ΕΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Τα λογής - λογής αγκάθια είναι το είδος που ευδοκιμεί στις κορυφές των βουνών (φωτογραφία από την υπέροχη κορυφή Σβον των Αγράφων), τα οποία, λόγω της μειωμένης από το κρύο, τους ανέμους και τα χιόνια περίοδο της ζωής τους, αναπτύσσονται ταχύτατα και τα επιβλητικά άνθη τους προσελκύουν τις άπειρες πεταλούδες που και αυτών η ζωή είναι επίσης εξαιρετικά σύντομη. Και τα δυο είδη πάντως προλαβαίνουν μέσα σε πολύ σύντομο διάστημα να ανθίσουν, να ομορφαίνουν τον τόπο και να σπείρουν τη γενιά του επόμενου χρόνου για να έχει συνέχεια ο κόσμος…

ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΨΗ, 20072017

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΑΛΩΝΙ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΚΟΥΦΟΝΗΣΙ

Διακοπές όπως τις εννοεί ο πολύς κόσμος (κολύμπι, άραγμα στην παραλία, ταβέρνες, ξενύχτια), σπάνια έκανα. Πήγαινα κάθε καλοκαίρι σε μικρά νησιά κυρίως και αφού αφιέρωνα μια ημέρα για προσαρμογή, αμέσως ξεκινούσα τα περπατήματα και κυριολεκτικά δεν άφηνα ούτε ένα σημείο τους να μην δω και φωτογράφιζα ότι μου κινούσε το ενδιαφέρον, για προσωπική χρήση αλλά και για διάφορα δημοσιεύματα κι έτσι περνούσε η μέρα μου και κούραση δεν με άφηνε να κάνω τίποτα σπουδαίο τα βράδια.  

Έτσι λοιπόν πήγα και στο Κάτω Κουφονήσι με το καΐκι του Πράσινου, το 2003 και το γύρισα όλο μέσα σε πέντε ώρες και έναν εκπληκτικό ήλιο μιας ημέρας που το βοριαδάκι είχε καθαρίσει εντελώς το ορίζοντα. Στάθηκα λίγο στην μεγάλη παραλία Νερό, όπου υπάρχει μια πηγή με καλούτσικο νερό και μετά ανηφόρισα προς τη ράχη του νησιού όπου απλώνονται μεγάλα χωράφια και τα οποία εκείνη τη χρονιά έδειχναν πως είχαν καλλιεργηθεί. Στη μέση μάλιστα κάποιου ήταν ξαπλωμένη μια ξερή τεράστια φίδα η οποία που προκάλεσε εντύπωση για τον τρόπο με τον οποίο είχε ξεριζωθεί ενώ φαινόταν πως κάποιος επιχείρησε να τις κόψει τα κλαδιά αλλά παράτησε το έργο στη μέση.

Πιο πάνω, στη ράχη του νησιού, σε ένα σημείο που έβλεπε ολόκληρη την Κέρο ανατολικά και δυτικά τη Σχοινούσα συνάντησα ένα από τα ομορφότερα και καλοδιατηρημένα αλώνια των Μικρών Κυκλάδων. Κάθισα αρκετή ώρα και μεσημεριάτικα μάλιστα δίπλα του απολαμβάνοντας το μοναδικό τοπίο και τη γη που στην επιφάνειά της τόσες και τόσες γενιές κυκλαδιτών αγωνίστηκαν για τη σοδειά της χρονιάς και η οποία αποτιμούνταν στο αλώνι τα θεμέλια του οποίου πρέπει να ήταν όσο και ο κόσμος που ζει στις Κυκλάδες.

Έχουν περάσει από τότε πολλά χρόνια και ελπίζω να μην έχει υποστεί σοβαρές αλλοιώσεις και να το ξαναδώ όπως το γνώρισα εκείνα τα χρόνια τις επόμενες ημέρες που θα ξαναπάω και στο Κάτω Κουφονήσι να δω και τι άλλαξε από τότε μέχρι σήμερα…

ΑΘΗΝΑ, 18072017 

ΜΙΑ ΠΝΟΗ ΑΠΟ ΘΥΜΑΡΙ ΚΑΙ ΞΕΡΟΧΟΡΤΑ

Η κυρίαρχη μυρωδιά του καλοκαιριού σε κάθε γωνιά της Ελλάδας είναι από το ξεραμένο χόρτο αλλά εκεί που αποτελεί θρίαμβο της εποχής και ανυψώνεται σε υψηλές σφαίρες, είναι στα νησιά. Όχι σε όλα, στα πυκνοκτισμένα από τουριστικά καταλύματα και τα πολύβουα αυτή η μυρωδιά έχει μειωθεί και όποιος θέλει να τη νιώσει πρέπει να απομακρυνθεί στις εξοχές και στα απόμερα σημεία όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες δεν έχουν κατακλύσει κάθε σημείο πρόσφορης για τουριστικές εγκαταστάσεις γη.  

Γι’ αυτή την απόλαυση έχουν μείνει λίγα νησιά και τούτο επειδή τυχαίνει να είναι λόγω του γεωλογικού ανάγλυφού τους δύσβατα αλλά κυρίως, επειδή σε αυτά διατηρείται σε καλή κατάσταση το δίκτυο των μονοπατιών το οποίο εξυπηρετεί και ορισμένες αγροτικές ασχολίες των μόνιμων κατοίκων τους. Ένα απ’ αυτά είναι και η Αμοργός η οποία πέρα από τους βασικούς οικισμούς της στην Αιγιάλη, την Κάτω Μεριά και τα Κατάπολα με τη Χώρα και το ήπιο οδικό δίκτυο που τους συνδέει έχει μείνει σχεδόν ανέπαφη και κατά συνέπεια, η ιθαγενής βλάστησή της δεν έχει επηρεαστεί σε βαθμό ταπείνωσης.     

Έτσι αυτές τις ημέρες όποιος θελήσει να περπατήσει τα μονοπάτια της Αμοργού θα νιώσει να τον τυλίγει μια πνοή από θυμάρι, το οποίο φέτος πλημμύρισε το νησί και από μια ποικιλία ξεραμένων χόρτων και θάμνων η οποία φτάνει ως τη θάλασσα. Για όποιον πάλι του κάνει κόπο το περπάτημα, μπορεί να σταθεί σε μια άκρη στο δρόμο, να απομακρυνθεί από το αυτοκίνητο και να αφεθεί στην αγκαλιά αυτής της υπέροχης πνοής που κατεβαίνει από τις πλαγιές των βουνών της. Το καλύτερο βεβαίως είναι να βρει ένα σημείο στην ακτή όπου ο συνδυασμός της θαλασσινής πνοής με αυτή των ξερόχορτων είναι μοναδικός!

ΑΜΟΡΓΟΣ, 18072017

ΘΕΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΓΙΑΛΙΣ» ΣΤΟΝ ΟΡΜΟ ΑΙΓΙΑΛΗΣ

Στην Αμοργό πήγα για πρώτη φορά το 2003, στο φεστιβάλ «ΥΠΕΡΕΙΑ» που επί σειρά ετών προβάλλει αυτό το ξεχωριστό νησί των Κυκλάδων, τη φύση, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Έτσι γνώρισα το ξενοδοχείο Aegialis Hotel & Spa, ψυχή του οποίου είναι η Ειρήνη Γιαννακοπούλου που διοργανώνει και το προαναφερόμενο ωραίο φεστιβάλ.

Δεν χρειάστηκε πολύ να με κερδίσει η Αμοργός και από τότε μέχρι σήμερα την έχω επισκεφτεί παραπάνω από 30 φορές σε διάφορες εποχές του χρόνου, φθινόπωρο και άνοιξη οι περισσότερες γιατί είναι και πιο ευνοϊκές οι συνθήκες να την γνωρίσω. Έτσι μπορώ να λέω πως την έχω περπατήσει ολόκληρη (πλην το τρομερού Ξόδωτου και δεν έχω πάει και στα Μεταλλεία), έχω συμμετάσχει αρκετές φορές σε όλα τα μεγάλα πανηγύρια καθώς και σε πολλά μικρότερα σε κάθε μεριά του νησιού και ως είναι επόμενο γνώρισα και έκανα πολλούς φίλους από την Αμοργό και η φιλία μας κρατάει γερά.

Πολλά και ωραία μάλιστα ήταν και τα αφιερώματα και τα κείμενα που έγραψα για διάφορα πράγματα της Αμοργού (από τα πανηγύρια ειδικά μέχρι το ελαιομάζωμα στην Αιγιάλη και τα μελίσσια της Νικουριάς καθώς και για μικρά νησιά γύρω της, την Γραμβούσα και την Κίναρο) και τα οποία δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες και τα περιοδικά όσο αυτά ήταν στην άνθησή τους. Στη δημοσιογραφική αυτή δραστηριότητα πρέπει να προσθέσω και ένα βιβλίο με τίτλο «Κέντημα στην πέτρα ήταν η ζωή του» το οποίο ήταν αφιερωμένο στον Μιχάλη Ρούσσο που κέντησε στις πέτρες του Ασφοντυλίτη τους καημούς και τα όνειρά του το οποίο έχει εξαντληθεί και θα επανακυκλοφορήσει ελπίζω σύντομα.

Ως βάση για τη γνωριμία μου με την Αμοργό τις περισσότερες φορές ήταν το ξενοδοχείο 

Aegialis Hotel & Spa χάρη βεβαίως της Ειρήνης Γιαννακοπούλου και της οικογένειας της με την οποία έχουμε καλλιεργήσει μια ωραία φιλία και με έχει βοηθήσει πολύ σε αυτά που κάνω. Έτσι εκεί νιώθω κυριολεκτικά σαν το σπίτι μου και μου αρέσει πολύ μετά τις περιπλανήσεις μου να κάθομαι στις βεράντες του και να κοιτάζω τον μεγάλο όρμο της Αιγιάλης, πράγμα που συγκαταλέγεται στα μεγάλα ατού του ξενοδοχείου για το οποίο θα σας γράψω περισσότερα σε επόμενα σημειώματα τις ημέρες που θα ακολουθήσουν. 

ΑΜΟΡΓΟΣ, 17072017

ΕΝΑ ΚΑΡΠΟΥΖΙ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΦΥΛΗΣ

Δρόσισε λιγάκι σήμερα και έτσι πήρα από το πρωί τους δρόμους να κλείσω (αν μπορέσω) τίποτα εκκρεμότητες για να φύγω σε λίγες μέρες στα βουνά να μαζέψω ιδέες. Έτσι τα πράγματα με έφεραν εκεί προς τα πέριξ του Αγίου Παντελεήμονα, όπου νομίζω πως έπιασα την καλύτερη φωτογραφία μεταφοράς καρπουζιού από τις νέες συμπολίτιδές μας που ενδυματολογικά τουλάχιστον επιμένουν στη διαφορά, σιγά - σιγά όμως υιοθετούν συνήθειες αλλά στις κινήσεις τους πάντα βάζουν κάτι από το δικό τους κόσμο. Σημειώνω πάντως ότι ουδέποτε στα χρονικά γυναίκα στην Αθήνα θα κουβαλούσε τόσο μεγάλο καρπούζι γιατί απλά αυτή η μικρή πολυτέλεια του Ιούλη, ήταν αποκλειστικά υποχρέωση των ανδρών ή του παιδιού που δούλευε το κοντινό μανάβικο. Στην περίπτωση με τις γυναίκες που φαίνεται πως κατάγονται από μια χώρα του λεγόμενου Κέρας της Αφρικής, δεν ξέρω τι να υποθέσω. Προφανώς οι άνδρες τους λείπουν στην πόλη για δουλειές…

ΑΘΗΝΑ, 17072012

ΤΟ ΚΑΡΠΟΥΖΙ ΣΤΗ ΒΡΥΣΗ ΣΤΑ ΚΑΜΑΡΙΑ

Καθώς ήρθε και ο καιρός που και τα καλοκαίρια πια βαραίνουν πάνω μας ανασύρω από τα συρτάρια της κοντινής μνήμης εκείνες τις στιγμές τους που έμειναν ως γλυκιές αναμνήσεις της ωραίας εποχής άλλοτε, η οποία, από την πιο ανεπιτήδευτη του έτους που ήταν, κατάντησε βαρυφορτωμένη και παρδαλή να βουλιάζει ξέπνοη στα ρηχά του κόσμου μας.

ΑΘΗΝΑ, 16072017

ΣΤΑ ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ 22 ΧΡΟΝΙΑ

Παρ' όλη την ανάπτυξη των θαλάσσιων συγκοινωνιών στις Κυκλάδες, στη μετάβαση στα Κουφονήσια με άλλο πλοίο εκτός από τον «Σκοπελίτη», το ταξίδι θα 'χει χάσει σίγουρα τη μισή του ...γοητεία! Έτσι λένε οι «παλιοί» που έφθασαν τα είκοσι χρόνια από τότε που «ανακάλυψαν» το νησί και μέχρι σήμερα δεν το έχουν ξεχάσει κανένα καλοκαίρι. Και μοιάζει να 'χουν δίκιο για το θαρραλέο αυτό κατάλοιπο της ναυπηγικής που οργώνει τις θάλασσες των Μικρών Κυκλάδων.

Τυπικό το λιμάνι των Κουφονησίων, της πρόσφατης «ανάπτυξης» έργο, δεν ενθουσιάζει κανέναν παρά μόνο τον κουρασμένο «Σκοπελίτη» που ξεφορτώνει τους περισσότερους επιβάτες του εκεί. Την προβλήτα στεφανώνει μία σειρά από καινούργια και παλιά κτίσματα. Ακμαίο αλιευτικό χωριό άλλοτε, αλλά και με σημαντική την άσκηση της γεωργίας στα εδάφη του, αναγκάστηκε να προσαρμόσει κι αυτό το μέλλον του όπως κάθε άλλο νησί, με επενδύσεις στον... τουρισμό.

Χαμηλό νησί, επίπεδο, χωρίς υπερβολές της πέτρας και των όγκων, μοιάζει σαν μια γλώσσα στεριάς ανάμεσα στη Νάξο και την επιβλητική Κέρο. Στις βραχώδεις αλλά ήρεμες ακτές του η θάλασσα έχει καταφέρει να δημιουργήσει δύο από τις ωραιότερες παραλίες των Κυκλάδων. Την «Ιταλίδα», μισή ώρα σχεδόν από το χωριό με τα πόδια, και το Πωρί στα βόρεια, με διπλάσιο χρόνο περπατήματος.

Στο νησί τα αυτοκίνητα για τους επισκέπτες είναι μάλλον άχρηστα και οι μεταφορές των βαρυφορτωμένων τουριστών γίνονται με αγροτικά ή το σκονισμένο λεωφορείο του «Φοίνικα», ένα από τα παλαιότερα κάμπινγκ, ικανή μονάδα σήμερα φιλοξενίας πολλών παραθεριστών. Ο Δημήτρης Μαύρος είναι ο άνθρωπος που έχει γράψει τις περισσότερες σελίδες στην τουριστική ιστορία του νησιού. Σήμερα βέβαια δεν είναι μόνος, αφού και στο χωριό αναπτύχθηκε ένας ικανοποιητικός αριθμός ενοικιαζόμενων δωματίων.

Από το «Φοίνικα» 

μέχρι το Πωρί

Από το «Φοίνικα» και πέρα, αρχίζουν οι παραλίες με την ψιλή άμμο και τα πιο διάφανα νερά της Μεσογείου. Μετά ο παλιός «Γερανός» στην προβλήτα για βουτιές και ακολουθεί η «Ιταλίδα». Πλατιά αμμουδιά για μπάνιο και το καθιερωμένο πρωτάθλημα βόλεϊ και... σκραμπλ ή την ανάλυση του Τσόμσκι, που είναι της μόδας φέτος και στα Κουφονήσια, αποτελεί το κέντρο του νησιού όλη την ημέρα. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην περάσει από εκεί και να μην μπει στον πειρασμό να κολυμπήσει στα πιο γαλαζοπράσινα νερά των Κυκλάδων, αντίκρυ από τη μυστηριώδη ακατοίκητη Κέρο που η γη της διαφύλαξε στα σπλάχνα της τα σπουδαιότερα δείγματα τέχνης του κυκλαδικού πολιτισμού.

Από εκεί το μονοπάτι οδηγεί σε ήρεμες γωνιές που προφυλάσσουν θαλασσοδαρμένοι βράχοι. Για μοναχικούς και ερωτευμένους, θαλασσινές σπηλιές διαδέχονται η μία την άλλη. Στο τέλος της διαδρομής, ένα άλλο Αιγαίο. Στο Πωρί η θάλασσα είναι αμόλυντη, παλιά όσο ο κόσμος. Τίποτα δεν τρομάζει τον μοναδικό κόλπο. Το ακρωτήρι που προστατεύει το τοπίο από το Βοριά, καταλήγει με μεγάλα σκαλοπάτια βράχων στο αφρισμένο νερό. Εκεί και η σπάνιας ομορφιάς σπηλιά με τις ροζ κροκάλες. Ενα βύθισμα της γης είναι, επικοινωνεί με ένα δίαυλο, πρόκληση για τους τολμηρούς, με την έξω θάλασσα. Άθικτο όπως είναι όλο το περιβάλλον γύρω από το Πωρί, ίσως πρέπει να προβληματίσει τους ντόπιους αλλά και τους αρμόδιους για τη διατήρησή του. Οι μόνοι βέβαια που δεν πρέπει να φοβούνται είναι οι παραθεριστές. Αυτοί είναι που μέχρι σήμερα το πρόσεξαν όσο κανένας άλλος.

Νύχτες γλυκιές, υγρές, μουσκεμένες με ούζο, κρασί και μπίρες είτε στο «Φοίνικα» είτε στο «Σκοπελίτη», τον «Σορόκο» τον «Πράσινο» και τον «Μαύρο» στη χώρα. Δύο οικογενειακά ονόματα που έρχονται πίσω πολύ, από την εποχή των κουρσάρων ακόμη και των Ενετών. Στο τέλος μπερδεύεσαι για ποιον πρόκειται, ξεχνάς πού βρίσκεται η ταβέρνα του καθενός κι ακολουθείς το πρόγραμμα που βγαίνει πάντα στην «Ιταλίδα».

Τα τελευταία χρόνια στο πρόγραμμα της νύχτας μπήκε και το ακατοίκητο μέχρι πρόσφατα Κάτω Κουφονήσι. Ένα δυο σπίτια για το καλοκαίρι σηκώθηκαν και μια ταβέρνα που δίνει άλλο χρώμα στις νύχτες με την αναγκαία βαρκάδα. Ο «Φοίνικας» γνωρίζει σπάνιες δόξες κάθε Πανσέληνο. Ένα τεράστιο φεγγάρι, προκλητικό, βγαίνει πίσω από τα βουνά της Αμοργού και ντύνει σιγά σιγά με ένα υπέροχο φως το στερέωμα και την Κέρο. Τότε είναι που η αρχαία γη ζωντανεύει, μοιάζει να ξυπνάει και να αποκαλύπτει τα βαθιά μυστικά της στο φεγγάρι. Στο παλιό λιμανάκι και τα έρημα καρνάγια, η βαριά μυρωδιά της θάλασσας προκαλούν τις αισθήσεις για ένα άλλο ταξίδι... μέσα στη νύχτα.

Νυκτερινή μαγεία
με πεφταστέρια

Ομως, νυκτερινή μαγεία σαν της παραλίας του Πωριού δεν βρίσκεις πουθενά αλλού στον κόσμο. Τον πλατύ υπήνεμο κόλπο, δεν υπάρχει κανένα φως που να ραγίζει την όραση. Ηρεμη η θάλασσα, απλώνεται μέχρι πέρα βαθιά, το πέλαγος που φθάνει ώς τα παράλια της Μικράς Ασίας. Ανοιχτή, πρόσχαρη, η επιφάνειά της ζαλίζει τ' αστέρια και πέφτουν για να σβήσουν στα νερά της. Τις αφέγγαρες νύχτες, το θέαμα με τα πεφταστέρια είναι μοναδικό σ' αυτή την παραλία.

Τα Κουφονήσια, ευτυχώς, μέχρι σήμερα δεν αλώθηκαν από τον τουρισμό όσο άλλες περιοχές. Είτε η καθυστερημένη «ανάπτυξη» είτε το ενδιαφέρον των κατοίκων της που είδαν τι έγινε τις προηγούμενες δεκαετίες σε άλλα νησιά τους έκαναν πιο προσεκτικούς. Το σήμερα τους δικαιώνει και αποδεικνύει ότι τον αγαπάνε αυτό τον ανεμοδαρμένο τόπο των Μικρών Κυκλάδων. Και τον φροντίζουν για να μπορούν κι αυτοί να ζουν καλύτερα και να μυρίζουν τον αέρα του Αιγαίου και να τον δουλεύουν χειμώνα-καλοκαίρι. Ισως γιατί κοιμούνται κρυμμένες ακόμη στα χώματά του πολλές πλασμένες από πηλό ή άλλο υλικό αρχαίες θεότητες και θέλουν κάποια μέρα σαν ξυπνήσουν, να μην είναι μόνες και βρεθούν ανάμεσα σε στίφη αλλόγλωσσων ανθρώπων. Ίσως πάλι γιατί η αντικρινή Κέρος θέλει μεγάλη προσοχή για ό,τι κρύβει κι αυτή στη γη της, και αυτοί είναι ταγμένοι από την Ιστορία να την προσέχουν.

Η Αρτεμη μετράει τα χρόνια της με τα καλοκαίρια στα Κουφονήσια. Επί επτά χρόνια συνεπής αφήνεται στη γοητεία του νησιού και επιμελώς ανακαλύπτει το πραγματικό πρόσωπο της νησιωτικής Ελλάδας

ΥΓ. Το κείμενο και οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στην Ελευθεροτυπία στις 22/08/1995 και φυσικά απηχεί το κλίμα της εποχής. Μιας εποχής ανεπανάληπτης...