ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΥΑΓΙΑ ΣΤΙΣ ΑΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΥ

Στην Άνδρο έχω πάει κάνα δυο φορές πριν από χρόνια και δεν πρόλαβα να την γνωρίσω όσο θα ήθελα. Το κρατάω κάπως σαν απωθημένο· πιστεύω όμως πως μέσα στο φθινόπωρο θα κάνω το πολυπόθητο ταξίδι στο ωραίο νησί και θα συμπληρώσω τις εντυπώσεις μου για κάποια πράγματα που με ενδιαφέρουν ακόμη.

Μπορεί να μην πηγαίνω λοιπόν στην Άνδρο αλλά μαθαίνω πολλά για το ωραίο αυτό νησί από τις διάφορες δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο αλλά και από τις δραστηριότητες του Φιλοπρόοδου Ομίλου «Το Γαύριο», πρόεδρος του οποίου είναι ένας σπουδαίος της τυπογραφικής τέχνης άνθρωπος, ο Γιάννης Μαμάης. Απ’ αυτόν έλαβα προχθές στο γραφείο του στις εκδόσεις «Gutenberg» το πολύ ωραίο βιβλίο «Ναυάγια στις ακτογραμμές της Άνδρου» που έγραψαν οι Κώστας Θωκταρίδης και Άρης Μπιλάλης και εξέδωσε ο προαναφερόμενος όμιλος σε δική του επιμέλεια. Η εισαγωγή στην πολύτιμη αυτή δίγλωση έκδοση για την Άνδρο και για την ελληνική ναυτιλία είναι της Προϊσταμένης της Εφορίας Εναλίων Αρχαιοτήτων Αγγελικής Γ. Σίμωσι, η μετάφραση της Λιάνας Σακκελίου και του William Shultz ενώ φωτογραφίες διέθεσαν οι Νίκος Ρηγούτσος, Στέφανος Γεωργίου, Αρετή Κομνηνού, Νίκος Καρατζάς, Στέλιος Βαλάκης και Φ. Ποντίκης. Στην έκδοση επίσης συνέβαλε με τον τρόπο του και ο εκδότης Γιώργος Δαρδανός, ο οποίος πάντα είναι πηγή έμπνευσης, ευαισθησίας και οδηγός για κάθε μορφή ανδριώτικου πολιτισμού.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο στο Φιλοπρόοδο Όμιλο «Το Γαύριο», Χαλκοκονδύλη 9, Αθήνα. Τηλ. 6944841994, 6944320562.

ΑΘΗΝΑ, 01082016

ΟΤΑΝ ΤΑ ΓΙΔΙΑ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Ξεμάθαμε ακόμη και όσοι μεγαλώσαμε στα χωριά λίγες δεκαετίες πριν και κάποια πράγματα που είναι αυτονόητα για τον πραγματικό κόσμο δεν μπορούμε πια να τα καταλάβουμε. Για παράδειγμα, το πότε ζευγαρώνουν τα γίδια (τα κανονικά και όχι αυτά τα δίποδα που βρίζουμε κάθε μέρα για τα χάλια μας) και πότε έρχονται στη ζωή τα πρώτα κατσικάκια, πότε αρμέγουν γάλα από τα ζωντανά και πότε αυτά ησυχάζουν.

Σε αυτές τις σκέψεις οδηγήθηκα σαν σήμερα, μετά από την αποτυχία να ανέβω στη Δίρφυ έκατσα κοντά σε κάτι ποτίστρες και υποδέχθηκα κυριολεκτικά ένα κοπάδι ωραία και περιποιημένα γίδια που ήρθε τρέχοντας να ξεδιψάσει και σαν ήπιε νερό, το οποίο μεταφέρει ο νοικοκύρης τους με βυτίο γιατί οι πηγές του βουνού στέρεψαν και αυτό είναι ένα άλλο τεράστιο θέμα για το οποίο κανένας δεν μιλάει, απλώθηκαν στον ήλιο να μηρυκάσουν, κατσίκες και τραγιά, ήσυχα την τροφή τους.

Παραδόξως στον αέρα δεν πλανιόταν η γνωστή μυρωδιά του μαρκάλου, όπως λέγεται ο οίστρος αυτών των ζώων που δεν σε αφήνει να σταθείς κοντά τους και μόνο ένα σιούτο τράγο είδα να κάνει άσεμνες κινήσεις με τη γλώσσα του σε μια κατσίκα αλλ’ αυτό ήταν μόνο και δεν δόθηκε καμιά συνέχεια σε πιο ενδιαφέροντα πράγματα. Ρώτησα τον νοικοκύρη αν τέλειωσε ο μαρκάλος και μου απάντησε πως τα γίδια του ήταν ήδη ένα μήνα γκαστρωμένα και ότι από τον Νοέμβρη κιόλας θα έχει γεννήσεις.

Τούτο δεν γίνονταν παλιότερα, άφηναν τον μαρκάλο να γίνει όποτε του έρχονταν του κοπαδιού και συνήθως τέλειωνε ως τα μέσα του Σεπτέμβρη και τα κατσικάκια γεννιόνταν μετά από τον Ιανουάριο και διοχετεύονταν στην αγορά του Πάσχα. Τα τελευταία όμως χρόνια με τον εξευτελισμό των τιμών του κρέατος από τα ελληνικά ζώα ελεύθερης βοσκής όσοι από τους νοικοκυραίους διατηρούν ακόμη λίγα κοπάδια φροντίζουν να ξεμπερδεύουν γρήγορα με την αναπαραγωγή γιατί εκείνο που τους ενδιαφέρει είναι το γάλα και το οποίο ευτυχώς γι’ αυτούς έχει κάποια ικανοποιητική τιμή και έτσι κρατάνε ακόμη λίγα κοπάδια. 

Έτσι δικαιολογείται πως ένα κοπάδι γίδια στις υπώρειες της Δίρφυς που σε άλλες εποχές το καλοκαίρι δεν μπορούσες να το πλησιάσεις από τη μυρωδιά του μαρκάλου μοσχοβολούσε ρίγανη και πουρνάρι…

ΑΘΗΝΑ, 31072016

ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΝΑΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΡΦΥ

Ως ο Προφήτης Ηλίας ανηφορίζω το μονοπάτι που οδηγεί στην κορφή της Δίφρυς

Τώρα που βλέπω πως με αποθανάτισε ο φίλος Δημήτρης Παπαδιάς στη δύσκολη πλαγιά της Δίρφυς σήμερα το πρωί αρχίζω να πείθομαι πως φέρνω κάπως του Προφήτη Ηλία που πήρε τα βουνά και αγίασε στις κορυφές τους ή αν θέλετε του Μωυσή που ανεβαίνει στο Σινά να πάρει τις «Δέκα Εντολές» για να σωθεί ο κόσμος, όπως έλεγε και ο άλλος προφήτης, ο Κοσμάς ο Αιτωλός που όργωσε τα βουνά της δυτικής χώρας…

Να μην υπερβάλουμε όμως και παίρνουν και τα μυαλά μου αέρα με τέτοιες ενσαρκώσεις και μάλιστα με τέτοια ζέστη που είχε σήμερα και λες και μας έλειπαν οι άλλες μέρες, πιο δροσερές από άποψη καιρού, αποφασίσαμε να πατήσουμε για πρώτη φορά τη σκληρή Δίρφυ. Φτάσαμε νωρίς στους πρόποδες της και αρχίσαμε να ανεβαίνουμε ακολουθώντας το σεσημασμένο μονοπάτι που οι πενιχρές μας πληροφορίες έφεραν πως θα το καταφέρναμε σε δυο ώρες. Τίποτα άλλο δεν ξέραμε και τα γαλλικά μας δεν μας βοηθούσαν να συνεννοηθούμε με μια παρέα Βέλγων που έκανε κι αυτή ανάβαση σήμερα.

Ο Δημήτρης Παπαδιάς στην κουρφή της Δίφρυς σε μια ωραίαι selfie

 Ξεκινήσαμε μια χαρά αλλά εγώ ομολογώ πως δεν κατάφερα να βγάλω ούτε τη μισή διαδρομή ως την κορυφή. Ομολογώ πως δεν ήμουν και στην καλύτερη κατάσταση για κάτι τέτοιο και μη θέλοντας να ξανακαλέσουμε τη διασωστική ομάδα ΕΚΑΜ, όπως έγινε το 2003 στ’ Άγραφα παραιτήθηκα από τον άθλο της κορυφής και άφησα τον Δημήτρη να φτάσει μόνος μέχρι εκεί και για να μη με καίει ο ήλιος άρχισα να κατεβαίνω σιγά – σιγά την απότομη πλαγιά και γύρισα στους πρόποδες όπου πέρασα ευχάριστα με ένα κτηνοτρόφο που φρόντιζε τα γίδια του εκεί και έμαθα ένα σωρό πράγματα για τον τόπο.

Το υψομετρικό με την κουρελιασμένη σημαία και τα συντρίμια ενός αεροπλάνου στην κορυφή της Δίφρυς

 Ο Δημήτρης Παπαδιάς με τον οποίο έχουμε ανεβεί σε κορυφές των Αγράφων είναι κάτι χρονάκια νεότερος από μένα και πιο ευλύγιστος καθότι κάνει και πρωταθλητισμό στο μπάσκετ και κολυμπάει αρκετά χειμώνα καλοκαίρι, κατάφερε και έφτασε στην κορυφή και μου διηγήθηκε τις δυσκολίες που συνάντησε. Όντως ήταν μια επίπονη ανάβαση γιατί ήταν πολύ κοφτή η πλαγιά και δεν ήθελε μόνο πόδια αλλά και χέρια και βεβαίως τεράστια προσοχή γιατί οι πέτρες ήταν λόγω της ξηρασίας πολύ χαλαρές και έπρεπε να βεβαιωθεί ότι δεν κουνιούνται, πριν τις πατήσει. Ένας άλλος παράγοντας που έκανε δύσκολη την ανάβαση ήταν ο δυνατός αέρας που έρχονταν από το Αιγαίο και ξύριζε το κατάγυμνο  βουνό. Πάντως τα κατάφερε, έφτασε στην κορυφή, έβγαλε και λίγες φωτογραφίες για να θυμάται τον άθλο του και γύρισε σε λιγότερο χρόνο απ’ ότι κάνουν οι άλλοι συνήθως. Ακούγοντάς τον, πείστηκα πως θα δυσκολευόμουν πολύ να ανέβω κι εγώ αλλά μεταξύ μας, αν ήταν καθαρός ο ορίζοντας θα το πάλευα για να κάνω μερικές ωραίες φωτογραφίες από το βουνό και το Αιγαίο και όχι να κάθομαι να φωτογραφίζω γίδια να ποτίζονται.

Με τον Δημήτρη Παπαδιά στους πρόποδες της Δίρφυς δίπλα από την ποτίστρα  

Πήραμε αμέσως το δρόμο της επιστροφής χωρίς να κάνει ούτε μια στάση να δω αν ωρίμασαν τα σύκα στα χωριά που περνούσαμε και κάναμε ένα πρώτο απολογισμό πίνοντας καφέ στο Σχηματάρι με τον Θωμά Κάκο και είπαμε μόλις δροσίσει λιγάκι ο καιρός να πάρουμε το μονοπάτι για κανένα πιο εύκολο βουνό, τον Ελικώνα ή τον Κιθαιρώνα. 

ΑΘΗΝΑ, 31072016

ΑΝΘΙΣΜΕΝΑ ΠΙΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

Είναι οι κολοκυθιές ο πλέον πληθωρικός ένοικος των κήπων του καλοκαιριού καθώς η ανάπτυξή τους δεν γνωρίζει μέτρο και απλώνεται ασύστολα προς κάθε σημείο του εδάφους, σκαρφαλώνει στους φράχτες, καταπατεί τον χώρο των άλλων λαχανικών και αυθαίρετα περνάει πολλές φορές τα σύνορα του γειτονικού κήπου.

Το ιδιαίτερο όμως που κάνουν τα ταπεινά αυτά φυτά είναι ότι κάθε πρωί στολίζουν τους κήπους με τα μεγάλα κιτρινόχρυσα λουλούδια τους, τα οποία μοιάζουν σαν άστρα μέσα στην πυκνή πρασινάδα των φύλλων τους και εκτός από το ότι ζαλίζουν με τους χυμούς τους τις μέλισσες και τα άλλα έντομα, γίνονται στα χέρια της άξιας νοικοκυράς στολίδια του καλοκαιρινού τραπεζιού.

Δεν είναι όμως και τόσο εύκολο να μαγειρευτούν οι κολοκυθανθοί. Πρέπει κατ' αρχήν να μαζευτούν πολύ νωρίς το πρωί γιατί τους μαραίνει ο ήλιος, να καθαριστούν χωρίς να πλυθούν με νερό καλά και με πολλή προσοχή και ταχύτητα να χωρέσουν τη γέμιση, που βασικά είναι ρύζι, κρεμμύδι, μαϊντανός, ψιλοκομμένη ντομάτα και πιπεριά, αλάτι και πιπέρι, και να τοποθετηθούν με προσοχή στην κατσαρόλα, όπου θα βράσουν με λίγο λάδι και νερό για είκοσι λεπτά περίπου.

Η επιτυχία της νοικοκυράς –της κυρα Κούλας σ'αυτή την περίπτωση- είναι να μη σπάσει κανένα γεμισμένο λουλούδι γιατί, εκτός από την εξασφαλισμένη γεύση, κύριο ζητούμενο στο πιάτο είναι επίσης και η αισθητική. Πολλές φορές, μάλιστα, σαν σπάσει κάποιο το βγάζουν στην άκρη για να μη φαίνεται και χαλάει την αρμονία.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 29072009

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ #02

Η αυλή του Αγίου Παντελεήμονα με τα ασβεστωμένα πεζούλια στα Πλατειά

Η Τήνος είναι ένα νησί που άργησα ομολογώ να ανακαλύψω και το πρώτο ταξίδι μου εκεί έγινε το καλοκαίρι του 2003 και συγκεκριμένα γνώρισα τότε τη βόρεια πλευρά του, τον Πάνορμο και τα Πλατειά για τα οποία έγραψα μάλιστα ένα πολύ ωραίο κείμενο το οποίο σε κάποιο κοίτασμα του αρχείου περιμένει το φως του τρέχοντος έτους να αναστηθεί.

Όπως όλοι, έτσι κι εγώ τότε πέρασα από την Παναγία για ένα κεράκι αλλά περισσότερο χρόνο αφιέρωσα στην Αγία Παρασκευή στην Καραμπούσα, μια πανέμορφη περιοχή που δεν χόρταινα να βγάζω φωτογραφίες (δυστυχώς διαφάνειες που θέλουν ψηφιοποιήση) και παρά τη στενότητα του χρόνου κάθισα για αρκετή ώρα στον αυλόγυρο του εξωκκλησίου του Αγίου Παντελεήμονα ακριβώς απέναντι από τα Πλατιά και απόλαυσα το εκπληκτικό τοπίο με τις πεζούλες χτισμένες από τεράστιες πέτρες και την κατάξερη βλάστηση.

Έβλεπα τον Τόπο τότε διαφορετικά, θαρρώ περισσότερο αισθητικά και με ενδιέφερε μέσα από τα κείμενα εκείνης της εποχής να το μεταφέρω και σε όσους με διάβαζαν. Πάλευα να περάσω εκείνα τα κείμενα στα έντυπα που είχαν αφηνιάσει με το life style της κατανάλωσης και της αποθέωσης των «προορισμών». Δεν το έβαζα όμως κάτω, επέμενα και πιστεύω πως ενέπνευσα αρκετούς να πάνε να γνωρίσουν τις ερημιές της Καραμπούσας με τις μεγαλιθικές ξερολιθιές και τα πανέμορφα ερειπωμένα αγροτόσπιτα.

Από εκεί λοιπόν, από τον όμορφο αυλόγυρο του Αγίου Παντελεήμονα απέναντι στα Πλατειά με τα ασβεστωμένα από σχιστόλιθο πεζούλια του έχω προγραμματίσει μόλις μου δοθεί η ευκαιρία τις επόμενες εβδομάδες να συνεχίσω από εκεί που άφησα ένα έργο για τη δύναμη των ανθρώπων που έχτισαν με τα χέρια τους κυκλώπειες ξερολιθιές σε όλη την βόρεια πλευρά του «χειροποίητου», όπως πολύ όμορφα λένε αυτό το μοναδικό νησί.   

- Πολλές από τις «ανακαλύψεις» από την ανασκαφή στο αρχείο των Μικρών Πατρίδων μπορείτε να τις διαβάζετε κυρίως στον actimon.blogspot. com όπου θα αναπτυχθεί προς το παρόν το έργο αλλά και στο Facebook όπου θα εμφανίζονται ως ανακοινώσεις και θα αναπτύσσεται και διάλογος αν χρειαστεί. 

ΑΘΗΝΑ, 31072016 

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ #01

Εκεί όπου τα αντικείμενα που παύουν να είναι χρήσιμα, αποκτούν ένα άλλο ρόλο και με την απρόοπτη παρουσία τους δίνουν ένα άλλο νόημα στη συνέχεια του κόσμου (Κουφονήσι, Αυγ. 2005).

Δεν λέω, κατάφερα τα προηγούμενα χρόνια και γνώρισα τα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, στη θάλασσα και στα βουνά πριν τα «ανακαλύψει» κανένας και πριν γίνουν «τουριστικοί προορισμοί». Έτσι τους έκλεισα στην καρδιά μου μαζί με τους σπουδαίους ανθρώπους που γνώρισα εκεί και οι οποίοι μια ζωή ήταν δεμένοι με τον Τόπο τους.

Για μια μεγάλη περίοδο στη δημοσιογραφική μου ζωή έγραψα πολλά πράγματα γι’ αυτούς τους Τόπους που αγάπησα και δημοσίευσα ωραία κείμενα και φωτογραφίες σε διάφορα έντυπα. Το αρχείο εκείνων των εποχών σκαλίζω σήμερα και μαζί με τους θησαυρούς που βγάζω στο φως της επικαιρότητας, με πλημμυρίζει μια νοσταλγία αλλά μαζί της έρχεται και η απογοήτευση που μπορεί να με πλακώσει αν πάρω το καράβι να βγω σε ένα από τα νησιά που είχα γνωρίσει τα μυθικά για την πατρίδα μας χρόνια της δεκαετίας 1975 – 1985.

Με λίγα λόγια, βάλθηκα φέτος να κάνω ένα μακρύ ταξίδι επιστροφής στα παλιότερα χρόνια και συμμαζεύοντας το αρχείο μου και κάνοντας την αποτίμηση μιας 35ετίας στη δημοσιογραφία ή οποία μου άνοιξε τα μάτια και τους ορίζοντες, να κλείσω με κάποια κείμενα αυτογνωσίας το πέρασμά μου από αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα για όλους μας εποχή. 

Θα μου φάει αρκετό χρόνο η επιχείρηση αυτή αλλά πρέπει να γίνει, τόσο για να συγκεντρωθούν τα κείμενα που υπάρχουν διάσπαρτα εδώ κι εκεί αλλά πιο πολύ για τις φωτογραφίες και τις διαφάνειες που ήδη άρχισαν να αλλοιώνονται και θέλουν επειγόντως συντήρηση και ψηφιοποίηση για να τις έχουμε να τις βλέπουμε για πολλά χρόνια. Όταν με το καλό πιστεύω πως θα φέρω σε πέρας αυτό το έργο, τότε θα δούμε τι αξίζει να μείνει και προβληθεί μέσα από μια σειρά εκδόσεων και τι θα φάει το σκοτάδι της λήθης.

- Πολλές από τις «ανακαλύψεις» από την ανασκαφή στο αρχείο των Μικρών Πατρίδων μπορείτε να τις διαβάζετε κυρίως στον actimon.blogspot.com όπου θα αναπτυχθεί προς το παρόν το έργο αλλά και στο Facebook όπου θα εμφανίζονται ως ανακοινώσεις και θα αναπτύσσεται και διάλογος αν χρειαστεί.

ΑΘΗΝΑ, 30072016

ΤΑ ΣΤΑΦΥΛΙΑ ΤΗΣ ΚΡΕΒΒΑΤΙΝΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΥΦΙΚΟ…

Δεν είχε άλλο τρόπο, ο Παναγιώτης Μανίτας για να προστατεύσει τα σταφύλια στην κρεβατίνα της αυλής του στην Σπερχειάδα από τα έντομα και τα πουλιά και τα έντυσε με λευκά τούλια από μπομπονιέρες, δίνοντάς τους έτσι ένα εορταστικό χρώμα. Το ευχάριστο αποτέλεσμα, εκτός του ότι βοηθάει να διατηρηθούν και να ωριμάσουν καλύτερα οι καρποί στη θέση τους, ασφαλώς και υπονοεί και άλλα του βίου γλυκά πράγματα που με τον τρόπο μας, μπορούμε να διατηρήσουμε καλύπτοντάς τα με μια λεπτή διαφάνεια από την δημόσια θέα και το ενδιαφέρον που ενδεχομένως μπορεί να προκαλέσουν σε αδιάκριτα βλέμματα...

ΑΘΗΝΑ, 25072016