ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΘΕΪΚΟΥ ΤΥΜΦΡΗΣΤΟΥ

Η κορυφή Κουμπί όπως φαίνεται από το ξάγναντο κάτω από τον Βράχο.

Σαν τάμα αναστάσιμο το είχα να ανεβούμε πασχαλιάτικα στην χαμηλή κορυφή του Τυμφρηστού που λέγεται Κουμπί αλλά δεν γινόταν, ήθελε δύναμη και καλό εξοπλισμό γιατί κρατούσε ακόμα χιόνι κι έτσι περιοριστήκαμε με τον Δημήτρη Παπαδιά σε ένα βιαστικό πέρασμα του δρόμου απολαμβάνοντας το πανόραμα του βουνού και λιγότερο του κάμπου και του ορίζοντα των βουνών της Ρούμελης και των Αγράφων γιατί η μέρα ήταν λίγο θαμπή από τη σκόνη που μας έρχεται κάθε άνοιξη από την Αφρική. 

Η κορυφή Κουμπί όπως φαίνεται από την Καμηλόβρυση πάνω από το Νεοχώρι

Για να εξηγούμαστε όμως, τι σημαίνει Τυμφρηστός και τι «Βελούχι», πρέπει να γράψω δυο λόγια γιατί κάκιστα έχει καθιερωθεί να λέγεται «Βελούχι» αυτό το εκπληκτικό βουνό το οποίο με το όνομά του εμφανίζεται στους στίχους της Ιλιάδας. Εκεί αναφέρεται πως ο ημίθεος Αχιλλέας μετά τη θυσία εκατό βοδιών που έκανε προς τους θεούς έκοψε τα μαλλιά του και τα έριξε στην πηγή του Σπερχειού οι οποίες υπάρχουν ακόμη και σήμερα στο χωριό Μαυρίλο, ευχόμενος την επιστροφή του στην πατρίδα Φθία. 

Η κορυφή Κουμπί όπως φαίνεται από το δρόμο κάτω από το Πικροβούνι

Από τότε μέχρι σήμερα, ούτε ο Σπερχειός άλλαξε πηγές ούτε και το βουνό περπάτησε παραπέρα. Στο γένος των ανθρώπων όμως συνέβησαν πολλά και τρομερά και αποτέλεσμα ήταν να αλλάξουν πολλά πράγματα και ανάμεσά τους και τα ονόματα κάποιων τόπων κατά συνθήκη ιερών για τους Έλληνες. Ανάμεσά τους λοιπόν ήταν και η αλλαγή της ονομασία του Τυμφρηστού (εκ του τύμφη που σημαίνει κάτι προς το γκρίζο εξαιτίας των πετρωμάτων του και της συννεφιάς που πολλές φορές έχει) σε Βελούχι, άγνωστο πότε και από ποιους και έρευνα προς τούτο ουδόλως ενδιαφέρει γιατί όπως προαναφέρθηκε υπάρχει η αρχαία λέξη και ούτε συζήτηση γίνεται! 

Αφορμή για το σχόλιο τούτο δόθηκε η αλλαγή της φωτογραφίας του προφίλ μου, τραβηγμένη από τον Δημήτρη Παπαδιά κάτω από τον Βράχο που με δείχνει μπροστά από την κορυφή του βουνού στην οποία διακρίνονται τα χαρακτηριστικά μιας μορφής ανθρώπου που αυτές της ημέρες με το χιόνι είναι πιο έντονα. Όντως υπάρχει αυτή η μορφή την οποία σχηματίζουν οι βράχοι και φαίνεται ακόμα όταν είναι καθαρή η ημέρα και από τη Λαμία αλλά το σπουδαίο είναι ότι όλο αυτό το σύμπλεγμα από όποιο σημείο της Δυτικής Φθιώτιδας γύρω από το βουνό και αν το δει κάποιος προκαλεί την ίδια εντύπωση.

Η κορυφή Κουμπί όπως φαίνεται από τον Αι - Λιά του Νεοχωρίου

Μια γιγαντιαία ανθρώπινη μορφή που ατενίζει το άπειρο του σύμπαντος είναι η κορυφή του και δεν αποκλείεται να είναι ο θεός Τυμφρηστός της εποχής του Αχιλλέα και των Μυρμιδόνων. Γι’ αυτό λοιπόν αν προσπαθήσουμε να φέρουμε πάλι στη γλώσσα μας το παλιό όνομα γιατί «Βελούχι» μπορεί να σημαίνει και αυτή η λέξη κάτι, αλλά από τη στιγμή που υπάρχει μια πιο παλιά και πολλά σημαίνουσα όπως ο Τυμφρηστός, τι ανάγκη την έχουμε; 

ΥΓ Η μορφή που προανέφερα δεν φαίνεται από την δυτική πλευρά του Τυμφρηστού, δηλαδή την Ευρυτανία όπου χρησιμοποιούν για το βουνό κυρίως τη λέξη «Βελούχι» την οποία μάλιστα βάζουν ως σήμα σε ξενοδοχεία, προϊόντα, ακόμα και υπηρεσίες ενώ το αντίθετο συμβαίνει με την περιοχή όλης της Φθιώτιδας… 

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 19042009

ΗΡΘΑΝ ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΠΕΛΑΡΓΟΙ ΣΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ!

Για μας στη Φθιώτιδα, από την Ανθήλη και μέχρι τις Ράχες Τυμφρηστού η Άνοιξη ανεβαίνει και από τις δυο πλευρές του Σπερχειού σιγά – σιγά και ως το Πάσχα φουντώνει ο Τόπος και μέχρι τον Ιούνιο φτάνει και στην κορυφή του Τυμφρηστού.  Έτσι γίνεται πάντα και το χαιρόμαστε διπλά όταν βλέπουμε πως αυτή την ανάσταση του Τόπου προαναγγέλλουν οι πελαργοί μας που έρχονται κάθε χρόνο στις ίδιες φωλιές και όπως παρατηρούν πολλοί, οι πληθυσμοί τους αυξάνονται και τούτο έχει να κάνει με πολλά πράγματα…

Δεν θα μιλήσουμε όμως γι’ αυτά απόψε γιατί πρέπει να μοιραστούμε τη χαρά της πρώτης εμφάνισής τους στο Καστρί και όπως λέει ο φίλος και συγχωριανός Γιώργος Δεδούσης ως την Κυριακή θα τους δούμε και στις κολώνες πάνω από το βεντζινάδικο του Γκίκα στο Νεοχωράκι, το δυτικότερο σημείο εγκατάστασής τους στη Δυτική Φθιώτιδα. Εκτός κι αν φέτος μας κάνουν την τιμή και έρθουν ως τον Άγιο Γεώργιο που έχουμε χρόνια να δούμε!!!

ΑΘΗΝΑ, 15032017

ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΛΑΔΑΣ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ

Είναι από τις πιο εύφορες περιοχές της Ελλάδας η κοιλάδα του Σπερχειού, ήτοι η λεκάνη του ποταμού Σπερχειού στη Δυτική Φθιώτιδα που μαζί με τις ήμερες πλαγιές των γύρω βουνών της συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο, κατάλληλο για κάθε είδους καλλιέργειες ενώ ιδανική είναι επίσης για την κτηνοτροφία και η ανάπτυξη των κορυφογραμμών, του Τυμφρηστού, της Γραμμένης Οξυάς, του Γουλινά, της Όθρυος που στεφανώνουν την περιοχή και την προφυλάσσουν από τους αέρηδες, τον βοριά κυρίως ενώ το άνοιγμά της προς τον Μαλιακό κόλπο της δίνει τη δυνατότητα της επικοινωνίας με τα πέρατα του κόσμου.

Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι σε όλες τις εποχές της ιστορίας, οι άνθρωποι της Δυτικής Φθιώτιδας, χάρη στην σύνθετη αλλά ήπια φύση, το ανάγλυφο και την γονιμότητα του εδάφους ξεχώριζαν για την προκοπή τους και συνεχίζουν και σήμερα να είναι ένα από τα πιο νοικοκυρεμένα κομμάτια της ελληνικής υπαίθρου ενώ σημαντική είναι και η παραγωγή σε διάφορα αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα καθώς και στην μεταποίηση πολλών από αυτά.

Παρά ταύτα όμως παρατηρείται μια διστακτικότητα σε σχέση με άλλες περιοχές της Ελλάδας, οι οποίες παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη δυναμική στη σύγχρονη οικονομική πραγματικότητα και τούτο είναι το ζητούμενο που απασχολεί μια σειρά ανθρώπων της περιοχής που θέλουν να δουν τον τόπο τους να παίζει ένα δυνατό ρόλο στην τοπική αλλά και στην εθνική οικονομία.

Οι άνθρωποι αυτοί αναγνωρίζουν τις δυνατότητες της περιοχής και αποτελούν ένα κύκλο που προωθεί ένα άλλο λόγο για τα πράγματα και τις ενέργειες των συντοπιτών τους που αναζητούν αυτό το νέο ρόλο της Δυτικής Φθιώτιδας με την έκθεση «Προϊόντων και δράσεων της Σπερχειού» η οποία για Τρίτη χρονιά οργανώθηκε στη Σπερχειάδα παράλληλα με το ιστορικό παζάρι της Σπερχειάδας και προκάλεσε το ενδιαφέρον τόσο των ντόπιων αλλά και των επισκεπτών που αυτές τις ημέρες πέρασαν από τη Σπερχειάδα.

Η έκθεση ήταν χωρισμένη σε τρεις ενότητες, την παραγωγή της γης, την επιχειρηματικότητα και την πολιτιστική ζωή του τόπου και φέτος έγινε σε ειδικές σκηνές από την προίκα του «Ποδηλατικού Άθλου» που όπως μας είπε ο Γιάννης Κατσίκας θα χρησιμοποιηθούν στη φετινή διοργάνωση η οποία προβλέπετε εντυπωσιακή.

Η προσπάθεια είναι ακόμη στην αρχή και απομένει ακόμη αρκετός δρόμος ώστε η «Κοιλάδα Σπερχειού» να αποτελέσει το κέντρο της προβολής των εξαιρετικών προϊόντων της Δυτικής Φθιώτιδας και μια έκθεση που θα συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των καταναλωτών αλλά και των εμπόρων που θα ενδιαφερθούν για τα προϊόντα που παράγει αυτός ο ευλογημένος τόπος. Φέτος έγινε ένα ακόμη βήμα, αρκετοί ήταν οι παραγωγοί, οι επαγγελματίες αλλά και οι καλλιτέχνες που συμμετείχαν αλλά και πολλοί εκείνοι που απουσίαζαν. Του χρόνου τέθηκε ως στόχος να είναι όλοι εκεί γιατί πράγματι, το αξίζει το τόπος και οι άνθρωποι που τον δουλεύουν. 

Φωτογραφίες: Φωτο Κλικ - Αντώνησ Βλαχογιάννης.

Περισσότερα: https://web.facebook.com/koiladasperxeiou/?pnref=story

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 28102016

ΤΑ ΞΥΛΑ ΠΟΥ ΔΩΡΙΖΟΥΝ ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ

ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟ

Ήταν μέσα στη ζωή των ανθρώπων, να πηγαίνουν μόλις τραβιόνταν τα νερά από την κοίτη των ποταμών την άνοιξη και να μαζεύουν τα ξύλα που είχαν αρπάξει από τα δάση και τα ξέβραζαν στις απλωσιές. Τα ξύλα αυτά προέρχονταν συνήθως από τις παρόχθιες  συστάδες πλατάνων που ήταν και πιο ευάλωτες στη ορμή των ποταμών αλλά δεν έλειπαν και άλλα δέντρα, όπως βελανιδιές και έλατα που έφερναν τα αφρισμένα ρέματα από ψηλότερα μέρη. Ο όγκος δε των ξύλων που κουβαλούσαν τα ποτάμια, είχαν να κάνουν με την ένταση των βροχοπτώσεων και των χιονιών που κατά γενική άποψη ήταν και περισσότερα.

Με τα χρόνια και την ανάπτυξη της ξύλευσης με αλυσοπρίονα και βεβαίως της άνεσης να πληρώνουν και οι χωριάτες τα ξύλα της χρονιάς τους στους υλοτόμους που έπαιρναν άδεια από τις κατά τόπους δασικές υπηρεσίες, η ανάγκη να μαζεύουν τα ξύλα από τα ποτάμια μειώθηκε και σε αυτό βοήθησε και η τραγική μείωση των υποζυγίων (μουλάρια και γαϊδούρια) σε όλη την Ελλάδα. Πράγματι, μάζεμα ξύλων από τα ποτάμια ή από το δάσος χωρίς υποζύγια δεν γίνονταν και οι άνθρωποι είχαν ξεμάθει να τα βάζουν στην πλάτη τους.

Έτσι, βλέποντας λίγες ημέρες μετά από το Πάσχα έναν άνθρωπο να μαζεύει ξύλα από την κοίτη του Σπερχειού λίγο έξω από το χωριό Άγιος Γεώργιος Τυμφρηστού, ξαφνιάστηκα. Δεν το περίμενα αυτό, πίστευα πως δεν το έκανε κανένας πια και βεβαίως ήμουν σίγουρος πως κανένας δεν είχε ένα γάιδαρο στο κατώι του για τέτοιες δουλειές. Τον έβλεπα από μακριά, δεν μου ήταν εύκολο να τον πλησιάσω. Ίσως να ήταν και καλύτερα έτσι γιατί θα χάλαγε η «εικόνα» που έρχονταν από παλιά και έδινε μια άλλη διάσταση στο παρόν του τόπου.

Προχωρώντας το δρόμο προς τη Λαμία ο οποίος ακολουθεί τον ποταμό ως την εκβολή του παρατήρησα πως αν και είχε ταλαιπωρήσει πολύ τα πλατάνια στις όχθες του, δεν είχε όμως κουβαλήσει μεγάλα ξύλα στην κοίτη του και τούτο οφείλεται στις δεκάδες παρεμβάσεις, τα έργα, χρήσιμα ή επιπόλαια που εμποδίζουν την πορεία του προς τη θάλασσα.  

ΕΘΝΟΣ/ΚΥΝΗΓΙ/20052015

Ο ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ

 

Η αναποδιά του καιρού θέλει (μέχρι στιγμής) τον φετεινό χειμώνα ελαφρύ και ζεστό και τούτο βάζει σε ανησυχία τον κόσμο για τη λειψυδρία που σίγουρα θα ακολουθήσει. Γι’ αυτό δεν έχει νιώσει ακόμη ο ποταμός Σπερχειός στο σώμα του τα νερά από τους χιονιάδες και πορεύεται με ότι νερά από τις βροχές στραγγίζουν στη κοίτη του αλλά τούτο δεν τον εμποδίζει να λάμπει σαν λυωμένο ασήμι τα απογεύματα  που οι ακτίνες του ήλιου γέρνουν όπως έρχονται τα νερά του παραποτάμου του Ρουστενίτη από την πλευρά της Σαράνταινας. (Η φωτογραφία από την Πτελέα, χθες το απόγευμα και κόντρα στον ήλιο...).

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 09022014

Ο ΚΑΜΠΟΣ ΤΩΝ ΠΕΛΑΡΓΩΝ

ΠΩΣ ΑΥΞΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ

Δεν είναι από τους μεγάλους ποταμούς της Ελλάδας, ο ήρεμος κατά τα φαινόμενα αλλά πολλές φορές εξαιρετικά αποκαλυπτικός για τη δύναμή του, ιστορικός Σπερχειός, ο οποίος πηγάζει από τις βορειοανατολικές πλαγιές του Τυμφρηστού και αφού διασχίσει την εύφορη κοιλάδα της Φθιώτιδας που ταυτίζεται και με το όνομά του, εκβάλει στον Μαλιακό κόλπο τις ακτές του οποίου διαρκώς  περιορίζει σε βάρος της θάλασσας.

Σε όλο το μήκος της δαδρομής του ο ποταμός είναι στη διάθεση του ανθρώπου και τα πολύτιμα νερά του οδηγούνται σε καλλιέργειες, σε βαθμό μάλιστα όταν κοντεύει να τελειώσει το καλοκαίρι σε ορισμένα σημεία να φαίνεται εντελώς στεγνός. Στο μεγαλύτερο δε μήκος της διαδρομής του ρέει μέσα στο μεγάλο πλατανόδασος, ένα από τα ωραιότερα όλων των ποταμών της Ελλάδας και πολύ σπουδαίο για την ποικιλία των ειδών που φιλοξενεί ενώ στο προς το τέλος της διαδρομής του, χάνεται κυριολεκτικά μέσα στους σε οικοσυστήματα όπου ενδυμούν παρόχθια των ποταμών και των βάλτων οικοσυστήματα.

Σε όλο το μήκος της διαδρομής του μέχρι πριν από δυο δεκαετίες,  πυκνή ήταν η παρουσία των πελαργών, πτηνών που θεωρούνται ως η κορυφή της διατροφικής αλυσίδας της ελληνικής αγροτικής υπαίθρου καθώς αυτά τρέφονται αποκλειστικά με τρωκτικά, ερπετά και αμφίβια από τα οποία και τα περισσότερα δημιουργούσαν προβλήματα στην γεωργία καθώς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συμμετείχαν στη μοιρασιά της σοδειάς με τον άνθρωπο ή δημιουργούσαν προβλήματα στην παραγωγή της.

Στο διαρκή αγώνα των ανθρώπων κατά των επιβουλέων της σοδειάς του από τα μεταπολεμικά χρόνια ήρθαν σύμμαχοι τα δεκάδες φυτοφάρμακα και εντομοντόνα ενώ τα λιπάσματα βοήθησαν αρκετά ώστε να έχει πολλαπλάσια απόδοση. Το αντίτιμο όμως ήταν η μόλυνση του εδάφους και των νερών από χημικά απόβλητα και η εξαφάνιση πολλών ειδών που αποτελούσαν την τροφή των πελαργών αλλά και πολλών άλλων αρπακτικών. Το αποτέλεσμα ήταν πλέον εμφανές και προβλημάτισε πολλούς ειδικούς τη λύση όμως έδωσε η ίδια η φύση συνεπικουρούμενη βεβαίως από την οικονομική κρίση καθώς πολλοί από τους αγρότες υποχρεώθηκαν να περιορίσουν τη χρήση των φυτοφαρμάκων, ακόμη και των λιπασμάτων ενώ δεν ήταν καθόλου λίγοι κι εκείνοι που εγκατέλειψαν τις καλλιέργειες.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν να αλαφρώσει κάπως το έδαφος από το βάρος των χημικών κατασκευασμάτων και οι πληθυσμοί κάποιων ειδών, όπως τα τρωκτικά και τα έρπετα να αρχίσουν να αυξάνονται, αύξηση την οποία ακολούθησαν και οι πληθυσμοί των θηρευτών τους με πρώτους αυτών των πελαργών που επισκέπτονται τους κάμπους και τους ποταμούς της πατρίδας μας από τον Μάρτιο και μένουν ως τα μέσα του Αυγούστου. Το φαινόμενο τούτο παρατηρήθηκε και στον Σπερχειό ποταμό, ιδιαίτερα στα χωριά που βρίσκονται στην άνω λεκάνη του, από την Μακρακώμη και πάνω, στην Δυτική Φθιώτιδα. 

Έτσι τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε το φαινόμενο να ζωντανέψουν παλιές φωλιές σε όλα τα χωριά, από το Λιανοκλάδι και πάνω, ακόμη και στο Νεοχωράκι, στους πρόποδες του Τυμφρηστού γέμισε ο ουρανός πελαργούς τους οποίους βλέπουν με ιδιαίτερη συμπάθεια οι κάτοικοι και τους παρακολουθούν από την ημέρα που έρχονται την άνοιξη μέχρι τις αρχές του Αυγούστου που επιστρέφουν να ξεχειμάσουν στους υγρότοπους της μακρινής Αφρικής. Πολλοί μάλιστα διηγούνται και ωραίες ιστορίες που δείχνουν τα ενδιαφέρον των ανθρώπων για αυτά τα πουλιά ενώ συχνά αυτά γίνονται και αντικείμενο αντιπαράθεσης όσον αφορά την παρουσία τους σε κάθε χωριό. Όπως για παράδειγμα μεταξύ του Αγίου Γεωργίου και του Νεοχωρακίου που αποτελούσε και τον κήπο για όλα τα χωριά της ανατολικής πλευράς του Τυμφρηστού και πολλά της Ευρυτανίας.

Μια από αυτές μάλιστα είναι συνδυασμένη με τον εξηλεκτρισμό της περιοχής και έχει μείνει στη μνήμη των κατοίκων του Αγίου Γεωργίου ως κορυφαίο γεγονός για την πανθομολογούμενη αφοσίωση των πελαργών στο ταίρι τους. Μέχρι τότε στο ψηλό καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου έρχονταν και φώλιαζε κάθε χρόνο ένα ζευγάρι πελαργών και πριν χτιστεί η μεγάλη εκκλησία, αυτοί φώλιαζαν στα μεγάλα πλατάνια στο ποτάμι. Γράφει ο δάσκαλος Τάκης Ευθυμίου ο οποίος ασχολείται συστηματικά με την ιστορία της περιοχής:

«Στο καμπαναριό του Άι - Γιώργη , κάθε χρόνο φώιαζε ένα ζευγάρι πελαργών.Μια χρονιά όμως, από απροσεξία, η λελεκίνα ακούμπησε τα ανοιγμένα της φτερά στα ηλεκτροφόρα σύρματα και κεραυνοβολήθηκε. Μόλις το αρσενικό την αντιλήφθηκε να πέφτει στο έδαφος, προσγειώθηκε από πάνω της με μεγάλη αγωνία. Όταν διαπίστωσε ότι είναι νεκρή, κλαψουρίζοντας από απελπισία, άνοιξε τα φτερά του και πετώντας συνειδητά, έπεσε πάνω στα ίδια θανατηφόρα σύρματα και αυτοκτόνησε, μη αντέχοντας το χαμό της συντρόφισσάς του. Αληθινή ιστορία, που μοιάζει με λυπητερό παραμύθι».

Το γεγονός αυτό ήταν οριακό για την κοινωνία των πελαργών και από τότε και πέρα, κανένα ζευγάρι δεν φώλιασε πάλι στη στέγη της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και γι’ αυτό αναπτύσσεται ο διάλογος της αντιζηλίας με το Νεοχωράκι (μόλις 3 χιλιόμετρα μακρύτερα) όπου στις κολώνες της ΔΕΗ τα τελευταία χρόνια φωλιάζουν δυο ζευγάρια πελαργών τα οποία, όπως λένε οι κάτοικοι που τα παρακολουθούν συστηματικά είναι και πολύ καρπερά. Πέρσι η μια φωλιά, αυτή που είναι απέναντι από το βενζινάδικο του Γκίκα, έβγαλε τέσσερους νεαρούς πελαργούς και η άλλη τρία. Το μυστήριο όμως είναι ότι ενώ περίμεναν αυτοί φέτος να φτιάξουν φωλιές και σε άλλες κολώνες, όπου διατηρούνται τα απαραίτητα πλαίσια που έβαλε κάποτε η ΔΕΗ,αυτοί φαίνεται προτίμησαν να πάνε αλλού να ζήσουν.

Στο χωριό Πτελέα (Πύργος) που βρίσκεται λίγο μετά την Μακρακώμη και βρίσκεται δίπλα από τον Σπερχειό πέρσι είχαν φτιάξει στις κολώνες της ΔΕΗ τις φωλιές τους δυο ζευγάρια αλλά κάπου βρέθηκε κι ένας μοναχικός πελαργός, άγνωστο αν ήταν αρσενικός ή θηλυκός,ο οποίος για πολύ καιρό προσπαθούσε να μπει ανάμεσα σε ένα άλλο ζευγάρι.Τούτο όμως δεν είναι επιτρεπτό στην κοινωνία αυτών των πουλιών και το ζευγάρι,πότε το ένα μέλος και πότε το άλλο βρίσκονταν σε διαρκή διαμάχη με τον παρείσακτο ο οποίος τελικά μια ημέρα εξαφανίστηκε κι έτσι μπόρεσαν οι άλλοι να μεγαλώσουν και να εκπαιδεύσουν ήσυχα τα τρία πελαργόπουλα που έκαναν.Για την περίπτωση αυτού του καυγά των πελαργών συζητάνε ακόμη στο χωριό οι κάτοικοι του οποίου, ήταν όλοι με το μέρος του ζευγαριού.

Εκεί όμως που η συγκέντρωση των πελαργών θυμίζει αποικία και παλιότερες εποχές που ο κάμπος ήταν γεμάτος από αυτούς είναι η στέγη της εκκλησίας στη Μακρακώμη. Πάνω από τρία ζευγάρια φτιάχνουν εκεί τις φωλιές τους ενώ άλλα προτιμούν τις κολώνες της ΔΕΗ καθιστώντας έτσι αυτή τη μικρή πόλη ως την πρωτεύουσα των πελαργών της Δυτικής Φθιώτιδας της οποία η φύση όπως δείχνουν τα πράγματα με τους πελαργούς από τότε που μειώθηκε η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων συνεχώς βελτιώνεται και το γεγονός δεν αφορά μόνο αυτά τα πολύ συμπαθητικά και χρήσιμα πουλιά αλλά όλο τον κύκλο ζωής.

ΕΘΝΟΣ "ΚΥΝΗΓΙ", 02102013

ΟΙ ΠΕΛΑΡΓΟΙ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ

Δεν είναι από τους μεγάλους ποταμούς της Ελλάδας, ο ήρεμος κατά τα φαινόμενα αλλά πολλές φορές εξαιρετικά αποκαλυπτικός για τη δύναμή του, ιστορικός Σπερχειός, ο οποίος πηγάζει από τις βορειοανατολικές πλαγιές του Τυμφρηστού και αφού διασχίσει την εύφορη κοιλάδα της Φθιώτιδας που ταυτίζεται και με το όνομά του, εκβάλει στον Μαλιακό κόλπο τις ακτές του οποίου διαρκώς  περιορίζει σε βάρος της θάλασσας.

Σε όλο το μήκος της δαδρομής του ο ποταμός είναι στη διάθεση του ανθρώπου και τα πολύτιμα νερά του οδηγούνται σε καλλιέργειες, σε βαθμό μάλιστα όταν κοντεύει να τελειώσει το καλοκαίρι σε ορισμένα σημεία να φαίνεται εντελώς στεγνός. Στο μεγαλύτερο δε μήκος της διαδρομής του ρέει μέσα στο μεγάλο πλατανόδασος, ένα από τα ωραιότερα όλων των ποταμών της Ελλάδας και πολύ σπουδαίο για την ποικιλία των ειδών που φιλοξενεί ενώ στο προς το τέλος της διαδρομής του, χάνεται κυριολεκτικά μέσα στους σε οικοσυστήματα όπου ενδυμούν παρόχθια των ποταμών και των βάλτων οικοσυστήματα.

Σε όλο το μήκος της διαδρομής του μέχρι πριν από δυο δεκαετίες,  πυκνή ήταν η παρουσία των πελαργών, πτηνών που θεωρούνται ως η κορυφή της διατροφικής αλυσίδας της ελληνικής αγροτικής υπαίθρου καθώς αυτά τρέφονται αποκλειστικά με τρωκτικά, ερπετά και αμφίβια από τα οποία και τα περισσότερα δημιουργούσαν προβλήματα στην γεωργία καθώς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συμμετείχαν στη μοιρασιά της σοδειάς με τον άνθρωπο ή δημιουργούσαν προβλήματα στην παραγωγή της.

Στο διαρκή αγώνα των ανθρώπων κατά των επιβουλέων της σοδειάς του από τα μεταπολεμικά χρόνια ήρθαν σύμμαχοι τα δεκάδες φυτοφάρμακα και εντομοντόνα ενώ τα λιπάσματα βοήθησαν αρκετά ώστε να έχει πολλαπλάσια απόδοση. Το αντίτιμο όμως ήταν η μόλυνση του εδάφους και των νερών από χημικά απόβλητα και η εξαφάνιση πολλών ειδών που αποτελούσαν την τροφή των πελαργών αλλά και πολλών άλλων αρπακτικών. Το αποτέλεσμα ήταν πλέον εμφανές και προβλημάτισε πολλούς ειδικούς τη λύση όμως έδωσε η ίδια η φύση συνεπικουρούμενη βεβαίως από την οικονομική κρίση καθώς πολλοί από τους αγρότες υποχρεώθηκαν να περιορίσουν τη χρήση των φυτοφαρμάκων, ακόμη και των λιπασμάτων ενώ δεν ήταν καθόλου λίγοι κι εκείνοι που εγκατέλειψαν τις καλλιέργειες.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν να αλαφρώσει κάπως το έδαφος από το βάρος των χημικών κατασκευασμάτων και οι πληθυσμοί κάποιων ειδών, όπως τα τρωκτικά και τα έρπετα να αρχίσουν να αυξάνονται, αύξηση την οποία ακολούθησαν και οι πληθυσμοί των θηρευτών τους με πρώτους αυτών των πελαργών που επισκέπτονται τους κάμπους και τους ποταμούς της πατρίδας μας από τον Μάρτιο και μένουν ως τα μέσα του Αυγούστου. Το φαινόμενο τούτο παρατηρήθηκε και στον Σπερχειό ποταμό, ιδιαίτερα στα χωριά που βρίσκονται στην άνω λεκάνη του, από την Μακρακώμη και πάνω, στην Δυτική Φθιώτιδα. 

Έτσι τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε το φαινόμενο να ζωντανέψουν παλιές φωλιές σε όλα τα χωριά, από το Λιανοκλάδι και πάνω, ακόμη και στο Νεοχωράκι, στους πρόποδες του Τυμφρηστού γέμισε ο ουρανός πελαργούς τους οποίους βλέπουν με ιδιαίτερη συμπάθεια οι κάτοικοι και τους παρακολουθούν από την ημέρα που έρχονται την άνοιξη μέχρι τις αρχές του Αυγούστου που επιστρέφουν να ξεχειμάσουν στους υγρότοπους της μακρινής Αφρικής. Πολλοί μάλιστα διηγούνται και ωραίες ιστορίες που δείχνουν τα ενδιαφέρον των ανθρώπων για αυτά τα πουλιά ενώ συχνά αυτά γίνονται και αντικείμενο αντιπαράθεσης όσον αφορά την παρουσία τους σε κάθε χωριό. Όπως για παράδειγμα μεταξύ του Αγίου Γεωργίου και του Νεοχωρακίου που αποτελούσε και τον κήπο για όλα τα χωριά της ανατολικής πλευράς του Τυμφρηστού και πολλά της Ευρυτανίας.

Μια από αυτές μάλιστα είναι συνδυασμένη με τον εξηλεκτρισμό της περιοχής και έχει μείνει στη μνήμη των κατοίκων του Αγίου Γεωργίου ως κορυφαίο γεγονός για την πανθομολογούμενη αφοσίωση των πελαργών στο ταίρι τους. Μέχρι τότε στο ψηλό καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου έρχονταν και φώλιαζε κάθε χρόνο ένα ζευγάρι πελαργών και πριν χτιστεί η μεγάλη εκκλησία, αυτοί φώλιαζαν στα μεγάλα πλατάνια στο ποτάμι. Γράφει ο δάσκαλος Τάκης Ευθυμίου ο οποίος ασχολείται συστηματικά με την ιστορία της περιοχής:
«Στο καμπαναριό του Άι - Γιώργη , κάθε χρόνο φώιαζε ένα ζευγάρι πελαργών.Μια χρονιά όμως, από απροσεξία, η λελεκίνα ακούμπησε τα ανοιγμένα της φτερά στα ηλεκτροφόρα σύρματα και κεραυνοβολήθηκε. Μόλις το αρσενικό την αντιλήφθηκε να πέφτει στο έδαφος, προσγειώθηκε από πάνω της με μεγάλη αγωνία. Όταν διαπίστωσε ότι είναι νεκρή, κλαψουρίζοντας από απελπισία, άνοιξε τα φτερά του και πετώντας συνειδητά, έπεσε πάνω στα ίδια θανατηφόρα σύρματα και αυτοκτόνησε, μη αντέχοντας το χαμό της συντρόφισσάς του. Αληθινή ιστορία, που μοιάζει με λυπητερό παραμύθι».

Το γεγονός αυτό ήταν οριακό για την κοινωνία των πελαργών και από τότε και πέρα, κανένα ζευγάρι δεν φώλιασε πάλι στη στέγη της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και γι’ αυτό αναπτύσσεται ο διάλογος της αντιζηλίας με το Νεοχωράκι (μόλις 3 χιλιόμετρα μακρύτερα) όπου στις κολώνες της ΔΕΗ τα τελευταία χρόνια φωλιάζουν δυο ζευγάρια πελαργών τα οποία, όπως λένε οι κάτοικοι που τα παρακολουθούν συστηματικά είναι και πολύ καρπερά. Πέρσι η μια φωλιά, αυτή που είναι απέναντι από το βενζινάδικο του Γκίκα, έβγαλε τέσσερους νεαρούς πελαργούς και η άλλη τρία. Το μυστήριο όμως είναι ότι ενώ περίμεναν αυτοί φέτος να φτιάξουν φωλιές και σε άλλες κολώνες, όπου διατηρούνται τα απαραίτητα πλαίσια που έβαλε κάποτε η ΔΕΗ,αυτοί φαίνεται προτίμησαν να πάνε αλλού να ζήσουν.

Στο χωριό Πτελέα (Πύργος) που βρίσκεται λίγο μετά την Μακρακώμη και βρίσκεται δίπλα από τον Σπερχειό πέρσι είχαν φτιάξει στις κολώνες της ΔΕΗ τις φωλιές τους δυο ζευγάρια αλλά κάπου βρέθηκε κι ένας μοναχικός πελαργός, άγνωστο αν ήταν αρσενικός ή θηλυκός,ο οποίος για πολύ καιρό προσπαθούσε να μπει ανάμεσα σε ένα άλλο ζευγάρι.Τούτο όμως δεν είναι επιτρεπτό στην κοινωνία αυτών των πουλιών και το ζευγάρι,πότε το ένα μέλος και πότε το άλλο βρίσκονταν σε διαρκή διαμάχη με τον παρείσακτο ο οποίος τελικά μια ημέρα εξαφανίστηκε κι έτσι μπόρεσαν οι άλλοι να μεγαλώσουν και να εκπαιδεύσουν ήσυχα τα τρία πελαργόπουλα που έκαναν.Για την περίπτωση αυτού του καυγά των πελαργών συζητάνε ακόμη στο χωριό οι κάτοικοι του οποίου, ήταν όλοι με το μέρος του ζευγαριού.

Εκεί όμως που η συγκέντρωση των πελαργών θυμίζει αποικία και παλιότερες εποχές που ο κάμπος ήταν γεμάτος από αυτούς είναι η στέγη της εκκλησίας στη Μακρακώμη. Πάνω από τρία ζευγάρια φτιάχνουν εκεί τις φωλιές τους ενώ άλλα προτιμούν τις κολώνες της ΔΕΗ καθιστώντας έτσι αυτή τη μικρή πόλη ως την πρωτεύουσα των πελαργών της Δυτικής Φθιώτιδας της οποία η φύση όπως δείχνουν τα πράγματα με τους πελαργούς από τότε που μειώθηκε η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων συνεχώς βελτιώνεται και το γεγονός δεν αφορά μόνο αυτά τα πολύ συμπαθητικά και χρήσιμα πουλιά αλλά όλο τον κύκλο ζωής.

ΕΘΝΟΣ - ΚΥΝΗΓΙ, 18092013

 

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΛΑΡΓΩΝ ΣΤΟ ΣΠΕΡΧΕΙΟ

Ο πελαργός στο χωριό Μάκρη.

Κάθε χρόνο για μένα η άνοιξη αρχίζει όταν πηγαίνω από τη δεξιά πλευρά του Σπερχειού για το χωριό μου, στις πλαγιές του Τυμφρηστού και βλέπω τους πρώτους πελαργούς πάνω στους στύλους της ΔΕΗ στη Μάκρη και στο καμπαναριό της Μακρακώμης. Κάπως έτσι το έχω συνδυάσει και φροντίζω, από νωρίς, από πριν το Πάσχα, να δω αυτά τα υπέροχα πουλιά και να πάρω θάρρος να πω ότι ναι, άλλαξε ο καιρός και πάμε προς μια νέα περίοδο καρποφορίας.  

Έτσι έγινε και χθες ,τελευταία μέρα του Μάρτη που περνώντας από το χωριό Μάκρη είδαμε τον πρώτο πελαργό να κάθεται πάνω στη φωλιά του. Ξέρω πως αυτά τα πουλιά κινούνται ανά ζεύγος αλλά προς στιγμήν με έπιασε μια ανησυχία μήπως και ήρθε μόνος. Ρώτησα μια κοπέλα στο παρακείμενο καφενείο και με καθησύχασε, λέγοντας πως έχει το ταίρι του και ότι δεν αποκλείεται να είναι το ίδιο ζευγάρι με το περσινό το οποίο μάλιστα είχε κάνει τέσσερα πελαργόπουλα, όλα υγιή γιατί δεν βρήκαν κανένα από αυτά νεκρό στο έδαφος.   

Ο πελαργός πάνω στον τρούλο της εκκλησίας στη Μακρακώμη.

Προχωρώντας, σταθήκαμε στη Μακρακώμη όπου πάνω στο καμπαναριό και τον τρούλο της μεγάλης εκκλησίας αλλά και μια κολώνα της ΔΕΗ, είναι κάμποσες πελαργοφωλιές και οι οποίες, πέρσι το καλοκαίρι ήταν γεμάτες ζωή και πελαργόπουλα. Φέτος, είδαμε εκεί μόνο ένα πελαργό να κάθεται πάνω σε μια φωλιά και έδειχνε αρκετά ανήσυχος. Τι είχε ή τι μπορεί να είχε συμβεί στις υπόλοιπες φωλιές δεν μάθαμε γιατί δεν βρήκαμε κανέναν εκεί δίπλα να μας πει και το αφήσαμε για σήμερα που θα περάσουμε πάλι από το ίδιο σημείο.

Στη συνέχεια περάσαμε να δούμε αν ήρθαν οι πελαργοί στις φωλιές που είναι στις κολώνες της ΔΕΗ στα χωριά Βίτωλη, Πτελέα και Νεοχωράκι αλλά δεν είδαμε κανέναν. Ίσως ήταν η ώρα που είχαν πάει για τροφή στο ποτάμι, ίσως και να μην είχαν έρθει ακόμη σε αυτά τα χωριά. Δεν μπορέσαμε να μάθουμε τίποτα και για αυτές τις περιπτώσεις και ελπίζω πως αύριο θα ξέρουμε περισσότερα αν βρούμε βέβαια και κάποιον γείτονα να μας τα πεί.

Σημασία έχει πάντως πως κι εφέτος, στην κοιλάδα του Άνω Σπερχειού, ήρθαν πάλι οι πρώτοι πελαργοί και έτσι άνοιξε ο κύκλος της καρποφορίας σε όλα τα είδη και τον κόσμο του κάμπου και βεβαίως, το γεγονός πως αυτός ο υπέροχος τόπος είναι καθαρός γιατί αλλιώς δεν θα βλέπαμε πελαργούς να χτίζουν εκεί τις φωλιές τους.   

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 01042012