιόνι στις άκρες των αμέσως αποκάτω που είναι δυνατότερα. Το ίδιο κάνουν και αυτά, το αφήνουν να κυλήσει σε αυτά που είναι από κάτω τους κι έτσι σε μια κλίμακα όσο το ύψος του ελάτου δημιουργείται μια σκάλα που ξεφορτώνει το χιόνι στο έδαφος. Εκεί μπορεί να σωρευτεί χιόνι πολλών μέτρων αλλά είναι ακίνδυνο για το έλατο όπως και στα διπλανά του που με τον ίδιο τρόπο αδειάζουν το χιόνι από πάνω τους κι έτσι σώζουν τα κλαδιά τους. Επιπλέον, ο τεράστιος όγκος χιονιού που αρχίζει να λιώνει σιγά – σιγά και αν δεν επικρατήσουν υψηλές για τον χειμώνα θερμοκρασίες ή δυνατές βροχές, λειτουργεί ως μια τεράστια δεξαμενή νερού που εμπλουτίζει το έδαφος κάτω από το ελατόδασος και το πόσο πολύτιμο είναι φαίνεται την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Τα έλατα όταν αποφάσισαν να ανέβουν να ζήσουν στα βουνά, πήραν την ευθύνη πάνω τους και έμαθαν να ζουν, να αναμετριούνται με τα χιόνια και να τα βρίσκει η άνοιξη ακέραια. Τα άλλα αειθαλή που δεν είχαν αυτή την διάθεση να μετρηθούν με το χιόνι έκατσαν στα χαμηλότερα μέρη και γι’ αυτό τα βλέπουμε όταν πλακώνει πολύ χιόνι να γίνονται κουβάρια, περισσότερο τα πεύκα και λιγότερο τα κυπαρίσσια…

Υ.Γ. Την ωραία φωτογραφία που συνδυάζει στην ίδια κλίμακα την δύναμη της φύσης με ένα σπουδαίο έργο του ανθρώπου μας παραχώρησε ο Αντώνης Τσακανίκας. Το χιονισμένο ελατόδασος στο Ανθηρό Καρδίτσας πάνω από την επίσης χιονισμένη παλιά γέφυρα, επονομαζόμενη του Ανθηρού και την οποία μπορεί να επισκεφτεί και να γνωρίσει όποιος θέλει καθώς το καλοκαίρι που πέρασε οι φίλοι Καρδιτσιώτες φρόντισαν το μονοπάτι    

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 18012022

https://www.nextdeal.gr/epikairotita/politismos/124985/arariskontas-ilias-provopoylos-varos-toy-hionioy-sta-elata

ΤΟΥ ΑΪ – ΓΙΩΡΓΗ ΜΕ ΧΙΟΝΙ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΗ ΠΑΤΡΙΔΑ

Τον γιορτάσαμε τον Αϊ – Γιώργη σήμερα πένθιμα και σιωπηλά στην αυλή μας, στη μικρή πατρίδα. Μια πρωινή επίσκεψη στο νεκροταφείο για το καντήλι του πατέρα που όσο υπήρχε και έδινε το πρόσταγμα της ημέρας εξελίχθηκε σε έναν  περίπατο στα νότια χωράφια του χωριού, στου μακαρίτη Ηλία Κεραμίδα στα σύνορα με την Μεσαία Κάψη. Εκεί σε ένα έδαφος όπου χωνεύεται η ιστορία ενός χωριού που θάφτηκε σε άγνωστο χρόνο από ένα βούλιαγμα που αρχίζει από τον λόφο του Αγίου Παντελεήμονα διαπιστώνεται  ότι η πάλη των ήμερων δέντρων με το δάσος είναι προδιαγεγραμμένη με την ήττα των πρώτων.

Στη στροφή του χωματόδρομου προς την Αγία Παρασκευή, με περίμενε η εικόνα της ημέρας: Τα μελίσσια κάποιου συγχωριανού, αναπτυγμένα κάτω από τις ανθισμένες κουτσουπιές και στον ορίζοντα της ελατοσκεπούς κορυφής στο Πικροβούνι, το χιόνι που ξεφόρτωσε ο Απρίλης στο δάσος.

-      - Του χρόνου η τρανή του Αϊ – Γιώργη ημέρα θα πέφτει στις 5 του Μάη….

ΤΟ ΧΙΟΝΙ ΠΕΦΤΕΙ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ME ΤΟ ΙΔΙΟ ΒΑΡΟΣ

Όλοι τούτες τις μέρες καλλιεργούμε μια ελπίδα: η νέα χρονιά που αρχίσαμε ήδη να διανύουμε  να είναι η καλύτερη και αν μπορεί να είναι τέτοια που να μας κάνει να ξεχάσουμε όλες τις άλλες που πέρασαν και να σβήσει ότι κακό και άσχημο είχαν σωρεύσει άλλοι καιροί πάνω στην ψυχή μας και να αλαφρώσει τις καρδιές όλου του κόσμου.

Στην ουσία όλοι ελπίζουμε σε κάποιο μικρό ή μεγάλο θαύμα, πράγμα που δεν αποκλείεται να συμβεί καθώς πάνω σ’ αυτά έχουν θεμελιωθεί όχι μόνο πορείες ανθρώπων αλλά ολόκληρων ομάδων και κοινωνιών ακόμη ενώ θρησκείες και κοσμοθεωρίες με αυτά καλλιέργησαν την πίστη και κράτησαν κοντά τους πλήθη αμέτρητα ανθρώπων σε κάθε γωνιά της γης. Βάσει αυτών των θαυμάτων τα οποία όσο πιο παλιά και δυσερμήνευτα είναι τόσο περισσότερο συγκινούν τους οπαδούς τους διατηρείται ακόμη η ισχύ τους αλλά κατά καιρούς προβάλλονται και καινούργια γιατί η κάθε εποχή θέλει να έχει και τα δικά της.

Ο άνθρωπος όμως, ο κάθε άνθρωπος όπου στη γη ελπίζει στο δικό του προσωπικό θαύμα από το οποίο θα του συμβεί κάποια στιγμή μέσα στο χρόνο και θα του αλλάξει διαπαντός την πορεία του στη ζωή. Όλοι το περιμένουν αυτό αλλά η Πρωτοχρονιά είναι μια σημαδιακή μέρα και λένε πως είναι πιο εύκολο να συμβεί από τις άλλες μέρες του χρόνου.

Έτσι ως θαύμα αντιμετωπίζεται το χιόνι, καθότι στο δυτικό ημισφαίριο έχουμε χειμώνα και ένα πρωί ξημερώνει με την πλάση γύρω τους κατάλευκη. Σαφώς και πρόκειται για ένα θαύμα της φύσης το χιόνι μέσω του οποίου καταφέρνει και μοιράζει το απαραίτητο για τη ζωή νερό παντού και επί πλέον λειτουργεί ως ένα προστατευτικό κάλλυμα που προστατεύει  τα πράγματα από τον πάγο και υποχρεώνει ένα μεγάλο μέρος των πλασμάτων να πέσουν σε χειμέρια νάρκη ή να μειώσουν τις δραστηριότητές τους έτσι ώστε να μην τις σπαταλήσουν τις δυνάμεις τους σε μια άγονη φαινομενικά εποχή όπως ο χειμώνας και να τις διαθέσουν την άνοιξη σε ένα νέο κύκλο ζωής.

Έτσι γίνεται κάθε χρόνο και πολλές φορές όταν οι χιονοπτώσεις είναι λίγες, ο κόσμος ξέρει πως εκείνη τη χρονιά θα λείψουν τα νερά και θα έχουν οι καλλιέργειες, τα δάση θα είναι πιο εύφλεκτα, θα διψάσουν ζώα και άνθρωποι ενώ δεν αποκλείεται να στεγνώσουν πηγές και ποτάμια ενώ τελευταία ακούγεται πως λιώνουν και οι πάγοι των πόλων της Γης.

Πέραν όμως αυτών δημιουργεί ένα άλλο θαύμα που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο καθώς έχει να κάνει με την εικαστική παρέμβασή του στην φύση. Ένα λευκό πέπλο σκεπάζει τα πάντα και σβήνει ότι δεν αρέσει στο μάτι του ανθρώπου ή προκαλεί δυσαρμονία στο περιβάλλον, ειδικά όταν αυτή προέρχεται από πρόχειρα έργα των ανθρώπων. Το χιόνι τα σκεπάζει όλα όμορφα και ανάλογα το υψόμετρο και την ένταση των χιονοπτώσεων σβήνει τις ανορθογραφίες, αμβλύνει τις αντιθέσεις, απαλύνει όσο τραχύ κι αν είναι το ανάγλυφο της γης, είτε πρόκειται για βουνό ή κάμπο, ή και νησί καμιά φορά

Το πιο σημαντικό στην περίπτωση είναι ότι το χιόνι πέφτοντας καλύπτει στο ίδιο ύψος κάθε έμψυχο ή άψυχο στοιχείο του κόσμου και με τον τρόπο του υπενθυμίζει ότι του αρέσει να μοιράζονται όλα τα πράγματα το ίδιο βάρος κι έτσι κανείς δεν έχει λόγο να δυσανασχετήσει και να διαμαρτυρηθεί γιατί σηκώνει περισσότερο. Κάτω από το χιόνι αισθάνονται όλοι ίσοι και τις διαφορές θα ανακαλύψουν όταν φύγει κάποια νύχτα όπως ήρθε αθόρυβα…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στη φωτογραφία οι μορφές δυο Ρουμελιωτών που σκάλισε πριν από πολλά χρόνια, τον έναν σε άσπρη και τον άλλον σε μαύρη πέτρα, ο αυτοδίδακτος καλλιτέχνης Μήλιος (Αιμίλιος) Δεδούσης  από την Μεγάλη Κάψη Φθιώτιδας. Όταν τους βλέπουμε με τα ίδια λευκά φεσάκια στην αυλή του σπιτιού του πιστεύουμε πως κατεβαίνει τη νύχτα από τον ουρανό και τους στρώνει ομοιόμορφα το χιόνι για μην μαλώνουν για το καλύτερο. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ. Εφημερίδα "Φιλελεύθερος", 03012020

ΟΤΑΝ ΕΡΧΕΤΑΙ ΧΙΟΝΟΥΡΑ ΣΤ' ΑΓΡΑΦΑ

Έλαμπε σαν αυγουστιάτικο μεσημέρι, παραμονές του Φωτισμού το 2005, ο τόπος στα Καμάρια και η απροσδόκητη χειμερινή καλοκαιρία γέμιζε με καλή διάθεση την παρέα στο αυτοκίνητο που είχε προορισμό το χωριό Άγραφα. Άστραφταν γύρω μας όλες οι κορυφές καθώς ήταν σκεπασμένες με παγωμένο χιόνι και στράβωναν τα μάτια που τολμούσαν να τις αντικρίσουν χωρίς μαύρα γυαλιά. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην καρδιά του χειμώνα να ξημερώνει μια τέτοια ηλιόλουστη ημέρα στα Άγραφα, αλλά ποτέ δεν είναι βέβαιο ότι θα την ακολουθήσει άλλη μια ίδια και το γεγονός ερμηνεύεται ως ένα παιχνίδι του καιρού ο οποίος πάντως ποτέ δεν ξεχνά να προειδοποιεί. Το μοναδικό συννεφάκι όλου του ουρανού με το οποίο έπαιζε εκείνο το απόγευμα ο αέρας πάνω από την κορυφή Παπαδημήτρης, δεν ήταν καθόλου αθώο όπως αποδείχθηκε σαν ξημέρωσε η επομένη ημέρα.

- Σε μια αγκαλιά συννεφάκι ήταν κρυμμένη μια τρομακτική χιονούρα που ξέσπασε το βράδυ και η καλοκαιρία, μια μόνο ημέρα που είχε παραχωρήσει ο χειμώνας στους αετούς και τα γεράκια των Αγράφων για ξεμουδιάσουν λιγάκι τις παγωμένες φτερούγες τους… [05/01/05]

ΕΝΑΣ ΛΩΤΟΣ ΟΜΟΡΦΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΥΛΗ

Είναι τόπος που ευδοκιμούν τα περισσότερα καρποφόρα δέντρα η κεντρική Μακεδονία και το βλέπουμε όλο το χρόνο στα μανάβικα και στις λαϊκές αγορές ολόκληρης της Ελλάδας που πλημμυρίζουν από τα περίφημα κεράσια της στις αρχές του καλοκαιριού και δίνουν κατόπιν τη θέση τους στα ροδάκινα, στα μήλα, στα αχλάδια, τα ακτινίδια και ένα σωρό άλλα φρούτα που προέρχονται από εκεί. 

Οι ατέλειωτες εκτάσεις που καλλιεργούνται αυτά τα δέντρα, αποτελούν τμηματικά ή στο σύνολό τους ένα αισθητικό πανόραμα όλο τα χρόνο, ιδιαίτερα την άνοιξη όταν είναι ανθισμένα τα κλαριά και όταν χρωματίζουν τον ορίζοντα με τα φθινοπωρινά χρώματά τους που δηλώνουν ότι αυτά πέφτουν στον ύπνο του χειμώνα. Όταν δε χιονίζει, όπως συνέβη αυτές τις ημέρες, τότε το τοπίο παίρνει μια άλλη διάσταση με την γεωμετρική ανάπτυξή των κτημάτων  και φυσικά με το είδος του καθενός δέντρου δημιουργείται μια ατέλειωτη σειρά εικόνων που ικανοποιεί και τον πιο απαιτητικό θεατή και λάτρη της υπαίθρου.

Είναι δε ο χειμώνας η περίοδος που όλα τα δέντρα κοιμούνται ολόγυμνα από φύλλα και βεβαίως καρπούς καθώς, οι ποικιλίες της μηλιάς για παράδειγμα που καλλιεργούνται πλέον δεν είναι από εκείνες τις παλιές που κρατούσαν κάποιους στα κλαριά μέχρι το ξεκίνημα του νέου έτους. Κανένα δέντρο εκτός από τους λωτούς, εφ’ όσον αυτοί δεν προορίζονται για το εμπόριο και τέτοια βλέπουμε αρκετά ακόμη και αυτές τις ημέρες στους δρόμους και τις αυλές της χιονισμένης Έδεσσας να είναι μια πρόκληση για τους περαστικούς και χαρά βεβαίως για τα πουλιά που δοκιμάζονται από τον χειμώνα.

Ένα τέτοιο δέντρο γεμάτο καρπούς βρίσκεται στην αυλή ενός κτιρίου στον σιδηροδρομικό σταθμό της Έδεσσας, έναν από τους ομορφότερους σε όλη την Ελλάδα και σχετικά ζωντανό καθώς αυτός εξυπηρετεί κάποια λίγα δρομολόγια την ημέρα κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για μια πόλη που η ζωή της είναι συνδεδεμένη με αυτόν τον χώρο. Τούτο το δέντρο με τους καρπούς του ατρύγητους ακόμη υπονοεί σαφώς τον πλούτο της περιοχής, αλλά από την άλλη αφήνει το υπονοούμενο της εγκατάλειψης, που επικρατεί σε όλο τον σταθμό καθώς τα ταξίδια με το τρένο, για ένα σωρό λόγους, περιορίστηκαν σε ανησυχητικό βαθμό.  

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι ο παροπλισμός πολλών εγκαταστάσεων, όπως το κτίριο που στέγαζε μια υπηρεσία του ΟΣΕ καθώς και η εγκατάλειψη συρμών να σαπίζουν πάνω σε σκουριασμένες ράγιες. Από τον κανόνα εξαιρείται αυτοβούλως ο λωτός ο οποίος επί πολλά χρόνια συνεχίζει να καρπίζει χωρίς να περιμένει να μαζέψει κανένας πλέον τους καρπούς του και προκαλεί τα πουλιά να τους γευτούν καθώς μόνο αυτά μπορούν να πετάξουν πάνω από την κλειδωμένη αυλόπορτα της αυλής που ρημάζει μαζί με το σιωπηλό κτίριο.     

ΑΘΗΝΑ, 0801291. Εφημερίδα "Φιλελεύθερος", 08012019, σελ. 37.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΥ ΚΑΠΟΤΕ…

Ότι και να γινόταν στον κόσμο, φυσικά και δεν θα γλιτώναμε τη σημερινή εορτή του Αγίου Βαλεντίνου η οποία καθιερώθηκε στην Ελλάδα από την εποχή που άρχισε να φουσκώνει η αγορά και να απλώνεται η κατανάλωση. Τώρα μάλιστα που τη φορτωθήκαμε, δύσκολα θα την βγάλουμε από την πλάτη μας ακόμη κι αν στεγνώσει εντελώς η τσέπη μας γιατί όσο και να έχει, το θέμα όπως το κινούν τα ΜΜΕ, οι βιτρίνες και τα μαγαζιά, ακόμα μετράει...

Ανεξάρτητα απ’ αυτό όμως εγώ σχεδόν πάντα έκανα πως ξεχνούσα αυτή την εορτή αλλά όλο και κάτι γινόταν και συμμορφωνόμουν στην κατάσταση και έπραττα τα δέοντα για την ημέρα και για να πω και την αλήθεια, μου άρεσε και το θυμόμουν με ευχαρίστηση. 

Με τέτοια άθλια κατάσταση όμως που ζούμε τώρα, καθόλου δεν με ενθουσιάζει να γιορτάσω τον Άγιο Βαλεντίνο και γι’ αυτό έκανα χθες το βράδυ μια αναδρομή στα περασμένα που ποικιλοτρόπως τα πράγματα ήταν πιο ρόδινα να βρω τη χρονιά που πέρασα καλά και να τι βρήκα: Τον Φλεβάρη του 2008, επί δημαρχίας Νικήτα Κακλαμάνη που χιόνισε μάλιστα στην Αθήνα ή οποία ήταν τότε γεμάτη με πλαστικές καρδιές διαφόρων σχεδίων, χρωμάτων και εμπνεύσεων, για την μεγάλη εκδήλωση «Αθήνα, έξω καρδιά»!!!

Ήταν όπως το λέει και ο τίτλος της εκδήλωσης, η Αθήνα μια πόλη που δεν ήταν «έξω καρδιά» μόνο εκείνες τις ημέρες αλλά όλο το χρόνο, γιατί τότε ακόμα τα λεφτά για ξόδεμα υπήρχαν ή ήταν εύκολο να βρεθούν με δάνεια που τα πληρώνουμε τώρα με το πολλαπλάσιο και τα οποία έγιναν η αφορμή να έρθει η τρόϊκα και να μας βάλει το μαχαίρι στο λαιμό να εξοφλήσουμε. 

Τέλος πάντων, με αφορμή του Αγίου Βαλεντίνου και με φρέσκη την εντύπωση από τα χθεσινά γεγονότα στην Αθήνα, ας γυρίσουμε πίσω στην εποχή που ακόμα μπορούσε κάτι που έφτιαχνε ο Δήμος ή ένας ιδιώτης να μένει στη θέση του αρκετές μέρες και να μην το καταστρέφει κανένας. Εννοώ φυσικά τους «μπαχαλάκηδες» όπως άρχισαν τότε να τους αποκαλούν χαϊδευτικά ορισμένα ΜΜΕ και έκαναν μάλιστα και πλάκα με τα πρώτα μεγάλης κλίμακας σπασίματα σε τράπεζες, δημόσια κτίρια και καταστήματα στο κέντρο της πόλης.

Ήδη από τότε κάποιοι είχαν αρχίσει να φοράνε κουκούλες στις διαδηλώσεις οι οποίες δεν ξεπερνούσαν βέβαια τις μια – δυο το χρόνο αλλά πάλι όλοι έβλεπαν το γεγονός σαν μια γραφικότητα των επαναστατημένων νέων. Κανένας δεν έδωσε τότε σημασία στο αυγό του φιδιού που επωάζονταν σε κάποιους συγκεκριμένους κύκλους της κοινωνίας των νέων. 

Ήταν η εποχή ακόμη που ελάχιστα καταστήματα, εκτός από τις κεντρικές τράπεζες είχαν αρχίσει να βάζουν σιδερένιες σχάρες στην πρόσοψή τους γιατί μέχρι τότε δεν είχαν παρουσιαστεί κρούσματα εμπρησμών και λεηλασιών και φυσικά ήταν ακέραια όλα τα μάρμαρα στους δημόσιους χώρους και τα λογής καταστήματα στο κέντρο της Αθήνας παρότι τα σφυριά, τα λοστάρια και τα άλλα εργαλεία ήταν ήδη γνωστά από πολύ παλιά. 
 

Ήταν μια εποχή που χωρούσαν τέτοιες γιορτές με λαμπερές καρδούλες και ροζ κορδελάκια και μάλλον πέρασε ανεπιστρεπτί από την πόλη με την ευθύνη όλων μας. Μια εποχή που μπορούμε μόνο να την θυμηθούμε πάλι σήμερα που γιορτάζουμε, με κρύα καρδιά τον ξενόφερτο Άγιο ο οποίος με δυσκολία μπορεί να μας ξυπνήσει και τις χαμένες αισθήσεις για τον έρωτα ανάμεσά μας και φυσικά για τη ζωή και την πόλη μας...

ΑΘΗΝΑ, 14022012

ΤΟ ΦΕΤΙΝΟ ΧΙΟΝΙ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΗ ΠΑΤΡΙΔΑ Ι

Η βρύση Καμάρα στον κάτω δρόμο 

Πέντε δεκαετίες και Χριστούγεννα από το χωριό δεν θυμάμαι να έχω λείψει πάνω από τρεις ή τέσσερις φορές και σαφώς ήμουν δικαιολογημένος. Μια χρονιά ήταν σίγουρα το 1979 που υπηρετούσα την θητεία μου στο Μέγα Δέρειο στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα στον Έβρο και κάνα δυο άλλες όταν η Άρτεμη ήταν μικρή και δεν ήταν εύκολο να μετακινηθούμε χειμώνα καιρό στο Βελούχι. Όλες τις άλλες φορές ήμουν παρών και ομολογώ ότι στα παλιότερα χρόνια που ήταν οι γονείς μου πιο νέοι και το σπίτι ζωντανό έχω πιάσει και το μαχαίρι στη γιορτή που λέγονταν γουρνοχαρά…

Ήρθα κι εφέτος με το ΚΤΕΛ Καρπενησίου φοβούμενος πως στο δρόμο θα συναντήσουμε παγετώνες στο Μαρτίνο και μαμούθ μετά την Τραγάνα αλλά τίποτα απ’ όλα τα φοβιστικά που ακούμε στις ειδήσεις δεν συνέβη. Η διαδρομή ήταν μέσα σε ένα λαμπερό ήλιο και καθώς περνούσαμε βλέπαμε ότι το χιόνι είχε ήδη υποχωρήσει προς τα ψηλότερα σημεία των βουνών της Βοιωτίας και της Φθιώτιδας. Μόνο από τη Μακρακώμη και πάνω ο κάμπος ήταν κάτασπρος και τα δέντρα στα βουνά κατάφορτα από το χιόνι της χθεσινής ημέρας το οποίο όμως περιορίζονταν αισθητά καθώς το έτρωγε ο ήλιος. Το ίδιο και στα δάση γύρω από το χωριό, ελάχιστο ήταν πάνω στα δέντρα που έσταζαν σαν σε απόβροχο.

Το ύψος του χιονιού στο χωριό (υψόμετρο 750 μ.) υπολογίζω πως ήταν τριάντα πόντοι και όσο ανεβαίνουμε στο βουνό σίγουρα θα ήταν ψηλότερο και το γεγονός με ενθουσιάζει και χαίρομαι που συμβαίνει αυτό έστω και καθυστερημένα. Εννοείται ότι δεν έχω τη χαρά του εκδρομέα των εορτών και ουδόλως με επηρεάζει το πνεύμα των Χριστουγέννων που δεν το συμπαθώ πλέον καθόλου. Το χιόνι με ενθουσιάζει γιατί πέρσι ζήσαμε μια τρομερή ξηρασία και οι πηγές στέρεψαν από τον Ιούλιο και στέγνωσαν τα πάντα στη μικρή πατρίδα γιατί χιόνισε λίγο και απ’ αυτό δεν έφτασε ούτε σταγόνα στις κοιλιά της γης να τη γεμίσει νερό και να έχουν οι πηγές άφθονο και να τρέχει δυνατό στα ρέματα και στα ποτάμια και να ξεδιψάει τα χωράφια και να δροσίζει τις ρίζες των δέντρων και των χορταριών.  

Λίγο ακόμη και ο φράκτης δεν θα έχει κανένα ρόλο.

ΥΓ. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια που είχα καλομάθει με κάποιους φακούς για όλες τις δουλειές αναγκάζομαι να κάνω φωτογραφίες με ένα εκπληκτικό 50άρι (1:1,8) με τον κίνδυνο να βρεθώ σε κανένα ρέμα γιατί το θέμα να πετύχει θέλει την απόστασή του. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 23122017

ΟΤΑΝ ΧΙΟΝΙΖΕΙ ΜΙΑ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΝΥΧΤΑ

Είναι μαγικό φαινόμενο η χιονόπτωση μέσα στη νύχτα· οι χιονονιφάδες όπως  κατεβαίνουν από το στερέωμα φωτίζουν με την αμυδρή, γαλακτώδη λάμψη τους αδιακρίτως και σε κάθε σημείο του το σιωπηλό τοπίο δίδοντας μάλιστα την εντύπωση πως αυτές πέφτουν από ένα ταβάνι στον ουρανό που στηρίζεται στα ψηλότερα δέντρα του δάσους. Φωτίζουν δε τόσο ώστε  να μην χρειάζεται να κανένας φακός να βοηθήσει τα μάτια να τις δούμε να χορεύουν στον κήπο μπροστά από τα δέντρα και στιβάζονια τρυφερά η μια πάνω στην άλλη και δίπλα – δίπλα χωρίς να σπρώχνονται στρώνουν στο έδαφος το παχύ κάτασπρο χαλί του χειμώνα για να κοιμηθούν από κάτω βαθιά και να μην ακούνε τον αέρα και τις κακίες του κόσμου οι ρίζες και οι σπόροι ως την άνοιξη. Τούτος δε είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να πατάμε το χιόνι μέχρι να δημιουργηθεί η πρώτη στρώση του και να αρχίζει να στραγγίζει στο χώμα το γλυκασμό του γιατί αλλιώς θα γίνει λάσπη και ως γνωστόν, αυτή δεν ευνοεί καμιά ελπίδα και υπονομεύει την κυοφορία της νέας εποχής.

ΥΓ. Η φωτογραφία με μια Cannon G11 που δεν θα ξεχάσω ποτέ, μια αληθινά μαγική νύχτα στη λίμνη Πλαστήρα τέτοιες νύχτες πριν από έξι χρόνια. 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 22122017

ΚΑΘΕ ΤΟΠΟΣ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙ

Μεγάλωσα σε ένα τόπο που τα χιόνια έρχονταν κανονικά κάθε χειμώνα και έμαθα να ζω μαζί τους χωρίς να με εντυπωσιάζουν· κάποια εξαιρετικά φαινόμενα, όπως το ύψος τους, το μέγεθος των κρυστάλλων που κρέμονταν στις στέγες, ο πάγος που έμεινε για πολλές ημέρες στη γη, τα νερά που πέτρωναν στις σωλήνες και τα σκεύη ήταν πολύ συνηθισμένα. Τα δέντρα του τόπου , έλατα, βελανιδιές, καστανιές και άλλα δασικά, καθένα δέχονταν και σκεπάζονταν από το χιόνι με τον δικό του τρόπο και το ίδιο συνέβαινε και με τα κτίρια και τις κατασκευές των ανθρώπων στο ύπαιθρο. Έμαθα πως σκεπάζει το χιόνι τα κεραμίδια, τους τσίγκους, ξεχώριζα τα σπίτια που ήταν ζωντανά κι εκείνα που ήταν παρατημένα.

Μακριά από το χωριό γνώρισα τα χιόνια τον Οκτώβριο του 1978 στο Μέγα Δέρειο, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα στον Έβρο όπου υπηρέτησα τη στρατιωτική θητεία μου και θυμάμαι πως ήταν εντελώς διαφορετικά απ’ αυτά της μικρής πατρίδας στον Τυμφρηστό. Βαριά χιόνια, κόλλαγαν στη γη και ξεχνούσαν να φύγουν. Αφιλόξενα έλεγα – είχε να κάνει και με την μοναξιά- δεν έμοιαζαν με τίποτα από αυτά που σκέπαζαν τη μικρή πατρίδα.

Κατόπιν όταν άρχισα να ταξιδεύω στην Ελλάδα, τον Φεβρουάριο του 1993 σε ένα ταξίδι στην Καλαμάτα περάσαμε από τις Βάσσες και έτσι γνώρισα και το χιόνι στην ορεινή Μεσσηνία και διαπίστωσα πως κι αυτό ήταν διαφορετικό από ότι ήξερα μέχρι τότε. Όχι ότι ήταν διαφορετικό στη σύστασή του, παντού με τα ίδια υλικά και κλιματολογικές καταστάσεις δημιουργείται αλλά εκείνο που το ξεχώριζε ήταν ο τόπος που το δέχονταν.

Και ήταν διαφορετικός ο τόπος εκεί, με πουρνάρια και άλλα χαμηλά φυτά που σγουραίνουν το σκληρό τοπίο και έμοιαζαν με το χιόνι πάνω τους σαν κοπάδι από λευκά πρόβατα στην πλαγιά ενώ στα ξέφωτα, τα ερείπια των αγροτικών εγκαταστάσεων, μαντριά, καλύβια και αλώνια, έμοιαζαν πιο όμορφα με τα λίγα εκατοστά χιόνι που τα κάλυπτε. Το είχα ξαναδεί αυτό το τοπίο στις πλαγιές του ιερού Λυκαίου Όρους και άλλες εποχές, μου άρεσε και μέσα στο χιόνι το βρήκα πιο εκλεπτυσμένο καθώς ακύρωνε όποιες ανορθογραφίες είχαν δημιουργήσει οι άνθρωποι όσο υπήρχαν εκεί κι έτσι το κράτησα και το έχω στην καρδιά μου μαζί με τον καλυμμένο από την τέντα ναό του Επικουρίου Απόλλωνα.

ΥΓ. Οι φωτογραφίες είναι τραβημένες τον Φεβρουάριο του 1993 σε ένα ταξίδι που δεν προβλέψαμε ότι θα είχε χιόνι και έκανε επίσης φοβερό κρύο

ΑΘΗΝΑ, 26012017